I GSK 705/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Henryk Wach Sędzia NSA Piotr Pietrasz (spr.) Sędzia del. WSA Artur Adamiec po rozpoznaniu w dniu 24 stycznia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej P. N. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 listopada 2022 r. sygn. akt V SA/Wa 3449/21 w sprawie ze skargi P. N. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 1 kwietnia 2021 r. nr RYB.wpl.511.6.2021 w przedmiocie odpowiedzialności członka zarządu za należności z tytułu zwrotu dofinansowania z udziałem środków z budżetu Unii Europejskiej oddala skargę kasacyjną.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 8 listopada 2022 r., sygn. akt V SA/Wa 3449/21 oddalił skargę P. N. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 1 kwietnia 2021 r. nr RYB.wpl.511.6.2021 w przedmiocie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności za zaległości w zapłacie należności z tytułu zwrotu dofinansowania. Od tego wyroku skarżący P. N. reprezentowany przez kuratora - adwokata A. P. wywiódł skargę kasacyjną, zaskarżając wyrok w całości. Na podstawie art. 174 pkt 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 329 ze zm., dalej: "p.p.s.a.") skargę kasacyjną oparto na naruszeniu przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, w postaci: 1. naruszenia art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 79 § 1 oraz art. 183 § 2 pkt 5 p.p.s.a. - poprzez ich błędne zastosowanie i oddalenie skargi, w sytuacji, gdy w sprawie nie zachodziły przesłanki do ustanowienia kuratora oraz zachodziła nieważność postępowania z uwagi na skutek pozbawienia strony możności obrony swoich praw; 2. naruszenia art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 ustawy z 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2018 r. poz. 2096 oraz z 2019 r. poz. 60, dalej: k.p.a.) oraz art. 34 § 1 k.p.a. w zw. z art. 184 § 1 i 2 ustawy z 25 lutego 1964r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 2020 r. poz. 1359) - poprzez ich błędne zastosowanie i oddalenie skargi, w sytuacji gdy Sąd winien był stwierdzić nieważność zaskarżonej decyzji - wydanej z rażącym naruszeniem prawa - gdyż w sprawie nie powinien występować kurator dla osoby nieobecnej. Mając na uwadze powyższe zarzuty skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie. Na podstawie art. 176 § 2 p.p.s.a. skarżący oświadczył, że zrzeka się rozprawy. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionej podstawy. W myśl art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej (podstaw kasacyjnych), chyba że zachodzą przesłanki nieważności postępowania sądowego wymienione w § 2 powołanego artykułu. Takich jednak przesłanek w niniejszej sprawie z urzędu nie odnotowano. Podobnie w trybie tym nie ujawniono podstaw do odrzucenia skargi ani umorzenia postępowania przed sądem pierwszej instancji, które obligowałyby Naczelny Sąd Administracyjny do wydania postanowienia przewidzianego w art. 189 p.p.s.a. (zob. uchwała NSA z dnia 8 grudnia 2009 r., sygn. akt II GPS 5/09, ONSAiWSA 2010, Nr 3, poz. 40). Przystępując do rozważań na tle podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienia należało wspomnieć, że według art. 193 zdanie drugie p.p.s.a. uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. W ten sposób wyraźnie określony został zakres, w jakim Naczelny Sąd Administracyjny uzasadnia z urzędu wydany wyrok, w przypadku gdy oddala skargę kasacyjną. Regulacja ta, jako mająca charakter szczególny, wyłącza przy tego rodzaju rozstrzygnięciach odpowiednie stosowanie do postępowania przed tym Sądem wymogów dotyczących elementów uzasadnienia wyroku, przewidzianych w art. 141 § 4 w związku z art. 193 zdanie pierwsze p.p.s.a. Mając to na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny mógł zrezygnować z przedstawienia pełnej relacji co do przebiegu sprawy i sprowadzić swoją dalszą wypowiedź już tylko do rozważań mających na celu ocenę zarzutów postawionych wobec wyroku Sądu pierwszej instancji. Przed przystąpieniem do oceny trafności zarzutów kasacyjnych, ze względu na sposób ich sformułowania, konieczne jest przypomnienie, że skarga kasacyjna jest sformalizowanym środkiem zaskarżenia. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznając sprawę związany jest podstawami skargi kasacyjnej. To wnoszący skargę kasacyjną określa granice kontroli orzeczenia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego przez Naczelny Sąd Administracyjny. Zauważyć również należy, że artykuł 176 p.p.s.a. reguluje elementy składowe skargi kasacyjnej, a zgodnie z § 1 pkt 2 tego przepisu jej obligatoryjnym elementem jest przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie. Przez przytoczenie podstawy kasacyjnej należy rozumieć podanie konkretnego przepisu (konkretnej jednostki redakcyjnej określonego aktu prawnego), który zdaniem strony został naruszony przez sąd pierwszej instancji (vide postanowienia NSA z 8 marca 2004 r., sygn. akt FSK 41/04; z 1 września 2004 r., sygn. akt FSK 161/04; z 24 maja 2005 r., sygn. akt FSK 2302/04). Z kolei uzasadnienie skargi kasacyjnej winno zawierać rozwinięcie zarzutów kasacyjnych. Dodać należy, że o skuteczności zarzutów naruszenia przepisów postępowania formułowanych w ramach podstawy kasacyjnej określonej w art. 174 pkt 2 p.p.s.a. nie decyduje każde im uchybienie, lecz tylko takie, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Przez "wpływ", o którym mowa na gruncie przywołanego przepisu, rozumieć należy istnienie związku przyczynowego pomiędzy uchybieniem procesowym stanowiącym przedmiot zarzutu skargi kasacyjnej, a wydanym w sprawie zaskarżonym orzeczeniem sądu administracyjnego pierwszej instancji, który to związek przyczynowy, jakkolwiek nie musi być realny, to jednak musi uzasadniać istnienie hipotetycznej możliwości odmiennego wyniku sprawy. Dla spełnienia wymogu wykazania, że zarzucane uchybienie przepisom postępowania mogło mieć wpływ na wynik sprawy nie wystarczy przytoczenie formuły o naruszeniu przepisów postępowania mającym wpływ na wynik sprawy, lecz konieczne jest wykazanie, który przepis postępowania został naruszony, w jaki sposób oraz wpływu zarzucanego naruszenia na wynik sprawy. Przechodząc do realiów niniejszej sprawy w pierwszej kolejności nie sposób nie zauważyć, że w obu zarzutach autor skargi kasacyjnej w istocie kwestionuje ustalenia faktyczne w sprawie związane z okolicznościami ustanowienia na etapie administracyjnym kuratora dla osoby nieobecnej na podstawie art. 34 § 1 k.p.a. Według autora skargi kasacyjnej nie zachodziły przesłanki, od których uzależnione było wyznaczenie takiego kuratora przez Sąd powszechny. Z kolei na etapie postępowania sądowoadministracyjnego w sprawie nie powinien występować kurator dla osoby nieobecnej. Kuratora wyznaczył natomiast WSA w Warszawie postanowieniem z dnia 2 marca 2022 r., sygn. akt V A/Wa 3449/2. Odnosząc się do tak skonstruowanych zarzutów i ich uzasadnienia nie sposób pominąć tego, że w skardze kasacyjnej jaj autor, kwestionując ustalenia faktyczne organu administracyjnego, a w dalszej kolejności również Sądu I instancji i jednocześnie twierdząc, że nie zachodzą przesłanki do reprezentowania skarżącego jako osoby nieobecnej przez kuratora, nawet nie wskazał przepisów prawa procesowego, w tym k.p.a. oraz p.p.s.a., które regulują przebieg postępowania dowodowego oraz ocenę stanu faktycznego. Ponad wszelką wątpliwość takimi przepisami nie są: art. 151, art. 79 § 1 oraz art. 183 § 2 pkt 5 p.p.s.a., art. 156 § 1 pkt 2 oraz art. 34 § 1 k.p.a., a także art. 184 § 1 i 2 k.r.o., które zostały wskazane w petitum skargi kasacyjnej. Skoro zatem skarżący kasacyjnie nawet nie podjął próby zakwestionowania ustaleń organu administracyjnego oraz Sądu I instancji w zakresie konieczności reprezentowania strony przez kuratora, zarówno na etapie postępowania administracyjnego, jak i na etapie postępowania sądowoadministracyjnego, Naczelny Sąd Administracyjny związany był tak ustalonym i niekwestionowanym stanem faktycznym. Konsekwencją tak ustalonego stanu faktycznego jest również niezasadność zarzutu nieważności postępowania sądowoadministracyjnego na podstawie art. 183 § 2 pkt 5 p.p.s.a. Już tylko na marginesie warto nadmienić, że autor skargi kasacyjnej nawet nie próbował wykazać, że naruszenie przepisów procedury, których zastosowanie kwestionowano w zarzutach skargi kasacyjnej mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Z przedstawionych powodów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną.