I GSK 623/20

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Grzelak Sędzia NSA Piotr Piszczek Sędzia del. WSA Izabella Janson (spr.) Protokolant Patrycja Czubała po rozpoznaniu w dniu 12 kwietnia 2024 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej S. B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 26 marca 2019 r. sygn. akt V SA/Wa 1833/18 w sprawie ze skargi S. B. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia 27 sierpnia 2018 r. nr 3/18 w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu ułatwiania startu młodym rolnikom 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od S. B. na rzecz Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa 2700 (dwa tysiące siedemset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 26 marca 2019r., sygn. akt V SA/Wa 1833/18 na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018r., poz. 1302 ze zm., obecnie Dz.U. z 2023r., poz. 1634 tj., dalej: "p.p.s.a.") oddalił skargę S. B. (dalej też: "strona", "skarżący") na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej też: "Prezes ARiMR", "Prezes") z 27 sierpnia 2018r., nr 3/18 w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu ułatwiania startu młodym rolnikom. W skardze kasacyjnej skarżący zaskarżył powyższy wyrok w całości wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, zasądzenie kosztów postępowania oraz rozpoznanie sprawy na rozprawie. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił: Naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit c) p.p.s.a. oraz art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 1 § 2 p.p.s.a. oraz art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 p.p.s.a. poprzez wadliwą kontrolę zaskarżonej decyzji pod względem zgodności z prawem w szczególności poprzez zaakceptowanie, że rozstrzygnięcie zapadło z naruszeniem prawa procesowego art. 10 k.p.a. w zw. z art. 50 k.p.a. w zw. z art. 54 k.p.a., poprzez pozbawienie strony postępowania prawa do złożenia zeznań w sprawie przed pierwszą instancją, gdzie strona powinna być przesłuchana z urzędu, a na skutek nieprawidłowych doręczeń - korespondencja kierowana do strony na niewłaściwy adres, strona została tego prawa pozbawiona. Argumentację na poparcie powyższych zarzutów skarżący kasacyjnie przedstawił w uzasadnieniu skargi kasacyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na wstępie należy wskazać, że jak wynika z art. 193 p.p.s.a. (zdanie drugie), uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną powinno zawierać ocenę przedstawionych w tej skardze zarzutów. Przepis ten określa tym samym zakres, w jakim NSA realizuje obowiązek uzasadnienia wyroku oddalającego skargę kasacyjną - modyfikując treść normy prawnej zawartej w art. 141 § 4 p.p.s.a. Norma zawarta w art. 193 p.p.s.a. (zdanie drugie) umożliwia zatem ograniczenie uzasadnienia wyroku NSA wyłącznie do oceny zarzutów skargi kasacyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny, mając powyższe na uwadze, ograniczył rozważania w niniejszej sprawie do oceny zarzutów skargi kasacyjnej i wyjaśnienia istoty rozstrzygnięcia. W myśl art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod uwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie występują przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 p.p.s.a. Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny przy rozpoznaniu sprawy związany był granicami skargi kasacyjnej. Granice te są wyznaczone wskazanymi w niej podstawami, którymi - zgodnie z art. 174 p.p.s.a. - może być naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.) albo naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.). Związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej polega na tym, że jest on władny badać naruszenie jedynie tych przepisów, które zostały wyraźnie wskazane przez stronę skarżącą i nie może we własnym zakresie konkretyzować zarzutów skargi kasacyjnej, uściślać ich ani w inny sposób korygować. Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. Zgodnie z art. 174 pkt 2 p.p.s.a., skargę kasacyjną można oprzeć na podstawie naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Konstrukcja tej normy prawnej wskazuje, że stawiając zarzut naruszenia przepisów postępowania, które w ocenie strony skarżącej zostały naruszone przez Sąd I instancji, należy uprawdopodobnić istnienie potencjonalnego związku przyczynowego między uchybieniem proceduralnym a wynikiem postępowania sądowoadministracyjnego. W tym wypadku nie chodzi o to, że ewentualne uchybienie mogło mieć jakikolwiek wpływ na wynik sprawy, lecz wpływ istotny. Oparcie skargi kasacyjnej na naruszeniu przepisów postępowania jest niezbędne w sytuacji, gdy strona zamierza kwestionować stan faktyczny przyjęty przy wyrokowaniu przez Sąd I instancji. W ramach podstawy kasacyjnej z art. 174 pkt 2) p.p.s.a. jej autor zarzucił Sądowi I instancji naruszenie: art. 145 § 1 pkt 1 lit c) p.p.s.a. oraz art. 151 p.p.s.a. w związku z art. 1 § 2 p.p.s.a. oraz art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 p.p.s.a. w powiązaniu z art. 10 w zw. z art. 50 w zw. z art. 54 k.p.a. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Prawidłowe uzasadnienie stwierdzenia zaistnienia omawianej przesłanki musi polegać na wskazaniu, które przepisy oznaczone numerem artykułu (paragrafu, ustępu itp.) ustawy zostały naruszone z równoczesnym wyraźnym wskazaniem, że uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Nie jest naruszeniem przepisów postępowania zastosowanie przez Sąd I instancji środka określonego w ustawie - art. 151 p.p.s.a., kiedy Sąd nie stwierdzi naruszenia prawa z art. 145 § 1 p.p.s.a. Stawianie Sądowi I instancji zarzutu naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., który jest przepisem postępowania sądowoadministracyjnego jest dopuszczalne, kiedy kasator powiąże ten przepis postępowania z odpowiednimi przepisami postępowania, które miały zastosowanie w postępowaniu administracyjnym. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie nie naruszył art. 3 § 1 i 2 pkt 1) p.p.s.a. Przepis art. 3 § 1 i § 2 p.p.s.a., Sąd administracyjny może bowiem naruszyć wówczas, gdy zaniecha kontroli skutecznie złożonej skargi, rozpozna sprawę nienależącą do jego kognicji, zastosuje środek kontroli inny niż określony w ustawie Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, bądź zastosuje inne niż zgodność z prawem kryterium kontroli działalności administracji publicznej. W tej sprawie Sąd I instancji rozpoznał skargę na decyzję ostateczną oraz ocenił ją pod kątem legalności w zakresie zastosowanych przepisów. Nie zasługiwał również na uwzględnienie zarzut naruszenia art. 10 § 1 k.p.a. poprzez pozbawienie strony możliwości obrony swych praw i czynnego udziału w postępowaniu. Jak trafnie zauważył to Sąd I instancji skarżący wyraził chęć złożenia wyjaśnień w sprawie i organ mu to umożliwił. W toku badanego postępowania wyznaczono skarżącemu kilka terminów na złożenie wyjaśnień (22 stycznia 2016r., 4 marca 2016r., 1 oraz 15 kwietnia 2016r., 17 oraz 24 czerwca 2016r., 8 lipca 2016r., 10 marca 2017r., 19 kwietnia 2017r.). Żaden z nich jednak nie okazał się dla skarżącego odpowiedni, co powodowało, że do jego przesłuchania ostatecznie nie dochodziło. Tym samym za zasadne należy uznać stanowisko Sądu I instancji podzielające pogląd organu, iż zachowanie skarżącego pozwala ma stwierdzenie, że nie chciał stawić się w celu złożenia wyjaśnień, a jego działania służyły przeciąganiu postępowania, co oznacza, że on sam pozbawił się możliwości złożenia wyjaśnień w sprawie. W skardze kasacyjnej skarżący okoliczności tych skutecznie nie podważył. Bezzasadny jest przy tym argument skarżącego, iż nie stawił się na wezwania, gdyż nie miał wiedzy o wyznaczonych terminach z powodu kierowania przez organ korespondencji na niewłaściwy adres. Podkreślić należy, że w postępowaniu administracyjnym skarżący był reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika w osobie adwokata D.K. Zgodnie zaś z art. 40 k.p.a. pisma doręcza się stronie, a gdy strona działa przez przedstawiciela - temu przedstawicielowi (§ 1). Jeżeli strona ustanowiła pełnomocnika, pisma doręcza się pełnomocnikowi. Jeżeli ustanowiono kilku pełnomocników, doręcza się pisma tylko jednemu pełnomocnikowi. Strona może wskazać takiego pełnomocnika (§ 2). Organ nie musiał więc wysyłać zawiadomień do skarżącego, gdyż w świetle ww. przepisów k.p.a. wystarczające było zawiadomienie jego pełnomocnika. Z akt sprawy wynika zaś, że korespondencja do pełnomocnika skarżącego docierała bez problemu. Z kategorycznego brzmienia przepisu art. 40 § 1 i § 2 wynika, że organ administracji publicznej jest obowiązany doręczać pisma przedstawicielowi (pełnomocnikowi) strony nawet wówczas, gdy pismo zobowiązuje stronę do osobistego działania. Przepis ten tym samym nie uprawnia organu do pominięcia przedstawiciela (pełnomocnika) strony i bezpośredniego doręczenia pisma stronie. Jeżeli zatem strona ustanowiła pełnomocnika, to pismo w sprawie przesłuchania strony powinno być doręczone pełnomocnikowi (teza druga wyroku NSA z 27 maja 1998r., I SA/Kr 827/97, LEX nr 33615). W konsekwencji zarzuty naruszenia art. 50 k.p.a. i art. 54 k.p.a. odnoszące się do wezwań w postępowaniu administracyjnym nie okazały się zasadne. Z tych wszystkich względów należało uznać, że skarga kasacyjna nie została oparta na usprawiedliwionych podstawach i z tego powodu Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a. ją oddalił. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust.1 pkt 2 lit a) w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a) i § 2 pkt 5) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t.j. Dz.U. z 2023r., poz.1935).