Wróć do: Orzeczenia NSA

Sygnatura

I GSK 618/21

Wyrok NSA z 15 stycznia 2025 r., I GSK 618/21

Wynik

Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny

Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia
15 stycznia 2025
Prawomocne
tak

Treść rozstrzygnięcia

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Beata Sobocha-Holc Sędzia NSA Michał Kowalski Sędzia del. WSA Grzegorz Dudar (spr.) Protokolant asystent sędziego Izabela Kołodziejczyk po rozpoznaniu w dniu 15 stycznia 2025 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej A. Sp. z o. o. w W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 27 października 2020 r. sygn. akt V SA/Wa 47/20 w sprawie ze skargi A. Sp. z o. o. w W. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 30 października 2019 r. nr RR.po.027.22.2019 w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji w przedmiocie uznania za organizację producentów owoców i warzyw 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie; 2. zasądza od Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi na rzecz A. Sp. z o. o. w W. 560 (pięćset sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Analiza z kontekstem sprawy

Co to orzeczenie oznacza dla Twojej sprawy?

Zapytaj o skutki rozstrzygnięcia, podstawę prawną albo argumenty do wykorzystania. AnyLawyer rozpocznie od tej konkretnej sprawy.

Zapytaj AnyLawyer o to orzeczenie

Uzasadnienie

Wyrokiem z dnia 27 października 2020 r., sygn. akt V SA/Wa 47/20, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę A. Sp. z o.o. w W. (dalej powoływana także jako skarżąca spółka) na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 30 października 2019 r. w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej w sprawie uznania skarżącej spółki za organizację producentów owoców i warzyw. Zaskarżony wyrok został wydany w następującym stanie faktycznym i prawnym. Marszalek Województwa Pomorskiego decyzją z dnia 7 czerwca 2013 r. uznał skarżącą spółkę za organizację producentów owoców i warzyw ze względu na grupy produktów "owoce i warzywa". Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej powoływany także jako Prezes ARiMR, organ pierwszej instancji) decyzją z 4 czerwca 2019 r. nr [...] stwierdził nieważność́ decyzji Marszałka Województwa Pomorskiego z dnia 7 czerwca 2013 r. W ocenie Prezesa ARiMR, Marszalek Województwa Pomorskiego wydając powyższą decyzję rażąco naruszył przepisy: 1) art. 125b ust. 1 lit. e rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 z dnia 22 października 2007 r. poprzez uznanie, że spółka spełniła kryteria uznania za organizację producentów owoców i warzyw, m.in. poprzez zapewnienie swoim członkom środków technicznych umożliwiających zbiór, magazynowanie, pakowanie i wprowadzania do obrotu oraz 2) art. 115 ust. 2 rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) nr 543/2011 z dnia 7 czerwca 2011 r poprzez nie zawieszenie postępowania w sprawie wniosku skarżącej spółki o uznanie za organizację producentów owoców i warzyw, pomimo istnienia przesłanek do jego zawieszenia - co skutkowało koniecznością stwierdzenia nieważności decyzji. Zdaniem organu pierwszej instancji, spółka nie zapewniła swoim członkom środków technicznych umożliwiających magazynowanie produktów, z uwagi na to, że podstawę̨ oceny spełnienia warunku z art. 125b rozporządzenia nr 1234/2007 winno stanowić zestawienie produkcji warzyw planowanej na 2012 rok zgodnie z zatwierdzonym planem dochodzenia do uznania (,,PDU"), w wysokości 39 150 ton, a nie wielkość produkcji faktycznie osiągniętej w 2012 r. w wysokości około 20 796 ton. Jednocześnie organ wskazał, że prowadzenie przez Prokuraturę̨ Okręgową̨ w Słupsku postępowania przygotowawczego w sprawie podejrzenia popełnienia przestępstwa w celu osiągniecia korzyści majątkowej, polegającego na wyłudzeniu za pośrednictwem A. Sp. z o.o., przy pomocy wprowadzonej do obiegu gospodarczego dokumentacji poświadczającej nieprawdę̨, dofinansowania w postaci środków pieniężnych w kwocie nie mniejszej niż 128 mln zł, stanowiło podstawę̨ do zawieszenia postępowania w sprawie wniosku o uznanie za organizację producentów owoców i warzyw. Powyższa decyzja, na mocy decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi (dalej powoływany także jako Minister, organ odwoławczy) z 30 października 2019 r. została utrzymana w mocy. Organ odwoławczy podzielił opinię organu pierwszej instancji, że grupa producentów owoców i warzyw, w celu uznania jej za organizację producentów owoców i warzyw, powinna zrealizować wszystkie działania i inwestycje ujęte w zatwierdzonym przez Marszałka Województwa planie dochodzenia do uznania, gdyż zatwierdzenie tych działań i inwestycji do realizacji decyzją administracyjną oznaczało, że zostały one uznane przez właściwy organ za niezbędne do spełnienia warunków uznania za organizację producentów owoców i warzyw. Jakiekolwiek zmiany zakresu planu dochodzenia do uznania dopuszczalne były jedynie w trybie i na warunkach określonych przepisami UE i krajowymi. Z akt niniejszej sprawy nie wynika, aby spółka wystąpiła z wnioskiem do Marszałka Województwa o dokonanie zmian do planu dochodzenia do uznania w zakresie dotyczącym ewentualnej zmiany sposobu realizacji kwestionowanych inwestycji i aby taka zmiana była oceniana pod względem zgodności z przepisami a następnie zatwierdzana przez Marszałka. Dlatego też, inwestycje te powinny być zrealizowane w kształcie, w jakim zostały one opisane w ramach zatwierdzonego decyzją Marszałka Województwa planu dochodzenia tej grupy do uznania. Zdaniem organu odwoławczego, chcąc skorzystać z możliwości wcześniejszego ubiegania się o uznanie za organizacje - przed zakończeniem realizacji wszystkich działań́ i inwestycji, które wynikały z zatwierdzonego planu dochodzenia do uznania, oraz przenieść́ niezrealizowane w 2012 r. (tj. ostatnim roku realizacji planu) inwestycje do programu operacyjnego, strona funkcjonując jeszcze jako wstępnie uznana grupa producentów owoców i warzyw powinna była najpierw dokonać́ odpowiedniej zmiany planu dochodzenia do uznania, w której zrezygnowałaby z realizacji części inwestycji, a następnie złożyć́ wniosek o uznanie za organizację. Jak wynika z akt sprawy strona nie złożyła w wymaganym terminie do Marszałka Województwa wniosku o wydanie decyzji w sprawie zmiany do zatwierdzonego planu dochodzenia do uznania, a zamiast tego w dniu 31 grudnia 2012 r. złożyła wniosek o wydanie decyzji w sprawie uznania za organizację producentów owoców i warzyw. Zdaniem organu odwoławczego, prowadzenie postępowania w sprawie uznania organizacji producentów owoców i warzyw wobec grupy producentów, która zrealizowała plan dochodzenia do uznania w sposób niezgodny z jego treścią̨ zatwierdzoną uprzednio decyzją administracyjną, było nieprawidłowe i naruszało przepisy postępowania. W ocenie Ministra stwierdzone powyżej naruszenia prawa miały charakter rażący, uzasadniający stwierdzenie nieważności decyzji Marszałka. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wskazanym na wstępie wyrokiem oddalił skargę spółki, uznając że zaskarżona decyzja nie narusza prawa. W ocenie sądu pierwszej instancji, w sprawie niniejszej organy wykazały, iż naruszenie przez Marszałka wskazanych w decyzji przepisów miało charakter rażący. Skarżąca spółka niewątpliwie musiała zrealizować wszystkie działania inwestycyjne ujęte w zatwierdzonym planie dochodzenia do uznania i to w takim kształcie i zakresie jak opisano w planie. Było to niezbędne do spełnienia warunków uznania skarżącej za organizację producentów owoców i warzyw. Strona jako grupa producentów ubiegająca się o uznanie powinna mieć zatem personel, infrastrukturę oraz wyposażenie niezbędne do spełnienia wymogów uznania za organizację przedmiotów owoców i warzyw. Zdaniem sądu pierwszej instancji organy mają rację podnosząc, że skarżąca nie spełniała kryteriów uznania z powodu braku skutecznego zapewnienia swoim członkom środków technicznych umożliwiających zbiór, magazynowanie, pakowanie oraz wprowadzanie do obrotu owoców i warzyw. Brak spełnienia tych kryteriów uznania stanowi podstawę do stwierdzenia rażącego naruszenia prawa przez Marszałka. Uznał on bowiem spółkę za organizację producencką mimo braku realizacji wszystkich działań i inwestycji ujętych w zatwierdzonym planie dochodzenia do uznania i to w takim kształcie jak były opisane w planie. W związku z tym o czym mowa powyżej wskazać trzeba, że ustawodawca przewidział możliwość zgłoszenia, a następnie zatwierdzenia zmian do planu dochodzenia do uznania. Skarżąca spółka z niewiadomych powodów z takiej możliwości nie skorzystała. W świetle powyższego uznać trzeba, że dopiero realizacja wszystkich działań i inwestycji ujętych w zatwierdzonym planie dochodzenia do uznania (które w przypadku skarżącej nie miała miejsca) pozwalała na uznanie skarżącej za organizację producentów owoców i warzyw. W zaistniałej sytuacji przyjęcie przez Marszałka, że skarżąca spełniła wszystkie warunki do takiego uznania było więc w istocie rażącym naruszeniem prawa. Skarżąca złożyła przecież wniosek o uznanie za organizację producentów w okolicznościach niepełnej realizacji wszystkich działań i inwestycji zatwierdzonych w planie dochodzenia do uznania. Pomimo ustaleń Marszalka Województwa Pomorskiego poczynionych przed wydaniem decyzji z dnia 7 czerwca 2013 r. co do niezrealizowania przez skarżącą spółkę części inwestycji niezbędnych do uznania za organizację producentów, organ podjął decyzję o uznaniu co stało w oczywistej sprzeczności z przepisami art. 125b ust. 1 lit. e rozporządzenia nr 1234/2007 oraz art. 37 akapit 1 lit. c, art. 104 ust 1 i art. 143 rozporządzenia nr 543/2011, w konsekwencji również z przepisami postępowania, tj. art. 7 i 77 § 1 k.p.a. W ocenie sądu pierwszej instancji w przedmiotowej sprawie nie zaszła żadna z przesłanek powodujących wystąpienie nieodwracalnych skutków prawnych, dlatego też zarzut naruszenia art. 156 § 2 k.p.a. nie był zasadny. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożyła skarżąca spółka, zaskarżając go w całości. Na podstawie przepisu art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a. zaskarżonemu wyrokowi zarzucono: I. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy w postaci art. 151 a contrario i 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. poprzez nieuzasadnione oddalenie skargi, mimo iż zaskarżona decyzja II instancji oraz poprzedzająca ją decyzja organu I instancji obarczone są wadą nieważności, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a. albowiem zostały one wydane za naruszeniem przepisów o właściwości a art. 48 ust. 2 ustawy z dnia 10 lutego 2017 r. Przepisy wprowadzające ustawę o Krajowym Ośrodku Wsparcia Rolnictwa (Dz.U. z 2017 r. poz. 624, z późn. zm.) nie dawał Prezesowi ARiMR podstaw prawnych do wydania decyzji w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji Marszałka Województwa Pomorskiego z dnia 7 czerwca 2013 roku; II. naruszenie przepisów prawa materialnego tj. § 3 ust. 3 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 19 września 2013 r., w sprawie warunków wstępnego uznawania grup producentów owoców i warzyw, uznawania organizacji producentów owoców i warzyw oraz warunków i wymagań, jakie powinny spełniać plany dochodzenia do uznania (Dz.U. 2013, poz. 1178) w zw. z art. 125b ust. 1 lit e Rozporządzenie Rady (WE) nr 1234/2007 z dnia 22 października 2007 r. ustanawiające wspólną organizację rynków rolnych oraz przepisy szczegółowe dotyczące niektórych produktów rolnych ("rozporządzenie o jednolitej wspólnej organizacji rynku") (Dz. U. UE. L. z 2007 r. Nr 299, str. 1 z późn. zm.) w zw. z art. 37 akapit 1 lit. c rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) nr 543/2011 z dnia 7 czerwca 2011 r. ustanawiające szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do sektora owoców i warzyw oraz sektora przetworzonych owoców i warzyw (Dz.U. UE. L. z 2011 r. Nr 157, str. 1 z późn. zm.) poprzez ich błędną wykładnie i bezpodstawne uznanie, iż Skarżąca nie spełniała warunków uznania jedynie z uwagi na fakt, iż nie zrealizowała całego PDU, nawet pomimo faktu spełnienia celu PDU; III. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy w postaci art. 134 § 1 p.p.s.a. oraz art. 141 § 4 p.p.s.a. oraz poprzez brak zbadania w pełnym zakresie zgodności z prawem zaskarżonej decyzji, a tym samym brak odniesienia się w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, choćby w jednym zdaniu co treści pisma Skarżącego z dnia 19 października 2020 roku (stanowiącego uzupełnienie skargi), mimo że przedmiotowe pismo zostało doręczone na adres Sądu w dniu 26 października 2020 roku (a więc jeszcze przed terminem posiedzenia niejawnego, na którym wydano zaskarżony wyrok), które to naruszenie w istocie uniemożliwia kontrolę zaskarżonego wyroku; IV. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy w postaci art. 45 ust. 1 i 2 Konstytucji RP oraz art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 roku o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych ustawy (t.j. Dz.U. poz. 1842 z późn. zm.) poprzez jego bezpodstawne zastosowanie i rozpoznanie skargi na posiedzeniu niejawnym podczas gdy: a) powyższy przepis umożliwia skierowanie sprawy na posiedzenie niejawne jedynie w postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym nie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym; b) rozpoznanie sprawy nie było konieczne, a przeprowadzenie rozprawy nie wywołałoby nadmiernego zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i była możliwości przeprowadzenia rozprawy na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku; c) Skarżąca wyraziła sprzeciw wobec skierowania sprawy na posiedzenie niejawne w piśmie z dnia 19 października 2020 roku; V) naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy w postaci art. 151 a contrario i 145 § 1 pkt 1 lit. a i c) p.p.s.a. poprzez nieuzasadnione oddalenie skargi mimo zaistnienia podstaw do jej uwzględniania z uwagi na to, że organ II Instancji, wydając zaskarżoną decyzję, dopuścił się: 1. naruszenia przepisów postępowania w postaci art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez nieuzasadnione przyjęcie, iż decyzja wydana przez Marszałka Województwa Pomorskiego z dnia 7 czerwca 2013 roku (znak DROŚ- PW.MW.7166.2.2013) została wydana z rażącym naruszeniem prawa poprzez: a) błędne uznanie, iż Marszałek Województwa wydał decyzję naruszając jakiekolwiek przepisy postępowania lub przepisy prawa materialnego; ewentualnie w przypadku uznania, iż decyzja Marszałka została wydana z naruszeniem prawa; b) błędne uznanie, iż Marszałek Województwa wydał decyzję naruszając przepisy postępowania lub przepisy prawa materialnego w sposób rażący; 2. naruszenie przepisów postępowania w postaci art. 156 § 2 k.p.a. poprzez błędne uznanie, iż decyzja, której nieważność stwierdził Prezes ARiMR, nie wywołała nieodwracalnych skutków; 3. naruszenie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 23 rozporządzenia Wykonawczego w zw. z art. 125 b ust. 1 lit e rozporządzenia nr 1234/2007 poprzez błędne uznanie, iż a) w chwili wydania decyzji przez Marszałka Województwa decyzji Skarżąca nie spełniała kryteriów uznania tj. nie zapewniała skutecznie swoim członkom środków technicznych, umożliwiających zbiór, magazynowanie, pakowanie i wprowadzanie do obrotu, chociaż fakt ten (brak spełnienia przedmiotowego kryterium) nie wynika to z żadnych dowodów znajdujących się w aktach Marszałka; b) treść art. 125b ust. 1 lit e rozporządzenia nr 1234/2007 jest jasna i klarowna a w niniejszej sprawie Marszałek Województwa naruszył przedmiotowy przepis w sposób oczywisty; 4. naruszenie przepisów postępowania w postaci art. 7 i 77 § 1 i art. 80 k.p.a. poprzez: a) niezebranie w sposób wyczerpujący materiału dowodowego w sprawie i błędną ocenę dowodów poprzez bezzasadne uznanie, iż w chwili wydania decyzji przez Marszałka Województwa Grupa nie zapewniała skutecznie swoim członkom środków technicznych, umożliwiającym zbiór, magazynowanie, pakowanie i wprowadzanie do obrotu, chociaż nie wynika to z żadnych dowodów znajdujących się w aktach Marszałka; b) dokonania dowolnego i niezgodnego z zasadami logiki ustalenia, iż skoro w II półroczu 2012 roku grupa zakupiła od członków produkty w wielkości mniejszej niż wynikającej z (zatwierdzonego kilka lat wcześniej) PDU, to Grupa nie zapewniała swoim członkom środków technicznych umożliwiających zbiór, magazynowanie, pakowanie i wprowadzanie do obrotu; 5. naruszenie przepisów postępowania w postaci art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 10 k.p.a. poprzez brak wyjaśnienia na podstawie jakich dowodów organ administracyjny ustalił stan faktyczny, brak wskazania faktów, które organ uznał za udowodnione, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej; 6. art. 138 § 1 pkt 1) k.p.a. poprzez bezzasadne utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji, mimo że naruszenia, o których mowa powyżej winny spowodować uchylenie przez Ministra decyzji organu I Instancji i stwierdzenie braku podstaw do stwierdzenia nieważności decyzji. Wskazując na powyższe, skarżąca spółka wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w Warszawie, zasądzenie od organu na rzecz spółki niezbędnych kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych oraz rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie. W odpowiedzi na skargę kasacyjną, Minister wniósł o jej oddalenie i zasądzenie od spółki na rzecz organu zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie. Naczelny Sąd Administracyjny związany jest podstawami skargi kasacyjnej, bowiem według art. 183 § 1 p.p.s.a., rozpoznaje sprawę w jej granicach, biorąc z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania. W niniejszej sprawie żadna z wymienionych w art. 183 § 2 p.p.s.a. przesłanek nieważności postępowania nie zaistniała, wobec czego kontrola Naczelnego Sądu Administracyjnego ograniczyła się wyłącznie do zbadania zawartych w skardze zarzutów sformułowanych w granicach podstawy kasacyjnej. Zasadność uwzględnienia skargi kasacyjnej wynika przede wszystkim z trafności zarzutu podniesionego w pkt III skargi kasacyjnej - naruszenia art. 134 § 1 i art. 141 § 4 p.p.s.a. Wyjaśnić należy, że art. 141 § 4 p.p.s.a. wskazuje podstawowe elementy konstrukcyjne, które musi zawierać prawidłowo sporządzone uzasadnienie wyroku sądu administracyjnego, tj. zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Wskazany przepis postępowania regulując wymagania warsztatowe uzasadnienia wyroku sądu administracyjnego determinuje jego zawartość treściową. Motywy te są istotnym elementem pracy orzeczniczej, dlatego że z jednej strony ujawniają stronom przyczyny podjętego rozstrzygnięcia, a z drugiej - ich sporządzenie pozwala na weryfikację prawidłowości orzeczenia w toku kontroli instancyjnej. Zgodzić się należy z prezentowanym od lat poglądem Naczelnego Sądu Administracyjnego, że sąd administracyjny nie ma obowiązku szczegółowego odniesienia się do wszystkich zarzutów skargi, zwłaszcza jeżeli sformułowano je w sposób obszerny. Wystarczające jest rozważenie tych, które determinują istotę sprawy (zob. na ten temat np. wyrok NSA z 23 października 2023 r. sygn. akt I OSK 1016/23). Stanowisko to zresztą koresponduje z regulacją art. 174 pkt 2 p.p.s.a., który dla podważenia wyroku sądu pierwszej instancji z przyczyn natury procesowej wymaga, by podnoszone naruszenie prawa (w tym przypadku art. 141 § 4 p.p.s.a.) mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Do tego rodzaju uchybień zaliczyć należy nierozważenie istotnych dla konstrukcji wzorca kontroli legalności zaskarżonej decyzji zarzutów skargi. Wspomniany przepis stanowi o obligatoryjnych elementach uzasadnienia, zaliczając do nich m.in. zarzuty skargi oraz podstawę prawną rozstrzygnięcia i jej wyjaśnienie, które do stanowiska skarżącego powinno nawiązywać. Kompetencja sądu administracyjnego polega wprawdzie na zweryfikowaniu zgodności z prawem zaskarżonej decyzji na podstawie samodzielnie skonstruowanego wzorca, ale jeżeli skarżący powołuje istotną dla zbudowania tego modelu podstawę prawną, to obowiązkiem sądu jest jej rozważenie. Nieuczynienie tej powinności zadość może czynić zasadnym zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. Niezwiązania sądu zarzutami skargi nie można bowiem utożsamiać z ich pominięciem, załatwieniem sprawy bez względu na stanowisko skarżącego (zob. wyrok NSA z 5 marca 2024 r., sygn. akt I GSK 124/23). W tej sprawie istotne dla rozpoznania skargi zarzuty nie zostały rozpoznane. Z akt sprawy wynika, że pełnomocnik skarżącej spółki w dniu 19 października 2020 r. został telefonicznie poinformowany o odwołaniu posiedzenia jawnego wyznaczonego na dzień 27 października 2020 r. i skierowaniu sprawy do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym w dniu 27 października 2020 r. w składzie trzyosobowym. W piśmie datowanym na 19 października 2020 r. które wpłynęło do sądu pierwszej instancji w dniu 26 października 2020 r. (dołączone do akt sprawy zostało zarządzeniem z 27 października 2020 r., czyli w dniu posiedzenia niejawnego na którym zapadł zaskarżony wyrok) skarżąca spółka rozszerzyła zarzuty skargi o dwa nowe zarzuty: pierwszy dotyczący przesłanki nieważności zaskarżonej decyzji z uwagi na naruszenie przepisów o właściwości (art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a.) oraz drugi zarzut dotyczący naruszenia § 3 ust. 3 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 19 września 2013 r., w sprawie warunków wstępnego uznawania grup producentów owoców i warzyw. W tymże piśmie skarżąca spółka nie wyraziła zgody na rozpoznanie skargi na posiedzeniu niejawnym i wniosła o przeprowadzenie rozprawy. Treści uzasadnienia zaskarżonego wyroku wskazuje, że sąd pierwszej instancji w ogóle nie ustosunkował się do powyższych zarzutów i stanowiska skarżącej spółki co do rozpoznania sprawy na posiedzeniu niejawnym. Podkreślić należy, że sąd pierwszej instancji co prawda nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi (art. 134 § 1 pkt 1 p.p.s.a.), jednakże powyższe nie zwalnia sądu z obowiązku ustosunkowania się do podniesionej przez spółkę argumentacji, szczególnie że zaskarżony wyrok został wydany na posiedzeniu niejawnym i jedyną możliwością rozszerzenia postawionych zaskarżonej decyzji zarzutów była forma pisemna. Skoro nie jest sporne, że powyższe pismo rozszerzające zarzuty skargi wpłynęło do sądu przed terminem posiedzenia niejawnego i dołączone do akt sprawy w dniu posiedzenia niejawnego sąd pierwszej instancji był zobowiązany uwzględnić jego treść przy wyrokowaniu i odnieść się do postawionych w nim zarzutów. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego podniesione zarzuty niewątpliwie należało uznać za istotne, bowiem odnosiły się z jednej strony do kwestii nieważności zaskarżonej decyzji Ministra oraz poprzedzającej jej wydanie decyzji Prezesa ARiMR, z drugiej zaś dotyczyły braku podstaw do przyjęcia, że pierwotna decyzja Marszałka obarczona była wadą rażącego naruszenia prawa. Odnosząc się do pozostałych zarzutów o charakterze procesowym wskazać należy, odnosząc się do zarzutu wskazanego w pkt IV petitum skargi kasacyjnej i wskazanej tam argumentacji, że wbrew stanowisku skarżącej spółki w październiku 2020 r. z uwagi na stan epidemii i konieczność ochrony zdrowia i życia obywateli zachodziły przesłanki do rozpoznawania spraw przed sądem pierwszej instancji na posiedzeniach niejawnych. Wskazać należy, że problematyka wykładni i stosowania art. 15zzs4 ust. 3 ustawy COVID-19 była przedmiotem rozważań składów powiększonych NSA w dwóch uchwałach: z 22 lutego 2021 r. I OPS 1/20 oraz z 6 grudnia 2021 r. I FPS 2/21. W obu uchwałach wyjaśniono, że "przepis należy traktować jako "szczególny" w rozumieniu art. 10 i art. 90 § 1 p.p.s.a. Prawo do publicznej rozprawy nie ma charakteru absolutnego i może podlegać ograniczeniu, w tym także ze względu na treść art. 31 ust. 3 Konstytucji RP, w którym jest mowa o ograniczeniach w zakresie korzystania z konstytucyjnych wolności i praw, gdy jest to unormowane w ustawie oraz tylko wtedy, gdy jest to konieczne w demokratycznym państwie m. in. dla ochrony zdrowia. Nie ulega wątpliwości, że celem stosowania konstrukcji przewidzianych przepisami uCOVID-19 jest m. in. ochrona życia i zdrowia ludzkiego w związku z zapobieganiem i zwalczaniem zakażenia wirusem COVID-19, a w obecnym stanie faktycznym istnieją takie okoliczności, które w zarządzonym stanie pandemii, w pełni nakazują uwzględnianie rozwiązań powyższej ustawy w praktyce działania organów wymiaru sprawiedliwości". Oznacza to, że wbrew twierdzeniom skarżącej spółki istniały podstawy do rozpoznania sprawy na posiedzeniu niejawnym w trybie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy COVID-19. Wbrew stanowisku skarżącej spółki wskazane przepisy odnosił się nie tylko do procedury sądowoadministracyjnej przed NSA ale również przed WSA. Stosownie do treści rozporządzenia Rady Ministrów z 16 października 2020 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie ustanowienia określonych ograniczeń, nakazów i zakazów w związku z wystąpieniem stanu epidemii (Dz.U. z 2020 r. poz. 1829) począwszy od 17 października 2020 r. miasto stołeczne Warszawa, będące siedzibą WSA w Warszawie, zostało objęte strefą czerwoną. W związku z tym, na podstawie zarządzenia nr 39 Prezesa Naczelnego Sądu Administracyjnego z 16 października 2020 r. oraz zarządzenia Prezesa WSA w Warszawie nr 21 z dnia 16 października 2020 r. wstrzymano orzekanie na posiedzeniach jawnych i przyjęto zasadę orzekania na posiedzeniach niejawnych a sprawy wyznaczone na rozprawy skierowano do rozpoznania na posiedzeniach niejawnych. Z uwagi na brak technicznych możliwości przeprowadzenia zdalnie rozprawy z udziałem stron - WSA rozpoznał skargę skarżącej spółki na posiedzeniu niejawnym w trybie art. 15zzs⁴ ust. 3 ustawy Covid-19. Nie ma przy tym znaczenia, że spółka w piśmie z 19 października 2020 r. zażądała rozpoznania skargi na rozprawie, bowiem rozpoznanie sprawy w tym trybie nie było uzależnione od zgody stron postępowania. Powyższa możliwość rozpoznania spraw na posiedzeniach niejawnych jako wprowadzony wyjątek od rozpoznawania spraw na rozprawach nie zwalniał jednak sądu od konieczności ustosunkowania się do wszystkich istotnych zarzutów skarżącej spółki, czego w niniejszej sprawie zabrakło. W świetle powyższych wyjaśnień, skierowanie sprawy do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym nie naruszało art. 45 ust. 1 i 2 Konstytucji RP. Z uwagi na wadliwy sposób sporządzenia uzasadnienia zaskarżonego wyroku, za przedwczesną należało uznać ocenę pozostałych zarzutów skargi kasacyjnej, zarówno procesowych jak i materialnych. Dlatego też Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. Sąd pierwszej instancji, po ponownym rozpoznaniu sprawy, zobowiązany będzie sporządzić uzasadnienie spełniające wymogi ustawowe przewidziane w art. 141 § 4 p.p.s.a., w szczególności winien ustosunkować się do wszystkich istotnych zarzutów skargi skarżącej spółki, w tym również tych podniesionych w piśmie z 19 października 2020 r. O kosztach postępowania kasacyjnego Naczelny Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. 203 pkt 1 i art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. a w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2023 r. poz. 1964) na które złożyły się poniesione przez spółkę koszty sądowe w postaci wpisu od skargi kasacyjnej (100 zł), opłaty kancelaryjnej za sporządzenie uzasadnienia wyroku sądu pierwszej instancji oddalającego skargę (100 zł) oraz wynagrodzenie profesjonalnego pełnomocnika spółki za sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej oraz udział w rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym (360 zł).

Informacje o sprawie

Data wpływu
15 czerwca 2021
Symbol z opisem
6559
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ
Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Sędziowie
Beata Sobocha-Holc /przewodniczący/ Grzegorz Dudar /sprawozdawca/ Michał Kowalski

Powołane przepisy

Inne orzeczenia w tej sprawie

Powiązane dokumenty

Źródło urzędowe: Naczelny Sąd Administracyjny