I GSK 608/21

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Bogdan Fischer (spr.) Sędzia NSA Piotr Pietrasz Sędzia del. WSA Marek Sachajko Protokolant starszy asystent sędziego Patrycja Czubała po rozpoznaniu w dniu 13 listopada 2024 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej G. Spółki z o.o. w B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 27 stycznia 2021 r. sygn. akt VIII SA/Wa 371/20 w sprawie ze skargi G. Spółki z o.o. w B. na decyzję Dyrektora Mazowieckiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Warszawie z dnia [...] kwietnia 2020 r. nr [...] w przedmiocie przyznania płatności rolnośrodowiskowej 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie; 2. zasądza od Dyrektora Mazowieckiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Warszawie na rzecz G. Spółki z o.o. w B. kwotę 460 (słownie: czterysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 27 stycznia 2021 r., sygn. akt VIII SA/Wa 371/20 oddalił skargę G. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w B. na decyzję Dyrektora Mazowieckiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Warszawie z dnia [...] kwietnia 2020 r. nr [...] w przedmiocie płatności obszarowych. Sąd pierwszej instancji orzekał w następującym stanie sprawy. Pan P. M., działający w imieniu A. Spółki z o.o., 15 maja 2006 r. złożył wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na 2006r., zgodnie z art. 3 ust. 1 ustawy z 18 grudnia 2003r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych (Dz. U. z 2004r., Nr 6, poz. 40 z późn. zm.), dalej "ustawa o płatnościach" obejmujący działki rolne o łącznej powierzchni 364,61 ha. W gospodarstwie beneficjenta została przeprowadzona kontrola, zaś w wyniku przeprowadzonego postępowania Kierownik ARiMR, decyzją z 8 lipca 2010 r. odmówił wnioskodawcy przyznania płatności do gruntów rolnych, w tym jednolitej płatności obszarowej (JPO) oraz uzupełniającej płatności obszarowej (UPO) z sankcjami w okresie trzech lat kalendarzowych z powodu nie spełniania warunków do otrzymania płatności. Decyzja ta została utrzymana w mocy przez Dyrektora ARiMR, decyzją z [...] września 2010 r. Następnie skarżąca – G. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w B. złożyła wniosek o wstąpienie do toczącego się postępowania w sprawie przyznania płatności w ramach wsparcia bezpośredniego na rok 2006 jako następca prawny. Decyzją z [...] grudnia 2019 r. Kierownik ARiMR odmówił skarżącej przyznania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok 2006 z uwagi na niespełnienie warunków określonych w art. 4 ust 1 ustawy o płatnościach. W wyniku rozpoznania odwołania, Dyrektor ARiMR, decyzją z [...] kwietnia 2020r. utrzymał w mocy tą decyzję. Na wstępie przedstawił ramy prawne niniejszej sprawy określające tryb składania wniosków o przyznanie płatności oraz warunki uzyskania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych, określone w ustawie o płatnościach m.in. w art. 2, w art. 3 pkt 3 ustawy pkt 3 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności (Dz. U. z 2001 r., Nr 10, poz. 76), z którego wynika, że decyzje w sprawach przyznania płatności mogą być podejmowane po uprzednim ustaleniu, że producent rolny jest lub nie jest posiadaczem gruntów rolnych zgłoszonych we wniosku. Zdaniem organu odwoławczego, chodzi tu o posiadanie samoistne lub zależne w rozumieniu przepisów art. 336-352 ustawy z 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (Dz. U. Nr 16, poz. 93 ze zm.), dalej "k.c.", a więc o sytuacje powiązane z tytułem prawnym i faktycznym władztwem nad rzeczą. Wskazał również na kluczowy w sprawie art. 4 ust. 1 ustawy o płatnościach wskazujący na termin wystąpienia z wnioskiem o płatności w przypadku przeniesienia posiadania gospodarstwa rolnego na rzecz innego producenta rolnego. Organ uznał, że wpis o połączeniu w rejestrze spółki przejmującej nastąpił 23 października 2018 r. Dlatego też od tego dnia rozpoczął swój bieg 14 dniowy termin dla Spółki na złożenie wniosku zgodnie z art. 4 ust. 1 ustawy o płatnościach o wstąpienie do toczącego się postępowania w sprawie przyznania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok 2006. Z tych względów, organ I instancji słusznie odmówił przyznania tej płatności, bowiem stwierdził, że termin na złożenie wniosku o wstąpienie do toczącego się postepowania (gdyby postępowanie nadal się toczyło) upłynąłby 6 grudnia 2018 r., a zatem złożenie wniosku przez skarżącą spółkę 19 lutego 2019 r (data stempla pocztowego) skutkowałoby przekroczeniem dopuszczalnego terminu na wstąpienie do przedmiotowego postepowania. Natomiast postepowanie w sprawie przyznania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok 2006 podmiotowi A. sp. z o. o. Kierownik ARiMR zakończył 8 lipca 2010 r. wydając powołaną w niniejszej sprawie ostateczną decyzję odmawiającą przyznania płatności bezpośrednich. Tym samym nie został spełniony przez skarżącą również warunek przewidziany w art. 4 ust. 1 ustawy o płatnościach bezpośrednich. Skarżąca zaskarżyła tę decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który wyrokiem z dnia wyrokiem z dnia 27 stycznia 2021 r., sygn. akt VIII SA/Wa 371/20 ją oddalił. Sąd I instancji wskazał na brzmienie art. 493 i art. 552 ksh i uznał, że zarzuty skargi w zakresie naruszenia tych przepisów nie znajdują usprawiedliwionych podstaw. Wyjaśnił, że prawidłowe było przyjęcie przez organ, że skoro wpis o połączeniu w rejestrze spółki przejmującej (skarżącej) - dzień połączenia nastąpił w dniu 23 października 2018 r. to znaczy, że z tym dniem nastąpił moment zaistnienia skutku utraty podmiotowości prawnej spółki przejmowanej i skarżąca stała się następcą prawnym i od tego dnia należałoby liczyć termin do złożenia stosownego wniosku transferowego o płatność, z którym skarżąca wystąpiła dopiero 19 lutego 2019 r. Tym samym skarżąca nie spełniła określonych w ustawie o płatnościach warunków przyznania jej płatności bezpośrednich. Także z tego względu, że nie spełniła warunku wskazanego w art. 3 ust. 1 w związku z art. 4 ust. 1 powołanej ustawy, gdyż następstwo prawne nastąpiło już po wydaniu decyzji w sprawie płatności za 2006r., które zakończyło się wydaniem ostatecznej decyzji odmownej z 8 lipca 2010r. przez Kierownika ARiMR. Następnie skarżąca, na podstawie art. 173 i art. 174 pkt 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302), dalej: "p.p.s.a", zaskarżyła w całości wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 27 stycznia 2021 r., sygn. akt VIII SA/Wa 371/20. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzuciła: A. naruszenie przepisów postępowania, których naruszenie miało istotny wpływ na wynik sprawy, skutkujących nieważnością postępowania w rozumieniu art. 183 § 2 pkt 5 p.p.s.a. tj. art. 15 zzs4 ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020 poz. 374 ze zm.), dalej "ustawa z 2 marca 2020 r.", w związku z art. 15zzs4.1 ustawy z 14 maja 2020 r. o zmianie niektórych ustaw w zakresie działań osłonowych w związku z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS- CoV-2 (dalej: ustawa COVID) w zw. z art. 90 § 1 PPSA w zw. z art. 119 pkt 1-5 p.p.s.a. poprzez skierowanie przez WSA sprawy na posiedzenie niejawne w dniu 27 stycznia 2021 r., z pominięciem rozprawy, w sytuacji, gdy przepis ustawy COVID przewiduje uprawnienie w przedmiocie skierowania sprawy na posiedzenie niejawne wyłącznie dla Naczelnego Sądu Administracyjnego (tj. do skierowania do rozpoznania skargi na posiedzenie niejawne), zaś w sprawie to WSA, rozpoznał sprawę na posiedzeniu niejawnym. Niezależnie od powyższego zaskarżonemu orzeczeniu zarzuciła: B. naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy tj.: 1. art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm. dalej: "PUSA" oraz art. 3 § 1 i 2 pkt 1, art. 133 § 1, art. 141 § 4, art. 151 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w związku z art. 7. art. 77 § 1, art. 80, oraz art. 107 § 3 k.p.a. w związku z art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 roku o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych i oddzielnej płatności z tytułu cukru ("Ustawa") poprzez wadliwe uznanie przez WSA, że datą - zgodnie od kiedy biegnie termin, w którym następca prawny wstępuje do toczącego się postępowania o przyznanie płatności wpis o połączeniu nastąpił w dniu 23 października 2018 roku i od tej daty rozpoczął bieg terminu na złożenie wniosku kontynuacyjnego. Podczas gdy nie rozważono charakteru tego terminu tj. czy jest on terminem prawa procesowego czy materialnego. Przyjęcie, że termin ten jest terminem prawa procesowego warunkuje konieczność wezwania przez organ skarżącej spółki czy jej wniosek o wstąpienie do toczącego się postępowania po przekształceniach spółek nie powinien być wywiedziony wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jego złożenia; 2. art. 1 § 1 i 2 PUSA oraz art. 3 § 1 i 2 pkt 1, art. 133 § 1, art. 141 § 4, art. 151 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w związku z art. 7, art. 77 § 1, art. 80, oraz art. 107 § 3 k.p.a. w związku z art. 20 ust 1 i 2 ustawy z 20 sierpnia 1997 r. o Krajowym Rejestrze Sądowym ("ustawa o KRS") w związku z art. 493 § 2 (KSH) poprzez wadliwe uznanie przez WSA, że datą, od kiedy następca prawny wstępuje do toczącego się postępowania o przyznanie płatności jest data wpisu o połączeniu spółek, podczas gdy miarodajna jest data uprawomocnienia się postanowienia w przedmiocie wpisu do rejestru połączenia spółek: 3. art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez niewyjaśnienie w treści uzasadnienia wyroku Sądu I instancji przyczyn, z powodu, których Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę oraz sporządzenie uzasadnienia niepoddającego się ocenie sądu kasacyjnego w zakresie motywów przyjętych przez Sąd, przemawiających, za tym, że spółka uchybiła terminowi, o którym mowa w art. 4 ust 1 ustawy oraz tego, że termin na wstąpienie do toczącego się postępowania o przyznanie płatności biegnie od wpis o połączeniu nastąpił w dniu 23 października 2018 roku i od tej daty rozpoczął bieg terminu na złożenie wniosku kontynuacyjnego, podczas gdy ten biegnie od daty uprawomocnienia się postanowienia przedmiocie wpisu do rejestru połączenia spółek. 4. art. 134 § 1 i art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez sprzeczne z treścią materiału dowodowego ustalenia faktyczne Sądu I instancji, znajdujące odzwierciedlenie w uzasadnieniu wyroku, iż zaskarżona decyzja nie narusza prawa, 5. art. 134 § 1 p.p.s.a. poprzez nierozstrzygnięcie w granicach sprawy oraz niedoniesienie się przez WSA do wszystkich zarzutów skargi; C. naruszenie przepisów prawa materialnego tj. art. 4 ust 1 Ustawy i art. 493 § 2 KSH poprzez błędną wykładnie i uznanie, że połączenie spółek prawa handlowego stanowi przykład przeniesienia posiadania gospodarstwa rolnego na rzecz innego producenta rolnego w innej umowy, w sytuacji, gdy mamy do czynienia z sukcesją uniwersalną tj. wstąpienia z mocy prawa w prawa i obowiązki podmiotu przejmowanego - nie dochodzi do przeniesienia posiadania W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżąca przedstawiła argumentację wniesionych zarzutów i wniosła o: A. uchylenie zaskarżonego wyroku w całości przez WSA w trybie art. 179a p.p.s.a. przed przedstawieniem skargi kasacyjnej Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu. ewentualnie o: B. stwierdzenie nieważności zaskarżonego wyroku z uwagi na pozbawienie strony przez WSA możliwości obrony swoich praw, przez skierowanie sprawy na posiedzenie niejawne przez Sąd I instancji w oparciu o art. 15zzs4 ustawy z 14 maja 2020 r. o zmianie niektórych ustaw w zakresie działań osłonowych w związku z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS-CoV-2, w sytuacji braku możliwości stosowania tego przepisu dla innych niż NSA sądów administracyjnych, Ewentualnie w razie nieuwzględnienia wniosku o stwierdzenie nieważności wniosła o: C. uchylenie zaskarżonego wyroku w całości oraz uchylenie decyzji Dyrektora Mazowieckiego Oddziału Regionalnego ARMiR w Warszawie z [...] kwietnia 2020 r., nr [...] oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji na mocy art. 188 p.p.s.a. ewentualnie o: D. uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie, na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a.; w każdym z przypadków o: E. zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego. F. rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie (art. 176 § 2 p.p.s.a.) i niekierowanie jej na posiedzenie niejawne. Skarżąca wskazała, że nie wyraża zgodny na rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym. W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ w pełni poparł stanowisko zawarte w zaskarżonym wyroku Sądu I instancji i wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej oraz zwrot kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna zasługiwała na uwzględnienie. Stosownie do art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, której przesłanki określone zostały w § 2 wymienionego artykułu. Zgodnie z art. 183 § 2 pkt 5 p.p.s.a., nieważność postępowania zachodzi, jeżeli strona została pozbawiona możności obrony swych praw. Do pozbawienia strony możliwości obrony jej praw dochodzi wówczas, gdy z powodu naruszenia przez Sąd lub stronę przeciwną określonych przepisów lub zasad procedury, strona nie mogła brać i nie brała udziału w postępowaniu lub istotnej jego części i nie miała możliwości usunięcia skutków tych uchybień na następnych rozprawach poprzedzających wydanie orzeczenia kończącego postępowanie w danej instancji (zob. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 21 lutego 2006 r., sygn. akt II GSK 378/05; z 13 października 2005 r., sygn. akt FSK 2356/04; z 27 października 2020 r., sygn. akt II OSK 1697/20; wyroki Sądu Najwyższego: z 10 maja 1974 r., sygn. akt II CR 155/74, OSP 1975/3/66; z 13 marca 1998 r., sygn. akt I CKN 561/97, LEX nr 949016; z 13 lutego 2004 r., IV CK 61/03, te orzeczenia oraz powoływane dalej dostępne na stronie: www.orzeczenia.nsa.gov.pl; pozostałe powoływane orzeczenia, tamże). W orzecznictwie sądów administracyjnych dominującym jest pogląd, zgodnie z którym termin "pozbawienie możności obrony swych praw" należy rozumieć ściśle, chodzi o kardynalne błędy dotyczące udziału strony w postępowaniu sądowym, a nie jakiekolwiek usterki czy utrudnienia w tym zakresie. Generalnie rzecz ujmując, pozbawienie strony możności obrony swych praw w procesie stwarza sytuację, w której sąd rozpoznający sprawę nie powinien w ogóle przystępować do ostatecznego merytorycznego jej rozstrzygnięcia. Przedmiotowa sprawa została rozpoznana przez Sąd pierwszej instancji na posiedzeniu niejawnym w dniu 27 stycznia 2021 r. na podstawie art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r. poz. 374 z póżn. zm.). Przepis ten, w brzmieniu właściwym dla sprawy, stanowił, że przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów. Prawodawca na mocy przepisów ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r. poz. 374 z póżn. zm.) dopuścił, przy spełnieniu określonych warunków, możliwość załatwiania spraw w postępowaniu sądowoadministracyjnym na posiedzeniu niejawnym. Przepisy te nie naruszają jednak podstawowych uprawnień procesowych strony. Okoliczność, że sprawa ma zostać rozpoznana na posiedzeniu niejawnym nie oznacza zatem, że strona nie może przed wydaniem wyroku bronić swoich praw. Rzeczą sądu jest takie zorganizowanie postępowania aby to uprawnienie strony w sposób należyty zapewnić (por. wyrok NSA z dnia 8 czerwca 2021 r., sygn. akt III FSK 3585/21, także zob. wyrok NSA z dnia 1 czerwca 2021 r., sygn. akt III FSK 3543/21, wyrok NSA z dnia 26 maja 2021 r., sygn. akt III FSK 3513/21, wyrok NSA z dnia 8 czerwca 2021 r., sygn. akt III FSK 3586/21, wyrok NSA z dnia 14 października 2021 r., sygn. akt I GSK 650/21, tamże). W niniejszej sprawie Sąd pierwszej instancji takich wymagań nie spełnił. Jak wynika z akt sądowych, zarządzeniem z dnia 5 stycznia 2021 r. Sąd pierwszej instancji na podstawie art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r., poz. 374) skierował sprawę na posiedzenie niejawne w dniu 27 stycznia 2021 r. Dalej jak wynika z akt sprawy i co należy podkreślić skarżąca spółka nie została zawiadomiona o skierowaniu sprawy na posiedzenie niejawne i terminie tego posiedzenia. Skarżąca uzyskała więc wiedzę o posiedzeniu Sądu pierwszej instancji, na którym zapadł kwestionowany wyrok z chwilą doręczenia odpisu sentencji wyroku tj. 1 lutego 2021 r. (k. 36 akt sądowych). Powyższe okoliczności w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego uzasadniają stwierdzenie, że skarżąca spółka została pozbawiona możliwości obrony swoich praw w postępowaniu przed Sądem pierwszej instancji. Należy zaznaczyć, że rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym musi zostać powiązane z umożliwieniem stronie obrony swoich praw przez zajęcie stanowiska na piśmie, a skarżącej zostało to uniemożliwione. Nie została ona bowiem powiadomiona o skierowaniu sprawy na posiedzenie niejawne. W warunkach stanu pandemii/epidemii, w jakich zostało wydane zarządzenie o skierowaniu sprawy na posiedzenie niejawne w rozpoznawanej sprawie, prawo do obrony powinno być zagwarantowane przede wszystkim poprzez powiadomienie stron o posiedzeniu niejawnym i umożliwienie im zajęcia stanowiska w formie pisemnej. Bezsporne jest, że jeżeli o rozprawie jawnej należy zawiadomić strony co najmniej siedem dni przed terminem posiedzenia (art. 91 § 2 p.p.s.a.), to tym bardziej należało przyjąć co najmniej taki termin na wypowiedzenie się strony w formie pisemnej przed rozpoczęciem posiedzenia w sprawie. W orzecznictwie NSA wskazuje się, że już samo zbyt późne zawiadomienie strony o terminie posiedzenia niejawnego wyznaczonego na podstawie art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r., poz. 374), uniemożliwiające przedstawienie stanowiska w sprawie, wypełnia przesłankę nieważności postępowania sądowoadministracyjnego określoną w art. 183 § 2 pkt 5 p.p.s.a. (por: np. wyroki NSA: z dnia 16 marca 2022 r., sygn. I OSK 1142/21; z dnia 2 czerwca 2021 r., sygn. III OSK 3462/21, tamże). Wypada w tym miejscu przywołać twierdzenia uchwały NSA w składzie 7 sędziów z dnia 30 listopada 2020 r., sygn. akt II OPS 6/19, w której wskazano, że przepis art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r. poz. 374 z póżn. zm.) należy traktować jako "szczególny" w rozumieniu art. 10 i art. 90 § 1 p.p.s.a. Prawo do publicznej rozprawy nie ma charakteru absolutnego i może podlegać ograniczeniu, w tym także ze względu na treść art. 31 ust. 3 Konstytucji RP, w którym jest mowa o ograniczeniach w zakresie korzystania z konstytucyjnych wolności i praw, gdy jest to unormowane w ustawie oraz tylko wtedy, gdy jest to konieczne w demokratycznym państwie m.in. dla ochrony zdrowia. Nie ulega wątpliwości, że celem stosowania konstrukcji przewidzianych przepisami COVID-19 jest m.in. ochrona życia i zdrowia ludzkiego w związku z zapobieganiem i zwalczaniem zakażenia wirusem COVID-19, a w obecnym stanie faktycznym istnieją takie okoliczności, które w zarządzonym stanie pandemii, w pełni nakazują uwzględnianie rozwiązań powyższej ustawy w praktyce działania organów wymiaru sprawiedliwości. W uzasadnieniu powołanej uchwały NSA stwierdził w sposób jednoznaczny, że dopuszczalne przepisami szczególnymi odstępstwo od posiedzenia jawnego sądu administracyjnego na rzecz formy niejawnej winno następować z zachowaniem wymogów rzetelnego procesu sądowego. Z perspektywy zachowania prawa do rzetelnego procesu sądowego najistotniejsze jest zachowanie uprawnienia przedstawienia przez stronę swojego stanowiska w sprawie (gwarancja prawa do obrony). Powyższe okoliczności uzasadniają w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego przyjęcie, że skarżąca spółka została pozbawiona możliwości obrony swoich praw i w konsekwencji mamy do czynienia z nieważnością postępowania. Wobec przedstawionej argumentacji ocena pozostałych zarzutów skargi kasacyjnej na tym etapie postępowania byłaby przedwczesna. Mając na uwadze stwierdzone uchybienie, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania przez Sąd pierwszej instancji. O kosztach orzeczono na podstawie art. 203 pkt 1 i art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b) w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2023 r. poz. 1964 ze zm.).