I GSK 590/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Grzelak (spr.) Sędzia NSA Joanna Wegner Sędzia del. WSA Piotr Kraczowski po rozpoznaniu w dniu 15 maja 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Krakowie od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 27 listopada 2024 r. sygn. akt III SA/Kr 1200/24 w sprawie ze skargi A. Sp. j. w K. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Krakowie z dnia 17 maja 2024 r. nr 1201-IEE.7113.2.89.2024.2.AG w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego oddala skargę kasacyjną.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z 27 listopada 2024 r., sygn. akt III SA/Kr 1200/24, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w związku z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (obecnie: tekst jedn. Dz. U. z 2026 r. poz. 143; dalej: p.p.s.a.), w sprawie ze skargi A. Sp. j. w K. (dalej: skarżąca) na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Krakowie z 17 maja 2024 r. w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego uchylił zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu pierwszej instancji. Treść uzasadnienia tego wyroku oraz innych przywołanych w niniejszym orzeczeniu dostępna jest w serwisie internetowym CBOSA (orzeczenia.nsa.gov.pl). Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł Dyrektor Administracji Skarbowej w Krakowie zaskarżając orzeczenie w całości. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono: I. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, stosownie do art. 174 pkt 2 p.p.s.a., a to: 1) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 45 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 572; dalej: k.p.a.) poprzez dokonanie błędnej wykładni tego przepisu i w wyniku tego ustalenie jego naruszenia przez organ, podczas gdy prawidłowa wykładnia tegoż przepisu powinna doprowadzić do uznania przez Sąd braku naruszenia jego normy prawnej w kontrolowanym postępowaniu; przy czym strona skarżąca uważa za prawidłową interpretację przepisu art. 45 k.p.a. polegającą na uznaniu za prawidłowe i skuteczne doręczeń w sprawie określenia wysokości należności z tytułu składek, w tym: doręczenia zawiadomienia z 19.04.2016 r. o wszczęciu z urzędu postępowania w sprawie określenia wysokości należności z tytułu składek, decyzji z 14.09.2016 r. określającej wysokość należnych składek oraz wystawionych przez wierzyciela na podstawie tej decyzji tytułów wykonawczych (adresata tego zawiadomienia/decyzji) oraz braku podstaw w myśl wykładni funkcjonalnej tego przepisu do uznania, iż adnotacja na zwrotnym potwierdzeniu odbioru, iż odbierająca Pani H. R., występuje jako dorosły domownik wyklucza możliwości uznania jej za osobę upoważnioną do reprezentowania A. Sp. j. w myśl art. 45 k.p.a. i w konsekwencji zaskarżone postanowienie odpowiada prawu, a skarga powinna zostać oddalona na podstawie art. 151 p.p.s.a.; 2) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 45 k.p.a. poprzez nieuwzględnienie faktu otrzymania i zapoznania się przez stronę postępowania z treścią doręczanych pism organu I instancji, w tym w szczególności zawiadomienia z 19.04.2016 r. o wszczęciu z urzędu postępowania w sprawie określenia wysokości należności z tytułu składek oraz decyzji z 14.09.2016 r. określającej wysokość należnych składek oraz wystawionych przez wierzyciela na podstawie tej decyzji tytułów wykonawczych – jako faktu doręczenia w rozumieniu tego przepisu i w konsekwencji zaskarżone postanowienie odpowiada prawu, a skarga powinna zostać oddalona na podstawie art. 151 p.p.s.a. W oparciu o powyższe Dyrektor Izby Administracji Skarbowej wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i oddalenie skargi, ewentualnie o przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie do ponownego rozpoznania, a także o zasądzenie na rzecz organu kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Jednocześnie organ oświadczył, że zrzeka się przeprowadzenia rozprawy. W odpowiedzi na skargę kasacyjną skarżąca wniosła o jej oddalenie w całości, oświadczając jednocześnie, że nie wnosi o wyznaczenie rozprawy w niniejszej sprawie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie należy przypomnieć, że adresem skarżącej spółki jawnej, wskazanym w Krajowym Rejestrze Sądowym, jest adres zamieszkania jednego ze wspólników tejże spółki, tj. Pana R. R. Nie jest w sprawie kwestionowane, że korespondencja organu była kierowana na powyższy adres spółki jawnej, a przesyłki odbierała Pani H. R. (matka wspólnika). Nie jest również sporne, że na zwrotnych potwierdzeniach odbioru powyższych przesyłek widnieje adnotacja listonosza, że przesyłkę odebrał "dorosły domownik". Rację ma Sąd I instancji, że w przypadku, gdy adresatem przesyłki jest spółka jawna, zastosowanie powinien znaleźć art. 45 k.p.a., a skuteczne doręczenie może nastąpić tylko do rąk osoby upoważnionej do odbioru pism. Dotyczy to także sytuacji, z jaką mamy do czynienia na gruncie rozpatrywanej sprawy, to jest gdy siedzibą firmy (w tym przypadku spółki jawnej A.) jest mieszkanie prywatne. Przepis art. 45 k.p.a. posługuje się pojęciem osoby uprawnionej do odbioru pism, przez które należy rozumieć każdą osobę, która została regulaminowo, czy tylko zwyczajowo uprawniona przez spółkę do odbierania korespondencji przychodzącej do jej siedziby (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 6 maja 2010 r., sygn. akt II GSK 594/09 i II GSK 1684/14; podobnie wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 4 listopada 2010 r., sygn. akt I OSK 910/10). Uprawnienie do odbioru korespondencji nie musi być oparte na zasadzie udzielonego w tym zakresie pełnomocnictwa (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 12 lutego 2008 r., sygn. akt II FSK 1704/06). Należy też zauważyć, że treść art. 45 k.p.a. nie pozostawia wątpliwości, że doręczenie w trybie tego przepisu jest doręczeniem właściwym, podstawowym, nie zaś zastępczym. Jest to odpowiednik doręczenia "do rąk własnych" osobie fizycznej. Na gruncie tej sprawy podkreślić też należy, że skarżąca jednoznacznie zaprzecza, że Pani H. R. (matka wspólnika) jest osobą uprawnioną do odbioru korespondencji kierowanej do spółki. Nie ulega też wątpliwości, że doręczający (listonosz) nie musi znać zakresu obowiązków i uprawnień osób znajdujących się w firmie, do której przesyłka jest adresowana, skoro zobowiązują się one do jej odbioru, składając własnoręczny podpis. Jednakże organ oceniający skuteczność doręczenia pisma – w tym przypadku – spółce jawnej – musi mieć na uwadze czy owo doręczenie spełnia wymogi z art. 45 k.p.a., czemu w tej sprawie nie sprostał. Widniejąca na zwrotnych poświadczeniach odbioru adnotacja, że przesyłkę wydano "dorosłemu domownikowi" a nie osobie upoważnionej/uprawnionej (do odbioru pism, których adresatem jest spółka jawna), powinna być dla organu, co najmniej sygnałem, że doręczenie nie było prawidłowe, skoro listonosz doręczając pismo posłużył się terminem zastrzeżonym dla doręczenia zastępczego. Z oczywistych względów nie ma potrzeby w tym miejscu wyjaśniać organowi, jakie ma możliwości wynikające m.in. z ustawy z 23 listopada 2012 r. Prawo pocztowe (tekst jedn. Dz. U. z 2026 r. poz. 558) do wyegzekwowania, aby doręczenie zostało dokonane w sposób prawidłowy, tj. odpowiadający stosownym przepisom adekwatnym do sprawy – w tym przypadku zgodnie z art. 45 k.p.a. Wbrew zarzutom skargi kasacyjnej, pomijając w tym miejscu sposób, w jaki zostały sformułowane, WSA w Krakowie nie naruszył art. 45 k.p.a. Sąd I instancji dokonał prawidłowej wykładni wzmiankowanego uregulowania słusznie uznając, że w ustalonym stanie faktycznym sprawy, nie można było uznać, że zawiadomienie o wszczęciu postępowania z 19 kwietnia 2016 r., a także decyzja z 14 września 2016 r., zostały doręczone spółce zgodnie z art. 45 k.p.a. Doręczenie korespondencji w inny sposób niż opisany powyżej było więc nieskuteczne, co z kolei wymagało od WSA wyeliminowania z obrotu prawnego postanowień wydanych przez organ w obu instancjach. Nie trzeba przy tym szerzej wyjaśniać, co również podkreślił w swoim orzeczeniu Sąd I instancji, że prawidłowość doręczenia ma istotne znaczenie dla prawidłowego przebiegu postępowania administracyjnego z punktu widzenia praw strony do skorzystania z przysługujących mu uprawnień procesowych. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną.