I GSK 590/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Beata Sobocha-Holc po rozpoznaniu w dniu 23 stycznia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej wniosku C. Sp. z o.o. w G. o umorzenie postępowania sądowadministracyjnego w sprawie ze skargi kasacyjnej Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 3 lutego 2023 r. sygn. akt III SA/Gd 809/22 w sprawie ze skargi C. Sp. z o.o. w G. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku z dnia 11 października 2022 r. nr 2201-IEW.4123.105.2022/EP w przedmiocie określenia przybliżonych kwot należności celnych i podatku od towarów i usług oraz zabezpieczenia ich na majątku dłużnika postanawia: oddalić wniosek.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wyrokiem z 3 lutego 2023 r., sygn. akt III SA/Gd 809/22, po rozpoznaniu skargi C. Sp. z o.o. w G. (dalej: spółka, skarżąca) na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku (dalej: organ) z 11 października 2022 r. w przedmiocie określenia przybliżonych kwot należności celnych i podatku od towarów i usług oraz zabezpieczenia ich na majątku dłużnika, uchylił zaskarżoną decyzję oraz zasądził od organu na rzecz skarżącej zwrot kosztów postępowania. Od wyroku z 3 lutego 2023 r. organ wniósł skargę kasacyjną, w której zaskarżył to orzeczenie w całości. W piśmie z 14 grudnia 2023 r. spółka na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 oraz § 2 w związku z art. 193 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634, dalej: p.p.s.a.) wniosła o umorzenie postępowania z uwagi na fakt, że stało się ono bezprzedmiotowe. Skarżąca podniosła, że zgodnie z art. 63 ustawy z 19 marca 2004 r. – Prawo celne (Dz. U. z 2021 r., poz. 1856 ze zm., dalej: p.c.) decyzja o zabezpieczeniu, o której mowa w art. 61 p.c., wygasa po upływie 10 dni od dnia powiadomienia dłużnika o wysokości zaksięgowanej kwoty należności. Ponadto zgodnie z art. 33a § 1 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2021 r., poz. 1540 ze zm., dalej: o.p.) decyzja o zabezpieczeniu wygasa z dniem doręczenia decyzji określającej wysokość zobowiązania podatkowego. Skarżąca wskazała, że w sprawie wszystkich zobowiązań celnych i podatkowych zawartych w decyzji zabezpieczającej stanowiącej przedmiot postępowania zapadły w lipcu 2023 r. decyzje wymiarowe, wydane przez Naczelnika Pomorskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Gdyni. Tym samym, wobec wygaśnięcia decyzji zabezpieczającej, postępowanie odwoławcze od tej decyzji podlegać powinno umorzeniu z uwagi na bezprzedmiotowość i konieczne jest umorzenie postępowania wywołanego wniesioną przez organ skargą kasacyjną. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wniosek skarżącej spółki nie zasługuje na uwzględnienie. Złożony w toku postępowania kasacyjnego wniosek o umorzenie postępowania sądowoadministracyjnego, oparto na tej podstawie, że po wydaniu wyroku przez sąd I instancji, na skutek wydania decyzji wymiarowych wygasła decyzja zabezpieczająca będąca przedmiotem skargi do Sądu I instancji. Uchylenie decyzji ostatecznej, jeżeli dochodzi do niego gdy w toku jest postępowanie przed sądem pierwszej instancji, jest przesłanką uznania tego postępowania za bezprzedmiotowe i umorzenia go na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Decyduje o tym okoliczność, że przestaje istnieć akt z zakresu administracji publicznej, będący przedmiotem kontroli wojewódzkiego sądu administracyjnego pod względem zgodności z prawem, to jest przedmiot zaskarżenia. Inaczej rzecz się ma, gdy zdarzenia dotyczące kontrolowanego w postępowaniu sądowoadministracyjnym aktu ziszczają się w toku postępowania kasacyjnego. Przedmiotem kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego jest wyrok sądu pierwszej instancji. Przedmiot ten istnieje niezależnie od bytu aktu zaskarżonego do sądu pierwszej instancji. Ustawodawca nie przewidział mechanizmu pozwalającego na wyeliminowanie z obrotu prawnego wyroku sądu pierwszej instancji skutkiem zajścia w toku postępowania kasacyjnego okoliczności czyniącej bezprzedmiotowym postępowanie przed tym sądem. Do takiej sytuacji nie odnosi się art. 189 p.p.s.a., dopuszczający uchylenie postanowieniem wyroku pierwszej instancji, w którym to przepisie jest co prawda, mowa o istnieniu podstaw umorzenia postępowania przed wojewódzkim sądem administracyjnym, jednakże przy użyciu czasu przeszłego. Oznacza to, że przepis ten znajduje zastosowanie w odniesieniu do podstaw umorzenia postępowania pierwszoinstancyjnego tylko wtedy, gdy podstawy takie istniały w toku postępowania przed sądem I instancji. Ziszczenie się później okoliczności odpowiadających takim podstawom nie stanowi przesłanki stosowania tego przepisu (zob. postanowienie NSA z 23 października 2007 r. sygn. akt GSK 7/05, dostępne: orzeczenia.nsa.gov.pl.). Podkreślenia wymaga, że postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym w rozpoznawanej sprawie toczy się wskutek skargi kasacyjnej wniesionej przez organ. Zatem tylko organ może decydować o ewentualnym cofnięciu skargi kasacyjnej w sprawie. Wobec powyższego wniosek o umorzenie postępowania podlega oddaleniu na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 i § 2 w zw. z art. 193 p.p.s.a.