I GSK 566/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Joanna Salachna po rozpoznaniu w dniu 14 maja 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej N. Sp. z o.o. w W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 15 listopada 2023 r. sygn. akt III SAB/Wr 1108/22 w sprawie ze skargi N. Sp. z o.o. w W. na bezczynność Prezydenta Miasta Wrocław w przedmiocie pozbawienia dostępu do systemu informatycznego w związku z dotacją oświatową postanawia: oddalić skargę kasacyjną.

Postanowieniem z dnia 15 listopada 2023 r., sygn. akt III SAB/Wr 1108/22 Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu (dalej: Sąd I instancji) odrzucił skargę N. Sp. z o.o. w W. (dalej: skarżąca lub Spółka) na bezczynność Prezydenta Miasta Wrocław, w przedmiocie nieuzasadnionego pozbawienia dostępu do systemu informatycznego w celu złożenia informacji o frekwencji za miesiąc grudzień 2021 r. dla prowadzonych szkół potwierdzających liczbę uczniów w odniesieniu do zawodów w związku z dotacją oświatową. Jak wynika z akt sprawy, Spółka, jako organ prowadzący szkoły na terenie Wrocławia, złożyła wnioski w dniu 30 września 2021 r. o przyznanie dotacji na rok 2021/2022. Z uwagi na braki formalne złożonych wniosków organ wezwał Spółkę do złożenia korekt, których skarżąca nie złożyła w wyznaczonym terminie, a organ postanowieniem z 19 stycznia 2022 r. odmówił przywrócenia terminu do ich złożenia. Sprawa o przywrócenie terminu do złożenia korekt wniosków jest przedmiotem innego postępowania. W związku z otrzymaniem od skarżącej rozliczenia dotacji za 2021 r., organ, w celu kompletnej weryfikacji rozliczeń, pismem z [...] lutego 2022 r. wezwał Spółkę o złożenie informacji o frekwencji za miesiąc grudzień 2021 r. potwierdzających liczby uczniów (w odniesieniu do zawodów), którzy spełnili wymagane 50% frekwencji w obowiązkowych zajęciach edukacyjnych. Spółka w odpowiedzi na powyższe pismo wskazała, że organ zawiesił jej dostęp do aplikacji elektronicznej wskazanej przez Miasto Wrocław - Systemu Kontroli Dotacji Oświaty Niepublicznej (ODPN), w związku z czym wzywa do zaprzestania naruszeń i zniesienia zawieszenia dostępu do systemu ODPN. Pismem z [...] marca 2022 r. organ wskazał, że Spółce nie został odebrany dostęp do ODPN. Dodał, że Spółka od stycznia 2022 r. nie jest dotowana i w związku z tym nie może wprowadzać danych za bieżący rok. Skarżąca pismem z [...] marca 2022 r. ponownie wezwała organ do niezwłocznego zaprzestania naruszeń prawa poprzez pozbawienie Spółki pełnego dostępu do systemu informatycznego. Organ, pismem z [...] marca 2022 r., ponownie poinformował Spółkę, że nie został jej odebrany dostęp do aplikacji elektronicznej wskazanej przez Miasto Wrocław. Spółka wniosła skargę na bezczynność organu polegającą na nieuzasadnionym pozbawieniu pełnego dostępu do systemu informatycznego za pośrednictwem którego osoby uprawnione mogą składać informację o frekwencji za miesiąc grudzień 2021 r. potwierdzających liczby uczniów (w odniesieniu do zawodów), którzy spełnili wymagane 50% frekwencji w obowiązkowych zajęciach edukacyjnych. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie w przypadku nieodrzucenia skargi oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych. Sąd I instancji w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia wskazał, że udostępnienie systemu ODPN osobie prowadzącej szkołę nie stanowi czynności organu w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. i wobec tego nie można przypisać organowi bezczynności w tym zakresie. Brak dostępności systemu ODPN może być przedmiotem skargi na działanie organu administracji składanej w trybie Kodeksu postępowania administracyjnego. Zaskarżonemu postanowieniu Spółka zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 58 § 1 pkt 1 w zw. z art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. poprzez uznanie, że w realiach niniejszej sprawy udostępnienie systemu ODPN osobie prowadzącej szkołę nie stanowi czynności organu w rozumieniu przywołanych przepisów, w sytuacji, gdy czynność ta, ze swej istoty jest inną czynnością z zakresu administracji publicznej dotyczącej uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. W skardze kasacyjnej wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji. Wniesiono też o rozpoznanie sprawy na rozprawie oraz o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie wskazać należy, że w świetle art. 182 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny może rozpoznać na posiedzeniu niejawnym skargę kasacyjną od postanowienia wojewódzkiego sądu administracyjnego kończącego postępowanie w sprawie. Zgodnie z art. 182 § 3 p.p.s.a. rozpoznając tego rodzaju sprawę na posiedzeniu niejawnym orzeka w składzie jednego sędziego. Stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a. NSA rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę przyczyny nieważności postępowania sądowoadministracyjnego określone w art. 183 § 2 p.p.s.a. W rozpoznawanej sprawie nie stwierdzono okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, zatem spełnione zostały warunki do merytorycznego rozpoznania skargi kasacyjnej. Właściwość sądów administracyjnych jest uregulowana w ustawie z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2017 r. poz. 2188 ze zm.; dalej cyt. jako: p.u.s.a.), ustawie Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz w ustawach szczególnych. Zgodnie z art. 1 § 1 p.u.s.a. sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Wyznaczona przepisem ustrojowym właściwość sądów administracyjnych została skonkretyzowana w przepisach ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Art. 1 p.p.s.a. przewiduje, że ustawa ta normuje postępowanie sądowe w sprawach z zakresu kontroli działalności administracji publicznej oraz w innych sprawach, do których jej przepisy stosuje się z mocy ustaw szczególnych (sprawy sądowoadministracyjne). Z kolei art. 2 tej ustawy ustala właściwość w zakresie rozstrzygania spraw sądowoadministracyjnych, wskazując, że do rozpoznawania tych spraw powołane są sądy administracyjne. Zgodnie z art. 3 § 1 p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Zakres tej kontroli sprecyzowany został w art. 3 § 2 p.p.s.a., zgodnie z którym kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na akty w nim wymienione, w tym na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a (art. 3 § 2 pkt 8) oraz na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw (art. 3 § 2 pkt 9). Ponadto, zgodnie z treścią art. 3 § 2a p.p.s.a., art. 3 § 3 i art. 4 p.p.s.a., sądy administracyjne orzekają także w sprawach sprzeciwów od decyzji wydanych na podstawie art. 138 § 2 k.p.a., w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę oraz rozstrzygają spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, jak też spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Naruszenie dopuszczalności drogi postępowania sądowoadministracyjnego jest obwarowane sankcją nieważności postępowania sądowoadministracyjnego (art. 58 § 1 pkt 1 w zw. z art. 183 § 2 pkt 1 p.p.s.a.). Zgodnie z art. 47 ustawy z 27 października 2017 r. o finansowaniu zadań oświatowych (Dz. U. z 2022 r., poz. 2082 ze zm., dalej: u.f.z.o.) czynności podejmowane przez organ dotujący, o którym mowa w art. 15-21, art. 25, art. 26, art. 28-32 i art. 40-41a, w celu ustalenia wysokości lub przekazania dotacji, o których mowa w art. 15-21, art. 25, art. 26, art. 28-32 i art. 40-41a, stanowią czynności z zakresu administracji publicznej, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. Czynność z zakresu administracji publicznej dotyczy uprawnienia lub obowiązku wynikającego z przepisu prawa i nie jest przy tym decyzją administracyjną lub postanowieniem, niemniej jednak jest formą działania administracji publicznej objętą właściwością sądu administracyjnego. Powinna być skierowana do zindywidualizowanego podmiotu. Mając na uwadze powyższe należy stwierdzić, że czynność polegająca na dostępie do systemu informatycznego służącego do naliczania dotacji jest niezaskarżalną czynnością techniczną. Czynność ta sama w sobie nie stanowi czynności z zakresu administracji publicznej, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. Sprowadza się ona bowiem jedynie do ułatwienia realizacji przez organ rozliczeń dotacji za dany okres przez podmioty dotujące. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w zaistniałym sporze prawnym rację należy przyznać Sądowi I instancji., a zarzuty skargi kasacyjnej w żadnym stopniu go nie podważyły. Naczelny Sąd Administracyjny zauważa, że regulacja zawarta w art. 47 u.f.z.o. wyraźnie wskazuje jakie czynności organu dotującego stanowią czynność z zakresu administracji publicznej. Zgodnie z tym przepisem, czynności podejmowane przez organ dotujący, o którym mowa w art. 15-21, art. 25, art. 26, art. 28-32, art. 40 i art. 41, w celu ustalenia wysokości lub przekazania dotacji, o których mowa w art. 15-21, art. 25, art. 26, art. 28-32, art. 40 i art. 41, stanowią czynności z zakresu administracji publicznej, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. Zaskarżona przez skarżącą czynność w postaci dostępu do systemu informatycznego służącego do naliczania dotacji nie wchodzi w zakres któregokolwiek z przepisów wymienionych w art. 47 u.f.z.o. Jak słusznie zauważył Sąd I instancji, wymóg rejestrowania w systemie informatycznym danych o uczniach w danym okresie jest elementem usprawniającym wymianę informacji procesu dotacyjnego. Czynność ta nie może być postrzegana jako czynność organu w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. Zatem brak jest podstaw do kwestionowania tego, że czynność polegająca na dostępie do systemu informatycznego w celu złożenia informacji o frekwencji uczniów za dany miesiąc stanowi czynność z zakresu administracji publicznej, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. W związku z brakiem podstaw zakwalifikowania dostępu do systemu informatycznego do kategorii działalności organu administracji publicznej podlegającej kontroli sądów administracyjnych, nie jest możliwe rozpoznanie skargi wywiedzionej prze skarżącą. W niniejszej sprawie wystąpiła zatem przesłanka określona w art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a., obligująca sąd do odrzucenia skargi, co też Sąd I instancji niewadliwie uczynił. Z tych wszystkich względów Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku na podstawie art. 184 w zw. z art. 182 § 1 i § 3 p.p.s.a.