I GSK 560/21

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Grzelak Sędzia NSA Piotr Piszczek Sędzia del. WSA Marek Sachajko (spr.) Protokolant starszy asystent sędziego Magdalena Chewińska po rozpoznaniu w dniu 30 października 2024 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Grupy Producentów Owoców i Warzyw "B." Sp. z o.o. w D. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 14 stycznia 2021 r. sygn. akt III SA/Łd 828/20 w sprawie ze skargi Grupy Producentów Owoców i Warzyw "B." Sp. z o.o. w D. na postanowienie Dyrektora Łódzkiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Łodzi z dnia 29 lipca 2020 r. nr 163/2020 w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od Grupy Producentów Owoców i Warzyw "B." Sp. z o.o. w D. na rzecz Dyrektora Łódzkiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Łodzi 480 (czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi wyrokiem z dnia 14 stycznia 2021 r., sygn. akt III SA/Łd 828/20, oddalił skargę Grupy Producentów Owoców i Warzyw "B." Sp. z o.o. w D. na postanowienie Dyrektora Łódzkiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Łodzi z dnia 29 lipca 2020 r., nr 163/2020, w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2019. Jak wynika z akt sprawy wnioskiem z dnia 20 marca 2020 r. ( data stempla pocztowego ) Grupa Producentów Owoców i Warzyw "B." Spółka z o.o. w D. złożyła w Biurze Powiatowym ARiMR w Łęczycy wniosła o przyznanie dopłat bezpośrednich na rok 2018 i 2019 do działek rolnych należących do jej gospodarstwa rolnego wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jego złożenia. Podpisujący w imieniu spółki wniosek M. W. wyjaśnił, że nie złożył wniosku w terminie, ponieważ został tymczasowo aresztowany od 4 kwietnia 2018 r. do 24 grudnia 2019 r. i nie było osoby uprawnionej do złożenia wymaganych dokumentów ale prace polowe były wykonywane. Analogiczna sytuacja miała miejsce w 2019 r. Okoliczność zastosowania tymczasowego aresztowania była znana organowi z urzędu. Podał, że dopiero na początku tygodnia dotarła do niego informacja o braku złożenia wniosku i jednocześnie dopiero w tej dacie jego stan psychiczny pozwolił na uzyskanie informacji niezbędnych do sporządzenia przedmiotowego wniosku. W ocenie wnioskodawcy ta okoliczność pozwalała uznać, że uchybienie terminu nastąpiło bez jego winy i dlatego wniosek o przywrócenie terminu został złożony z zachowaniem ustawowego terminu. W dniu 4 czerwca 2020 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Łęczycy wydał na podstawie art. 61a k.p.a. postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na 2019 r., nr 0082-00000038966/20. Grupa Producentów Owoców i Warzyw "B." Spółka z o.o. w D. złożyła zażalenie na ww. postanowienie, podnosząc, że organ wadliwie zinterpretował przepis art. 13 ust. 1 rozporządzenia Komisji (UE) nr 640/2014 i nie uwzględnił przesłanek "siły wyższej" i "nadzwyczajnych okoliczności", które wskazywały na brak odpowiedzialności wiceprezesa zarządu spółki za przekroczenie terminu na złożenie wniosku o przyznanie płatności. Postanowieniem z dnia 29 lipca 2020 r. Dyrektor Łódzkiego Oddziału Regionalnego Łódzkiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, na podstawie art. 21 ustawy z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz.U. z 2018 r. poz. 1312 ze zm., dalej: ustawa), § 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 15 maja 2019 r. w sprawie przedłużenia terminu składania wniosków o przyznanie płatności bezpośrednich lub płatności niezwiązanej do tytoniu w 2019 r. (Dz.U. z 2019 poz. 913), art. 13 rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) Nr 640/2014 z dnia 11 marca 2014 r. uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli oraz warunków odmowy lub wycofania płatności oraz do kar administracyjnych mających zastosowanie do płatności bezpośrednich, wsparcia rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz.Urz.UE z 20 czerwca 2014 r., Nr L 181, str. 48), dalej rozporządzenie nr 640/2014, utrzymał w mocy postanowienie Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Łęczycy z dnia 4 czerwca 2020 r. o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na 2019 rok. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ odwoławczy wskazał, że przedmiotem rozpoznania był wniosek o dopłaty na rok 2019 wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu, złożony przez stronę w dniu 20 marca 2020 r. Organ II instancji stwierdził zatem, że możliwe było złożenie wniosku po 31 maja 2019 r., jednakże za każdy dzień opóźnienia naliczana była sankcja w wysokości 1% kwoty płatności, do której byłby uprawniony rolnik. Ostateczny termin skutecznego składania wniosków kończył się 25 dni po upłynięciu terminu składania wniosków bez sankcji, liczony od dnia 31 maja 2019 r. Zatem ostatni dzień składania wniosków upływał 25 czerwca 2019 r. Odmawiając, na podstawie art. 61a § 1 k.p.a., wszczęcia postępowania w sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2019 , organ jako inną przyczynę uniemożliwiającą wszczęcie postępowania wskazał upływ materialnoprawnego terminu na złożenie wniosku. Organ odniósł się również do wniosku strony o przywrócenie terminu na złożenie wniosku o dopłaty na 2019 r. Wskazał, że skutkiem upływu terminu materialnego jest wygaśnięcie prawa podmiotowego lub niemożność jego realizacji. Termin taki ogranicza w czasie możliwość dochodzenia prawa podmiotowego. Uchybienie terminu materialnego wywołuje skutek prawny wygaśnięcia praw lub obowiązków o charakterze materialnym. W takim przypadku stosunek materialnoprawny nie może być nawiązany, nie ma zatem przedmiotu postępowania administracyjnego, postępowanie nie może być wszczęte, a wszczęte, jako bezprzedmiotowe, podlega umorzeniu. Zatem materialny charakter terminu do złożenia wniosku o przyznanie płatności powoduje, że jego upływ skutkuje wygaśnięciem bądź niemożnością dochodzenia przed organem administracji roszczenia o przyznanie płatności. Organ wskazał, że przywróceniu mogą podlegać jedynie terminy procesowe. Zgodnie z art. 61a § 1 k.p.a., gdy żądanie, o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę nie będącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Do przypadków mieszczących się w zakresie pojęcia "innych uzasadnionych przyczyn uniemożliwiających wszczęcie postępowania" należy zaliczyć sytuacje, które w sposób oczywisty, jednoznaczny, przy pierwszym zestawieniu stanu faktycznego (zakresu żądania zawartego we wniosku) i obowiązującego stanu prawnego stanowią przeszkodę do wszczęcia postępowania. Strona wniosła skargę do WSA. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie jako niezasadnej. Sąd I instancji oddalając skargę spółki podzielił w całości stanowisko zaprezentowane przez organ w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. WSA w Łodzi wskazał, że organ prawidłowo w zaskarżonym postanowieniu wywiódł, że termin do złożenia wniosku o płatność w ramach systemów wsparcia bezpośredniego ma charakter materialny, prekluzyjny, którego upływ powoduje wygaśnięcie prawa do skutecznego wystąpienia z żądaniem przyznania tego rodzaju płatności, a skoro tak to termin ten nie podlega przywróceniu. Skutkiem upływu terminu materialnego jest wygaśnięcie prawa podmiotowego lub niemożność jego realizacji. Termin taki ogranicza w czasie możliwość dochodzenia (lub innej realizacji) prawa podmiotowego. Uchybienie terminu materialnego wywołuje skutek prawny wygaśnięcia praw lub obowiązków o charakterze materialnym. W takim przypadku stosunek materialnoprawny nie może być nawiązany, nie ma zatem przedmiotu postępowania administracyjnego, postępowanie nie może być wszczęte, a wszczęte jako bezprzedmiotowe, podlega umorzeniu". Z tego względu materialny charakter terminu do złożenia wniosku o przyznanie płatności powoduje, że jego upływ skutkuje wygaśnięciem bądź niemożnością dochodzenia przed organem administracji roszczenia o przyznanie płatności. Terminy materialne nie podlegają przywróceniu na podstawie przepisów kodeksu postępowania administracyjnego. Według Sądu I instancji, za przyjęciem tezy o materialnym charakterze terminu, określonego w art. 21 ust. 1 i 2 ustawy, przemawia również art. 13 ust. 1 Rozporządzenia Komisji (UE) Nr 640/2014, określający konsekwencje dla rolnika w przepadku złożenia wniosku po terminie. Z wyjątkiem przypadków siły wyższej i nadzwyczajnych okoliczności, o których mowa w art. 4, złożenie wniosku o przyznanie pomocy lub wniosku o płatność na podstawie niniejszego rozporządzenia, po ostatecznym terminie złożenia wniosku ustalonym przez Komisję na podstawie art. 78 lit. b rozporządzenia (UE) nr 1306/2013, prowadzi do zmniejszenia o 1% za każdy dzień roboczy kwot, do których beneficjent byłby uprawniony, gdyby wniosek został złożony w terminie. Jeśli zaś takie opóźnienie wynosi ponad 25 dni kalendarzowych, wniosek uznaje się za niedopuszczalny, a beneficjentowi nie przyznaje się pomocy lub wsparcia. Sąd I instancji przypomniał, że w rozstrzyganej sprawie strona składając 20 marca 2020 r., swój wniosek o płatność powołała się na tymczasowe aresztowanie M. W., uprawnionego do reprezentacji spółki w okresie od 4 kwietnia 2018 r. do 24 grudnia 2019 r., jako na okoliczność usprawiedliwiającą opóźnienie w złożeniu wniosku o płatność. Z kolei w odwołaniu od postanowienia organu I instancji wyraźnie zaznaczono, iż okoliczność powyższą należy traktować w kategoriach siły wyższej lub nadzwyczajnych okoliczności o których mowa w art. 13 ust. 1 Rozporządzenia Komisji (UE) Nr 640/2014. Jednak, jak dalej wywodzi Sąd I instancji, termin do złożenia wniosku o przyznanie płatności bezpośrednich jest terminem materialnym, prekluzyjnym, który nie podlega przywrócenia. Tym samym, organy prawidłowo stwierdziły również, że w sprawie nie podlega ocenie kwestia przyczyn uchybienia wymienionemu terminowi przez stronę skarżącą. W końcowej części uzasadnienia Sąd stwierdził, że w przepisie art. 13 ust. 1 Rozporządzenia Komisji (UE) Nr 640/2014 jest faktycznie mowa o "sile wyższej" i "nadzwyczajnych okolicznościach" lecz analiza całego przepisu wskazuje, że chodzi tu o przypadki gdy nie jest przekroczony termin "25 dni kalendarzowych". W sytuacji natomiast gdy doszło do przekroczenia terminu "25 dni" wniosek o przyznanie płatności jest niedopuszczalny i nie ma znaczenia okoliczność czy uchybienie terminu nastąpiło wskutek "siły wyższej" czy "nadzwyczajnych okoliczności". Tymczasem, w ocenie WSA, termin do złożenia wniosku o przyznanie płatności obszarowych jest terminem materialnym i po jego upływie wygasa prawo do ubiegania się o płatność bez względu na przyczynę uchybienia terminu. Tym samym, Sąd I instancji uznał, że niezasadny jest zarzut skargi w tym zakresie. Dodatkowo stwierdzono, że zarząd spółki był dwuosobowy a ponadto w odniesieniu do spółki, jako osoby prawnej nie można w ogóle mówić o tymczasowym aresztowaniu jak o nadzwyczajnej okoliczności pozbawiającej ją możliwości działania. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożyła skarżąca spółka wnosząc o jego uchylenie w całości oraz wydanie orzeczenia reformatoryjnego i uchylenie w całości zaskarżonych postanowień organów obu instancji, zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych oraz rozpoznanie sprawy na rozprawie. Nadto spółka wniosła o przeprowadzenie uzupełniającego dowodu z dokumentu - postanowienia Sądu Rejonowego dla Łodzi-Śródmieścia w Łodzi - XX Wydziału Gospodarczego KRS z dnia 6 sierpnia 2019 r., o sygn. LD XX Ns-Rej KRS 9840/19/759 - na fakt braku osób uprawnionych do reprezentacji skarżącej kasacyjnie wobec rezygnacji pozostałych członków zarządu w okresie, w którym upływał termin złożenia wniosku o dopłaty. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270; obecnie t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935.; dalej: p.p.s.a.): 1. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. naruszenie art. 13 ust. 1 akapit 1 i 3 w zw. z art. 4 ust. 1 akapit 1 i ust. 2 rozporządzenia delegowanego Komisji (UE] nr 640/2014 z dn. 11 marca 2014 r. uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli oraz warunków odmowy lub wycofania płatności oraz do kar administracyjnych mających zastosowanie do płatności bezpośrednich, wsparcia rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (dalej: "Rozporządzenia") w zw. z art. 21 ust. 1 i 3 ustawy z dn. 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (dalej: "u.p.r.s.w.b.") poprzez ich błędną wykładnię, polegającą na przyjęciu, że wystąpienie "siły wyższej" lub "nadzwyczajnych okoliczności", o których mowa w art. 4 Rozporządzenia, skutkuje tym, że złożenie wniosku w dodatkowym 25-dniowym terminie, o którym mowa w art. 13 ust. 1 akapit 3 Rozporządzenia, nie skutkuje obniżeniem płatności, o którym mowa w art. 13 ust. 1 akapit 1 Rozporządzenia, natomiast złożenie wniosku po upływie tego 25-dniowego terminu jest w każdym wypadku niedopuszczalne, podczas gdy ww. przepisy należy interpretować w ten sposób, że w przypadku wystąpienia przypadku "siły wyższej" lub "nadzwyczajnych okoliczności", złożenie wniosku dopuszczalne jest w każdym czasie, byleby nastąpiło w określonym w art. 4 ust. 2 Rozporządzenia 15-dniowym terminie na zgłoszenie wystąpienia ww. okoliczności; 2. w konsekwencji powyższego, zarzucono naruszenie przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 61a § 1 zdanie 1 k.p.a. poprzez wadliwą kontrolę orzeczniczą polegającą na nieprawidłowym uznaniu, że organ pierwszego stopnia był uprawniony do odmowy wszczęcia postępowania "z innych uzasadnionych przyczyn", a co było następstwem dokonania wadliwej wykładni ww. przepisów prawa materialnego, przy czym gdyby nie doszło do ww. uchybienia. Sąd pierwszej instancji musiałby stwierdzić, że termin na złożenie wniosku o przyznanie płatności podlega przywróceniu w trybie art. 4 ust. 2 Rozporządzenia, co oznacza, że postępowanie może być co do zasady wszczęte i nie zachodzą "inne przyczyny" uzasadniające odmowę wszczęcia postępowania. Argumentację na poparcie powyższych zarzutów skarżąca kasacyjnie przedstawiła w uzasadnieniu skargi kasacyjnej. W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ, reprezentowany przez radcę prawnego, wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej oraz złożonego wniosku dowodowego podtrzymując stanowisko prezentowane w toku postępowania. W piśmie procesowym z 20 stycznia 2022 r. opisanym, jako uzupełnienie argumentacji przedstawionej w skardze kasacyjnej, pełnomocnik skarżącej kasacyjnie przywołał wyrok NSA z 27 października 2021 r. sygn. akt I GSK 558/21 w którym dokonano wykładni art. 13 ust.1 akapit 3 rozporządzenia Komisji nr 640/2014 wskazując, że powyższa wykładnia w pełni koresponduje z wykładnią przepisu przedstawioną w zarzucie niniejszej skargi kasacyjnej i zasługuje na pełną aprobatę. Na rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym pełnomocnicy stron podtrzymali dotychczasowe stanowiska mandantów. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie choć jeden z zarzutów spółki częściowo należało uznać za zasadny, ale nie w stopniu pozwalającym na wyeliminowanie zaskarżonego orzeczenia z obrotu prawnego. Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, co oznacza, że Sąd jest związany podstawami określonymi przez ustawodawcę w art. 174 p.p.s.a. i wnioskami skargi zawartymi w art. 176 p.p.s.a. Zasada związania granicami skargi kasacyjnej nie dotyczy jedynie nieważności postępowania, o której mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a. Żadna jednak ze wskazanych w tym przepisie przesłanek w stanie faktycznym sprawy nie zaistniała. Związanie podstawami skargi kasacyjnej polega na tym, że wskazanie przez stronę skarżącą naruszenia konkretnego przepisu prawa materialnego, czy też procesowego, określa zakres kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego. Zatem sam autor skargi kasacyjnej wyznacza zakres kontroli instancyjnej wskazując, które normy prawa zostały naruszone (por. wyrok NSA z dnia 6 września 2012 r., sygn. akt I FSK 1536/11, LEX nr 1218336). Z kolei zgodnie z art. 184 p.p.s.a, Naczelny Sąd Administracyjny oddala skargę kasacyjną, jeżeli nie ma usprawiedliwionych podstaw albo jeżeli zaskarżone orzeczenie, mimo błędnego uzasadnienia, odpowiada prawu. Z przywołanego przepisu wynika, że naruszenie przepisu prawa nie prowadzi do uwzględnienia skargi kasacyjnej, jeżeli nie miało ono wpływu na trafność i zasadność rozstrzygnięcia. Dlatego też błędne uzasadnienie prawidłowego rozstrzygnięcia Sądu I instancji nie powoduje uwzględnienia skargi (por. T. Ereciński, J. Gudowski, M. Jędrzejewska: Komentarz do kodeksu postępowania cywilnego. Część pierwsza. Postępowanie rozpoznawcze. Tom I, wydanie 4, Wydawnictwo Prawnicze "LexisNexis", s. 816). Na wstępie należy wskazać, że Naczelny Sąd Administracyjny oddalił wnioski dowodowe skarżącej kasacyjnie uznając, że przedstawione dokumenty były znane stronie na wcześniejszym etapie postępowania i mogły zostać przez nią przedłożone już na etapie postępowania przed organem. Przechodząc natomiast do oceny podniesionych zarzutów kasacyjnych Naczelny Sąd Administracyjny w składzie obecnym stwierdza, że podziela stanowisko zawarte w wyroku NSA z 27 października 2021 r. sygn. akt I GSK 558/21 w którym dokonano wykładni art. 13 ust.1 akapit 3 rozporządzenia Komisji nr 640/2014. Przypomnieć zatem należy, że w myśl art. 13 ust. 1 akapit 1 rozporządzenia nr 640/2014 z wyjątkiem przypadków siły wyższej i nadzwyczajnych okoliczności, o których mowa w art. 4, złożenie wniosku o przyznanie pomocy lub wniosku o płatność na podstawie niniejszego rozporządzenia po ostatecznym terminie złożenia wniosku ustalonym przez Komisję na podstawie art. 78 lit. b) rozporządzenia (UE) nr 1306/2013 prowadzi do zmniejszenia o 1 % za każdy dzień roboczy kwot, do których beneficjent byłby uprawniony, gdyby wniosek został złożony w terminie. Zgodnie zaś z art. 13 ust. 1 akapit 3 jeśli takie opóźnienie wynosi ponad 25 dni kalendarzowych, wniosek uznaje się za niedopuszczalny, a beneficjentowi nie przyznaje się pomocy lub wsparcia. Dalej zauważyć trzeba, że art. 2 ust. 2 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 przewiduje, że do celów finansowania WPR, zarządzania nią i monitorowania jej "siła wyższa" i "nadzwyczajne okoliczności" mogą zostać uznane w szczególności w następujących przypadkach: śmierć beneficjenta (lit. a); długoterminowa niezdolność beneficjenta do wykonywania zawodu (lit. b); poważna klęska żywiołowa powodująca duże szkody w gospodarstwie rolnym (lit. c); zniszczenie w wyniku wypadku budynków inwentarskich w gospodarstwie rolnym (lit. d); choroba epizootyczna lub choroba roślin dotykająca, odpowiednio, cały inwentarz żywy lub uprawy należące do beneficjenta lub część tego inwentarza lub upraw (lit. e); wywłaszczenie całego lub dużej części gospodarstwa rolnego, jeśli takiego wywłaszczenia nie można było przewidzieć w dniu złożenia wniosku (lit. f). Z treści powołanego przepisu wynika, że katalog przypadków siły wyższej i nadzwyczajnych okoliczności jest katalogiem otwartym, co wynika z użytego przez prawodawcę zwrotu "w szczególności". Dodatkowo można wskazać, że z orzecznictwa Trybunału wynika (v. przykładowo orzeczenie TSUE w sprawie C-28/20 wraz przytoczonym tam orzecznictwem), że aby uznać, iż okoliczności związane z określonymi zdarzeniami można zakwalifikować, jako nadzwyczajne, konieczne jest spełnienie dwóch kumulatywnych przesłanek. Pierwsza przesłanka polega na tym, że powiązane zdarzenie nie wpisuje się w ramy normalnego wykonywania działalności danej strony postępowania (w tym przypadku producenta rolnego/beneficjenta). Druga przesłanka polega na tym, że zdarzenie nie podlega skutecznej kontroli tejże strony (tu: producenta rolnego/beneficjenta) ze względu na charakter lub źródło owego zdarzenia. W świetle powyższego, w ocenie NSA, przypadek aresztowania producenta rolnego/beneficjenta stanowi nadzwyczajną okoliczność w rozumieniu art. 2 ust. 2 rozporządzenia nr 1306/2013. Jeżeli producent rolny jest osobą prawną to aresztowanie osoby, która ma uprawnienie do podejmowania decyzji w tym podmiocie nie może być oceniane inaczej. Wskazany przypadek, podobnie, jak na przykład choroba rolnika mogą trwać dłużej niż 25 dni. Zatem wnioskodawca znajdujący się w takiej sytuacji - to jest w warunkach siły wyższej lub nadzwyczajnych okoliczności – nie powinien ponosić konsekwencji opóźnienia, nawet jeśli to opóźnienie jest dłuższe niż 25 dni. Nie powinien być więc pozbawiony płatności z tego powodu. Zatem bazując tylko na przypadku wskazanym przez prawodawcę w art. 2 ust. 2 rozporządzenia nr 1306/2013 – długoterminowej niezdolności producenta rolnego/beneficjenta do wykonywania zawodu należy stwierdzić, że dokonując wykładni art. 13 ust. 1 akapit 3 rozporządzenia nr 640/2014 należy przyjąć, że jeżeli opóźnienie wynosi ponad 25 dni kalendarzowych, a przyczyną takiego opóźnienia jest nadzwyczajna okoliczność bądź siła wyższa, to rolnik ubiegający się o pomoc finansową nie powinien być pozbawiony tej pomocy. Taka interpretacja jest zbieżna z interpretacją, jaką przedstawiła w zarzucie kasacyjnym spółka. Nie ulega przy tym wątpliwości (co zresztą nie jest kontestowane w sprawie przez żadną ze stron oraz Sąd I instancji), że termin do złożenia wniosku o płatność jest terminem prawa materialnego a więc jego przywrócenie nie jest możliwe. Jednakże nie można pomijać, że przepis art. 13 ust. 1 akapit 1 rozporządzenia nr 640/2014 odwołuje się do wyjątków w postaci przypadków siły wyższej i nadzwyczajnych okoliczności, o których mowa w art. 4. To z kolei ma dalsze konsekwencje. Mianowicie, jeżeli występuje – tak jak ma to miejsce w niniejszej sprawie – przypadek nadzwyczajnej okoliczności, złożenie wniosku jest dopuszczalne w każdym czasie, byleby nastąpiło to w określonym w art. 4 ust. 2 rozporządzenia nr 640/2014, 15-dniowym terminie do zgłoszenia wystąpienia ww. okoliczności. Odnotować zatem należy, że w myśl przywołanego art. 4 ust. 2 rozporządzenia nr 640/2014 przypadki siły wyższej i nadzwyczajnych okoliczności zgłasza się na piśmie właściwemu organowi wraz z odpowiednimi dowodami wymaganymi przez właściwy organ, w ciągu piętnastu dni roboczych od dnia, w którym beneficjent lub upoważniona przez niego osoba są w stanie dokonać tej czynności. Tak więc zaistnienie przypadku siły wyższej lub nadzwyczajnych okoliczności należy zgłosić organowi w terminie 15 dni roboczych od dnia, w którym beneficjent lub upoważniona przez niego osoba są w stanie dokonać tej czynności. Podkreślić przy tym należy, że warunkiem nieodzownym tego zgłoszenia jest udokumentowanie przypadku siły wyższej lub nadzwyczajnych okoliczności, jak również wykazanie zachowania 15-dniowego terminu, o którym mowa w art. 4 ust. 2 rozporządzenia nr 640/2014. W okolicznościach faktycznych tej sprawy skarżąca kasacyjnie tych warunków nie spełniła, co powinien zauważyć na podstawie akt sprawy Sąd I instancji, czego jednak nie uczynił. Wadliwość ta może być jednak skorygowana na podstawie art. 184 p.p.s.a., zdanie drugie gdyż NSA oddala skargę kasacyjną, jeżeli nie ma usprawiedliwionych podstaw, albo jeżeli zaskarżone orzeczenie, mimo błędnego uzasadnienia, odpowiada prawu. W aktach sprawy znajduje się wniosek strony o dopłaty z dnia 17 marca 2020 r., we wniosku tym zawarta jest informacja, że reprezentant skarżącej kasacyjnie był tymczasowo aresztowany w okresie od 4 kwietnia 2018 r. do 24 grudnia 2019 r. Dalej w dokumencie tym wskazano, że od chwili uchylenia aresztu przebywał na zwolnieniu z uwagi na traumę związaną z pobytem w areszcie. Podkreślić w tych okolicznościach należy, że areszt tymczasowy zakończył się 24 grudnia 2019 r., zaś wniosek opatrzony został datą 17 marca 2020 r., a wpłynął do organu w dniu 20 marca 2020 r. Zatem wpływ wniosku do organu nastąpił prawie po trzech miesiącach od ustania przypadku sanującego uchybienie terminu. W ocenie NSA, nie ma znaczenia to, jak twierdzi strona, że organ wiedział o tymczasowym aresztowaniu reprezentanta skarżącej kasacyjnie, gdyż zgodnie w omawianym przepisem strona jest zobowiązana do udokumentowania siły wyższej lub nadzwyczajnej okoliczności i to w terminie 15 dni od dnia ustania przyczyny opóźnienia. Tym samym jest też zobowiązana do udokumentowania zachowania 15-dniowego terminu. Zgodnie z art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, dotyczącego postępowania w sprawie przyznania płatności, z zastrzeżeniem zasad i warunków określonych w przepisach, o których mowa w art. 1 pkt 1, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba że przepisy ustawy stanowią inaczej. W myśl art. 3 ust. 2 tej ustawy w postępowaniach, o których mowa w ust. 1, organ administracji publicznej: stoi na straży praworządności (pkt 1); jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy (pkt 2); udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania (pkt 3); zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania i na ich żądanie, przed wydaniem decyzji, umożliwia im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań; przepisu art. 81 Kodeksu postępowania administracyjnego nie stosuje się (pkt 4). Natomiast w ust. 3 tego artykułu ustawodawca przewidział, że strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniach, o których mowa w ust. 1, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne. Z postępowania dotyczącego przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego zostały więc wyłączone art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. Zatem przepisy te dotyczące ustaleń faktycznych na gruncie ogólnego postępowania administracyjnego nie znajdują zastosowania w sprawach dotyczących płatności. Ustaleń faktycznych w tych postępowaniach organy dokonują na podstawie dowodów przedstawionych przez stronę postępowania, bowiem to na niej spoczywa obowiązek zaprezentowania dowodów. Do wniosku strony o opłatności z dnia 17 marca 2020 r. nie załączono dokumentów, o których mowa w art. 4 ust. 2 rozporządzenia nr 640/2014, a więc nie załączono postanowienia o tymczasowym aresztowaniu, jak i postanowienia lub postanowień o przedłużeniu tego aresztu. Z dokumentów tych wynikałby niewątpliwie okres tymczasowego aresztowania reprezentanta strony postępowania, czyli czas trwania okoliczności sanującej opóźnienie w złożeniu wniosku o płatności. Nie załączono też dokumentów, które świadczyłyby o zachowaniu przez skarżącego kasacyjnie 15-dniowego terminu, o którym mowa w omawianym art. 4 ust. 2 rozporządzenia nr 640/2014. Tym samym zasadnie Sąd I instancji oddalił skargę na postanowienie organu zażaleniowego utrzymujące w mocy postanowienie organu I instancji odmawiające wszczęcia postępowania w sprawie płatności. W efekcie także drugi z zarzutów kasacyjnych dotyczący naruszenia przepisów procesowych należało uznać za nieusprawiedliwiony. Wobec powyższego Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną na podstawie art. 184 p.p.s.a., gdyż zaskarżony wyrok mimo częściowo błędnego uzasadnienia odpowiada prawu. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a. w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. a) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2023 r., poz. 1935).