I GSK 542/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Beata Sobocha-Holc po rozpoznaniu w dniu 15 czerwca 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej wniosku Z. P. o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi kasacyjnej Z. P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 19 maja 2022 r., sygn. akt I SA/Kr 1443/21 w sprawie ze skargi Z. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 28 lipca 2021 r. nr SKO.SW/4101/164/2021 w przedmiocie dotacji pobranej nienależnie postanawia: oddalić wniosek.

Wyrokiem z 19 maja 2022 r., sygn. akt I SA/Kr 1443/21, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargę Z. P. (dalej: skarżący, strona) na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z 28 lipca 2021 r. w przedmiocie nienależnie pobranej dotacji podlegającej zwrotowi. Od wyroku z 19 maja 2022 r. skarżący wniósł skargę kasacyjną, w której zawarł wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Uzasadniając wniosek skarżący podniósł, że wykonanie zaskarżonej decyzji grozi wywołaniem po stronie skarżącego znacznej szkody i może wiązać się ze spowodowaniem trudnych do odwrócenia skutków. Wskazując na osiągane dochody oraz ponoszone wydatki (żywność, leki, media, abonament telewizyjny, Internet, podatek od nieruchomości, paliwo na dojazdy do pracy i inne) a także sytuację rodzinną i brak jakichkolwiek oszczędności, skarżący twierdzi, że wykonanie decyzji może realnie zagrozić egzystencji jego i rodziny. Do skargi dołączono kopie dokumentów, w tym przelewów bankowych i nakazów płatniczych, obrazujących uzyskiwane przez skarżącego dochody a także ponoszone niezbędne wydatki. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Wniosek taki jest dopuszczalny i podlega rozpoznaniu, bowiem po oddaleniu skargi skarżący, który wniósł skargę kasacyjną, może wystąpić z wnioskiem o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji do Naczelnego Sądu Administracyjnego na podstawie art. 61 § 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 259, dalej: p.p.s.a.; por. uchwała składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 16 kwietnia 2007 r., sygn. akt I GPS 1/07, ONSAiWSA z 2007 r., nr 4, poz. 77). Dokonując oceny zasadności tego wniosku należy na wstępie wskazać, że istotą instytucji wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu jest możliwość skorzystania przez adresata decyzji z tymczasowej ochrony przed negatywnymi i nieodwracalnymi skutkami, jakie mogłoby dla niego wywołać wykonanie takiej decyzji, zanim zostanie ona zbadana przez sąd administracyjny pod kątem jej legalności (np. postanowienie NSA z 14 czerwca 2019 r., sygn. akt II OSK 1651/19; to i kolejne cytowane orzeczenia dostępne na stronie internetowej w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu jest jednak wyjątkiem od zasady wykonywania decyzji ostatecznych. Z tego powodu przesłanki uprawniające do jego zastosowania muszą być interpretowane ściśle. Zgodnie z art. 61 § 3 p.p.s.a. przesłankami wstrzymania zaskarżonego aktu są niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. W tym przepisie chodzi o taką szkodę, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot wyegzekwowanego świadczenia albo przez przywrócenie pierwotnego stanu rzeczy. Natomiast trudne do odwrócenia skutki mogą być zarówno prawne, jak i faktyczne. Rodzaj i zakres wystąpienia tych skutków musi być oceniony na podstawie obowiązującego prawa oraz sytuacji faktycznej, w jakiej znalazła się strona obciążona obowiązkami określonymi w objętej wnioskiem decyzji (por. postanowienie NSA z 17 lipca 2008 r., sygn. akt II GZ 139/08, LEX nr 493849). Warunkiem wstrzymania wykonania aktu jest wykazanie przez stronę we wniosku okoliczności uzasadniających możliwość wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Z ugruntowanej w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wykładni art. 61 § 3 p.p.s.a. wynika bowiem, że obowiązek uprawdopodobnienia wystąpienia niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, spoczywa na wnoszącym o zastosowanie tymczasowej ochrony, uregulowanej w tym przepisie p.p.s.a. (np. postanowienia NSA: z 3 października 2011 r., sygn. akt I FSK 1427/11; z 28 kwietnia 2020 r., sygn. akt I FZ 90/20). Wniosek o wstrzymanie wykonania aktu (decyzji) w całości lub w części na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a. musi zatem wskazywać konkretne okoliczności świadczące o tym, że w stosunku do strony wstrzymanie zaskarżonej decyzji jest zasadne, a wywody zawarte we wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji powinny zostać połączone z niezbędnym odwołaniem się do dokumentów źródłowych potwierdzających prezentowaną przez stronę w tym zakresie argumentację (por. np. postanowienie NSA: z 1 marca 2019 r., sygn. akt I OZ 174/19; z 18 grudnia 2019 r., sygn. akt II FZ 856/19). Strona skarżąca powinna przekonać sąd o zasadności zastosowania ochrony tymczasowej wynikającej z zastosowania art. 61 § 3 p.p.s.a. Sąd musi bowiem dysponować wyczerpująco wykazanymi, wiarygodnymi faktami, pozwalającymi na zastosowanie przedmiotowej instytucji, która – co należy podkreślić – stanowi wyjątek od zasady wykonalności zaskarżonych decyzji. W rozpoznawanej sprawie z zawartych w uzasadnieniu wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji twierdzeń skarżącego oraz dołączonych dokumentów źródłowych wynika, że osiągane przez skarżącego dochody (4 316 zł miesięcznie) pokrywają niezbędne dla funkcjonowania rodziny skarżącego wydatki (koszty zakupów spożywczych: ok. 1 500 zł; stałe koszty mediów: ok. 871 zł; abonamentu za Internet: 65 zł; telewizji cyfrowej: 85 zł; podatku od nieruchomości: 660 zł rocznie; poza tym niesprecyzowane kwotowo wydatki na leki, środki czystości i paliwo do samochodu), zatem skarżący skutecznie nie uprawdopodobnił, że wykonanie zaskarżonej decyzji (egzekucja kwoty dotacji przypadającej do zwrotu – 12 800 zł) mogłoby spowodować wyrządzenie znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. W tej sytuacji, wobec niewykazania przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a., wniosek skarżącego o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji podlegał oddaleniu jako nieuzasadniony. W związku z powyższym Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 61 § 3 oraz art. 193 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.