I GSK 528/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Beata Sobocha-Holc po rozpoznaniu w dniu 10 maja 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej wniosku E. Sp. z o.o. w W. o wstrzymanie wykonania czynności egzekucyjnej w postaci zajęcia nieruchomości w sprawie ze skargi kasacyjnej E. Sp. z o.o. w W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 15 grudnia 2023 r., sygn. akt I SA/Bk 425/23 w sprawie ze skargi E. Sp. z o.o. w W. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Białymstoku z dnia 7 września 2023 r., nr 2001-IEE.7192.64.2023 w przedmiocie oddalenia skargi na czynność egzekucyjną postanawia: odrzucić wniosek.

Wyrokiem z 15 grudnia 2023 r., sygn. akt I SA/Bk 425/23, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku oddalił skargę E. Sp. z o.o. w W. (dalej zwanej "Skarżącą" lub "Spółką"), na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Białymstoku z 7 września 2023 r., nr 2001-IEE.7192.64.2023, w przedmiocie oddalenia skargi na czynność egzekucyjną w postaci zajęcia nieruchomości dokonanego wezwaniem z 12 czerwca 2023 r. W skardze kasacyjnej wywiedzionej od powyższego wyroku, Skarżąca wniosła m.in. o wstrzymanie wykonania czynności w postaci zajęcia przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w Sokółce należącej do Spółki nieruchomości, tj. działki nr 186/7, o powierzchni 0,9673 ha, położonej w Ostrowie Północnym, gmina Szudziałowo, albowiem zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia Skarżącej znacznej szkody oraz spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wniosek strony wnoszącej skargę kasacyjną nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 61 § 3 w zw. z art. 193 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634.; dalej zwanej "p.p.s.a."), Naczelny Sąd Administracyjny może na wniosek strony skarżącej wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części zaskarżonego aktu lub czynności, jak też aktów wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach tej samej sprawy, o których mowa w § 1 przywołanego przepisu, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Podkreślenia wymaga fakt, że w świetle art. 61 § 1 u.p.p.s.a. w związku z § 3 tego artykułu udzielenie ochrony tymczasowej jest możliwe jedynie w odniesieniu do aktów i czynności organów administracji publicznej, które objęte są zakresem kontroli działalności administracji publicznej sprawowanej przez sądy administracyjne. Jeżeli chodzi o postępowanie egzekucyjne, to przedmiotem skargi do sądu administracyjnego mogą być jedynie wydane w tym postępowaniu postanowienia, na które służy zażalenie. Oznacza to, że sąd może podjąć orzeczenie o wstrzymaniu wykonania tylko w odniesieniu do tych postanowień, natomiast żądanie wstrzymania czynności egzekucyjnych nie może zostać uwzględnione, ponieważ nie są one objęte zakresem kontroli sprawowanej przez sądy administracyjne (postanowienie NSA z dnia 24 lutego 2005 r., OZ 1592/04; postanowienie NSA z 26 lipca 2007 r., sygn. akt II FSK 989/07; nie publ.). Sąd administracyjny nie jest ani organem egzekucyjnym, ani organem nadzoru i przez to nie jest właściwy do wydania orzeczeń merytorycznych, które mogą zostać wydane tylko w toku postępowania administracyjnego – orzeczenia w tym zakresie należą do właściwości organów egzekucyjnych, których sąd nie może zastępować (postanowienie NSA z 2 czerwca 2021 r., III FSK 3633/21; publik. w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl/, dalej w skrócie "CBOSA"). Wstrzymania czynności egzekucyjnych może dokonać w aktualnym stanie prawnym wyłącznie organ egzekucyjny na podstawie m. in. art. 17 § 2, art. 23 § 6, art. 35a, art. 54 § 6 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (postanowienie NSA z 14 marca 2023 r., III FSK 63/23; publik. W CBOSA). Rozstrzygnięcie odmowne w tym zakresie dopiero w dalszej kolejności może podlegać kontroli sądowej w zakresie wyznaczonym przepisami p.p.s.a. Wprawdzie Spółka wniosła – w zażaleniu z 7 sierpnia 2023 r. na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w Sokółce z 26 lipca 2023 r. oddalające skargę Spółki na czynność zajęcia nieruchomości organu egzekucyjnego z 12 czerwca 2023 r. – o wstrzymanie postępowania egzekucyjnego, który to następnie powtórzyła w skardze do WSA na postanowienie Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Białymstoku z 7 września 2023 r. utrzymującym w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w Sokółce z 26 lipca 2023 r., to w omawianej sprawie strona skarżąca nie wnosiła na wcześniejszych etapach postępowania sądowoadministracyjnego o wstrzymanie wykonania czynności zajęcia nieruchomości. Na marginesie zauważyć należy, że Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Białymstoku w postanowieniu z 7 września 2023 r. nie stwierdził przesłanek do wstrzymania postępowania egzekucyjnego. W skardze kasacyjnej, w której zawato wniosek o wstrzymanie wykonania czynności, Skarżąca kwestionuje dokonanie przez organ egzekucyjny zajęcia nieruchomości, a więc wobec tego, co zostało stwierdzone powyżej, takie żądanie nie może być przedmiotem rozpoznania przez sąd administracyjny. Gdyby jednak w związku z powyższymi okolicznościami uznać wniosek Skarżącej jako wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia, wówczas należałoby w pierwszej kolejności zwrócić uwagę, że przedmiot skargi stanowi, wydane w trybie art. 54 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, oddalenie skargi na czynność egzekucyjną. Przedmiotem wstrzymania mogą być natomiast jedynie takie akty lub czynności, które nadają się do wykonania i wymagają wykonania (por. Z. Kmieciak, glosa do postanowienia NSA z dnia 23 stycznia 1997 r., SA/Rz 1382/96, OSP 1998, z. 3, poz. 54, teza 1). Innymi słowy, problem wykonania aktu administracyjnego dotyczy aktów zobowiązujących, ustalających dla ich adresatów nakazy właściwego zachowania lub zakazy określonego zachowania, aktów, na podstawie których określony podmiot uzyskuje równocześnie uprawnienie i na mocy których zostają na niego nałożone określone obowiązki, oraz aktów, na podstawie których jeden podmiot jest do czegoś zobowiązany, a drugi wyłącznie uprawniony (por. postanowienie NSA z 10 maja 2012 r., II FZ 358/12; publik. w CBOSA). Co do zasady, przymiotu wykonalności nie będą więc miały decyzje odmawiające stwierdzenia lub przyznania określonych praw lub obowiązków albo decyzje, które nie wywołują określonych skutków materialnoprawnych (por. Dauter B., Kabat A., Niezgódka-Medek M., Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, LEX 2016). Kwestią podstawową w postępowaniu mającym za przedmiot wstrzymanie wykonalności skarżonej decyzji lub postanowienia jest zatem ocena, czy akt ten nadaje się do wykonania i wymaga wykonania. Przez wykonanie aktu administracyjnego należy rozumieć spowodowanie w sposób dobrowolny lub doprowadzenie w trybie przymusu państwowego (egzekucji) do takiego stanu rzeczy, który jest zgodny z rozstrzygnięciem zawartym w danym akcie. Nie może natomiast być przedmiotem wstrzymania wykonania akt, który wykonaniu nie podlega. Zaskarżonym w niniejszej sprawie postanowieniem Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Białymstoku utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszej instancji oddalające skargę Spółki na czynność zajęcia nieruchomości organu egzekucyjnego z 12 czerwca 2023 r. Jest to rozstrzygnięcie o charakterze proceduralnym i nie wywołuje skutków materialnoprawnych. Przedmiotowe postanowienie w postępowaniu egzekucyjnym, którego bieg wstrzymać chce Skarżąca, nie podlega wcale wykonaniu, czyli przymusowej realizacji, gdyż nie nakłada ono na stronę żadnych obowiązków. Z tych wszystkich względów, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a. w zw. z art. 193 p.p.s.a., nie uwzględnił wniosku Skarżącej o wstrzymanie wykonania czynności egzekucyjnej