I GSK 41/21

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Barbara Mleczko-Jabłońska po rozpoznaniu w dniu 16 lutego 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej E. M. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 26 listopada 2019 r. sygn. akt V SA/Wa 1449/19 w sprawie ze skargi E. M. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia [...] czerwca 2019 r. nr [...] w przedmiocie stanowiska wierzyciela w sprawie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym postanawia: oddalić skargę kasacyjną.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 26 listopada 2019 r., sygn. akt V SA/Wa 1449/19, odrzucił skargę E. M. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia [...] czerwca 2019 r. w przedmiocie stanowiska wierzyciela w sprawie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym. W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że zgodnie z art. 3 § 2 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.; dalej: p.p.s.a.), sądy administracyjne orzekają w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, z wyłączeniem postanowień wierzyciela o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu oraz postanowień, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu. Zaskarżone postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia [...] czerwca 2019 r. utrzymało w mocy postanowienie Prezydenta M. St. Warszawy z [...] kwietnia 2019 r. dotyczące stanowiska wierzyciela odnośnie zarzutów zgłoszonych przez skarżącą w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym na podstawie tytułu wykonawczego z [...] czerwca 2018 r. Tytuł ten został wystawiony przez Prezydenta M. St. Warszawy będącego wierzycielem. Zdaniem WSA, skarga na wskazane w sentencji postanowienie nie mieści się w kognicji sądu administracyjnego i podlega odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 i § 3 p.p.s.a. Przepis ten nakłada na Sąd obowiązek odrzucenia skargi, jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego. Na marginesie Sąd zauważył, że zaskarżone postanowienie zawierało błędne pouczenie o możliwości jego zaskarżenia. Skargę kasacyjną od powyższego postanowienia złożyła skarżąca, wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania, a także zasądzenie na rzecz pełnomocnika kosztów pomocy prawnej, udzielonej z urzędu, które nie zostały pokryte w całości lub w części. Na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: 1) art. 58 § 1 pkt 1 w zw. z § 3 p.p.s.a. w zw. z art. 3 § 1 i § 2 pkt 3 p.p.s.a. oraz art. 134 p.p.s.a. i art. 135 p.ps.a. poprzez odrzucenie i brak objęcia kontrolą powielonego przez SKO stanowiska wierzyciela, mimo iż w obecnym stanie prawnym stanowisko wierzyciela podlega kontroli sądowej nie tylko w ramach zasadniczej skargi egzekucyjnej, co w konsekwencji pozbawia skarżącą obrony jej praw; 2) art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. a w konsekwencji także art. 45 ust. 1 oraz art. 77 ust. 2 Konstytucji RP, poprzez pozbawienie skarżącej prawa do sprawiedliwego i jawnego rozpatrzenia sprawy przez właściwy, niezależny, bezstronny i niezawisły sąd, jak również zamknięcie skarżącej drogi sądowej do dochodzenia naruszonych wolności i praw. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono argumenty na poparcie zarzutów. Autor skargi kasacyjnej wskazał m.in., że skarżąca, wnosząc skargę na postanowienie SKO w Warszawie, postąpiła zgodnie z pouczeniem i nie może ponosić negatywnych konsekwencji błędnego pouczenia, co wynika z art. 112 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r. poz. 1257 ze zm.; dalej: k.p.a.). Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie. Istota sporu dotyczy dopuszczalności skargi, tj. ustalenia, czy w świetle art. 3 § 2 pkt 3 p.p.s.a., zaskarżone postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia [...] czerwca 2019 r. utrzymujące w mocy postanowienie Prezydenta M. St. Warszawy z [...] kwietnia 2019 r. dotyczące stanowiska wierzyciela odnośnie zarzutów zgłoszonych przez skarżącą w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym na podstawie tytułu wykonawczego z [...] czerwca 2018 r., wystawionego przez Prezydenta M. St. Warszawy będącego wierzycielem. Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 3 p.p.s.a., w brzmieniu obowiązującym przed 15 sierpnia 2015 r., sądy administracyjne były uprawnione do orzekania w sprawie skarg na postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. W dniu 15 sierpnia 2015 r. weszła w życie ustawa z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2015 r., poz. 658 dalej: ustawa nowelizująca), którą zmieniono między innymi treść art. 3 § 2 pkt 3 p.p.s.a. Zgodnie z aktualnym brzmieniem tego przepisu, sądy administracyjne orzekają w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, z wyłączeniem postanowień wierzyciela o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu oraz postanowień, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu. Art. 2 ustawy nowelizującej stanowi, iż wskazane regulacje p.p.s.a., w tym art. 3 § 2 pkt 3, w brzmieniu nadanym ustawą nowelizującą, mają zastosowanie jedynie do postępowań wszczętych po dniu wejścia w życie ustawy nowelizującej, tj. po 15 sierpnia 2015 r. Datą wszczęcia postępowania sądowoadministracyjnego jest dzień doręczenia skargi organowi, którego działalność, bezczynność lub przewlekłość prowadzonego postępowania są przedmiotem skargi (zob.: postanowienia NSA z dnia 16 lipca 2013 r., sygn. akt II FSK 1775/13 oraz z dnia 29 maja 2015 r., sygn. akt I OZ 544/15). W rozpoznawanej sprawie skarżąca nadała skargę w placówce pocztowej w dniu 25 lipca 2019 r., a do organu wpłynęła ona 29 lipca 2019 r. (k. 3 i 4 akt WSA). Postępowanie sądowoadministracyjne zainicjowane ową skargą zostało zatem wszczęte pod rządami obecnie obowiązujących przepisów. Jak już wskazano, aktualnie sąd administracyjny nie posiada kompetencji do rozpoznania skargi złożonej w niniejszej sprawie, ponieważ, zgodnie z art. 3 § 2 pkt 3 p.p.s.a. w jego nowym brzmieniu, skarga do sądu administracyjnego na postanowienie, którego przedmiotem jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu, nie przysługuje. Prawidłowo w tej sytuacji, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd I instancji odrzucił skargę na ww. postanowienie SKO na podstawie art. art. 58 § 1 pkt 1 i § 3 p.p.s.a., co czyni niezasadnym zarzut ujęty w punkcie 1 petitum skargi kasacyjnej. Odnosząc się natomiast do kwestii błędnego pouczenia przez SKO, Naczelny Sąd Administracyjny zauważa, że przepis art. 112 k.p.a. dotyczy takiej sytuacji, gdy w wyniku błędnego pouczenia strona nie skorzystała z przysługującego jej prawa do odwołania się, czy wniesienia skargi do sądu administracyjnego. W rozpoznawanej sprawie taka sytuacja nie miała miejsca, ponieważ stronie prawo do wniesienia skargi na postanowienie SKO nie przysługiwało, co wynika wprost z art. 3 § 2 pkt 3 p.p.s.a. Innymi słowy, w przypadku prawidłowego pouczenia strony o braku możliwości zaskarżenia tego aktu, sytuacja procesowa strony byłaby identyczna, tzn. stronie nie przysługiwałoby prawo do wniesienia skargi. W związku z powyższym nie sposób zgodzić się z argumentem skarżącej, że strona została pozbawiona konstytucyjnego prawa do sądu. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekła jak w sentencji postanowienia. Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł o przyznaniu pełnomocnikowi skarżącej wynagrodzenia w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, gdyż należne od Skarbu Państwa wynagrodzenie (art. 250 p.p.s.a.) przyznawane jest przez wojewódzki sąd administracyjny w postępowaniu określonym w art. 258-261 p.p.s.a., na jego wniosek, po złożeniu stosownego oświadczenia. Zatem o powyższym orzeknie WSA w Warszawie (art. 258 § 2 pkt 8 p.p.s.a.).