I GSK 407/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Grzelak (spr.) Sędzia NSA Bogdan Fischer Sędzia del. WSA Grzegorz Dudar po rozpoznaniu w dniu 10 lipca 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej M. M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 3 października 2023 r. sygn. akt III SA/Wr 743/22 w sprawie ze skargi M. M. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 6 lipca 2022 r. nr 1425/2022 w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne oddala skargę kasacyjną.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu wyrokiem z 3 października 2023 r., sygn. akt III SA/Wr 743/22, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (obecnie: tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 935; dalej: p.p.s.a.), oddalił skargę M. M. (dalej: skarżąca) na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z 6 lipca 2022 r. w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne. Treść uzasadnienia tego wyroku oraz innych przywołanych w niniejszym orzeczeniu dostępna jest w serwisie internetowym CBOSA (orzeczenia.nsa.gov.pl). Od przedmiotowego wyroku skarżąca złożyła skargę kasacyjną, zaskarżając orzeczenie w całości. Realizując wymóg określony w art. 174 p.p.s.a. skarżąca wskazała następujące postawy kasacyjne: 1. nieważność postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym we Wrocławiu, wynikająca z dyspozycji art. 183 § 2 pkt 4 p.p.s.a., a to wobec wadliwego obsadzenia składu orzekającego – wyrok TSUE z dnia 19.11.2019 roku; 2. naruszenie prawa materialnego, a to art. 28 ust. 3a ustawy z dnia 13.10.1998 roku o systemie ubezpieczeń społecznych – Dz.U. 2022, poz. 1009 – co wyraża się przez rażącą dowolność oceny okoliczności sprawy z naruszeniem zasady uznaniowości oraz obowiązku rzetelnej i wnikliwej analizy sprawy; 3. naruszenie przepisów postępowania, to jest art. 151 p.p.s.a. poprzez oddalenie skargi na decyzję ZUS z dnia 06.07.2022 roku nr 1425/2022, podczas gdy organ prowadził postępowanie administracyjne celowo w sposób naruszający zasadę uznaniowości, wobec częściowej jedynie analizy okoliczności sprawy. Mając na uwadze podniesione powyżej zarzuty oraz powołane podstawy kasacyjne skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu i przekazanie temu Sądowi sprawy do ponownego rozpoznania wraz z orzeczeniem o kosztach zastępstwa procesowego – art. 185 § 1 p.p.s.a., ewentualnie, o uchylenie zaskarżonego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu i uwzględnienie skargi od decyzji ZUS oraz przyznanie na rzecz skarżącej kosztów postępowania wraz z kosztami zastępstwa procesowego za obie instancje. Jednocześnie, realizując obowiązek wynikający z dyspozycji art. 176 § 2 p.p.s.a., skarżąca złożyła oświadczenie o zrzeczeniu się rozprawy. Organ nie skorzystał z prawa wniesienia odpowiedzi na skargę kasacyjną Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw, co uzasadnia jej oddalenie. W świetle art. 183 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej i bierze z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania; bada przy tym wszystkie podniesione przez skarżącego zarzuty naruszenia prawa (uchwała pełnego składu Naczelnego Sądu Administracyjnego z 26 października 2009 r. sygn. akt I OPS 10/09, ONSAiWSA 2010, z. 1, poz. 1). W pierwszej kolejności należy rozpoznać zarzut najdalej idący, mianowicie zarzut nieważności postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym we Wrocławiu. W tym zakresie autor skargi kasacyjnej w uzasadnieniu podaje, że wadliwość powołania obecnej Krajowej Rady Sądownictwa skutkuje wadliwością osób wskazanych przez ten organ do pełnienia funkcji sędziego. Poza tym stwierdzeniem oraz powołaniem się wyrok TSUE z dnia 19.11.2019 r. nie wskazano, żadnych innych argumentów oraz którego konkretnie z sędziów orzekających w pierwszej instancji dotyczy ten zarzut. Niezależnie od przedmiotowej wady formalnej wskazać należy, że zgodnie z art. 183 § 2 pkt 4 p.p.s.a. nieważność postępowania zachodzi, jeżeli skład sądu orzekającego był sprzeczny z przepisami prawa albo jeżeli w rozpoznaniu sprawy brał udział sędzia wyłączony z mocy ustawy. W realiach rozpatrywanej sprawy nie ma jakichkolwiek podstaw do uznania zasadności twierdzenia, że skład sądu orzekającego był sprzeczny z przepisami prawa, gdyż zaskarżony wyrok został wydany w składzie trzyosobowym na rozprawie. W sprawie nie wystąpił nadto przypadek wydania orzeczenia z udziałem sędziego wyłączonego z mocy ustawy. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażono zapatrywanie, że powołanie przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej na urząd sędziego albo asesora sądowego na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa, której członkowie –sędziowie zostali wybrani przez władzę ustawodawczą, nie jest podstawą do odmowy uznania statusu powołanego sędziego albo asesora sądowego (zob. w tej materii pkt 9 uzasadnień wyroków z 6 maja 2021 r., sygn. akt II GOK 2/18 i II GOK 6/18). Nie jest to również wystarczająca podstawa do wyłączenia sędziego lub asesora sądowego od rozpoznania sprawy ze względu na brak jego niezawisłości albo bezstronności (zob. w tej materii wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 17 stycznia 2023 r.; sygn. akt II OSK 2372/21). Przesłanką prowadzącą do powzięcia wątpliwości, co do niezawisłości lub bezstronności sędziego lub asesora sądowego nie może być – sama w sobie – okoliczność, że w procesie jego powołania uczestniczyła Krajowa Rada Sądownictwa, której skład sędziowski ukształtowała władza ustawodawcza. Podkreślić należy, że na etapie postępowania przed Sądem pierwszej instancji skarżąca kasacyjnie nie skorzystała z uprawnienia do wykazania braku po stronie członków składu orzekającego wymogów niezawisłości i bezstronności w trakcie orzekania przysługującego stronie skarżącej na mocy przepisów ustrojowych (zob. art. 5a § 1 – 19 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych; tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 1267), pomimo, że została zawiadomiona o składzie Sądu pierwszej instancji, w jakim rozpatrywana będzie sprawa wniosku w trybie ww. art. 5a nie złożyła. Mając powyższe na względzie należało stwierdzić, że w realiach rozpatrywanej sprawy nie ma podstaw do uznania zasadności twierdzenia, że Sąd pierwszej instancji był nienależycie obsadzony. Pozostałe zarzuty kasacyjne również nie mogły zostać uwzględnione. Zarzut sformułowany w punkcie 2 skargi kasacyjnej nie spełnia wymagań stawianych podstawom kasacyjnym w art. 174 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem skargę kasacyjną można oprzeć na naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (pkt 1) oraz naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 2). Przepis ten stanowi więc wskazanie, na jakich podstawach powinna się oprzeć skarga kasacyjna. Jednocześnie wynika z niego, że podstawą kasacyjną nie może być uchybienie przepisom prawa, które nie zostały w nim wskazane. W niniejszej skardze wskazano co prawda, jako naruszony przepis art. 28 ust. 3a ustawy z dnia 13.10.1998 roku o systemie ubezpieczeń społecznych, przez błędną jego wykładnię, Jednakże autor skargi nie podał na czym polegała błędna wykładnia tego przepisu oraz jaka powinna być prawidłowa jego wykładnia. Nie jest zrozumiały dla Naczelnego Sądu Administracyjnego wywód, że błędna wykładnia tego przepisu wyraża się przez rażącą dowolność oceny okoliczności sprawy z naruszeniem zasady uznaniowości oraz obowiązku rzetelnej i wnikliwej analizy sprawy. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej również nie podano żadnych innych argumentów wskazujących na wadliwość wykładni dokonanej przez Sąd I instancji. Tymczasem, jak już zasygnalizowano wyżej, to na autorze skargi kasacyjnej ciąży obowiązek konkretnego wskazania, które przepisy prawa materialnego zostały przez sąd naruszone zaskarżanym orzeczeniem, na czym polegała ich błędna wykładnia oraz jaka powinna być prawidłowa wykładnia (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.). Nadto, autor skargi kasacyjnej winien wskazać indywidualne uzasadnienie dla każdego zarzutu formułowanego wobec każdego z przepisów, który w ocenie kasatora naruszył Sąd I instancji (wyrok NSA z 8 maja 2018 r., sygn. akt II GSK 289/18). Tych wymagań nie spełnia rozpoznawana skarga kasacyjna. Odnośnie do zarzutu kasacyjnego naruszenia art. 151 p.p.s.a. należy stwierdzić, że jest to tzw. przepis wynikowy. Stanowi o tym, że w razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części. Orzeczenie oddalające skargę jest następstwem ustaleń poprzedzających wydanie wyroku i zastosowania przepisów prawa nakazujących sądowi poczynienie takich ustaleń i ocen. Zarzut naruszenia art. 151 p.p.s.a. powinien więc zostać w skardze kasacyjnej powiązany ze wskazaniem innych przepisów proceduralnych lub materialnych regulujących rozstrzyganie sprawy, ustalanie jej stanu faktycznego i prawnego czy uzasadnianie rozstrzygnięcia (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 października 2017r., sygn. akt I OSK 3495/15). Tymczasem w rozpoznawanej sprawie, autor skargi kasacyjnej nie powiązał naruszenia powyższego przepisu z innymi normami prawnymi. Również uzasadnienie skargi kasacyjnej nie zawiera wskazania jakichkolwiek przepisów postępowania, czy też prawa materialnego, których naruszenia miałyby dopuścić się organy, a których to uchybień nie dostrzegł sąd pierwszej instancji. Podsumowując, zarówno z art. 183 § 1, jak i z art. 174 oraz art. 176 p.p.s.a. wynika, że do strony wnoszącej skargę kasacyjną należy takie zredagowanie tego środka odwoławczego, które umożliwi Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu odniesienie się do stanowiska Sądu pierwszej instancji we wszystkich kwestiach, które zdaniem strony zostały nieprawidłowo przez ten Sąd rozważone czy ocenione. Uzasadnienie skargi kasacyjnej powinno zawierać rozwinięcie zarzutów kasacyjnych przez wyjaśnienie, na czym naruszenie polegało i przedstawienie argumentacji na poparcie odmiennej wykładni przepisu, niż zastosowana w zaskarżonym orzeczeniu, umotywowanie "niewłaściwego zastosowania" przepisu, zaś w odniesieniu do uchybień przepisom procesowym wykazanie, że zarzucane uchybienie mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Zarzuty kasacyjne oraz ich uzasadnienie nieodpowiadające wskazanym warunkom uniemożliwiają Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu ocenę ich zasadności. Zaznaczyć należy, że Sąd nie może domniemywać intencji strony i samodzielnie uzupełniać, czy też konkretyzować zarzutów kasacyjnych lub ich uzasadnienia. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną.