I GSK 380/21

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Małgorzata Grzelak po rozpoznaniu w dniu 27 maja 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej wniosku J. K., M. S., M. S. o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 2 marca 2021 r., sygn. akt III SA/Gl 615/20 w sprawie ze skargi J. K., M. S., M. S. na pismo Śląskiego Centrum Przedsiębiorczości w Chorzowie z dnia [...] września 2020 r. nr [...] w przedmiocie pozostawienia bez rozpatrzenia wniosku o przyznanie pomocy ze środków budżetu Unii Europejskiej postanawia: 1. oddalić wniosek; 2. pozostawić skargę kasacyjną bez rozpatrzenia; 3. zwrócić J. K., M. S., M. S. solidarnie ze środków budżetowych Naczelnego Sądu Administracyjnego uiszczony wpis od skargi kasacyjnej w wysokości 100 (sto) złotych.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach postanowieniem z dnia 2 marca 2021 r., sygn. akt III SA/Gl 615/20, na podstawie art. 58 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.; dalej: p.p.s.a.) odrzucił skargę J. K., M. S., M. S. na pismo Śląskiego Centrum Przedsiębiorczości w Chorzowie z dnia [...] września 2020 r. w przedmiocie pozostawienia bez rozpatrzenia wniosku o przyznanie pomocy ze środków budżetu Unii Europejskiej. Z akt sprawy wynika, że przesyłka zawierająca odpis ww. postanowienia wraz z uzasadnieniem została doręczona pełnomocnikowi skarżących w dniu 26 marca 2021 r. (zwrotne potwierdzenie odbioru - k. 409 akt sądowych). Skargę kasacyjną od powyższego wyroku z wnioskiem o przywrócenie terminu do złożenia środka prawnego pełnomocnik skarżących złożył do Naczelnego Sądu Administracyjnego za pośrednictwem Poczty Polskiej 13 kwietnia 2021 r. (koperta k. 415 akt sądowych). W uzasadnieniu wniosku pełnomocnik skarżących podniósł, że uchybienie terminowi nie było znaczne (5 dni) i wynikało z braku pouczenia o terminie do złożenia skargi kasacyjnej, przekonania skarżących o zastosowaniu 30-dniowego terminu wynikającego z art. 177 § 1 p.p.s.a. oraz nieobecności pełnomocnika skarżących spowodowanej złym stanem zdrowia - wysoką gorączką i podejrzeniem występowania u pełnomocnika koronawirusa. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej nie zasługuje na uwzględnienie. Ustawa z dnia 11 lipca 2014 r. o zasadach realizacji programów w zakresie polityki spójności finansowanych w perspektywie finansowej 2014-2020 (j.t. Dz.U. z 2020 r. poz. 818 ze zm.; dalej: "ustawa wdrożeniowa") reguluje postępowanie sądowoadministracyjne w sposób pod wieloma względami odmienny od przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, w związku z przyjętą w tej ustawie zasadą odpowiedniego stosowania przepisów p.p.s.a. Stosownie do treści art. 62 ustawy wdrożeniowej wnioskodawca, właściwa instytucja zarządzająca lub pośrednicząca, bądź też właściwa instytucja, o której mowa w art. 39 ust. 1 powołanej ustawy, może wnieść skargę kasacyjną bezpośrednio do Naczelnego Sądu Administracyjnego, w terminie 14 dni od dnia doręczenia rozstrzygnięcia wojewódzkiego sądu administracyjnego, przy czym art. 61 ust. 3, 4, 6 i 7 ustawy wdrożeniowej stosuje się odpowiednio. Zgodnie zaś z art. 64 ustawy wdrożeniowej, w zakresie nieuregulowanym w ustawie do postępowania przed sądami administracyjnymi stosuje się odpowiednio przepisy p.p.s.a., w tym m.in. przepisy dotyczące uchybienia i przywrócenia terminu (art. 85 - 89 p.p.s.a.). Na obecnym etapie postępowania Naczelny Sąd Administracyjny zobowiązany był zatem do rozpoznania powyższego wniosku. Zgodnie z art. 86 § 1 p.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Podstawową przesłanką przywrócenia terminu jest brak winy strony, która nie dokonała w terminie czynności procesowej. W przypadku, gdy strona jest reprezentowana przez pełnomocnika, przy ustalaniu jej winy w niezachowaniu terminu, należy mieć na uwadze działania pełnomocnika. Brak winy zachodzi wówczas, gdy dochowana zostanie należyta staranność przy dokonaniu danej czynności procesowej. Należy przy tym szczególnie zwrócić uwagę, że chodzi tu o staranność należytą w danych stosunkach, a nie nadzwyczajną czy najwyższą obejmującą podejmowanie wszelkich możliwych czynności, w tym również czynności nieracjonalnych. Ustawodawca nie określił kryteriów oceny zachowania strony co oznacza, że kwestia ta pozostawiona została uznaniu sądu. Brak winy w uchybieniu terminowi powinien być zatem oceniany przy uwzględnieniu wszelkich okoliczności konkretnej sprawy. Wykazany brak winy po stronie podmiotu dokonującego lub zamierzającego dokonać określonej czynności stanowi konieczną przesłankę przywrócenia terminu. Instytucja przywrócenia terminu ma charakter wyjątkowy i tylko kumulatywne zaistnienie przywołanych przesłanek może stanowić podstawę faktyczną i prawną do wydania przez sąd administracyjny postanowienia o przywróceniu wnioskodawcy terminu do dokonania czynności procesowej w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Naczelny Sąd Administracyjny zauważa, że o braku winy w niedopełnieniu obowiązku zachowania terminu do dokonania czynności procesowej można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody niedającej się przezwyciężyć. Oceniając wystąpienie powyższej przesłanki, Sąd obowiązany jest przyjąć obiektywny miernik staranności, której można wymagać od każdego należycie dbającego o własne interesy (por. J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, LexisNexis 2012, s. 270, uw. 5; M. Jagielska, A. Wiktorowska, P. Wajda, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, pod redakcją R. Hausera, M. Wierzbowskiego, C. H. Beck 2013, s. 444-446, nb 4; postanowienie NSA z dnia 12 czerwca 2008 r., sygn. akt II OZ 580/08). Należy zauważyć, że pełnomocnik skarżących występując z wnioskiem o przywrócenie terminu powołał się na brak swojej winy w uchybieniu terminu do złożenia skargi kasacyjnej. Wskazał, że uchybienie terminowi wynikało z braku pouczenia o terminie do złożenia skargi kasacyjnej, przekonania skarżących o zastosowaniu 30-dniowego terminu wynikającego z art. 177 § 1 p.p.s.a. oraz nieobecności pełnomocnika skarżących spowodowanej złym stanem zdrowia - wysoką gorączką i podejrzeniem występowania u pełnomocnika koronawirusa. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym ugruntowany jest pogląd, który Sąd w niniejszym składzie podziela, że nie każda choroba uzasadnia uwzględnienie prośby o przywrócenie terminu. Zainteresowany podmiot musi uprawdopodobnić, że dla zachowania terminu wystąpienie choroby była okolicznością nie do przezwyciężenia, mimo dopełnienia regułom należytej staranności. To z kolei wymaga wskazania konkretnych faktów, które mogłyby przemawiać za tym, że rodzaj choroby, czy też jej przebieg uniemożliwiły dokonania wskazanej czynności procesowej oraz że nie istniała możliwość skorzystania z pomocy innych osób w jej dokonaniu. W orzecznictwie wskazuje się też, że podstawą przywrócenia terminu może być nagła, nieprzewidziana choroba, nie zaś trwające przewlekle schorzenie, które w sposób trwały nie pozbawia funkcjonowania w społeczeństwie i załatwiania własnych spraw lub w imieniu innych podmiotów. Odnosząc się do powyższego należy zauważyć, że twierdzenia pełnomocnika skarżących zawarte we wniosku dotyczące "wysokiej gorączki i podejrzenia występowania u pełnomocnika koronawirusa" nie zostały uprawdopodobnione. Pełnomocnik nie załączył bowiem żadnego dokumentu na wskazaną okoliczność. Samo gołosłowne twierdzenie pełnomocnika skarżących nie jest tożsame z brakiem winy. Pełnomocnik w żaden sposób nie wykazał, że był chory ani, że nie miał możliwości zlecenia sporządzenia skargi kasacyjnej substytutowi. Jeśli chodzi natomiast o "brak pouczenia o terminie do złożenia skargi kasacyjnej i przekonaniu skarżących o zastosowaniu 30-dniowego terminu wynikającego z art. 177 § 1 p.p.s.a." wskazać należy, że w sytuacji, gdy strona zastępowana jest przez profesjonalnego pełnomocnika – a takim był działający w niniejszej sprawie adwokat – Sąd nie ma obowiązku pouczania strony działającej przez tego pełnomocnika o terminie i sposobie wniesienia środka zaskarżenia. Okoliczność ta wynika a contrario z treści art. 163 § 2 zdanie trzecie p.p.s.a. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego działający w imieniu skarżących profesjonalny pełnomocnik nie uprawdopodobnił okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu do złożenia skargi kasacyjnej. Na profesjonalnym pełnomocniku ciąży bowiem obowiązek zadbania o prawidłowe i terminowe dokonanie czynności procesowych. W sprawie nie ulega wątpliwości, że pełnomocnik nie złożył skargi kasacyjnej w terminie. Z akt sprawy wynika, że przesyłka zawierająca odpis ww. postanowienia wraz z uzasadnieniem została doręczona pełnomocnikowi skarżących w dniu 26 marca 2021 r. (zwrotne potwierdzenie odbioru - k. 409 akt sądowych). Zatem termin do wniesienia skargi kasacyjnej upływał w dniu 9 kwietnia 2021 r. Skargę kasacyjną złożono natomiast w dniu 13 kwietnia 2021 r., tj. po upływie terminu 14 dni do wniesienia skargi kasacyjnej. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 86 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 193 p.p.s.a., orzekł jak w pkt 1 postanowienia. Wobec oddalenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej, skargę kasacyjną należało pozostawić bez rozpatrzenia, na podstawie art. 62 ust. 1 zd. 2 w związku z art. art. 61 ust. 6 pkt 1 ustawy wdrożeniowej, o czym orzeczono w pkt 2 postanowienia. O zwrocie wpisu od skargi kasacyjnej postanowiono na mocy art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a. w związku z art. 64 ustawy wdrożeniowej.