I GSK 351/22

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Bogdan Fischer (spr.) Sędzia NSA Michał Kowalski Sędzia del. WSA Izabella Janson Protokolant starszy asystent sędziego Piotr Kaczmarek po rozpoznaniu w dniu 14 maja 2025 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej D. Z. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 17 listopada 2021 r. sygn. akt III SA/Łd 488/21 w sprawie ze skargi D. Z. na decyzję Dyrektora Łódzkiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Łodzi z dnia [...] marca 2021 r. nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji oraz odmowy przyznania płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami, po wznowieniu postępowania 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od D. Z. na rzecz Dyrektora Łódzkiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Łodzi 360 (słownie: trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi wyrokiem z dnia 17 listopada 2021 r. sygn. akt III SA/Łd 488/21 oddalił skargę D. Z. (dalej "strona", "skarżący") na decyzję Dyrektora Łódzkiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] marca 2021 roku numer [...] w przedmiocie uchylenia decyzji ostatecznej w sprawie przyznania płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub z innymi szczególnymi ograniczeniami na rok 2016 Sąd pierwszej instancji orzekał w następującym stanie sprawy Skarżący wystąpił do Biura Powiatowego ARiMR w Opocznie z wnioskiem o przyznanie płatności ONW na rok 2016, w którym ubiegał się o przyznanie płatności do działek rolnych położonych w województwie świętokrzyskim, w powiecie kieleckim, w gminie R. : A o powierzchni 21,84 ha położonej na działce ewidencyjnej nr 194, B o powierzchni 17,94 ha położonej na działce ewidencyjnej nr 458, C o powierzchni 0,72 ha położonej na działce ewidencyjnej nr 458. Decyzją z [...] kwietnia 2017 r. nr [...] Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Opocznie przyznał skarżącemu płatności ONW na 2016 rok. Następnie do Biura Powiatowego ARiMR w Opocznie wpłynęło pismo E.B. z 20 grudnia 2017 r. zawierające wniosek o wstrzymanie płatności bezpośrednich osobom wnioskującym o te płatności do działek stanowiących jej współwłasność oraz wskazujące na okoliczności mogące świadczyć o nienależnym pobraniu środków. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Opocznie na podstawie art. 149 § 1 w związku z art. 145 § 1 pkt 5, art. 147 i art. 150 § 1 k.p.a. wznowił z urzędu postępowanie administracyjne zakończone ostateczną decyzją z 24 kwietnia 2017 r. nr 0085-2017-008812, powołując się fakt ujawnienia w sprawie nowych okoliczności faktycznych istniejących w dniu wydania decyzji, nieznanych organowi, który wydał decyzję. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Opocznie wydał decyzję nr 0085-2020-007100 o uchyleniu decyzji dotychczasowej z 24 kwietnia 2017 r. nr 0085-2017-008812 oraz o odmowie przyznania skarżącemu wnioskowanej płatności ONW w strefie nizinnej II i nałożeniu sankcji w wysokości 10.692 zł. W wyniku rozpoznania odwołania Dyrektor Łódzkiego Oddziału Regionalnego ARiMR utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. W ocenie organu odwoławczego wznowienie postępowania w sprawie w oparciu o art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. było zasadne ze względu na fakt, że skarżący nie spełniał warunków przyznania płatności, o których mowa w art. 4 ust. 1 pkt a, pkt b, pkt c rozporządzenia nr 1307/2013 w zw. z § 2 ust. 1-4 rozporządzenia ONW. Organ ustalił, że skarżący w 2016 r. nie prowadził działalności rolniczej, nie posiadał gospodarstwa rolnego i nie wykonywał czynności mogących być uznane za przejawy użytkowania gruntów, tj. samodzielnej uprawy roślin, we własnym imieniu i na własny rachunek, na działkach rolnych o powierzchni 40,50 ha: - A na powierzchni 21,84 ha położonej na działce ewidencyjnej nr 194, - B na powierzchni 17,94 ha położonej na działce ewidencyjnej nr 458, - C na powierzchni 0,72 ha położonej na działce ewidencyjnej nr 458. Strona dokonywała jedynie formalnych zgłoszeń ww. działek do płatności. Skarżący zeznał, że w 2016 r. zawarł pisemną umowę dzierżawy ze Z. B.. W tym czasie był pracownikiem H. Sp. z o.o., zaś Z. B. jako prezes tej spółki był jego pracodawcą. Przedmiotem umowy były nieruchomości rolne położone w województwie świętokrzyskim, w powiecie kieleckim, w gminie R. , oznaczone w ewidencji gruntów nr: 194 i 458. Organ wyjaśnił, że powierzchnia działek rolnych zadeklarowana we wniosku o przyznanie płatności ONW w strefie nizinnej II na rok 2016 i powierzchnia deklarowana kwalifikowana do tej płatności obszarowej wynosiła 40,50 ha. Z kolei powierzchnia działek rolnych stwierdzona w toku prowadzonego postępowania wynosiła 0,00 ha. D. Z. nie prowadził działalności rolniczej na działkach zadeklarowanych do płatności i nie był posiadaczem zależnym działek nr 194 i 458. Tymczasem istotą przedmiotowych płatności jest ich przyznawanie osobie, która rzeczywiście użytkuje grunty, tzn. decyduje, jakie rośliny uprawiać, jakich dokonywać zabiegów agrotechnicznych, zbiera plony, utrzymuje te grunty zgodnie z normami dobrej kultury rolnej przez określony czas. W związku z poczynionymi ustaleniami deklarowane działki rolne zostały wykluczone z płatności. Z tego względu odmówiono przyznania wnioskowanej płatności ONW i nałożono sankcje trzyletnie w wysokości 10.692 zł, stosownie do art. 19a rozporządzenia nr 640/2014. Skarżący zaskarżył tę decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi, który wyrokiem z dnia 17 listopada 2021 r. sygn. akt III SA/Łd 488/21 ją oddalił. Sąd I instancji podkreślił specyfikę postępowania wznowieniowego prowadzonego na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. Sąd I instancji wskazał, że pismo E.B. z 20 grudnia 2017 roku ujawniło istnienie nowej nieznanej organowi w dacie podejmowania pierwotnego rozstrzygnięcia okoliczności zawarcia przez skarżącego fikcyjnej umowy dzierżawy części gospodarstwa rolnego będącego własnością jego pracodawcy Z.B.. Pismo to oceniono w kategoriach pisma sygnalizującego/informującego organ administracji o istotnych dla sprawy okolicznościach, które miały miejsce nie tylko w dacie wydawania decyzji przyznającej dopłaty, ale także w chwili składania wniosku o ich przyznanie, a o których organ nie wiedział. Sąd I instancji zgodził się z ustaleniami organu, zgodnie z którymi skarżący nie prowadził indywidulanej działalności rolniczej. Był jedynie formalnym posiadaczem gruntów zgłoszonych do płatności, na których działalność rolniczą faktycznie prowadziła firma H. należąca do Z.B., tj. pracodawcy skarżącego. Sąd ten podzielił ustalenia organów co do tego, że skarżący nie był rolnikiem ani posiadaczem gospodarstwa rolnego, a jedynie wystąpił o dopłaty w celu uzyskania premii z tytułu pracy na rzecz Z.B. właściciela wydzierżawionych gruntów i firmy, która je faktycznie użytkowała. Okoliczność tę w swoich zeznaniach złożonych w postępowaniu karnym potwierdził sam skarżący wskazując, że wystąpienie z wnioskiem o dopłaty zaproponował jemu i innym pracownikom swojej firmy Z.B.. Uzyskana z tytułu otrzymanych dopłat kwota stanowiła swoisty bonus za pracę na rzecz Z.B. i została wykorzystana na własne potrzeby skarżącego. Sąd podzielił również ustalenia organów co do tego, że skarżący nie był rolnikiem ani posiadaczem gospodarstwa rolnego, a jedynie wystąpił o dopłaty w celu uzyskania bonusu z tytułu pracy na rzecz Z.B., tj. właściciela wydzierżawionych gruntów. Następnie skarżący, na podstawie art. 173 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zaskarżył w całości wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 17 listopada 2021 roku, sygnatura akt: III SA/Łd 488/21. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił: I. na podstawie przepisu art. 174 pkt 1 p.p.s.a. - naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.: 1) art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. w związku z art. 20 ust. 1 oraz ust. 4 ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (tekst jednolity: Dz. U. z 2021 r. poz. 2137), dalej "ustawa PROW" w związku z § 2 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz. U. poz. 364 ze zm.); dalej "rozporządzenie ONW" poprzez ich błędną wykładnię i przyjęcie, że przesłanką przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego jest wykazanie przez rolnika, ubiegającego się o przyznanie płatności, tytułu prawnego do działki rolnej, do której rolnik ubiega się o przyznanie płatności; 2) art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. w związku z art. 336 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 roku - Kodeks cywilny (tekst jednolity: Dz. U. z 2020 r., poz. 1740 ze zm.), dalej "k.c." w związku z art. 341 zdanie pierwsze k.c. w związku z art. z § 2 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia ONW przez ich błędną wykładnię, polegającą na przyjęciu, że: a. dla wykazania tej przesłanki rolnik powinien przedłożyć organowi administracji publicznej ważną i skuteczną umowę cywilnoprawną, stanowiącą podstawę władania gruntem rolnym deklarowanym do płatności, b. "posiadanie" w rozumieniu cytowanych przepisów może polegać na zlecaniu osobom trzecim dokonywania prac agrotechnicznych tylko pod warunkiem, że dzierżawca nieruchomości jest do tych czynności "legitymowany", to jest dysponuje tytułem prawnym do nieruchomości; II. na podstawie przepisu art. 174 pkt 2 p.p.s.a. - naruszenie przepisów postępowania, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: 1) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w związku z art. 145 § 1 pkt 5 ustawy z dnia 14 października 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2021 r., poz. 735 ze zm.), dalej "k.p.a." w związku z art. 149 § 1 oraz 2 k.p.a. w związku z art. 107 § 3 k.p.a. w związku z art. 126 k.p.a. w związku z art. 8 i art. 9 k.p.a. w związku z art. 27 ust. 1 pkt 3 ustawy PROW w związku z art. 135 p.p.s.a. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i zaniechanie uchylenia decyzji organów obu instancji, podczas gdy postanowienie o wznowieniu postępowania zakończonego ostateczną decyzją administracyjną nie wskazywało przyczyn wznowienia postępowania, co uniemożliwiało skarżącemu ustalenie czego (jakich okoliczności) będzie dotyczyło postępowanie wszczęte w trybie nadzwyczajnym; 2) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w związku z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. w związku z art. 149 § 1 oraz 2 k.p.a. w związku z art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. w związku z art. 27 ust. 1 pkt 1 oraz 2 ustawy PROW w związku z art. 135 p.p.s.a. poprzez ich błędne zastosowanie oraz zaniechanie uchylenia decyzji organów obu instancji w sytuacji, w której organ I instancji zaniechał podjęcia jakichkolwiek czynności w celu weryfikacji i udowodnienia okoliczności stanowiących podstawę wznowienia postępowania, a uchybienia tego nie dostrzegł organ II instancji; 3) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w związku z art. 3 § 1 p.p.s.a. w związku z art. 20 k.p.a. w związku z art. 56 k.c. w związku z art. 6 k.p.a. w związku z art. 34 ust. 2 zdanie pierwsze ustawy PROW w związku z art. 6 ust. 1 pkt 1 oraz art. 6a ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 9 maja 2008 roku o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (tekst jednolity: Dz. U. z 2019 r., poz. 1505 ze zm.), dalej "ustawa o ARiMR" poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i dokonanie nieuprawnionej kontroli ważności i skuteczności czynności cywilnoprawnej - umowy dzierżawy zawartej między skarżącym a Z. B., co miało istotny wpływ na wynik spraw, bowiem doprowadziło Sąd I instancji do konstatacji, że Skarżący nie był posiadaczem gruntów rolnych z uwagi na rzekomą nieważność czy bezskuteczność umowy dzierżawy; 4) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w związku z art. 6, art. 7, art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a. w związku z art. 27 ust. 1 pkt 1 oraz 2 ustawy PROW, art. 27 ust. 2 ustawy PROW w związku z art. 8 i 9 k.p.a. w związku z art. 141 § 4 p.p.s.a. w związku z art. 135 p.p.s.a. poprzez ich błędną wykładnię i przyjęcie, że: a. na skarżącym w niniejszej sprawie - po wydaniu postanowienia o wznowieniu postępowania - spoczywał ciężar udowodnienia wszelkich okoliczności w sprawie, a zaniechanie złożenia wniosków dowodowych przez Skarżącego na etapie po wznowieniu postępowania zakończonego ostateczną decyzją administracyjną może wywoływać negatywne dla skarżącego skutki prawne; b. w postępowaniu po wznowieniu postępowania zakończonego ostateczną decyzją administracyjną przyznającą płatność zakres obowiązków ciążących na rolniku ubiegającym się o przyznanie płatności jest szerszy aniżeli w toku postępowania zwykłego, bowiem w postępowaniu zwykłym wystarczające jest złożenie przez stronę stosownego oświadczenia o posiadaniu gruntów deklarowanych do płatności, c. w postępowaniu po wznowieniu postępowania zakończonego ostateczną decyzją administracyjną oświadczenie strony nie jest wystarczającym dowodem na potwierdzenie przesłanek przyznania płatności, d. organy administracji publicznej nie miały obowiązku przeprowadzenia dowodów w związku z okolicznościami podnoszonymi przez skarżącego w jego zeznaniach w charakterze świadka w postępowaniu karnym, e. skarżący miał obowiązek wykazania, że uzyskiwał z prowadzonej działalności rolniczej dochód, podczas gdy przesłanka taka nie wynika z przepisów prawa powszechnie obowiązującego; 5. art. 145 § 1 pkt 1 lit c p.p.s.a. w związku z art. 27 ust. 1 pkt 1 oraz 2 ustawy PROW w związku z art. 77 § 1 k.p.a. oraz 80 k.p.a. w związku z art. 8 § 1 k.p.a. w związku z art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez ich błędne zastosowanie, polegające na zaniechaniu uchylenia zaskarżonej decyzji oraz przyjęciu, że: a. skarżący nie przedstawił dowodów na to, by decydował o sposobie prowadzonej na gruntach zgłoszonych do płatności uprawy, podczas gdy wynikało to ze złożonych przez skarżącego zeznań w charakterze świadka w toku postępowania karnego, które organy obu instancji oraz Sąd I instancji uznały za wiarygodne, b. osobą decydującą o profilu upraw na nieruchomości deklarowanej do płatności był P.S., podczas gdy nie wynika to ze zgromadzonego materiału dowodowego, w szczególności zeznań skarżącego w toku postępowania karnego, c. zaniechaniu wyjaśnienia przyczyn odmiennej oceny wiarygodności i przydatności dla postępowania tego samego dowodu co do różnych okoliczności faktycznych. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżący przedstawił argumentację wniesionych zarzutów i wniósł: 1) na podstawie przepisu art. 185 § 1 p.p.s.a. - o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Łodzi; 2) na podstawie przepisów art. 203 pkt 1 p.p.s.a. w związku z art. 205 § 2 p.p.s.a. wnoszę o zasądzenie od organu na jego rzecz kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm prawem przepisanych; 3) rozpoznanie sprawy na rozprawie, przy czym w związku z przepisem art. 15zzs4 ust. 2 ustawy z dnia 2 marca 2020 roku o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (tekst jednolity: Dz. U. poz. 1842 ze zm.) wniósł o przeprowadzenie rozprawy przy użyciu urządzeń technicznych umożliwiających przeprowadzenie jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ w pełni poparł stanowisko zawarte w zaskarżonym wyroku Sądu I instancji i wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej oraz zwrot kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw. Zgodnie z 183 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. Jeżeli nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a., a w rozpoznawanej sprawie nie wystąpiły, to Sąd związany jest granicami skargi kasacyjnej. Podstawy, na których można oprzeć skargę kasacyjną zostały określone w art. 174 p.p.s.a. Przepis art. 174 pkt 1 p.p.s.a. przewiduje dwie postacie naruszenia prawa materialnego, a mianowicie błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie. Przez błędną wykładnię należy rozumieć niewłaściwe zrekonstruowanie treści normy prawnej wynikającej z konkretnego przepisu, natomiast przez niewłaściwe zastosowanie, dokonanie wadliwej subsumcji przepisu do ustalonego stanu faktycznego. Również druga podstawa kasacyjna wymieniona w art. 174 pkt 2 p.p.s.a. – naruszenie przepisów postępowania – może przejawiać się w tych samych postaciach, co naruszenie prawa materialnego, przy czym w wypadku oparcia skargi kasacyjnej na tej podstawie skarżący powinien nadto wykazać istotny wpływ wytkniętego uchybienia na wynik sprawy. Skarga kasacyjna została oparta na obu podstawach kasacyjnych z art. 174 p.p.s.a. W takiej sytuacji Naczelny Sąd Administracyjny zasadniczo w pierwszej kolejności rozpoznaje podniesione w tej skardze zarzuty procesowe. Konieczność zachowania tej kolejności oceny zarzutów kasacyjnych wynika z tego, że prawidłowe odniesienie się do zarzutów związanych z naruszeniem prawa materialnego jest możliwe tylko w sytuacji, gdy w postępowaniu kasacyjnym zostanie stwierdzone, że stan faktyczny sprawy nie budzi wątpliwości albo, że nie został skutecznie zakwestionowany w skardze kasacyjnej. W pierwszej kolejności należy zatem odnieść się do zarzutów procesowych podniesionych w punkcie II. petitum skargi kasacyjnej. Przechodząc zatem do rozpoznania pierwszego z zarzutów procesowych (zarzut II. 1. petitum skargi kasacyjnej) na wstępie przypomnieć należy, że prawidłowo sformułowany zarzut tego typu winien wskazywać konkretne regulacje procesowe, którym uchybił sąd I instancji, a także to, że naruszenie tego rodzaju regulacji mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Skarżący kasacyjnie nie może więc ograniczyć się tylko do wskazania, że do naruszenia określonych przepisów faktycznie doszło, ale musi wykazać, co najmniej potencjalny, związek przyczynowy pomiędzy tym naruszeniem, a wynikiem sprawy, tj. treścią zapadłego orzeczenia. Postanowienie o wszczęciu postępowania jest aktem procesowym, nie rozstrzyga ono sprawy wznowienia, lecz ją otwiera. Zgodnie z wyrokiem NSA w Warszawie z 13 listopada 1987 r. (sygn. akt I SA 1326/86, ONSA 1987/2, poz. 80, te orzeczenia oraz powoływane dalej dostępne na stronie: www.orzeczenia.nsa.gov.pl; pozostałe powoływane orzeczenia tamże), postanowienie o wznowieniu postępowania nie może zawierać innych treści poza wskazaniem przesłanek uzasadniających wznowienie postępowania. W rozpatrywanej sprawie postanowienie z 13 lutego 2019 r. zawierało wskazanie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., jako podstawę wznowienia, bez podania konkretnych nowych faktów, czy dowodów istniejących w dniu wydania decyzji, nieznanych organowi, który wydał decyzję. Jakkolwiek stwierdzenie, czy przyczyna wznowienia rzeczywiście wystąpiła w sprawie i jakie z tego wynikają skutki dla rozstrzygnięcia sprawy, może być wyłącznie efektem postępowania przeprowadzonego po wydaniu postanowienia (podobnie wyrok NSA w Warszawie z 8 czerwca 2001 r. sygn. akt SA 420/01, tamże). Tym niemniej przyczyna wznowienia powinna być podana w postanowieniu wszczynającym postępowanie nadzwyczajne. I choć organ uchybił dyspozycji normy art. 149 § 2 k.pa., to wobec braku wykazania wpływu tego naruszenia na wynik sprawy, przedmiotowy zarzut nie poddaje się kontroli. Stwierdzenie, czy przyczyna wznowienia rzeczywiście wystąpiła w sprawie i jakie z tego wynikają skutki dla rozstrzygnięcia sprawy, może być wyłącznie efektem postępowania przeprowadzonego po wydaniu postanowienia. Tą nową okolicznością, której dowodził organ był fakt braku użytkowania przez skarżącego działki zgłoszonej do płatności. Co w toku postępowania wznowieniowego zostało wykazane. Natomiast z uzasadnienia skargi kasacyjnej nie wynika dlaczego jej autor uważa przeciwnie. Tym samym zarzut naruszenia przepisów postępowania przedstawiony w pkt II.2. petitum skargi kasacyjnej nie znajduje uzasadnienia. Przechodząc do kolejnego zarzutu – nieuprawnionego badania ważności umowy dzierżawy (zarzut II.3. petitum skargi kasacyjnej), przyznać należy rację skarżącemu kasacyjnie, że brak jest podstawy prawnej do przeprowadzenia tego rodzaju oceny przez organy administracyjne, jak i sąd I instancji. Jednakże mając na uwadze, że zarzuty w tym zakresie sformułowane były na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a., niezbędne było wykazanie wpływu tego naruszenia na wynik sprawy, czemu jednak strona nie sprostała. Niezależnie od omawianego mankamentu zarzutu, wskazać należy, że ważność umowy dzierżawy nie miała w sprawie istotnego znaczenia, bowiem jak sam skarżący podnosi warunkiem uzyskania płatności jest posiadanie gruntu i jego faktyczne użytkowanie, a nie legitymowanie się tytułem prawnym w postaci umowy dzierżawy. W konsekwencji zarzut okazał się niezasadny. Odnosząc się natomiast do zarzutu w zakresie rozkładu ciężaru dowodowego w postępowaniu wznowieniowym dostrzec należy, że zarzuty w tym zakresie sprowadzają się do stwierdzenia, że to organ powinien przeprowadzić szczegółowe postępowanie wyjaśniające. Oczywiście rację ma skarżący kasacyjnie, że w postępowaniu po wznowieniu postępowania, ciężar postępowania wyjaśniającego spoczywa na organie, co wynika z podstawowych zasad postępowania administracyjnego i jest akceptowane w literaturze przedmiotu. Nie oznacza to jednak, wbrew twierdzeniom autora skargi kasacyjnej, że to organ jest zobowiązany do "poszukiwania" w imieniu strony, dowodów potwierdzających okoliczności wskazywane przez tę stronę, a zatem dowodów na poparcie tez, z których strona wywodzi korzystne dla siebie skutki prawne. Obowiązkiem organu w takiej sytuacji jest natomiast przede wszystkim wnikliwa i pełna ocena dowodów złożonych przez stronę oraz dowodów, które są w dyspozycji organu. Należy przy tym pamiętać, że wznowienie postępowania stanowi odstępstwo od zasady trwałości decyzji administracyjnej i co do zasady postępowanie wyjaśniające prowadzi się w kontekście przesłanek wznowienia. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej strona wskazuje na konieczność prowadzenia postępowania wyjaśniającego przez organ, nie wyjaśniając przy tym, na czym to postępowanie powinno polegać lub wskazując na dowody, które były przedmiotem oceny organu. Należy podkreślić, że ocena protokołu z przesłuchania skarżącego w charakterze świadka w postępowaniu karnym sygn. akt [...] była przedmiotem oceny zaskarżonego wyroku sądu I instancji i Naczelny Sąd Administracyjny tę ocenę podziela. Sąd I instancji wskazał, że w toku postępowania skarżący nie przedstawił dowodów, które potwierdzałyby, że uczestniczył w prowadzeniu działalności rolniczej na dzierżawionych gruntach. Nie przedstawił dokumentów zakupu materiału siewnego, nawozów i środków ochrony roślin. Skarżący w żaden sposób nie wykazał, na czym polegało nadzorowanie nad dzierżawioną nieruchomością. Jednakże, wbrew temu co twierdzi skarżący, sąd ten nie oczekiwał aby przedstawił on jakiekolwiek dowody, że uzyskiwał z prowadzonej działalności rolniczej dochód. Nadto, z zeznań złożonych w prokuraturze wynika natomiast, że skarżący w 2016 r. nie prowadził działalności rolniczej, nie posiadał gospodarstwa rolnego i nie wykonywał czynności mogących być uznane za przejawy użytkowania gruntów, tj. samodzielnej uprawy roślin, we własnym imieniu i na własny rachunek. Strona dokonywała jedynie formalnych zgłoszeń ww. działek do płatności. W tym czasie był on pracownikiem H. Sp. z o.o., zaś Z.B. jako prezes tej spółki był jego pracodawcą. Zeznał również, że był na ww. działkach, brał udział w pracach porządkowych jako pracownik H. Sp. z o.o. Zbioru i przejęcia plonów (około 28 ton gryki i 400 kg seladery) dokonała H. Sp. z o.o., co stanowić miało wynagrodzenie na nakłady poczynione na uprawę gruntów. Doradcą D. Z. był P.S., poznany za pośrednictwem Z.B.. Analiza złożonych przez skarżącego zeznań doprowadziła sąd I instancji do prawidłowej oceny, że nie prowadził on żadnych działań organizacyjnych, czy kierowniczych na posiadanych gruntach. Ze wskazanych względów nie zasługiwały na uwzględnienie zarzuty naruszenia przepisów postępowania podniesione w punktach II.4 i II.5 petitum skargi kasacyjnej. Niezasadne okazały się również zarzuty naruszenia prawa materialnego. W tej mierze przypomnienia wymaga – co nie jest bez znaczenia z punktu widzenia konsekwencji wynikających z zasady dyspozycyjności obowiązującej w postępowaniu wywołanym skargą kasacyjną – że błędna wykładnia, o której jest mowa w pkt 1 art. 174 p.p.s.a., to wadliwe zrekonstruowanie normy prawnej z konkretnego przepisu (przepisów) prawa, wyrażające się w mylnym zrozumieniu jego (ich) treści (w tym, przez wadliwą klaryfikację znaczeń), a przez to w wadliwym ustaleniu jego (ich) sensu normatywnego przez sąd administracyjny I instancji, co – aby zarzut naruszenia prawa przez jego błędną wykładnię mógł być rozpatrzony – wymaga wykazania na czym dokładnie polegała błędna wykładnia przepisu prawa, którego zarzut kasacyjny dotyczy oraz jaka powinna być jego wykładnia prawidłowa, i co jednocześnie oznacza potrzebę podjęcia merytorycznej polemiki ze stanowiskiem wyrażonym w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku odnośnie do tego rodzaju kwestii spornej, a więc innymi słowy wymaga przeciwstawienia stanowisku nieprawidłowemu stanowiska, które zdaniem wnoszącego skargę kasacyjną jest prawidłowe (zob. np. wyroki NSA z: 28 lipca 2022 r. sygn. akt I OSK 1925/21; 6 listopada 2020 r. sygn. akt II GSK 742/20; 13 października 2017 r. sygn. akt II FSK 1445/15, tamże). Odwołując się do przyjmowanego w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego rozumienia błędu wykładni oraz koniecznych wymogów, którym powinien czynić zadość zarzuty błędnej wykładni prawa materialnego stawiany na podstawie z pkt 1 art. 174 p.p.s.a., trzeba stwierdzić, że omawiane zarzuty kasacyjne nie mogą być uznane za zasadne. Z uzasadnienia zaskarżonego wyroku nie wynika bowiem, aby Sąd I instancji podejmował jakiekolwiek zabiegi interpretacyjne – w tym w kontekście wskazywanym przez stronę – w odniesieniu do przepisów art. 20 ust. 1 oraz ust. 4 ustawy PROW w związku z § 2 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia ONW. Sąd I instancji ograniczając się jedynie do przytoczenia § 2 ust. 1 rozporządzenia ONW (s. 21-22 uzasadnienia kontrolowanego orzeczenia), co prowadzi do wniosku, że na gruncie zarzutu z pkt I.1 petitum skargi kasacyjnej strona podjęła polemikę z poglądem nieistniejącym, co nie pozostaje bez wpływu na wniosek, że zarzut ten nie jest skuteczny. Z uzasadnienia zaskarżonego wyroku nie wynika również, aby w wyniku interpretacji art. 336 k.c. sąd I instancji miałby wyrazić poglądy kwestionowane skargą kasacyjną, że dla wykazania przesłanki posiadania rolnik powinien przedłożyć organowi administracji publicznej ważną i skuteczną umowę cywilnoprawną, stanowiącą podstawę władania gruntem rolnym deklarowanym do płatności; czy też posiadanie może polegać na zlecaniu osobom trzecim dokonywania prac agrotechnicznych tylko pod warunkiem, że dzierżawca nieruchomości jest do tych czynności legitymowany, to jest dysponuje tytułem prawnym do nieruchomości. W uzasadnieniu zaskarżonego wyroku sąd dokonał wykładni art. 336 k.c., stwierdzając, że stosownie do tego przepisu posiadaczem rzeczy jest zarówno ten, kto nią faktycznie włada jak właściciel (posiadacz samoistny), jak i ten, kto nią faktycznie włada jak użytkownik, zastawnik, najemca, dzierżawca lub mający inne prawo, z którym łączy się określone władztwo nad cudzą rzeczą (posiadacz zależny). W świetle orzecznictwa i piśmiennictwa posiadanie przedstawia się jako stan faktyczny określonego władztwa nad rzeczą (por. E. Gniewek, Komentarz do art. 336 Kodeksu cywilnego, [w:] E. Gniewek, Kodeks cywilny. Księga druga. Własność i inne prawa rzeczowe. Komentarz, Zakamycze 2001 r.). Jako stan faktyczny posiadanie niezależne jest od tego, czy posiadaczowi przysługuje tytuł prawny, z którego wynika uprawnienie do władania przedmiotem posiadania. Posiadanie występuje przy równoczesnym istnieniu fizycznego elementu władania rzeczą, określanego jako corpus possessionis, oraz psychicznego elementu animus rem sibi habendi, rozumianego jako zamiar władania rzeczą dla siebie (por. J. Ignatowicz (w:) Kodeks cywilny. Komentarz, t. 1, red. J. Ignatowicz, Warszawa 1972, s. 768 – 769; E. Skowrońska-Bocian [w:] Kodeks cywilny. Komentarz, red. K. Pietrzykowski, t. I, Warszawa 1999, s. 681). Przedstawione właściwości posiadania wyłączają uznanie za posiadacza osoby, która legitymując się tytułem prawnym do władania rzeczą, uzyskała ten tytuł w innym zamiarze niż władanie rzeczą dla siebie i ten odmienny zamiar kontynuuje. Nie jest też posiadaczem osoba, która ponadto nie sprawuje fizycznego władztwa nad rzeczą. Według ustaleń organów administracji publicznej w niniejszej sprawie po stronie skarżącego nie występował żaden z wymienionych dwóch elementów składających się na istnienie posiadania zależnego, w rozumieniu 336 k.c. Tymczasem w niniejszej sprawie strona skarżąca kasacyjnie nie tylko nie wykazała na czym polega błędne rozumienie art. 336 k.c. przez sąd I instancji, ani też jaka powinna być prawidłowa jego wykładnia, lecz w ogóle nie odnosiła się do kwestii jego rozumienia przyjętego przez sąd I instancji. A zatem wobec deficytów uzasadnienia skargi kasacyjnej – zarzut z pkt 1.2. petitum skargi kasacyjnej należało uznać za nieskuteczny. Skoro więc podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty okazały się nieskuteczne, Naczelny Sąd Administracyjny nie miał podstaw do jej uwzględnienia i w oparciu o art. 184 p.p.s.a., orzekł o jej oddaleniu. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b, w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2023 r. poz. 1860).