I GSK 349/19

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Hanna Kamińska po rozpoznaniu w dniu 27 marca 2019 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej sprawy ze skargi kasacyjnej Samorządu Województwa Pomorskiego od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 listopada 2018 r. sygn. akt V SA/Wa 1550/18 w sprawie ze skargi Samorządu Województwa Pomorskiego na pismo Agencji Restrukturyzacji I Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] lipca 2018 r. znak [...] w przedmiocie odmowy przyznania pomocy finansowej ze środków z budżetu Unii Europejskiej w części dotyczącej kosztów usługi transportu oddalić skargę kasacyjną.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 14 listopada 2018 r., sygn. akt V SA/Wa 1550/18 odrzucił skargę Samorządu Województwa Pomorskiego na pismo Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] lipca 2018 r. znak [...] w przedmiocie odmowy przyznania pomocy finansowej ze środków z budżetu Unii Europejskiej w części dotyczącej kosztów usługi transportu. Sąd orzekał na tle następujących okoliczności sprawy: Samorząd Województwa Pomorskiego - dalej: Skarżący lub Strona - w dniu 26 lutego 2018 r. złożył do Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (ARiMR) wniosek o dofinansowanie w ramach pomocy technicznej zawartej w Programie Operacyjnym "Rybactwo i Morze" na realizację operacji pt. "[...] ARiMR stwierdziła, że wniosek o dofinansowanie kwalifikuje się do przyznania pomocy technicznej, ale z wyłączeniem kosztów przeprowadzki w wysokości [...] zł. W dniu 4 lipca 2018 r. ARiMR zawiadomił skarżącą o wysokości przyznanej pomocy oraz zaprosił do podpisania umowy o dofinansowanie. Jednocześnie poinformowano, że zaproponowana umowa nie uwzględnia zgłoszonego przez Stronę wydatku na usługę przeprowadzki. Samorząd Województwa Pomorskiego oraz ARiMR w dniu 19 lipca 2018 r. podpisały umowę o dofinansowanie nr [...] w ramach pomocy technicznej zawartej w Programie Operacyjnym "Rybactwo i Morze". Skarżący wniósł skargę na pismo ARMiR z 4 lipca 2018 r. w części odmawiającej przyznania pomocy w wysokości [...] zł. Uzasadniając odrzucenie skargi strony na powyższe rozstrzygnięcie WSA w Warszawie podkreślił, że sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego. Powyższe z tego względu, że Strona podpisała umowę na dofinansowanie. Tym samym nie przysługują jej środki administracyjne, które miałyby zmienić podpisaną umowę. Każda bowiem zmiana umowy ma charakter cywilnoprawny i wszelkie spory z nią związane rozstrzygane winny przez Sąd powszechny. Podpisanie umowy o dofinansowanie oznacza również zamknięcie etapu postępowania, na którym służyła droga postępowania sądowo-administracyjnego. Sąd I instancji podniósł, że przedmiotem skargi Strona uczyniła zawiadomienie ARMiR z 4 lipca 2018 r. określając, że skarży je w części dotyczącej usługi przeprowadzki w wysokości [...] zł. W zaskarżonym piśmie Strona została pouczona, że niezawarcie umowy o dofinansowanie w terminie 14 dni od doręczenia wezwania do jej podpisania lub nie odesłanie Agencji w terminie podpisanej umowy spowoduje odmowę przyznania pomocy technicznej. Strona poinformowana została, że na podstawie art. 15 ust. 3 i art. 19 ust. 3 ustawy z 10 lipca 2015 r. o wspieraniu zrównoważonego rozwoju sektora rybackiego z udziałem Europejskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego (Dz. U. z 2017 r. poz. 1267 ze zm. dalej: ustawa) w przypadku odmowy przyznania pomocy technicznej, Wnioskodawcy przysługuje prawo wniesienia do sądu administracyjnego skargi na zasadach i w trybie określonych dla aktów lub czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm., dalej: p.p.s.a.). Stronę pouczono, że od pisma z 4 lipca 2018 r. przysługuje skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. WSA zauważył, że w dniu 19 lipca 2018 r. Skarżąca podpisała umowę o dofinansowanie w wersji przedstawionej przez ARiMR przy zawiadomieniu z 4 lipca 2018 r. Powyższe ma decydujące znaczenie dla oceny, czy wniesiona skarga podlega kognicji sądu administracyjnego. Zgodnie z zestawieniem rzeczowo-finansowym operacji stanowiącym załącznik do umowy koszty kwalifikowane dotyczące usługi przeprowadzki wynoszą 0 zł (Etap I poz. 3, Etap II poz. 7). Sąd podniósł, że szczegółowe warunki i tryb przyznania oraz wypłaty i zwrotu pomocy technicznej zawartej w Programie Operacyjnym "Rybactwo i Morze" określone zostały w rozporządzeniu Ministra Gospodarki Morskiej i Żeglugi Śródlądowej z dnia 19 października 2016 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania, wypłaty i zwrotu pomocy technicznej zawartej w Programie Operacyjnym "Rybactwo i Morze" (Dz.U. z 2016 r. poz. 1767 dalej: rozporządzenie wykonawcze). Zgodnie z art. 11 pkt 1-4 ustawy, w ramach programu operacyjnego pomoc jest przyznawana osobie fizycznej, osobie prawnej lub jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, zwanej dalej "wnioskodawcą"; na wniosek o dofinansowanie; jeżeli są spełnione warunki przyznania pomocy określone w przepisach, o których mowa w art. 1 pkt 1, przepisach ustawy oraz w przepisach wydanych na podstawie art. 24; na podstawie umowy o dofinansowanie. Stosownie do art. 16 ust. 1 i ust. 2 ustawy w przypadku, gdy nie są spełnione warunki przyznania pomocy lub został wyczerpany limit środków, o którym mowa w art. 9 ust. 1, 2 lub 3, podmiot właściwy do przyznania danej pomocy informuje wnioskodawcę, w formie pisemnej, o odmowie przyznania pomocy, podając przyczyny tej odmowy. W przypadku odmowy przyznania pomocy, o której mowa w ust. 1, wnioskodawcy przysługuje prawo wniesienia do sądu administracyjnego skargi na zasadach i w trybie określonych dla aktów lub czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. Zgodnie z art. 17 ust. 1 pkt 2 lit. b) ustawy umowa o dofinansowanie zawiera co najmniej określenie: warunków, terminu, miejsca realizacji i celu operacji, wysokości pomocy, sposobu potwierdzenia poniesienia kosztów kwalifikowanych, w przypadku gdy wypłata pomocy polega na zwrocie kosztów kwalifikowanych, warunków i terminów wypłaty środków finansowych z tytułu pomocy, warunków rozwiązania umowy, warunków i sposobu zwrotu środków finansowych z tytułu pomocy, w przypadku gdy pomoc jest nienależna, została pobrana w nadmiernej wysokości lub została wykorzystana niezgodnie z przeznaczeniem. Zgodnie z § 12.1 rozporządzenia wykonawczego w przypadku pozytywnego rozpatrzenia wniosku o dofinansowanie instytucja pośrednicząca, w terminie 14 dni od dnia rozpatrzenia tego wniosku, informuje wnioskodawcę, w formie pisemnej, w postaci papierowej, o wysokości przyznanej pomocy technicznej i przesyła mu podpisany przez instytucję pośredniczącą projekt umowy o dofinansowanie oraz wzywa go do zawarcia umowy o dofinansowanie, w terminie 14 dni od dnia otrzymania pisma. Na podstawie § 12.3 i § 12.4 rozporządzenia wykonawczego w przypadku gdy wnioskodawca nie stawił się w wyznaczonym przez instytucję pośredniczącą terminie w celu zawarcia umowy o dofinansowanie albo odmówił jej podpisania, albo nie odesłał instytucji pośredniczącej podpisanej umowy o dofinansowanie, instytucja pośrednicząca nie przyznaje pomocy technicznej, chyba że wnioskodawca podpisał umowę o dofinansowanie w innym terminie uzgodnionym z instytucją pośredniczącą, nie dłuższym niż 21 dni od dnia, na który został wyznaczony poprzedni termin zawarcia umowy o dofinansowanie. W przypadku nieprzyznania pomocy technicznej w związku z niedopełnieniem warunków, o których mowa w ust. 3, przepisy art. 19 ust. 2 i 3 ustawy stosuje się odpowiednio. Stosownie do art. 19 ust. 2 i 3 ustawy w przypadku gdy nie są spełnione warunki przyznania pomocy technicznej lub został wyczerpany limit środków, o którym mowa w ust. 1 pkt 2, podmiot właściwy do przyznania danej pomocy informuje wnioskodawcę, w formie pisemnej, o odmowie przyznania pomocy, podając przyczyny tej odmowy. W przypadku odmowy przyznania pomocy, o której mowa w ust. 2, wnioskodawcy przysługuje prawo wniesienia do sądu administracyjnego skargi na zasadach i w trybie określonych dla aktów lub czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. Sąd I instancji podkreślił, że w postępowaniu można wyróżnić dwa etapy. Pierwszy związany jest z przyznawaniem pomocy i zostaje wszczęty złożeniem przez Stronę wniosku o przyznanie pomocy. Etap ten ma charakter quasi-administracyjny. Finalizacją jego jest rozstrzygnięcie w przedmiocie przyznania pomocy - pozytywne lub odmowne. Ten etap ma charakter bądź administracyjny (sądowoadministracyjnym) bądź cywilnoprawny. Charakter cywilnoprawny ma umowa o dofinansowanie, natomiast administracyjnoprawny będzie miała skarga do sądu administracyjnego. Tryby postępowania (administracyjnoprawny i cywilnoprawny) nigdy się ze sobą nie łączą. W związku z tym Skarżąca albo korzysta z trybu cywilnoprawnego podpisując umowę o dofinansowanie, albo z administracyjnoprawnego składając skargę do sądu administracyjnego. W przypadku rozstrzygnięcia pozytywnego wnioskodawca może zawrzeć umowę o dofinansowanie. Umowa ma charakter cywilnoprawny i zastosowanie ma tu zasada swobody umów, wyrażająca się w tym konkretnym przypadku poprzez możliwość jej podpisania na wskazanych warunkach, bądź w przypadku nieakceptowania warunków na jakich ma być zawarta, skarżącemu będzie przysługiwało uprawnienie do złożenia wezwania do usunięcia naruszenia prawa i następnie skargi do sądu administracyjnego. Niedopuszczalne jest natomiast podpisanie umowy, a więc zaakceptowanie jej warunków i złożenie administracyjnego środka odwoławczego. Podpisanie umowy o dofinansowanie w całości konsumuje wniosek o dofinansowanie projektu i brak jest w związku z tym przedmiotu postępowania administracyjnego i sądowoadministracyjnego. Samorząd Województwa Pomorskiego w skardze kasacyjnej zaskarżył powyższe postanowienie w całości domagając się jego uchylenia i przekazania sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania. Ewentualnie organ — na podstawie art. 188 p.p.s.a., - wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i rozpoznanie skargi. Autor skargi kasacyjnej wniósł o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego oraz zrzekł się rozprawy. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono: 1. art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. — poprzez jego nieuzasadnione zastosowanie; 2. art. 146 § 1 p.p.s.a. w związku z art. 19 ust. 3 ustawy — poprzez jego niezastosowanie. Argumentację na poparcie powyższych zarzutów skarżący kasacyjnie organ przedstawił w uzasadnieniu skargi kasacyjnej. Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniosła o jej oddalenie oraz zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego. Organ wniósł o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie jest zasadna i nie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie przypomnienia wymaga, że zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, a mianowicie sytuacje enumeratywnie wymienione w § 2 tego przepisu. Skargę kasacyjną, w granicach której operuje Naczelny Sąd Administracyjny, zgodnie z art. 174 p.p.s.a., można oprzeć na podstawie naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie oraz na podstawie naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zmiana lub rozszerzenie podstaw kasacyjnych ograniczone jest natomiast, określonym w art. 177 § 1 p.p.s.a. terminem do wniesienia skargi kasacyjnej. Rozwiązaniu temu towarzyszy równolegle uprawnienie strony postępowania do przytoczenia nowego uzasadnienia podstaw kasacyjnych sformułowanych w skardze. Wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym podlega więc zasadzie dyspozycyjności i nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, lecz ogranicza się do rozpatrzenia poszczególnych zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych. Istotą tego postępowania jest bowiem weryfikacja zgodności z prawem orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego oraz postępowania, które doprowadziło do jego wydania. Sąd I instancji kontrolowanym postanowieniem na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a., odrzucił skargę jako nienależącą do właściwości sądów administracyjnych, zaś postawione w skardze kasacyjnej zarzuty kwestionują wyrażony w nim pogląd, zgodnie z którym zaskarżona w tej sprawie pismo ARMiR z dnia 4 lipca 2018 r. w przedmiocie odmowy przyznania pomocy finansowej ze środków z budżetu Unii Europejskiej w części dotyczącej kosztów usługi transportu nie jest czynnością podlegającą zaskarżeniu do sądu administracyjnego. Zarzuty te, należało uznać za bezzasadne. Z kolei ich komplementarny charakter uzasadnia, aby rozpoznać je łącznie. Na wstępie Naczelny Sąd Administracyjny przypomina, że ratio legis uregulowania prawnego rozszerzającego kontrolę sądu administracyjnego poza sferę decyzji lub postanowień, będących przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej na podstawie art. 3 § 2 pkt 1-3 p.p.s.a., wiązane jest z umożliwieniem sądowej kontroli również takich działań administracji publicznej, które dotyczą praw i obowiązków obywateli i innych podmiotów w sferze publicznej oraz potrzebą zapewnienia im gwarancji procesowych w ich relacjach z organami administracji publicznej oraz w zakresie zadań realizowanych przez te organy (T. Woś, H. Knysiak - Molczyk, M. Romańska (red. T. Woś), Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wydanie 5, Warszawa 2012, s. 69-70). Tym samym, obywatele i inne podmioty konkretnych uprawnień lub obowiązków, w sytuacji gdy odnoszący się do nich akt lub czynność posiada cechy określone w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., mają zapewnioną ochronę na drodze sądowej. Mogą bowiem zaskarżyć takie akty i czynności organu administracji publicznej do sądu administracyjnego, a także bezczynność organu w tych sprawach, jak również żądać, aby sąd administracyjny orzekł o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa (art. 146 p.p.s.a.). Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej obejmuje orzekanie w sprawach skarg na inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r. poz. 23, 868, 996 i 1579), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2015 r. poz. 613, z późn. zm.), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. poz. 1947), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Z ugruntowanego już stanowiska odnoszącego się do określonych przywołanym przepisem przesłanek warunkujących właściwość sądów administracyjnych w sprawach z tego rodzaju skarg wynika, że za akty lub czynności, o których mowa w 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. uznaje się te, które: 1) w rozumieniu przepisów prawa materialnego i procesowego nie są decyzją lub postanowieniem; 2) mają charakter indywidualny, co wynika z określenia ich przedmiotu, a mianowicie uprawnień lub obowiązków, których dotyczą; 3) podejmowane są na podstawie przepisów prawa, które nie wymagają ich autorytatywnej konkretyzacji, a jedynie potwierdzenia uprawnienia lub obowiązku wynikającego z przepisów powszechnie obowiązującego prawa, co oznacza również, że stanowią one przejaw wiedzy organu wykonującego administrację publiczną; 4) są podejmowane w zakresie administracji publicznej, charakteryzując się, między innymi, jednostronnością działania; 5) są podejmowane przez podmiot wykonujący administrację publiczną (zob. B. Adamiak, Z problematyki właściwości sądów administracyjnych, art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., ZNSA 2006 nr 2, s. 18 – 19). W tej mierze, szczególnego podkreślenia wymaga to, że akty lub czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., podejmowane są poza postępowaniem jurysdykcyjnym z właściwą mu formą decyzji lub postanowienia, co oznacza, że odpowiadają formule, nie tyle stosowania prawa, co jego wykonywania, a więc formule wykonawczej, która wyraża się w urzeczywistnianiu (realizacji) dyspozycji normy prawnej kreującej konkretny (a więc już istniejący) stosunek administracyjny i wynikające z niego uprawnienie lub obowiązek (por. Z. Kmieciak, Glosa do uchwały składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 4 lutego 2008 r. sygn. akt I OPS 3/07, OSP 2008, z. 5, poz. 51, s. 350 – 351). Mając na uwadze powyższe uwagi stwierdzić należy, że stanowisko Sądu I instancji wyrażone w zaskarżonym postanowieniu jest prawidłowe, a zarzuty skargi kasacyjnej w żadnym stopniu go nie podważyły. Naczelny Sąd Administracyjny wskazuje, że istotą żądań strony jest zaskarżenie części zawiadomienia organu z 4 lipca 2018 r. Chodzi tu o odmowę przyznania kwoty pomocy technicznej w zakresie kosztów dotyczące usługi przeprowadzki w wysokości [...] zł. Z kolei pozostałą kwotę pomocy w ramach Programu Operacyjnego "Rybactwo i Morze" skarżąca kasacyjnie wykorzystała na realizację operacji pt. "[...] – podpisując w dniu 19 lipca 2018 r. umowę o dofinansowanie. Powyższe ma decydujące znaczenie dla niniejszej sprawy. Uszło uwadze autora skargi kasacyjnej, że przepis art. 19 ust 3 ustawy nie traktuje o częściowym przyznaniu pomocy. Stanowi on, że w przypadku odmowy przyznania pomocy, o której mowa w ust. 2, wnioskodawcy przysługuje prawo wniesienia do sądu administracyjnego skargi na zasadach i w trybie określonych dla aktów lub czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Z wykładni literalnej ww. przepisu wynika, że jedynie w przypadku odmowy przyznania pomocy, o której mowa w ust. 2, wnioskodawcy przysługuje prawo wniesienia do sądu administracyjnego skargi na zasadach i w trybie określonych dla aktów lub czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. Przepis nie różnicuje częściowego przyznania pomocy. Gdyby taka była wola ustawodawcy ten wskazałby na sytuację częściowego przyznania pomocy. Trafnie WSA zauważył, że w postępowaniu w ramach uzyskania pomocy technicznej można wyróżnić dwa etapy. Pierwszy związany jest z przyznawaniem pomocy i zostaje wszczęty złożeniem przez Stronę wniosku o przyznanie pomocy. Etap ten ma charakter administracyjny. Finalizacją jego jest rozstrzygnięcie w przedmiocie przyznania pomocy - pozytywne lub odmowne. Ten etap ma charakter bądź administracyjny (sądowoadministracyjnym) bądź cywilnoprawny. Charakter cywilnoprawny ma umowa o dofinansowanie, natomiast administracyjnoprawny będzie miała skarga do sądu administracyjnego. Tryby postępowania (administracyjnoprawny i cywilnoprawny) nigdy się ze sobą nie łączą – czego w istocie domaga się autor skargi kasacyjnej. W związku z tym Skarżąca albo korzysta z trybu cywilnoprawnego podpisując umowę o dofinansowanie, albo z administracyjnoprawnego składając skargę do sądu administracyjnego. W przypadku rozstrzygnięcia pozytywnego wnioskodawca może zawrzeć umowę o dofinansowanie. Umowa ma charakter cywilnoprawny i zastosowanie ma tu zasada swobody umów, wyrażająca się poprzez możliwość jej podpisania na wskazanych warunkach, bądź w przypadku nieakceptowania warunków na jakich ma być zawarta, skarżącemu będzie przysługiwało uprawnienie do złożenia wezwania do usunięcia naruszenia prawa i następnie skargi do sądu administracyjnego. Niedopuszczalne jest natomiast podpisanie umowy, a więc zaakceptowanie jej warunków oraz złożenie administracyjnego środka odwoławczego. Podpisanie umowy o dofinansowanie w całości konsumuje wniosek o dofinansowanie projektu i brak jest w związku z tym przedmiotu postępowania administracyjnego i sądowoadministracyjnego (tak WSA w Warszawie w prawomocnym postanowieniu z dnia 19 października 2010 r. sygn. akt V SA/Wa 2154/10). Zupełnie nieadekwatne w realiach rozpoznawanej sprawy jest więc powoływanie się przez skarżącą kasacyjnie na pogląd wyrażony w orzecznictwie sądów administracyjnych, a wyrażony w wyrokach wskazanych w uzasadnieniu skargi kasacyjnej. W tym miejscu należy zauważyć, że we wskazanych judykatach odmówiono przyznania wnioskowanej pomocy. Tymczasem w rozpoznawanej sprawie skarżąca pomoc uzyskała z wyłączeniem kosztów kwalifikowanych dotyczących usługi przeprowadzki (tak Etap I poz. 3, Etap II poz. 7 zestawienia rzeczowo-finansowego). Z tych wszystkich względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji. Nie zasługiwał na uwzględnienie wniosek autora skargi kasacyjnej o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego. W postępowaniu sądowoadministracyjnym obowiązuje zasada, że strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej (art. 199 p.p.s.a.). Wyjątki od tej zasady zostały określone w art. 200, art. 201, art. 203 i art. 204 p.p.s.a. i tylko w tych wypadkach sąd może orzekać o zwrocie kosztów postępowania między stronami (art. 209 p.p.s.a.). W rozpoznawanej sprawie przepisy te nie mają zastosowania. Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z dnia 4 lutego 2008 r. (I OPS 4/07, ONSAiWSA 2008, Nr 2, poz. 23) wyjaśnił, że przepisy art. 203 i 204 p.p.s.a., określające sposób ponoszenia przez strony kosztów postępowania kasacyjnego, nie mają zastosowania, gdy przedmiotem skargi kasacyjnej jest postanowienie sądu I instancji kończące postępowanie w sprawie. Innymi słowy, bez względu na wynik postępowania kasacyjnego, brak możliwości rozstrzygania o kosztach, na podstawie art. 203 i 204 p.p.s.a., determinowany jest faktem, że przedmiotem skargi kasacyjnej nie był wyrok, ale postanowienie kończące postępowanie w sprawie.