Wróć do: Orzeczenia NSA

Sygnatura

I GSK 335/24

Wyrok NSA z 21 października 2026 r., I GSK 335/24 – egzekucja należności pieniężnych

Wynik

Oddalono skargę kasacyjną

Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia
21 października 2026
Prawomocne
tak

Treść rozstrzygnięcia

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Piotr Pietrasz Sędzia NSA Bogdan Fischer Sędzia del. WSA Marek Krawczak (spr.) Protokolant starszy asystent sędziego Patrycja Czubała po rozpoznaniu w dniu 21 października 2026 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej L. P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 23 października 2023 r. sygn. akt I SA/Bd 235/23 w sprawie ze skargi L. P. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Bydgoszczy z dnia 16 marca 2023 r. nr 0401-IEE.7113.17.2023.2 w przedmiocie kary pieniężnej za odmowę udzielenia wierzycielowi lub organowi egzekucyjnemu informacji lub wyjaśnień niezbędnych do prowadzenia egzekucji albo udzielenia fałszywych informacji lub wyjaśnień 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od L. P. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Bydgoszczy 480 (czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Analiza z kontekstem sprawy

Co to orzeczenie oznacza dla Twojej sprawy?

Zapytaj o skutki rozstrzygnięcia, podstawę prawną albo argumenty do wykorzystania. AnyLawyer rozpocznie od tej konkretnej sprawy.

Zapytaj AnyLawyer o to orzeczenie

Uzasadnienie

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy wyrokiem z dnia 23 października 2023 r., sygn. akt I SA/Bd 235/23 po rozpoznaniu skargi [...] na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Bydgoszczy z dnia 16 marca 2023 r. nr 0401-IEE.7113.17.2023.2 w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej uchylił zaskarżone postanowienie oraz zasądził od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Bydgoszczy na rzecz skarżącego kwotę 580 zł (pięćset osiemdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania. Od powyższego wyroku skarżący złożył skargę kasacyjną zaskarżając wyrok w zakresie pkt 1, wnosząc o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie od organu na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucono naruszenie: - naruszenie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit a p.p.s.a. w zw. z art. 71a § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 479 ze zm., dalej: "u.p.e.a.") i art. 168d § 1 u.p.e.a. oraz art. 2 Konstytucji RP i art. 7 Konstytucji RP, poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie poprzez błędne przyjęcie, że doszło do prawidłowego zajęcia wierzytelności spółki [...] pomimo braku określenia w sposób konkretny wierzytelności, która miała być zajęta, a tym samym istniała podstawa do przeprowadzenia kontroli w trybie art. 71a u.p.e.a. i ukarania skarżącego za brak udzielenia informacji na wezwanie organu podatkowego; - naruszenie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit a p.p.s.a. w zw. z art. 71a § 1 u.p.e.a. i art. 168d § 1 u.p.e.a. oraz art. 2 Konstytucji RP i art. 7 Konstytucji RP poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie poprzez błędne przyjęcie, że w ramach kontroli zajęcia wierzytelności na dłużnika zajętej wierzytelności można nałożyć karę na podstawie art. 168d § 1 u.p.e.a. za brak udzielenia informacji skoro sankcja za brak udzielenia informacji przez dłużnika zajętej wierzytelności została uregulowana w art. 168e u.p.e.a.; - naruszenie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. w zw. z art. 145 §1 pkt 1 lit a p.p.s.a. w zw. z art. 71a § 1 u.p.e.a. i art. 168d § 1 u.p.e.a. oraz art. 2 Konstytucji RP i art. 7 Konstytucji RP poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie poprzez błędne przyjęcie, że zarzuty dotyczące prawidłowości i skuteczności zastosowania środka egzekucyjnego w postaci zajęcia wierzytelności pieniężnej u dłużnika zajętej wierzytelności wychodzą poza granice sprawy skoro kara na dłużnika zajętej wierzytelności za brak udzielenia informacji może być nałożona wyłącznie w sytuacji kiedy mamy do czynienia w prawidłowym zajęciem wierzytelności. Argumentację na poparcie powyższych zarzutów strona skarżąca kasacyjnie przedstawiła w uzasadnieniu skargi kasacyjnej. W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej i zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie zasługiwała na uwzględnienie, bowiem zarzuty skargi kasacyjnej okazały się nieuzasadnione. Stosownie do art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej biorąc z urzędu pod uwagę tylko okoliczności uzasadniające nieważność postępowania, a które to okoliczności w tym przypadku nie zachodziły. Tak więc postępowanie kasacyjne w niniejszej sprawie sprowadzało się wyłącznie do badania zasadności zarzutów kasacyjnych. Przed odniesieniem się do zarzutów skargi kasacyjnej wskazać należy, że w orzecznictwie i doktrynie nie budzi wątpliwości pogląd, zgodnie z którym dopuszczalne jest zaskarżenie przez stronę wyroku dla niej korzystnego z punktu widzenia brzmienia sentencji, natomiast naruszającego interes prawny z uwagi na treść uzasadnienia wyroku (por. B. Dauter, Metodyka pracy sędziego sądu administracyjnego, Warszawa 2009, s. 558). Jeżeli strona skarży wyrok w całości, ale w istocie kwestionuje jedynie jego uzasadnienie, to Sąd II instancji stwierdzając brak naruszenia prawa w zakresie rozstrzygnięcia - oddala skargę kasacyjną, a jednocześnie gdy zarzuty strony okazałyby się zasadne, zmienia uzasadnienie z uwagi na treść art. 184 in fine p.p.s.a. (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 września 2012 r., sygn. akt II GSK 1095/12). Ponadto, procedura sądowoadministracyjna nie przewiduje wprost możliwości wniesienia skargi kasacyjnej od uzasadnienia orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego. Artykuł 176 p.p.s.a. stanowi bowiem jedynie o możliwości uchylenia lub zmiany orzeczenia a nie samego uzasadnienia (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 marca 2006 r. sygn. akt I FSK 750/05). Przedmiotem zaskarżenia nie może być wyłącznie uzasadnienie wyroku lub jego część (por. B. Gruszczyński, B. Dauter, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wyd. Zakamycze 2006, wyd. II, s. 376 oraz postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 maja 2007 r. sygn. akt II OSK 107/07). Wskazuje się jednak na możliwość uzyskania przez stronę zmiany uzasadnienia wyroku wojewódzkiego sądu administracyjnego poprzez zaskarżenie całego tego orzeczenia, które podlegałoby wtedy weryfikacji przez Naczelny Sąd Administracyjny w trybie art. 184 i art. 185 p.p.s.a. Orzeczenie wojewódzkiego sądu administracyjnego ma istotny wpływ na postępowanie administracyjne ponownie prowadzone w danej sprawie oraz na ewentualne przyszłe postępowanie sądowoadministracyjne albowiem na mocy art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 października 2025 r. sygn. akt I OSK 2804/23). Dlatego też, jak wskazano w uzasadnieniu uchwały z dnia 15 lutego 2010 r., sygn. akt II FPS 8/09, dopuszczalne jest zaskarżenie przez stronę wyroku dla niej korzystnego z punktu widzenia brzmienia sentencji, natomiast naruszającego interes prawny z uwagi na treść jego uzasadnienia. Uwzględnienie takiej skargi kasacyjnej będzie miało ten skutek, że ocena prawna sądu kasacyjnego zastąpi ocenę prawną sądu I instancji, do której się ona bezpośrednio odnosi. Przedstawienie powyższych uwag w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego było konieczne, z uwagi na uzasadnienie rozstrzygnięcia Sądu I instancji oraz zarzuty sformułowane we wniesionej przez stronę skarżącą skardze kasacyjnej. Z ustalonych akt sprawy wynika, że Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego Warszawa - Śródmieście w Warszawie wnioskiem z dnia 27 września 2022r. zwrócił się do Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w Toruniu o przeprowadzenie kontroli prawidłowości realizacji zastosowanego środka egzekucyjnego w postaci zajęcia innych wierzytelności pieniężnych należących zobowiązanemu [...] od dłużnika zajętej wierzytelności [...]. W ramach czynności kontrolnych pismem z dnia 21 listopada 2022 r. wezwano Spółkę do udzielenia informacji w przedmiocie współpracy z [...]. Pismem z dnia 30 grudnia 2022 r. skarżący działając w imieniu Spółki poinformował, że wezwanie jest bezprzedmiotowe z racji braku skutecznego zajęcia wierzytelności, której dotyczyć ma zawiadomienie o zajęciu z dnia 12 października 2020 r. Kolejnym pismem z dnia 9 stycznia 2023 r. skierowano do Spółki ponowne wezwanie do udzielenia żądanych informacji, w terminie 7 dni. Wezwanie zawierało pouczenie o możliwości nałożenia kary pieniężnej na podstawie art. 168d § 1 u.p.e.a. Pismo to pozostało bez odpowiedzi. Postanowieniem z dnia 2 lutego 2023 r. Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego w Toruniu nałożył na skarżącego karę pieniężną w wysokości 2.500 zł. W wyniku złożonego zażalenia Dyrektor Izby Administracji Skarbowej utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu egzekucyjnego. Przepisy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w Rozdziale 2 "Odpowiedzialność porządkowa", przewidują dwa rodzaje tej odpowiedzialności. Pierwszy, to odpowiedzialność porządkowa za brak złożenia informacji lub wyjaśnień uregulowana w art. 186d u.p.e.a. W tym przypadku sankcjonowana jest odmowa udzielenia organowi egzekucyjnemu informacji lub wyjaśnień. Drugi rodzaj dotyczy zaś wprost odpowiedzialności porządkowej dłużnika zajętej wierzytelności, której podstawę normatywną stanowi przepis art. 168e u.p.e.a. W tym przypadku sankcjonowane jest niewykonanie obowiązków związanych z egzekucją. Sankcją przewidzianą w każdym z wymienionych rodzajów odpowiedzialności jest kara pieniężna do wysokości 3.800 zł, z tą tylko różnicą, że w razie uchylania się od wykonania obowiązków dłużnika zajętej wierzytelności, sankcja może być powtarzana (art. 168e § 2 u.p.e.a.), natomiast takiej możliwości nie przewidują przepisy art. 168d u.p.e.a. Przywołany przepis art. 168d § 1 u.p.e.a. stanowi podstawę wymierzenia kary pieniężnej podmiotowi, który wbrew obowiązkowi nie udziela informacji lub wyjaśnień bądź też udziela fałszywych informacji lub wyjaśnień. Podstawa do wymierzenia kary pieniężnej występuje jedynie w sytuacji, gdy zachodzi niezbędność uzyskania żądanych informacji lub wyjaśnień z punktu widzenia prowadzonego postępowania egzekucyjnego. Przenosząc powyższe na grunt niniejszego postępowania należy zauważyć, że organ wystosował do spółki [...] wezwania z dnia 21 listopada 2022 r i 9 stycznia 2023 r. Udzielone odpowiedzi nie dotyczyły kwestii objętych wezwaniem, zaś brak odpowiedzi uniemożliwił organowi egzekucyjnemu przeprowadzenie kontroli w zakresie prawidłowości realizacji zastosowanego środka egzekucyjnego. Dlatego też prawidłowo Sąd I instancji uznał, iż organ zasadnie w oparciu o przepis art. 168d § 1 u.p.e.a. nałożył na Prezesa Zarządu Spółki [...] karę porządkową. Odmowa udzielenia organowi egzekucyjnemu informacji lub wyjaśnień jest podstawą do nałożenia grzywny na podstawie 168d § 1 u.p.e.a. również wobec dłużnika zajętej wierzytelności. Adresatem tej normy prawnej jest każda osoba, która wbrew ciążącemu na niej obowiązkowi odmawia udzielenia organowi egzekucyjnemu informacji lub wyjaśnień niezbędnych do prowadzenia egzekucji albo udziela fałszywych informacji lub wyjaśnień. Odpowiedzialność porządkową za nieudzielenie informacji lub wyjaśnień ponoszą zatem podmioty, do których organ egzekucyjny skierował stosowne żądanie. Trafnie również WSA w Bydgoszczy stwierdził, że podstawa prawna wskazana w postanowieniu w sprawie nałożenia karty pieniężnej faktycznie nie odpowiada podstawie prawnej wskazanej w upoważnieniach do przeprowadzenia kontroli, gdyż są to dwie odrębne regulacje i dotyczą one różnych kwestii prawnych. W postępowaniu dotyczącym nałożenia kary pieniężnej organ nie może badać ani prawidłowości dokonanych zajęć, ani też wysokości kwoty nieprzekazanej przez dłużnika zajętej wierzytelności, co podlega ustaleniu w ramach kontroli prowadzonej na podstawie art. 71a § 1 u.p.e.a. Natomiast, w związku z prowadzoną kontrolą organ egzekucyjny dokonuje niezbędnych ustaleń, w tym ma prawo wzywać dłużnika zajętej wierzytelności do udzielenia informacji. Zgodnie z art. 71a § 3 u.p.e.a. organowi egzekucyjnemu przyznano uprawnienie do zapoznania się z wszelkimi dokumentami i informacjami niezbędnymi do przeprowadzenia kontroli prawidłowości realizacji zastosowanego środka egzekucyjnego, co nie narusza obowiązku zachowania przez dłużników zajętej wierzytelności tajemnicy określonej w odrębnych przepisach. Odnosząc się do zarzutu braku wierzytelności, które mogłyby podlegać zajęciu na podstawie zawiadomienia z dnia 12 października 2020 r. należy podzielić stanowisko organu podatkowego, że w toku postępowania dotyczącego nałożenia kary pieniężnej organy nie badają kwestii dotyczących skuteczności dokonanego zajęcia wierzytelności, lecz kwestie dotyczące nieudzielenia organowi odpowiedzi na wezwanie. Tym samym podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit a p.p.s.a. w zw. z art. 71a § 1 u.p.e.a. i art. 168d § 1 u.p.e.a. były niezasadne. Brak uzasadnienia nie pozwala również na stwierdzenie, w czym autor skargi kasacyjnej upatrywał naruszenia art. 2 Konstytucji RP i art. 7 Konstytucji RP. Składowi orzekającemu nie są znane prawne powody, z jakich kasator uważa, iż doszło do naruszenia tych przepisów ujętych w petitum skargi kasacyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny nie może domyślać się zamierzeń autora skargi kasacyjnej w zakresie konstrukcji tego środka prawnego. Uzasadnienie skargi kasacyjnej ma za zadanie wykazanie trafności (słuszności) zarzutów postawionych w ramach podniesionych podstaw kasacyjnych, co oznacza, że musi zawierać argumenty mające na celu "usprawiedliwienie" przytoczonych podstaw kasacyjnych. Zarzut nieuzasadniony uniemożliwia Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu ocenę jego trafności. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny działając na podstawie art. 184 p.p.s.a. oraz art. 204 pkt 1 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji wyroku.

Informacje o sprawie

Data wpływu
4 marca 2024
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Sędziowie
Bogdan Fischer Marek Krawczak /sprawozdawca/ Piotr Pietrasz /przewodniczący/

Powołane przepisy

Inne orzeczenia w tej sprawie

Powiązane dokumenty

Źródło urzędowe: Naczelny Sąd Administracyjny