I GSK 3/20

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Małgorzata Grzelak po rozpoznaniu w dniu 27 maja 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej sprawy ze skargi kasacyjnej I. B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 18 września 2019 r. sygn. akt I SA/Sz 808/18 w sprawie ze skargi I. B. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Szczecinie z dnia [...] sierpnia 2018 r., nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego postanawia: zawiesić postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym.

Wyrokiem z dnia 18 września 2019 r., sygn. akt I SA/Sz 808/18 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie oddalił skargę I. B. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Szczecinie z dnia [...] sierpnia 2018 r. w przedmiocie podatku akcyzowego. Pismem z dnia [...] listopada 2019 r. pełnomocnik skarżącej wniósł skargę kasacyjną od powyższego wyroku. Natomiast pismem z dnia [...] maja 2021 r. syndyk masy upadłości osoby fizycznej nieprowadzącej działalności gospodarczej I. B. w upadłości poinformował, że postanowieniem z [...] kwietnia 2021 r. Sąd Rejonowy Szczecin - Centrum w Szczecinie, Wydział XII Gospodarczy (sygn. akt XII GU 605/20) uwzględnił wniosek skarżącej o ogłoszenie upadłości osoby fizycznej nieprowadzącej działalności gospodarczej. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 124 § 1 pkt 4 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.; dalej: "p.p.s.a.") sąd zawiesza postępowanie z urzędu jeżeli w stosunku do strony zostało wszczęte postępowanie upadłościowe, a sprawa dotyczy przedmiotu wchodzącego w skład masy upadłości. W myśl § 2 tego przepisu, zawieszenie ma skutek od dnia zdarzeń, które je spowodowały, przy czym zdarzenia te nie wstrzymują wydania orzeczenia, jeżeli nastąpiły po zamknięciu rozprawy, a zatem wywołuje skutek ex tunc. Konsekwencją regulacji zawartej w powołanym przepisie jest obligatoryjne zawieszenie postępowania sądowego z urzędu w chwili powzięcia przez sąd administracyjny wiadomości o wszczęciu postępowania upadłościowego wobec strony postępowania sądowoadministracyjnego, jeżeli postępowanie dotyczy przedmiotu wchodzącego w skład masy upadłości. Artykuł 193 p.p.s.a. odsyła do odpowiedniego stosowania przez Naczelny Sąd Administracyjny również tego przepisu, stanowiąc że jeżeli nie ma szczególnych przepisów postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, do postępowania tego stosuje się odpowiednio przepisy postępowania przed wojewódzkim sądem administracyjnym. Stosując art. 124 § 1 pkt 4 p.p.s.a. należy odnieść się do przepisów ustawy z 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe (Dz. z 2017 r., poz. 2344; dalej jako "p.u."), które mają charakter bezwzględnie obowiązujący. Zgodnie z art. 144 ust. 1 p.u. po ogłoszeniu upadłości postępowania sądowe, administracyjne lub sądowoadministracyjne dotyczące masy upadłości mogą być wszczęte i prowadzone wyłącznie przez syndyka albo przeciwko niemu. Z regulacji powyższej wynika, że stroną postępowania sądowoadministracyjnego dotyczącego przedmiotu wchodzącego w skład masy upadłości jest syndyk, który działa na rzecz upadłego, lecz w imieniu własnym (art. 144 ust. 2 p.u.). Zatem z chwilą ogłoszenia upadłości upadły traci legitymację procesową w stosunku do postępowań dotyczących masy upadłości (wszczętych również przed ogłoszeniem upadłości), choć pozostaje ich stroną w znaczeniu materialnoprawnym. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, postępowanie sądowoadministracyjne, którego przedmiotem jest zobowiązanie podatkowe w podatku akcyzowym z tytułu nabycia wewnątrzwspólnotowego samochodu osobowego jest sprawą, której przedmiot wchodzi do masy upadłości. Ostateczna decyzja organu podatkowego, określająca zobowiązanie podatkowe, konstytuuje skarżącej zobowiązanie podatkowe, które wpływa na kształt masy upadłości oraz możliwość zaspokojenia z niej wierzycieli. Natomiast Sąd Rejonowy Szczecin - Centrum w Szczecinie ogłosił upadłość skarżącej w dniu [...] kwietnia 2021 r. Zawieszenie postępowania sądowoadministracyjnego w omawianym przypadku (w stosunku do skarżącej zostało wszczęte postępowanie upadłościowe, a sprawa dotyczy przedmiotu wchodzącego w skład masy upadłości) ma na celu umożliwienie syndykowi masy upadłości wstąpienia do postępowania sądowoadministracyjnego i zajęcia stanowiska procesowego, gdyż tylko syndykowi, jak wyjaśniono wyżej, przysługuje legitymacja w sprawach dotyczących masy upadłości. Ponieważ zobowiązanie podatkowe skarżącej powstało przed datą ogłoszenia upadłości, prowadzenie postępowania sądowoadministracyjnego przeciwko syndykowi jest możliwe po spełnieniu przesłanek z art. 145 ust. 1 p.u. Przepis ten stanowi, że postępowanie sądowe, administracyjne lub sądowoadministracyjne w sprawie wszczętej przeciwko upadłemu przed dniem ogłoszenia upadłości o wierzytelność, która podlega zgłoszeniu do masy upadłości, może być podjęte przeciwko syndykowi tylko w przypadku, gdy w postępowaniu upadłościowym wierzytelność ta po wyczerpaniu trybu określonego ustawą nie zostanie umieszczona na liście wierzytelności. Zatem podjęcie zawieszonego postępowania staje się możliwe tylko wówczas, gdy należność nie zostanie umieszczona na liście wierzytelności, po wykazaniu faktu odmowy wciągnięcia wierzytelności na listę. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 124 § 1 pkt 4 p.p.s.a. w zw. z art. 193 p.p.s.a orzekł jak w sentencji postanowienia.