I GSK 2983/18

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Michał Kowalski Sędzia NSA Joanna Salachna Sędzia del. WSA Artur Adamiec (spr.) po rozpoznaniu w dniu 5 października 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej A. U. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 12 czerwca 2018 r., sygn. akt III SA/Po 169/18 w sprawie ze skargi A. U. na decyzje Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Poznaniu z dnia 15 stycznia 2018 r., nr 3001-IOC.4341.12.2017.PS w przedmiocie uchylenia decyzji w przedmiocie odmowy zwrotu kwoty zabezpieczenia należności celnych i umorzenie postępowania 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od A. U. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Poznaniu 1800 (tysiąc osiemset złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z 12 czerwca 2018 r. r., sygn. akt III SA/Po 169/18 na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. 2017 poz. 1369 ze zm., dalej "p.p.s.a.") oddalił skargę A. U. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Poznaniu z 15 stycznia 2018 r. nr 3001-IOC.4341.12.2017.PS w przedmiocie umorzenia postępowania dotyczącego odmowy zwrotu kwoty zabezpieczenia należności celnych. Sąd I instancji wyjaśnił, że pismem z 30 maja 2014 r. skarżący wniósł do Naczelnika Urzędu Celnego w Poznaniu o zwrot zabezpieczenia w kwocie 14.009,00 zł z odsetkami. Zostało ono złożone w związku z faktem dokonania zgłoszenia celnego z 5 września 2006 r. obejmującego skuter śnieżny oraz samochody osobowe. Z przedmiotowego zabezpieczenia zostały w całości pokryte należności określone w zgłoszeniu celnym. W związku z tym sąd I instancji uznał, że nie sposób uznać spornej kwoty za zabezpieczenie po jej uprzednim zaliczeniu na poczet należności celnych i podatkowych. Postępowanie w zakresie zwrotu zabezpieczenia stało się więc bezprzedmiotowe. Kwestia ewentualnego zwrotu należności celnych powinna być rozpatrywana w odrębnym trybie, na podstawie regulacji zawartych w Tytule VII Rozdział 5 (art. 235-242) rozporządzenia Rady (EWG) nr 2913/92 z 12 października 1992 r. ustanawiającego Wspólnotowy Kodeks Celny (Dz. Urz. UE Seria L z 1992 r. Nr 302, poz. 1 ze zm., zwane dalej WKC). Należności celne przywozowe lub wywozowe podlegają umorzeniu, gdy okaże się, że w chwili zaksięgowania kwota przedmiotowych należności nie była prawnie należna lub, że kwota ta została zaksięgowana niezgodnie z art. 220 ust. 2. Skargę kasacyjną od wyroku złożył A. U., który wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, zarzucił naruszenie: I. na podstawie art. 174 § 2 p.p.s.a. obrazę przepisów postępowania mającą istotny wpływ na wynik sprawy, tj. naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a., poprzez nierozpoznanie zarzutu nr 2 zawartego w skardze oraz niezawarcie w uzasadnieniu wyroku całokształtu okoliczności ujawnionych w skardze - w odniesieniu do kwestii zobowiązania skarżącego do demontażu pojazdów decyzją Głównego Inspektora Ochrony Środowiska, co w konsekwencji uniemożliwia przeprowadzenie kontroli zaskarżonego orzeczenia; II. na podstawie art. 174 § 1 p.p.s.a. obrazę przepisów prawa materialnego przez błędną jego wykładnię, tj. art. 16 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 lipca 2004 r. o międzynarodowym obrocie odpadami (Dz. U. nr 191, poz. 1956) w zw. z art. 203 ust. 1-3 WKC i § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 12 lipca 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu postępowania przy zniszczeniu towaru i zrzeczeniu się towaru na rzecz Skarbu Państwa (Dz. U. nr 167, poz. 1748), poprzez niewłaściwe przyjęcie, że wykonanie przez skarżącego decyzji Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z 25 maja 2007 r. nr DKR/022-6/07/mc, poprzedzone złożeniem wniosku do organu celnego o nadanie towarowi przeznaczenia celnego - zniszczenie towaru, doprowadziło do powstania długu celnego z uwagi na usunięcie towaru spod dozoru celnego (zniszczenie towaru), w sytuacji, gdy organ celny uchylił się od wydania wnioskowanej decyzji o nadanie towarowi przeznaczenia celnego - zniszczenie towaru. Organ w odpowiedzi wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej. Skargę kasacyjną rozpoznano na posiedzeniu niejawnym w składzie trzyosobowym, pomimo wniosku o rozpatrzenie na rozprawie. Nastąpiło to na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020 r., poz. 1842 - dalej jako ustawa COVID) oraz zarządzenia Przewodniczącej Wydziału I Izby Gospodarczej NSA. Sąd kasacyjny w obecnym składzie podzielił bowiem stanowisko przedstawione w uzasadnieniu uchwał składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 listopada 2020 r., sygn. akt II OPS 6/19 i II OPS 1/20, zgodnie z którym powyższy przepis należy traktować jako "szczególny" w rozumieniu art. 10 i art. 90 § 1 p.p.s.a. Prawo do publicznej rozprawy nie ma charakteru absolutnego i może podlegać ograniczeniu, w tym także ze względu na treść art. 31 ust. 3 Konstytucji RP, w którym jest mowa o ograniczeniach w zakresie korzystania z konstytucyjnych wolności i praw, gdy jest to unormowane w ustawie oraz tylko wtedy, gdy jest to konieczne w demokratycznym państwie m.in. dla ochrony zdrowia. Nie ulega wątpliwości, że celem stosowania konstrukcji przewidzianych przepisami ustawy COVID-19 jest ochrona życia i zdrowia ludzkiego w związku z zapobieganiem i zwalczaniem zakażenia wirusem COVID-19, a w obecnym stanie istnieją takie okoliczności, które w stanie pandemii oraz w okresie jednego roku po jego zakończeniu nakazują uwzględnianie rozwiązań powyższej ustawy w praktyce działania Naczelnego Sądu Administracyjnego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r. poz. 329 ze zm.), dalej "p.p.s.a.", Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej. Z urzędu bierze pod uwagę tylko nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z przesłanek nieważności postępowania, wymienionych w art. 183 § 2 p.p.s.a. Sprawa ta mogła być zatem rozpoznana przez Naczelny Sąd Administracyjny tylko w granicach zakreślonych w skardze kasacyjnej. Skarga kasacyjna analizowana w opisanym zakresie nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. Oparta została na obu przewidzianych w p.p.s.a. podstawach kasacyjnych, tj. naruszeniu prawa materialnego (art. 174 pkt 1) i naruszeniu przepisów postępowania (art. 174 pkt 2). Jeśli chodzi o zarzut procesowy, to autor skargi kasacyjnej zarzuca Sądowi pierwszej instancji naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. Przepis ten wskazuje podstawowe elementy konstrukcyjne, jakie musi zawierać prawidłowo sporządzone uzasadnienie wyroku sądu administracyjnego, tj. zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. W jego ramach nie jest jednak możliwe kwestionowanie stanowiska sądu pierwszej instancji w zakresie prawidłowości przyjętego za podstawę orzekania stanu faktycznego, ani stanowiska co do wykładni bądź zastosowania prawa (por. wyroki NSA z 22 czerwca 2016r., sygn. I GSK 1821/14 i z 6 marca 2019 r., sygn. II GSK 985/17, www.orzeczenia.nsa.gov.pl). W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, zawarty w uzasadnieniu wyroku przekaz Sądu pierwszej instancji co do motywów, jakimi kierował się podejmując orzeczenie jest jasny, co czyni zarzut naruszenia przepisu art. 141 § 4 p.p.s.a. niezasadnym. Nie można mylić dostateczności uzasadnienia z siłą jego przekonywania i trafnością wskazanych w nim argumentów. Z naruszeniem art. 141 § 4 p.p.s.a. mamy do czynienia jedynie wówczas, gdy motywy wyroku nie odpowiadają wymogom tego przepisu, przy czym nie każde uchybienie temu przepisowi może stanowić skuteczną podstawę skargi kasacyjnej, a jedynie takie, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.). Naczelny Sąd Administracyjny konsekwentnie przyjmuje w swym orzecznictwie, że naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. może stanowić samodzielną podstawę kasacyjną wyjątkowo. Po pierwsze, jeżeli uzasadnienie orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego nie zawiera stanowiska co do stanu faktycznego przyjętego za podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia. Po drugie, gdy uzasadnienie zaskarżonego wyroku zostało sporządzone w sposób uniemożliwiający przeprowadzenie jego kontroli przez Naczelny Sąd Administracyjny. Zasadniczo dzieje się tak wówczas, gdy nie ma możliwości jednoznacznej rekonstrukcji podstawy rozstrzygnięcia, w szczególności gdy elementy wskazane w art. 141 § 4 p.p.s.a. sformułowane zostały w sposób lakoniczny, niejasny czy nielogiczny (por. wyrok NSA z dnia 9 grudnia 2021 r., sygn. III OSK 726/21, www.orzeczenia.nsa.gov.pl). W rozpoznawanej sprawie Sąd pierwszej instancji przedstawił szczegółowy opis stanu faktycznego ustalonego przez organy administracji, akceptując te ustalenia jako prawidłowe. Wyjaśnił w sposób wyczerpujący, dlaczego oddalił skargę. Sąd ten, wbrew twierdzeniu z zarzutu pierwszego, nie był zobowiązany oceniać kwestii wiążących się z decyzją Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z 25 maja 2007 r. oraz z zobowiązaniem skarżącego do demontażu pojazdów. Okoliczności te sąd I instancji przedstawił w swoich rozważaniach dla pełnego obrazu sprawy, jednakże nie stanowiły one rozstrzygnięcia zaskarżonej decyzji. Brak w tym zakresie szczegółowego odniesienia się do zarzutów skargi nie stanowi więc żadnego uchybienia. Prawidłowo sporządzone uzasadnienie wyroku nie wymaga bowiem szczegółowego odniesienia się przez sąd pierwszej instancji do wszystkich zarzutów skargi oraz podniesionej w niej argumentacji, a jedynie w zakresie niezbędnym do przeprowadzenia kontroli zaskarżonej decyzji. Jak bowiem przyjmuje się w orzecznictwie, z samego faktu braku wyraźnego odniesienia się przez sąd pierwszej instancji do niektórych zarzutów skargi lub pominięcia w rozważaniach niektórych elementów stanu faktycznego sprawy, nie można wywodzić, że zaskarżony wyrok został wydany z naruszeniem art. 141 § 4 p.p.s.a. (por. wyrok NSA z dnia 11 stycznia 2022 r., sygn. I OSK 635/19). Podobnie należy odnieść się do zarzutów naruszenia prawa materialnego. Wskazując na naruszenie wymienionych w nim przepisów oraz kwestionując stanowisko organu o powstaniu długu celnego, skarżący kasacyjnie pomija wyraźnie wytyczony przez organ zakres sprawy, stanowiącej również przedmiot rozpoznania przez sąd I instancji. Jak wynika z decyzji dyrektora z 15 stycznia 2018 r. uznał on, że kwota wpłacona 5 września 2006 r. jako zabezpieczenie, została zaliczona na poczet należności celnych i podatkowych. Przy czym co istotne, nie rozstrzygał o zasadności tego zaliczenia, lecz uznał tą okoliczność jako asumpt do umorzenia postępowania w sprawie wniosku o zwrot zabezpieczenia. W ocenie bowiem organu, nie można rozstrzygać w przedmiocie zabezpieczenia, które już nie istnieje. Te ustalenia prawidłowo zaakceptował sąd I instancji podnosząc, że nie sposób uznać spornej kwoty za zabezpieczenie po jej uprzednim zaliczeniu na poczet należności celnych i podatkowych, stąd postępowanie w zakresie zwrotu zabezpieczenia należało uznać za bezprzedmiotowe. Jednocześnie zaznaczył istotną z punktu widzenia zarzutów skargi kasacyjnej kwestię, mianowicie że ewentualny zwrot należności celnych powinien być rozpatrywany w odrębnym trybie, na podstawie regulacji zawartych w Tytule VII Rozdział 5 WKC (art. 235-242) oraz że zwrot należności podatkowych został uregulowany w odpowiednich ustawach podatkowych, obejmujących podatek akcyzowy oraz od towarów i usług. W tym też kontekście należy wskazać, że zarzuty naruszenia prawa materialnego są bezzasadne. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. skargę kasacyjną oddalił. O kosztach postępowania kasacyjnego Naczelny Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a. i § 14 ust. 1 pkt 2 lit. c/ w zw. z § 2 pkt 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (t.j. Dz.U. z 2015 r. poz. 1800 ze zm.).