I GSK 287/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Salachna Sędzia NSA Piotr Piszczek Sędzia del. WSA Marek Leszczyński (spr.) Protokolant asystent sędziego Michał Mazur po rozpoznaniu w dniu 23 września 2026 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej M. W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 12 grudnia 2023 r. sygn. akt I SA/Rz 440/23 w sprawie ze skargi M. W. na decyzje Dyrektora Podkarpackiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Rzeszowie z dnia 5 lipca 2023 r. nr 9009-2023-000632, nr 9009-2023-000633, nr 9009-2023-000634 w przedmiocie płatności rolnych oddala skargę kasacyjną.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie, wyrokiem z 12 grudnia 2023 r., sygn. akt I SA/Rz 440/23, oddalił skargi M. W. (dalej: "skarżący", "wnioskodawca") na decyzje Dyrektora Podkarpackiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Rzeszowie z dnia 5 lipca 2023 r.: (-) nr 9009-2023-000632 w przedmiocie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na 2022 rok, (–) nr 9009-2023-000633 w przedmiocie płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi ograniczeniami ONW na 2022 rok, (–) nr 9009-2023-000634 w przedmiocie płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej na 2022 rok. Sąd pierwszej instancji orzekał w następującym stanie faktycznym. Wnioskodawca złożył w Biurze Powiatowym Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Rzeszowie wniosek o przyznanie na 2022 r.: (-) jednolitej płatności obszarowej, płatności za zazielenienie oraz płatności dodatkowej (redystrybucyjnej), (-) płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi ograniczeniami ONW, (-) płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej. Po przeprowadzonej kontroli do płatności nie zakwalifikowano żadnej powierzchni. W związku z wystąpieniem błędu kontroli krzyżowej (ubiegania się dwóch producentów rolnych o dopłaty do tych samych gruntów: do działki nr (...) położonej w miejscowości M., oraz do działki nr (...) położonej w miejscowości C., wezwano wnioskodawcę do wyjaśnienia nieścisłości we wniosku. W odpowiedzi oświadczył on, że ww. działki nie były przez niego użytkowane z uwagi na naruszenie posiadana przez syndyka masy upadłości PRD w S.. Wyjaśnił także, że jest wyłącznym i pełnoprawnym posiadaczem działek zgodnie z zawartą umową dzierżawy. Na poparcie swojego stanowiska przedłożył wyrok Sądu Rejonowego w (...). Kierownik Biura Powiatowego ARIMR w Rzeszowie (dalej: "Kierownik ARiMR) decyzjami z 24 kwietnia 2023 r.: 1) nr 0183-2023-008780, odmówił przyznania: (-) jednolitej płatności obszarowej – 2022 r. i nałożył sankcję w wysokości 48 003,99 zł, (-) płatności za zazielenienie – 2022 r., (-)płatności redystrybucyjnej - 2022 r. i nałożył sankcję w wysokości 5 884,20 zł. 2) nr 0183-2023-008781, odmówił przyznania płatności ONW z ograniczeniami naturalnymi strefa II – 2020 r. i nałożył sankcję w wysokości 11 550,00 zł. 3) nr 0183-2023-008782, odmówił przyznania płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej w wariancie 5.5. - Półnaturalne łąki świeże w 2022 r. Powodem odmowy przyznania płatności było ustalenie, że skarżący nie użytkował rolniczo zadeklarowanych przez siebie działek. Po rozpoznaniu odwołania skarżącego, Dyrektor Podkarpackiego Oddziału Regionalnego ARiMR w Rzeszowie (dalej: "Dyrektor ARiMR", "organ odwoławczy"), utrzymał w mocy zaskarżone decyzje, podzielając ustalenia faktyczne i rozważania prawne w nich zawarte. W ocenie organu odwoławczego wnioskodawca nie wykazał, że w 2022 r. był posiadaczem działek nr (...)i (...). Nie użytkował ich rolniczo, nie posiadał nad nimi władztwa, podczas gdy zasadniczym wymaganiem przyznania płatności było posiadanie działek rolnych. Celem płatności jest bowiem finansowe wspieranie producentów rolnych. Spór co do posiadania ww. nieruchomości z syndykiem został przez sąd powszechny rozstrzygnięty na korzyść syndyka. Przywołane przepisy prawa upadłościowego i ustawy o finansach publicznych nie znajdowały zastosowania. Organ nie naruszył zasady praworządności. Istotne w sprawie było ustalenie, czy i w jaki sposób były użytkowane ww. działki przez wnioskodawcę, a tymczasem on sam oświadczył, że działek tych w 2022 r. nie użytkował rolniczo. WSA w Rzeszowie oddalając skargę skarżącego wyjaśnił, że istotą sporu w niniejszych sprawach jest spełnienie przez skarżącego, w odniesieniu do deklarowanych do płatności działek, warunków przyznania tych płatności w związku z wystąpieniem tzw. konfliktu krzyżowego. Sąd pierwszej instancji przyznał rację organom, bowiem wykazały one przekonująco, że skarżący nie spełnił przesłanek dochodzonych płatności. Sąd pierwszej instancji podzielił stanowisko organów, że skarżący nie posiadał spornych gruntów w rozumieniu przepisów regulujących zasady przyznawania płatności. Organy obu instancji prawidłowo wskazały na bezsporny fakt, że działki nie były przez skarżącego użytkowane w 2022 r. Skarżący sam nawet przyznał, że nie prowadził działalności rolnej na spornych gruntach w tym okresie. Utracił on władanie nad spornymi gruntami na rzecz syndyka, czego widomym znakiem jest wytoczenie przeciwko syndykowi powództwa posesoryjnego. Nie ma znaczenia dla ustalenia prawa do dochodzonych płatności, że skarżący faktycznie został bezprawnie naruszony przez syndyka w posiadaniu spornych gruntów. Przyznały to sądy powszechne w postępowaniu zainicjowanym przez skarżącego o ochronę posiadania, które jednak nie zostało przywrócone wbrew twierdzeniom skarżącego, a to wskutek wystąpienia o udzielenie ochrony posesoryjnej po upływie terminu do wytoczenia takiej skargi. Sąd Rejonowy w (...) oddalił powództwo, a Sąd Okręgowy w (...) oddalił apelację skarżącego. Zatem skarżący utracił posiadanie gruntów rolnych - jak ustaliły sądy powszechne w dniu 25 września 2013 r. - i nie ma znaczenia, czy został pozbawiony tego posiadania przez samowolnie (bezprawnie) działającego w tym zakresie syndyka oraz to, czy pozbawienie go faktycznego władztwa nad nieruchomościami nie zostało przez niego zawinione. Zdaniem więc Sądu pierwszej instancji okolicznością wykluczającą przyjęcie posiadania przez skarżącego działek zgłoszonych przez niego do płatności na 2022 r., a więc spełnienie podstawowej przesłanki warunkującej przyznanie dochodzonych płatności do deklarowanych działek, był fakt braku fizycznego władztwa nad tymi działkami z jego strony. Bez znaczenia w tym wypadku jest również to, czy brak władztwa nad nieruchomościami był przez skarżącego zawiniony, czy też nie, albowiem warunkiem przyznania płatności jest stwierdzenie posiadania w przedstawionym wyżej ujęciu, jako okoliczności obiektywnej, niezależnej w jakikolwiek sposób od kwestii zawinienia utraty takiego posiadania. Skargę kasacyjną – stosownie do treści art. 173 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (obecnie t.j. Dz.U. z 2026 r., poz. 143; dalej: "p.p.s.a.:) – wywiódł skarżący, zaskarżając wyrok w całości, a na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a. zaskarżonemu orzeczeniu zarzucił: I. naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 151 p.p.s.a. w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. poprzez niewłaściwą kontrolę Sądu pierwszej instancji w zakresie rozpoznania sprawy i wydania przez Dyrektora Podkarpackiego Oddziału Regionalnego ARiMR w Rzeszowie decyzji z dnia 5 lipca 2023 r.: - nr 9009-2023-000632, utrzymującej w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Rzeszowie z dnia 24 kwietnia 2023 r., nr 0183-2023-008780, odmawiającej przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na 2022 r.; - nr 9009-2023-000633, utrzymującej w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Rzeszowie z dnia 24 kwietnia 2023 r., nr 0183-2023-008781, odmawiającej przyznania płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami (ONW) na 2022 r.; - nr 9009-2023-000634, utrzymującej w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Rzeszowie z dnia 24 kwietnia 2023 r., nr 0183-2023-008782, odmawiającej przyznania płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej PROW 2014-2020 na 2022 r., pomimo tego, iż w w/w decyzjach Dyrektor dopuścił się naruszenia szeregu zarówno przepisów postępowania, jak i przepisów prawa materialnego, szczegółowo wskazanych i uzasadnionych w skargach na wyżej wymienione decyzje wskazując jednocześnie, że w/w uchybienia miały istotny wpływ na wynik sprawy. II. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.: 1) art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. w związku z art. 63 ust. 1 pkt 1) w zw. z art. 75 ust. 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe (tekst jedn. Dz. U. 2022, poz. 1520 z późn. zm.) - dalej jako P.u., art. 831 § 1 pkt 2 a ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (tekst jedn. Dz. U. z 2021 r., poz. 1085) - dalej jako k.p.c. oraz art. 5 ust. 1 pkt 2) i 3) ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 1634) poprzez ich niezastosowanie w wyniku błędnego przyjęcia przez Sąd I instancji, że zarówno Organ II instancji, jak i Sąd I instancji nie miał obowiązku stosowania w/w przepisów, gdyż "zmierzając do podważenia legalności i zasadności stanowiska organów skarżący próbuje przenieść toczony z nimi spór na grunt prawny, ukierunkowując go w stronę objętą materią postępowania upadłościowego oraz jego cywilnoprawnymi uwarunkowaniami. Jak to już jednak wyżej zauważono, kwestie tego rodzaju pozostają poza zakresem przedmiotowy niniejszej sprawy, wobec czego uznać należy je za bezprzedmiotowe, tak jak podniesione w tym zakresie zarzuty skargi. Przedmiotem rozważań organów nie było bowiem przeznaczenie i charakter samej płatności, w kontekście określenia składników masy upadłości, lecz warunki jej przyznania" (str. 10 uzasadnienia wyroku); 2) art. 145 §1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. w związku z art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego poprzez jego błędną wykładnię, skutkującą przyjęciem, że fakt naruszenia posiadania przez syndyka i wykonywania zabiegów agrotechnicznych przez syndyka jest równoznaczny z nieposiadaniem przez skarżącego oraz że w konsekwencji skarżący nie był posiadaczem spornych gruntów w 2022 r. (str. 7 uzasadnienia wyroku) podczas gdy: - skarżący wg swojego oświadczenia nadal czuje się posiadaczem nieruchomości zadeklarowanych do przyznania płatności, zaś jego posiadanie zostało jedynie naruszone przez syndyka; - dla przyznania płatności nie ma znaczenia, kto faktycznie dokonuje niezbędnych prac agrotechnicznych na gruncie celem ich utrzymania zgodnie z wymaganymi normami. W oparciu o te zarzuty autor skargi kasacyjnej wniósł o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd pierwszej instancji, stwierdzenie, że w/w decyzje nie podlegają wykonaniu, a także o zasądzenie na rzecz skarżącego kasacyjnie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm prawem przepisanych. W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o jej oddalenie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie zasługiwała na uwzględnienie. Stosownie do art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie nie stwierdzono wystąpienia przesłanek nieważności postępowania, określonych w art. 183 § 2 p.p.s.a. Kontrola zaskarżonego wyroku podlegała zatem przeprowadzeniu w granicach wyznaczonych przytoczonymi podstawami kasacyjnymi i ich uzasadnieniem. Związanie granicami skargi kasacyjnej oznacza, że obowiązkiem jej autora jest wskazanie przepisów, które zostały naruszone przez sąd pierwszej instancji, oraz wyjaśnienie, na czym polegało zarzucane naruszenie. W przypadku podstawy określonej w art. 174 pkt 2 p.p.s.a. konieczne jest ponadto wykazanie, że uchybienie przepisom postępowania mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny nie zastępuje strony w formułowaniu zarzutów ani nie poszukuje samodzielnie naruszeń prawa, które mogłyby uzasadniać uchylenie zaskarżonego wyroku. W tym miejscu zauważyć należy, że problem prawny objęty zarzutami skargi kasacyjnej w zbliżonym stanie faktycznym był już przedmiotem rozważań Naczelnego Sądu Administracyjnego m.in. w wyroku z 5 czerwca 2025 r., sygn. akt I GSK 212/22 (ten i kolejne powoływane orzeczenia dostępne są na stronie internetowej w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem: www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie w pełni podziela argumenty wyrażone w uzasadnieniu wskazanego wyroku, uznając że są one trafne również na gruncie tej sprawy. Ponieważ skargę kasacyjną oparto na obu podstawach wymienionych w art. 174 p.p.s.a., w pierwszej kolejności rozważenia wymagał zarzut naruszenia przepisów postępowania. Dopiero ocena jego zasadności pozwala bowiem ustalić, czy stan faktyczny przyjęty przez Sąd pierwszej instancji może stanowić podstawę kontroli zastosowania prawa materialnego. W ramach podstawy procesowej skarżący zarzucił naruszenie art. 151 w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., upatrując go w niewłaściwej kontroli trzech decyzji Dyrektora Podkarpackiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z 5 lipca 2023 r. Zdaniem autora skargi kasacyjnej Sąd pierwszej instancji powinien był uwzględnić skargi ze względu na naruszenia przepisów postępowania oraz prawa materialnego wskazane we wcześniejszych środkach zaskarżenia. Tak skonstruowany zarzut nie jest prawidłowy. Art. 151 p.p.s.a. określa sposób rozstrzygnięcia sprawy w przypadku nieuwzględnienia skargi, natomiast art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. przewiduje uchylenie decyzji w razie stwierdzenia innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Powołanie obu tych przepisów nie zwalnia strony z obowiązku sprecyzowania uchybienia, które Sąd pierwszej instancji miał bezpodstawnie zaakceptować. Obowiązku tego nie zastępuje ogólne odesłanie do zarzutów i argumentacji zawartych w skargach wniesionych do wojewódzkiego sądu administracyjnego. Skarga kasacyjna jest bowiem środkiem zaskarżenia wyroku tego sądu i powinna zawierać samodzielne uzasadnienie skierowanych przeciwko niemu zarzutów. Niezależnie od powyższych wad konstrukcyjnych, również argumentacja przedstawiona w uzasadnieniu rozpatrywanego zarzutu nie pozwala uznać go za usprawiedliwiony. Skarżący wskazał na niewyczerpujące rozpatrzenie materiału dowodowego, w szczególności pism z 19 i 26 maja 2014 r., nieuwzględnienie znaczenia wyroku Sądu Okręgowego w (...), oraz niewyjaśnienie, czy posiadanie nieruchomości zostało mu przywrócone. Zastrzeżenia te nie podważają jednak okoliczności mającej zasadnicze znaczenie dla rozstrzygnięcia, a mianowicie braku faktycznego władztwa skarżącego nad gruntami zgłoszonymi do płatności za 2022 r. Pisma z maja 2014 r. odnosiły się do postępowania syndyka oraz przeszkód w przeprowadzeniu kontroli w tamtym okresie. Mogły zatem służyć wyjaśnieniu okoliczności utraty przez skarżącego możliwości korzystania z nieruchomości, lecz same przez się nie dowodziły, że w roku objętym rozpoznawanymi wnioskami skarżący ponownie sprawował nad nimi faktyczne władztwo. Autor skargi kasacyjnej nie wyjaśnił, jakie wynikające z tych dokumentów fakty miałyby świadczyć o spełnieniu warunków przyznania płatności za 2022 r. Wykazywanie bezprawności zachowania syndyka nie jest zaś równoznaczne z wykazaniem posiadania gruntów przez wnioskodawcę w okresie istotnym dla przyznania pomocy. Nie znajduje również potwierdzenia twierdzenie, że Sąd pierwszej instancji nie uwzględnił wyroków wydanych w postępowaniu o ochronę posiadania. Z uzasadnienia zaskarżonego wyroku wynika, że WSA odniósł się zarówno do wyroku Sądu Rejonowego w (...), jak i do wyroku Sądu Okręgowego w (...). Uwzględnił przy tym stwierdzenie samowolnego naruszenia posiadania skarżącego oraz okoliczność, że powództwo posesoryjne zostało oddalone z uwagi na upływ terminu dochodzenia ochrony. Skarżący wyprowadza z uzasadnień tych orzeczeń wnioski, których one nie uzasadniają. Stwierdzenie, że przed ingerencją syndyka skarżący posiadał nieruchomości, a następnie został samowolnie naruszony w ich posiadaniu, nie oznacza, że zachował faktyczne władztwo nad nimi w kolejnych latach. Nie oznacza również, że posiadanie zostało mu przywrócone. Oddalenie powództwa posesoryjnego nie legalizuje samowolnego działania naruszyciela, jednakże zawarta w uzasadnieniu ocena bezprawności tego działania nie zastępuje przywrócenia posiadania. Co więcej, przytoczony w samej skardze kasacyjnej fragment uzasadnienia wyroku Sądu Okręgowego, wskazujący na brak realnej możliwości korzystania przez skarżącego z nieruchomości po 25 września 2013 r., pozostaje zgodny z zasadniczym ustaleniem przyjętym przez WSA. Nie można także podzielić zarzutu niewyjaśnienia, czy posiadanie zostało przywrócone. Sąd pierwszej instancji wyraźnie przyjął, że do przywrócenia posiadania nie doszło, odnosząc to ustalenie zarówno do wyniku postępowania cywilnego, jak i do oświadczeń skarżącego o nieprowadzeniu działalności rolniczej na spornych gruntach. Skarga kasacyjna nie wskazuje dowodu, który pozostawałby w sprzeczności z tym ustaleniem. Nie przedstawia również konkretnych okoliczności świadczących o odzyskaniu przez skarżącego możliwości gospodarowania nieruchomościami w 2022 r. W tych warunkach nie wykazano, aby dalsze ustalanie przyczyn utraty władztwa nad gruntami, w tym przesłuchanie syndyka na okoliczność braku winy skarżącego w tej utracie, mogło doprowadzić do odmiennej oceny spełnienia warunków przyznania płatności. Obowiązek wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego dotyczy okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia, nie oznacza natomiast konieczności prowadzenia dowodów na wszystkie okoliczności wskazywane przez stronę, niezależnie od ich związku z przedmiotem postępowania. Nie wystarcza również zawarte w kasacji stwierdzenie, że gdyby Sąd pierwszej instancji prawidłowo przeprowadził kontrolę decyzji, uwzględniłby skargi. Jest to jedynie przedstawienie postulowanego wyniku postępowania. Nie wyjaśnia ono, w jaki sposób wskazywane uchybienia mogły doprowadzić do wadliwego ustalenia okoliczności rozstrzygających o prawie do płatności. Przechodząc do zarzutów materialnoprawnych, Naczelny Sąd Administracyjny nie podzielił stanowiska o naruszeniu art. 63 ust. 1 pkt 1 w związku z art. 75 ust. 1 ustawy – Prawo upadłościowe, art. 831 § 1 pkt 2a k.p.c. oraz art. 5 ust. 1 pkt 2 i 3 ustawy o finansach publicznych. Argumentacja skarżącego opiera się na utożsamieniu dwóch odrębnych zagadnień: warunków nabycia prawa do płatności oraz zasad ochrony określonych środków pieniężnych przed egzekucją i ich przynależności do masy upadłości. Tymczasem wskazane przepisy nie określają przesłanek przyznania płatności rolnych. Art. 63 ust. 1 pkt 1 Prawa upadłościowego odnosi się do wyłączenia z masy upadłości mienia niepodlegającego egzekucji według przepisów k.p.c. Art. 75 ust. 1 tej ustawy reguluje skutki ogłoszenia upadłości w zakresie zarządu oraz korzystania z mienia wchodzącego do masy upadłości i rozporządzania nim. Z kolei art. 831 § 1 pkt 2a k.p.c. określa ochronę wskazanych w nim środków przed egzekucją, a art. 5 ust. 1 pkt 2 i 3 ustawy o finansach publicznych kwalifikuje określone kategorie środków jako środki publiczne. Nawet przy przyjęciu, że płatności, na które powołuje się skarżący, korzystałyby z ochrony przed egzekucją i nie wchodziłyby do masy upadłości, nie wynikałoby z tego, że powinny zostać przyznane osobie niespełniającej warunków uzyskania pomocy. Ochrona określonego świadczenia nie stanowi samodzielnej podstawy nabycia prawa do niego. Nie dowodzi również posiadania nieruchomości, do których świadczenie miałoby zostać przyznane. Sąd pierwszej instancji nie odmówił zatem zastosowania obowiązujących przepisów z tego powodu, że należą one do innej gałęzi prawa. Trafnie uznał, że przedstawione przez skarżącego zagadnienie wyłączenia płatności z masy upadłości nie rozstrzyga o spełnieniu warunków ich przyznania. Przedmiotem kontrolowanych postępowań nie było ustalenie sposobu rozdysponowania należnych już skarżącemu środków ani rozstrzygnięcie sporu o skład masy upadłości, lecz ocena zasadności wniosków o przyznanie pomocy za 2022 r. Nie zasługiwał na uwzględnienie także zarzut błędnej wykładni art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. Zgodnie z tym przepisem jednym z warunków przyznania płatności obszarowych jest pozostawanie działki rolnej w posiadaniu rolnika w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek. Ocena uprawnienia skarżącego wymagała zatem ustalenia, czy posiadał zgłoszone grunty w dniu 31 maja 2022 r. Na potrzeby stosowania przepisów o płatnościach znaczenie ma rzeczywiste władztwo nad gruntem, umożliwiające jego rolnicze użytkowanie i podejmowanie decyzji dotyczących gospodarowania. Sam tytuł prawny do nieruchomości nie przesądza o spełnieniu tego warunku. Także deklarowana wola dalszego władania nieruchomością nie zastępuje faktycznej możliwości wykonywania tego władztwa. Twierdzenie skarżącego, że nadal czuje się posiadaczem, wyraża jego stosunek do nieruchomości i ocenę przysługujących mu uprawnień, nie dowodzi jednak posiadania w znaczeniu istotnym dla rozstrzygnięcia. Podobnie okoliczność, że umowa dzierżawy nie została rozwiązana, nie podważa ustalenia, iż skarżący przez wiele lat nie miał realnej możliwości gospodarowania gruntami. Chybiony jest przy tym argument, że dla przyznania płatności nie ma znaczenia, kto wykonuje zabiegi agrotechniczne. Sąd pierwszej instancji nie przyjął, że ubiegający się o pomoc musi osobiście wykonywać wszystkie prace rolne. Przeciwnie, wyraźnie wskazał na możliwość korzystania z pracy osób trzecich, pod warunkiem zachowania przez rolnika decyzyjności w zakresie sposobu użytkowania gruntu. Należy odróżnić wykonywanie prac przez inną osobę w ramach gospodarowania prowadzonego przez wnioskodawcę od samodzielnego władania nieruchomością przez podmiot działający wbrew jego woli. W pierwszym przypadku korzystanie z pomocy innych osób nie wyklucza posiadania przez rolnika. W drugim samo wykonywanie na gruncie działalności rolniczej nie uzasadnia przypisania tej działalności osobie pozbawionej możliwości decydowania o nieruchomości. Skarżący nie wykazał, aby syndyk wykonywał prace na jego zlecenie lub w ramach pozostającej pod jego kierownictwem działalności. Nie można też uznać, że samo samowolne naruszenie posiadania jest w każdej sytuacji równoznaczne z jego utratą. Ocenie podlegają rzeczywiste skutki ingerencji. W rozpoznawanej sprawie podstawą rozstrzygnięcia nie był jednak wyłącznie fakt naruszenia posiadania, lecz ustalenie, że skarżący utracił możliwość korzystania z gruntów i nie odzyskał jej w roku objętym wnioskami. Nie prowadzi do odmiennego wniosku powołanie się na przytoczoną w skardze kasacyjnej tezę dotyczącą przejściowej utraty posiadania i jego odzyskania. Argument ten zakłada właśnie odzyskanie władztwa nad nieruchomością oraz spełnienie pozostałych warunków płatności. Tymczasem w rozpoznawanej sprawie nie wykazano, aby skarżący odzyskał posiadanie gruntów. Wieloletniego pozbawienia możliwości korzystania z nieruchomości nie można uznać za przejściową przeszkodę wyłącznie z uwagi na podtrzymywany zamiar ich posiadania. W zakresie, w jakim zarzut błędnej wykładni art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy o płatnościach miałby podważać również rozstrzygnięcia dotyczące płatności ONW i rolno-środowiskowo-klimatycznej, należy ponadto zauważyć, że przepis ten nie stanowi samodzielnej podstawy określenia warunków przyznania tych świadczeń. Autor kasacji nie wskazał odrębnych przepisów materialnych regulujących te formy wsparcia, których wykładnia lub zastosowanie miałyby zostać wadliwie ocenione przez WSA. Dla uniknięcia wątpliwości należy zaznaczyć, że ocena znaczenia przyczyn utraty posiadania odnosi się w przedstawionych rozważaniach do spełnienia warunków uzyskania płatności. Nie oznacza ona ogólnego stwierdzenia, że okoliczności związane z winą pozostają bez znaczenia dla stosowania kar administracyjnych. Odmowa przyznania pomocy i nałożenie sankcji wymagają rozróżnienia. Jednakże skarga kasacyjna nie zawiera odrębnego, skonkretyzowanego zarzutu dotyczącego przepisów stanowiących podstawę nałożonych sankcji lub wyłączających ich zastosowanie. Samo wykazywanie braku winy w utracie posiadania nie podważa jeszcze odpowiedzialności związanej ze zgłoszeniem do płatności gruntów, nad którymi wnioskodawca nie sprawował faktycznego władztwa. Naczelny Sąd Administracyjny nie jest uprawniony do uzupełnienia podstaw kasacyjnych w tym zakresie. Wskazanie w skardze kasacyjnej art. 189 p.p.s.a. jako podstawy żądania uchylenia wyroku i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania nie odpowiada treści tego przepisu. Dotyczy on sytuacji, w której skarga do sądu pierwszej instancji podlegała odrzuceniu albo zachodziły podstawy umorzenia postępowania. Omyłka ta nie uniemożliwia odczytania żądania strony, lecz również nie dostarcza podstaw do zakwestionowania wyroku. Wobec niewykazania usprawiedliwionych podstaw kasacyjnych Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną.