I GSK 236/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Piotr Pietrasz Sędzia NSA Joanna Wegner Sędzia del. WSA Piotr Kraczowski (spr.) po rozpoznaniu w dniu 29 kwietnia 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej P. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 23 października 2024 r. sygn. akt I SA/Gl 410/24 w sprawie ze skargi P.K. na postanowienie Poczty Polskiej S.A. Centrum Obsługi Finansowej w Katowicach z dnia 9 lutego 2024 r. nr COF.OUR.635.344.2024 ŁD.JJ.ZZ 11159925 w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym oddala skargę kasacyjną.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach (dalej: sąd, WSA) wyrokiem z 23 października 2024 r. sygn. akt I SA/Gl 410/24 oddalił skargę P. K. (dalej: skarżący) na postanowienie Poczty Polskiej S.A. Centrum Obsługi Finansowej w Katowicach (dalej: Poczta) z 9 lutego 2024 r. w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym Skargę kasacyjną od wyroku wniósł skarżący, zaskarżając go w całości. Zaskarżonemu wyroki na podstawie art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935; dalej: ppsa) zarzucono naruszenie przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy, tj.: a) art. 141 § 4 ppsa poprzez brak odniesienia się przez WSA w uzasadnieniu wyroku do kwestii podnoszonych przez skarżącego, w zakresie niemożliwości przedstawienia dowodu na potwierdzenie swoich racji oraz pominięcia wniosków dowodowych, zgłaszanych przez skarżącego, co w konsekwencji doprowadziło do tego, że uzasadnienie nie zawiera zwięzłego przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, w zakresie odnoszącym się do niemożliwości przeprowadzenia dowodu przez skarżącego; b) art. 151 ppsa poprzez bezzasadne oddalenie skargi, w sytuacji gdy skarżona decyzja naruszała: - art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r. poz. 775; dalej: kpa), w wyniku czego WSA błędnie uznał, że organ właściwie zastosował ww. przepis gdyż podjął z urzędu lub na wniosek strony wszystkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, zebrał i rozpatrzył w sposób wyczerpujący materiał dowodowy oraz swobodnie, a nie dowolnie ocenił dowody, podczas gdy z przedstawionego w uzasadnieniu stanu faktycznego wynika, że wnioski i stanowisko strony zostały całkowicie pominięte, a organ nie podjął żadnych czynności w celu skompletowania niebudzącego wątpliwości materiału dowodowego, oraz pomijał zgłaszane przez stronę wnioski o przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego oraz ustalenia co do osób dokonujących wpłat; - art. 75 § 1 w zw. z art. 78 § 1 i 2 oraz art. 84 kpa w wyniku czego WSA błędnie uznał, że nieuwzględnienie wniosku dowodowego strony o przeprowadzenie czynności dowodowych w postaci opinii biegłego, w wyniku czego nie dokonano istotnych i kompleksowych ustaleń co do autentyczności złożonego podpisu, co ma istotne znaczenie dla sprawy, było wystarczającym i zgodnym z prawem działaniem organu; - art. 136 § 1 i 2 kpa, w wyniku czego WSA błędnie uznał, że nieprzeprowadzenie na żądanie strony lub z urzędu dodatkowego postępowania w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie a także nieprzeprowadzenie postępowania wyjaśniającego w zakresie niezbędnym do rozstrzygnięcia sprawy pomimo złożonego wniosku przez stronę oraz istnienia koniecznego do wyjaśnienia zakresu sprawy, który ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie, było wystarczającym działaniem podjętym przez organ. W związku z powyższymi wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA, zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania niezbędnego do celowego dochodzenia jego praw w tym kosztów zastępstwa procesowego oraz oświadczono o zrzeczeniu się z przeprowadzenia rozprawy. Odpowiedzi na skargę kasacyjną nie złożono. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw. Zgodnie z art. 183 § 1 ppsa, Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania przed wojewódzkim sądem administracyjnym. Naczelny Sąd Administracyjny nie stwierdził aby w rozpoznawanej sprawie wystąpiła którakolwiek z przesłanek nieważności postępowania. Jak wynika z art. 193 ppsa (zdanie drugie), uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. Przepis ten wyznacza granice, w jakich NSA uzasadnia z urzędu wydany wyrok w przypadku oddalenia skargi kasacyjnej. Wskazana regulacja – będąca przepisem szczególnym – modyfikuje normę zawartą w art. 141 § 4 ppsa, stosowanym odpowiednio w związku z art. 193 (zdanie pierwsze) ppsa, w ten sposób, że pozwala Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu ograniczyć się do oceny zarzutów skargi kasacyjnej, umożliwiając tym samym pominięcie tych elementów uzasadnienia wyroku, które nie są niezbędne dla wyjaśnienia istoty rozstrzygnięcia NSA. Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że w rozpoznawanej sprawie przesłanka ta została spełniona. Ponadto Naczelny Sąd Administracyjny jest władny badać naruszenie jedynie tych przepisów (norm), które zostały wyraźnie wskazane przez stronę skarżącą. Nie jest dopuszczalna wykładnia zakresu zaskarżenia i jego kierunków oraz konkretyzowanie, uściślanie zarzutów skargi kasacyjnej czy też poprawianie jej niedokładności. Właściwe określenie w skardze kasacyjnej zakresu i podstaw zaskarżenia jest również konieczne z uwagi na ustanowioną w art. 183 ppsa wskazaną wyżej zasadę stanowiącą, że Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania (zob. wyrok NSA z 26 lipca 2022 r. sygn. akt I OSK 2161/22 i przywoływane tam orzecznictwo, dostępne na stronie: http://orzeczenia.nsa.gov.pl, pozostałe cytowane wyroki tamże; por. B. Dauter, Komentarz, [w:] Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. B. Dauter, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek; Warszawa 2024, s. 650-669). Mając na uwadze powyższe uwagi zwrócić należy uwagę, że w skardze kasacyjnej zarzucono wyłącznie naruszenie przepisów postępowania, w postaci naruszenia art. 141 § 4 ppsa oraz art. 151 ppsa w zw. z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80, art. 75 § 1 w zw. z art. 78 § 1 i 2, art. 84 oraz art. 136 § 1 i 2 kpa. Nie są to zarzuty usprawiedliwione. Zgodnie z art. 141 § 4 ppsa – uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie (...). W orzecznictwie przyjmuje się, że wadliwość uzasadnienia wyroku może stanowić przedmiot skutecznego zarzutu kasacyjnego z art. 141 § 4 ppsa, jeżeli nie wiadomo jaki stan faktyczny sąd pierwszej instancji przyjął jako podstawę wyrokowania, a także w sytuacji, gdy uzasadnienie sporządzone jest w taki sposób, że niemożliwa jest kontrola instancyjna zaskarżonego wyroku lub gdy uzasadnienie obejmuje rozstrzygnięcie, którego nie ma w sentencji orzeczenia. Jednym z elementów uzasadnienia orzeczenia jest przytoczenie zarzutów skargi, a z tego z kolei wywodzi się obowiązek sądu odniesienia się do tych zarzutów. Nie oznacza to jednak, że wypełniając go sąd ma zawsze obowiązek odnieść się do każdego z argumentów, mających w ocenie strony świadczyć o zasadności zarzutu. Wystarczy, gdy z wywodów sądu wynika, dlaczego w jego ocenie nie doszło do naruszenia prawa wskazanego w skardze (p. np. wyroki NSA: 17 stycznia 2017 r. sygn. akt I GSK 2131/15 czy z 9 lipca 2024 r., sygn. akt II GSK 1478/23). Uzasadnienie zaskarżonego wyroku odpowiada wymogom art. 141 § 4 ppsa, ponieważ zawiera elementy wymienione w tym przepisie. Z jego treści wynika jasne stanowisko sądu, co do stanu faktycznego przyjętego za podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia, a nadto sąd przedstawił podstawę prawną rozstrzygnięcia wraz z jej wyjaśnieniem. W zakresie zaś pozostałych zarzutów naruszenia przepisów postępowania Naczelny Sąd Administracyjny zwraca uwagę, że podniesione zarzuty sprowadzają się wyłącznie do kwestionowania ustaleń faktycznych przyjętych przez WSA polegających na braku przeprowadzenia dodatkowych dowodów w sprawie. Jednakże autor skargi kasacyjnej nie wskazał naruszenia przepisów prawa materialnego regulujących obowiązek będący przedmiotem egzekucji, tj. ustawy z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych (Dz. U. z 2020 r., poz. 1689), ani przepisów szczególnych dotyczących prowadzenia egzekucji administracyjnej, tj. ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2022 r., poz. 479 ze zm.; dalej: upea). W konsekwencji zarzuty dotyczące błędnych ustaleń faktycznych nie mogą odnieść zamierzonego skutku, gdyż Naczelny Sąd Administracyjny – jak wskazano wyżej – związany jest granicami skargi kasacyjnej i nie jest uprawniony do samodzielnego poszukiwania naruszeń prawa. Nawet zatem, przy założeniu wadliwości ustaleń faktycznych, brak wykazania ich istotnego wpływu na wynik sprawy w kontekście właściwych norm prawa materialnego i procesowego (ustawy egzekucyjnej) uniemożliwia uwzględnienie skargi kasacyjnej. Zauważyć należy, że zarówno wierzyciel jak i WSA dokonywali oceny ustaleń faktycznych w sprawie kontekście przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji i ustawy o opłatach abonamentowych. Na marginesie wskazać należy, że Naczelny Sąd Administracyjny wypowiadał się w swoim orzecznictwie w kwestii dotyczącej domniemania złożenia podpisu na wniosku o zarejestrowanie RTV, wskazując – tak jak to przyjęto w rozpoznawanej sprawie – że organ nie ma obowiązku powołania biegłego z zakresu grafologii celem wykazania, że wzmiankowany podpis nie pochodzi od skarżącego (p. wyroki NSA: z 19 listopada 2021 r. sygn. akt I GSK 833/21 oraz z 20 stycznia 2023 r. sygn. akt I GSK 475/22). Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 182 § 2 ppsa orzekł o oddaleniu skargi kasacyjnej.