I GSK 206/21

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Barbara Mleczko-Jabłońska po rozpoznaniu w dniu 18 sierpnia 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej wniosku Komisji do spraw reprywatyzacji nieruchomości warszawskich o dopuszczenie do udziału w charakterze uczestnika w sprawie ze skargi kasacyjnej Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 maja 2020 r. sygn. akt V SA/Wa 1108/19 w sprawie ze skargi M. K. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z dnia [...] kwietnia 2019 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie zarzutów do postępowania egzekucyjnego postanawia: dopuścić Komisję do spraw reprywatyzacji nieruchomości warszawskich do udziału w postępowaniu w charakterze uczestnika postępowania.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 20 maja 2020 r., sygn. akt V SA/Wa 1108/19, w sprawie ze skargi M. K., uchylił zaskarżone postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z [...] kwietnia 2019 r. oraz poprzedzające je postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego Warszawa-Wawer z [...] grudnia 2018 r. w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie zarzutów do postępowania egzekucyjnego; orzekł też o kosztach postępowania. Skargę kasacyjną od tego wyroku złożył Dyrektor Izby Skarbowej w Warszawie, wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz zarzucając naruszenie przepisów postępowania, które miały istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.; dalej: p.p.s.a.) w zw. z art. 43 w zw. z art. 77 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r. poz. 1257 ze zm.; dalej: k.p.a.) w zw. z art. 9 pkt 1d ustawy o zasadach ewidencji i identyfikacji podatników i płatników (Dz. U. z 2017 r. poz. 869) w zw. z art. 27 § 1 pkt 9 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2018 r. poz. 1314 ze zm.; dalej: u.p.e.a. poprzez uchylenie przez Sąd zaskarżonego postanowienia i uznanie, że organ egzekucyjny nie dokonał doręczenia przesyłki zawierającej odpis tytułu wykonawczego z dnia [...] czerwca 2018 r. , podczas gdy przesyłka ta została doręczona na jedyny znany organom adres, dorosłemu domownikowi, który podjął się przekazania przesyłki adresatowi, co powinno skutkować przyjęciem, że przesyłka została uznana za doręczono skutecznie, a skarżąca uchybiła terminowi na wniesienie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym. Ponadto, organ zarzucił naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 43 k.p.a. poprzez błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że matka adresata nie może zostać uznana za dorosłego domownika, w sytuacji gdy adresatka znajdowała się w areszcie i nie poinformowała organów podatkowych o tym fakcie. Pismem z 5 sierpnia 2021 r. Komisja do spraw reprywatyzacji nieruchomości warszawskich wniosła o dopuszczenie jej do udziału w postępowaniu w charakterze uczestnika. W uzasadnieniu wskazano, że Komisja ma interes prawny w niniejszym postępowaniu jako wierzyciel w postępowaniu egzekucyjnym. Zdaniem Komisji, od rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie zależy skuteczność realizacji obowiązku nałożonego na M. K. przez wierzyciela decyzją z [...] maja 2018 r. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Wniosek o dopuszczenie Komisji do spraw reprywatyzacji nieruchomości warszawskich do udziału w postępowaniu w charakterze uczestnika zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 33 § 2 p.p.s.a. udział w postępowaniu może zgłosić osoba, która nie brała udziału w postępowaniu administracyjnym, jeżeli wynik tego postępowania dotyczy jej interesu prawnego, a także organizacja społeczna, o której mowa w art. 25 § 4, w sprawach innych osób, jeżeli sprawa dotyczy zakresu jej statutowej działalności. Wobec brzmienia powyższego przepisu kwestią kluczową, decydującą o możliwości dopuszczenia konkretnej osoby (podmiotu) do postępowania sądowego jest ustalenie, czy ma ona interes prawny, na który mogłoby oddziaływać orzeczenie wydane w sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Pojęcie interesu prawnego w postępowaniu administracyjnym, na którym oparta jest legitymacja procesowa strony, nie zostało ustawowo zdefiniowane. W orzecznictwie sądowym i piśmiennictwie został wyrażony pogląd, że o tym, czy wnioskodawca ubiegający się o udział w postępowaniu sądowoadministracyjnym ma interes prawny w danej sprawie, decyduje norma prawa materialnego, na której oparto zaskarżony akt administracyjny i z której podmiot legitymujący się tym interesem może wywodzić swoje uprawnienia (zob. wyrok NSA z dnia 15 kwietnia 1993 r., sygn. akt I SA 1719/92, OSP 1994, z. 10, poz. 199 z aprobującą glosą P. Kucharskiego). Obecnie, teza ta została zweryfikowana i o ile w postępowaniu administracyjnym interes prawny powinien być wywodzony przede wszystkim z przepisów prawa materialnego, o tyle w postępowaniu sądowoadministracyjnym może być on oparty także o przepisy prawa procesowego lub ustrojowego (por. uchwała składu siedmiu sędziów NSA z 11 kwietnia 2005 r., OPS 1/04, ONSAiWSA 2005/4/62). Podsumowując, interes prawny to zatem taki interes, który jest chroniony przez prawo, a ochrona ta polega na możliwości żądania od organu administracji podjęcia określonych czynności mających na celu zrealizowanie interesu lub usunięcia zaistniałego zagrożenia. Oceniając pod tym względem rozpoznawany wniosek, stwierdzić należy, że Komisja do spraw reprywatyzacji nieruchomości warszawskich dostatecznie wykazała swój interes prawny w postępowaniu ze skargi M. K. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z [...] kwietnia 2019 r. w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie zarzutów do postępowania egzekucyjnego. W sprawie tej bowiem Komisja wystąpiła z wnioskiem o wszczęcie egzekucji administracyjnej do majątku M. K. w celu wyegzekwowania należności pieniężnej zgodnie z wystawionym przez Komisję tytułem wykonawczym z [...] czerwca 2018 r. Wynik sprawy toczącej się w związku z wniesieniem przez Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie skargi kasacyjnej od wyroku WSA w Warszawie z 20 maja 2020 r., sygn. akt V SA/Wa 1108/19, uchylającego postanowienie organu egzekucyjnego o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym, zdaniem Naczelnego Sądu administracyjnego, dotyczy interesu prawnego Komisji do spraw reprywatyzacji nieruchomości warszawskich jako wierzyciela w postępowaniu egzekucyjnym. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 33 § 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.