I GSK 2042/22

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Henryk Wach (spr.) Sędzia NSA Piotr Pietrasz Sędzia del. WSA Artur Adamiec po rozpoznaniu w dniu 24 stycznia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 11 sierpnia 2022 r. sygn. akt I SA/Rz 276/22 w sprawie ze skargi [...] na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Rzeszowie z dnia 9 marca 2022 r. nr [...] w przedmiocie określenia kwoty długu celnego 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od [...] na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Rzeszowie 1800 (jeden tysiąc osiemset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie wyrokiem z 11 sierpnia 2022 r. sygn. akt I SA/Rz 276/22 oddalił skargę [...] na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Rzeszowie z dnia 9 marca 2022 r., nr [...] w przedmiocie określenia kwoty długu celnego oraz podatku od towarów i usług Przedsiębiorstwo [...] wniosła skargę kasacyjną od powyższego wyroku domagając się jego uchylenia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w Rzeszowie. Autor skargi kasacyjnej wniósł o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego oraz zrzekł się rozprawy. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie postępowania w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, tj.: art. 151 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (D.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. dalej: p.p.s.a.) poprzez jego zastosowanie w sytuacji, gdy z zebranego w sprawie materiału dowodowego w sposób bezsprzeczny wynika, iż Naczelnik Podkarpackiego Urzędu Celno - Skarbowego w Przemyślu błędnie określił niepobraną kwotę należności celnych w wysokości 14 604,00 zł, zaliczył wymienioną kwotę na poczet kwoty należności celnych oraz określił niepobraną kwotę podatku od towarów i usług. W konsekwencji WSA nie uwzględnił skargi w sytuacji, gdy organ podatkowy dopuścił się: a) naruszenia przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy to jest art. 12 kodeksu postępowania administracyjnego (k.p.a.); b) naruszenia przepisów prawa materialnego, to jest: art. 22 ust. 2 UKC. Argumentację na poparcie powyższych zarzutów skarżąca kasacyjnie przedstawiła w uzasadnieniu skargi kasacyjnej. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Rzeszowie w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniósł o jej oddalenie oraz zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z 183 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. Jeżeli nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a., a w rozpoznawanej sprawie nie wystąpiły, to Sąd związany jest granicami skargi kasacyjnej. Według art. 193 zdanie drugie p.p.s.a., uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. W ten sposób wyraźnie został określony zakres, w jakim Naczelny Sąd Administracyjny uzasadnia z urzędu wydany wyrok, w przypadku gdy oddala skargę kasacyjną. Regulacja ta, jako mająca charakter szczególny, wyłącza zatem przy tego rodzaju rozstrzygnięciach odpowiednie stosowanie do postępowania przed tym Sądem wymogów dotyczących elementów uzasadnienia wyroku, przewidzianych w art. 141 § 4 w związku z art. 193 zdanie pierwsze p.p.s.a. Omawiany przepis ogranicza wymogi, jakie musi spełniać uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną wyłącznie do niemającej swojego odpowiednika w art. 141 § 4 p.p.s.a., oceny zarzutów skargi kasacyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny uzyskał fakultatywne uprawnienie do przedstawienia, zależnie od własnej oceny, wyłącznie motywów zawężonych do aspektów prawnych świadczących o braku usprawiedliwionych podstaw skargi kasacyjnej albo o zgodnym z prawem wyrokowaniu przez sąd pierwszej instancji mimo nieprawidłowego uzasadnienia. Za podstawę wyroku z 11 sierpnia 2022 r., I SA/Rz 276/22 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie przyjął ustalenia faktyczne dokonane przez Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Rzeszowie. W zgłoszeniu celnym z 25 lutego 2021 r. importer zawnioskował o zaliczenie towaru na poczet niepreferencyjnego kontyngentu taryfowego o numerze porządkowym 098965, a tym samym o zwolnienie z cła dodatkowego w wysokości 25%. W polu 39 zgłoszenia wprowadzone zostały dane charakterystyczne dla wniosku o kontyngent taryfowy (numer porządkowy kontyngentu 098965), a w polu 36 kod preferencji 120 (niepreferencyjne kontyngenty taryfowe). Organ celny przyjął zgłoszenie celne i zarejestrował je. Dokonując systemowego wpisu numeru zabezpieczenia zgłaszający pominął znaki specjalne, co skutkowało tym, że system Zefir2 nie powiązał złożonego zabezpieczenia z wnioskiem o kontyngent. 25 lutego 2021 r. system AIS/Import wysłał do zgłaszającego komunikat zwrotny: kontyngent posiada status krytyczny, nie złożono zabezpieczenia. Pomimo otrzymania komunikatu zgłaszający nie interweniował w oddziale celnym obsługującym wskazane zgłoszenie celne, skutkiem czego zgłoszenie to nie zostało automatycznie obsłużone przez AIS/TQS. 2 marca 2021r. organ celny wprowadził "z ręki" numer zabezpieczenia jednorazowego w prawidłowym formacie. Jednakże kontyngent taryfowy o numerze porządkowym 098965 uległ wyczerpaniu 3 marca 2021 r., a datą ostatniego przywozu był 1 marca 2021 r. Pomimo dostępności kontyngentu taryfowego o numerze porządkowym 098965 w dacie złożenia zgłoszenia celnego - nie zapadła decyzja Komisji Europejskiej o przydziale wnioskowanej w zgłoszeniu celnym z 25 lutego 2021 r. ilości w ramach kontyngentu taryfowego. 9 kwietnia 2021 r. komunikatem ZC210 poinformowano zgłaszającego, że kontyngent nie został przyznany. Zachodziła zatem konieczność pobrania cła dodatkowego wynikającego z rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) 2020/2037 z dnia 10 grudnia 2020 r. zmieniającego rozporządzenie wykonawcze (UE) 2019/159 nakładające ostateczne środki ochronne w odniesieniu do przywozu niektórych wyrobów ze stali. Uzasadnienie wyroku wojewódzkiego sądu administracyjnego zawiera jednoznaczne stanowisko co do stanu faktycznego przyjętego za podstawę rozstrzygnięcia. W postępowaniu kasacyjnym obowiązuje zasada związania Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej, która oznacza pełne związanie podstawami zaskarżenia wskazanymi w skardze kasacyjnej. Przytoczone wadliwości zaskarżonego orzeczenia determinują zakres jego kontroli przez Naczelny Sąd Administracyjny. Sąd ten, w odróżnieniu od wojewódzkiego sądu administracyjnego, nie bada całokształtu sprawy, tylko weryfikuje zasadność postawionych w skardze kasacyjnej zarzutów. Wskazanie podstaw skargi kasacyjnej wymaga prawidłowego ich określenia w samej skardze kasacyjnej, co oznacza konieczność powołania konkretnych przepisów prawa, którym uchybił Sąd, uzasadnienia zarzutu ich naruszenia, a w razie zgłoszenia zarzutu naruszenia prawa procesowego wskazania, że uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z art. 176 § 1 pkt 2) p.p.s.a., skarga kasacyjna powinna zawierać przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie, co oznacza że w skardze kasacyjnej należy sformułować w sposób jednoznaczny podstawy kasacyjne oraz umotywować je w taki sposób, aby poszczególne fragmenty uzasadnienia można było połączyć z poszczególnymi zarzutami. Kasator wskazując jedynie jednostkę redakcyjną art. 174 pkt 2) p.p.s.a. w istocie przytoczył obie podstawy kasacyjne, ponieważ w pkt II. b) petitum skargi kasacyjnej zarzucił Sądowi I instancji naruszenie przepisów prawa materialnego (art. 174 pkt 1) p.p.s.a.) wskazując art. 22 ust. 2 UKC, przy czym nie określił postaci naruszenia prawa materialnego (błędna jego wykładnia; niewłaściwe zastosowanie). Natomiast, w pkt II. a) petitum skargi kasacyjnej kasator zarzucił Sądowi I instancji naruszenie art. 12 kpa, który to przepis nie ma zastosowania w postępowaniu w sprawie celnej. Mając na względzie treść uchwały Pełnego Składu Naczelnego Sądu Administracyjnego z 26 października 2009 r., I OPS 10/09, (treść dostępna w Internecie na stronie: orzeczenia.nsa.gov.pl), Naczelny Sąd Administracyjny dokonał łącznej oceny zarzutów skargi kasacyjnej. Zgodnie z art. 174 pkt 2) p.p.s.a., skargę kasacyjną można oprzeć na podstawie naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Konstrukcja tej normy prawnej wskazuje, że stawiając zarzut naruszenia przepisów postępowania, które w ocenie strony skarżącej zostały naruszone przez Sąd I instancji, należy uprawdopodobnić istnienie potencjonalnego związku przyczynowego między uchybieniem proceduralnym a wynikiem postępowania sądowoadministracyjnego. Oparcie skargi kasacyjnej na naruszeniu przepisów postępowania jest niezbędne w sytuacji, gdy strona zamierza kwestionować stan faktyczny przyjęty przy wyrokowaniu przez Sąd I instancji. W ramach tej podstawy kasacyjnej w pkt II. petitum skargi kasacyjnej kasator zarzucił Sądowi I instancji naruszenie nieistniejącej jednostki redakcyjnej przepisu art. 151 § 1 p.p.s.a. bez powiązania właściwego przepisu art. 151 p.p.s.a. z przepisami postępowania, które w sprawie miały zastosowanie (p.p.s.a.; UKC; O.p.). Oddalenie skargi na podstawie art. 151 p.p.s.a. jest konsekwencją nie stwierdzenia przez wojewódzki sąd administracyjny istnienia przesłanek, o których mowa w art. 145 § 1 p.p.s.a. skutkujących uwzględnieniem skargi. Zastosowanie przez Sąd I instancji środka przewidzianego w ustawie nie jest naruszeniem prawa, o jakim mowa w art. 174 pkt 2) p.p.s.a. Według art. 1 ustawy Prawo celne, ustawa reguluje w zakresie uzupełniającym przepisy prawa unijnego (...) - oraz związane z tym prawa i obowiązki osób, a także uprawnienia i obowiązki organów celnych. W postępowaniu w sprawie celnej mają odpowiednio zastosowanie przepisy Ordynacji podatkowej wskazane w art. 73 ust. 1 pkt 1) i pkt 2) ustawy Prawo celne. W postępowaniu w sprawie celnej nie mają zastosowania przepisy ustawy Kodeks postępowania administracyjnego. Przepisy postępowania mogą być zawarte w tym samym akcie normatywnym co normy prawa materialnego, i tak jest w wypadku UKC. Zgodnie z art. 22 ust. 2 UKC, organy celne niezwłocznie i nie później niż w terminie 30 dni od otrzymania wniosku o wydanie decyzji sprawdzają, czy spełnione są warunki przyjęcia tego wniosku. Jeżeli organy celne stwierdzą, że wniosek zawiera wszelkie informacje, które są im niezbędne do wydania decyzji, powiadamiają wnioskodawcę, w terminie określonym w akapicie pierwszym, o przyjęciu wniosku. Jest to przepis postępowania w sprawie celnej, który w tej sprawie nie miał zastosowania. Postępowanie w sprawie celnej zostało wszczęte przez organ celny bez uprzedniego wniosku zainteresowanej osoby (art. 29 UKC). Przed wydaniem decyzji, która byłaby niekorzystna dla wnioskodawcy, organy celne powiadamiają wnioskodawcę o podstawach, na których zamierzają oprzeć decyzję, dając wnioskodawcy możliwość przedstawienia swojego stanowiska w określonym terminie rozpoczynającym swój bieg z dniem doręczenia powiadomienia lub z dniem uznania go za doręczone. Zgodnie z art. 8 ust.1 RWUKC, powiadomienie, o którym mowa w art. 22 ust. 6 akapit pierwszy kodeksu powinno: zawierać odniesienie do dokumentów i informacji, na podstawie których organy celne zamierzają wydać swoją decyzję; wyznaczać termin, w którym zainteresowana osoba musi przedstawić swoje stanowisko, liczony od dnia otrzymania przez nią tego powiadomienia lub uznania, że otrzymała to powiadomienie (...).Po upływie tego terminu wnioskodawca jest powiadamiany w odpowiedniej formie o wydanej decyzji (art. 22 ust. 6 UKC). Naczelnik Podkarpackiego Urzędu Celno-Skarbowego w Przemyślu powiadomieniem z 12 sierpnia 2021 r. poinformował importera, że wyda decyzję określającą różnicę pomiędzy należnościami celnymi i podatkowymi prawnie należnymi, a wykazanymi w zgłoszeniu celnym. Ocena zasadności zarzutu naruszenia prawa materialnego może być dokonywana wyłącznie na podstawie stanu faktycznego, którego ustalenia nie są kwestionowane lub nie zostały skutecznie podważone. W przeciwnym wypadku ich stawianie jest przedwczesne. Wszelka argumentacja podniesiona przez kasatora w ramach podstawy kasacyjnej z art. 174 pkt 1) p.p.s.a. zmierzająca do podważenia stanu faktycznego sprawy nie może odnieść zamierzonego skutku. Skoro kasator nie podważył skutecznie ustaleń faktycznych w ramach podstawy kasacyjnej z art. 174 pkt 2) p.p.s.a., to w rozumieniu art. 184 p.p.s.a. skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionej podstawy z art. 174 pkt 1) p.p.s.a. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a. w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a) w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r., w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2015 r. poz. 1804 ze zm.).