I GSK 2019/19

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Grzelak Sędzia NSA Joanna Wegner Sędzia del. WSA Krzysztof Sobieralski (spr.) Protokolant Magdalena Chewińska po rozpoznaniu w dniu 7 lipca 2023 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej PKP [...] Sp. z o.o. w W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 11 czerwca 2019 r. sygn. akt III SA/Lu 156/19 w sprawie ze skargi PKP [...] Sp. z o.o. w W. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w [...] z dnia [...] stycznia 2019 r. nr [...] w przedmiocie długu celnego 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od PKP [...] Sp. z o.o. w W. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w [...] kwotę 360 (trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego.

Wyrokiem z dnia 11 czerwca 2019 r., sygn. akt III SA/Lu 156/19 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019, poz. 2325; obecnie: Dz.U. 2023, poz. 259) – zwanej dalej "p.p.s.a." oddalił skargę PKP [...] Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w W. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w [...] z dnia [...] stycznia 2019 r. w przedmiocie długu celnego. Wyrok ten zaskarżono w całości opierając skargę kasacyjną na obu podstawach z art. 174 p.p.s.a. Zarzuty naruszenia przepisów postępowania dotyczyły po pierwsze naruszenia art. 151 p.p.s.a. w związku z art. 187 § 1 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2017 r., poz. 201 ze zm.) – zwanej dalej "o.p." w związku z art. 73 ust. 1 ustawy z 19 marca 2004 r. – Prawo celne (Dz. U. z 2018 r., poz. 167 ze zm.) poprzez nieuwzględnienie skargi od decyzji, która zdaniem skarżącego naruszała przepisy postępowania polegające na niedokonaniu przez organ dokładnego wyjaśnienia wszystkich okoliczności stanu faktycznego sprawy, co skutkowało nieuzasadnionym przyjęciem, że do kradzieży przewożonego towaru doszło w trakcie przewozu, a żaden z zainteresowanych nie zgłosił przewoźnikowi reklamacji oraz braku wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego, co doprowadziło do poczynienia błędnych ustaleń faktycznych. Zarzucono Sądowi I instancji, że bezpodstawnie uznał, iż organ nie miał obowiązku prowadzenia dodatkowego postępowania dowodowego w celu ustalenia miejsca kradzieży towarów, weryfikacji informacji z dnia [...] maja 2018r. otrzymanej przez Skarżąca od firmy R. [...], że do kradzieży doszło w okolicy Z. i korzystania z dowodów zebranych w postępowaniu karnym, podczas gdy zgodnie z obowiązującymi przepisami postępowania Organ zobowiązany był do wszechstronnego zbadania sprawy tak pod względem faktycznym jak i prawnym w celu ustalenia stanu rzeczywistego sprawy co oznacza również obowiązek zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego. W tej grupie zarzutów podniesiono również naruszenie art. 151 p.p.s.a. w związku z art. 44 Unijnego Kodeksu Celnego, zwanego dalej UKC, w związku z art. 233 § 1 pkt 1 w związku z art. 229 Ordynacji podatkowej poprzez oddalenie skargi i zaakceptowanie przez Sąd naruszenia przez organ zasady dwuinstancyjności postępowania polegającej w szczególności na nieprawidłowym rozpoznaniu sprawy przez organ drugiej instancji, tj. dokonanie jedynie kontroli rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji w sposób pobieżny oraz brak ze strony organu drugiej instancji merytorycznego rozpoznania sprawy, a ponadto nieuwzględnienie istotnych dla prawidłowego rozstrzygnięcia wniosków dowodowych podnoszonych przez skarżącą na etapie postępowania odwoławczego oraz nieprzeprowadzenie postępowania uzupełniającego w tym zakresie, a w konsekwencji pozbawienie skarżącej prawa do dwukrotnego merytorycznego rozpoznania sprawy. Zarzuty naruszenia prawa materialnego dotyczyły obrazy: - art. 84 UKC w związku z art. 79 ust. 3 lit. b) UKC poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na akceptacji przez Sąd sytuacji, w której organ nie ustala pełnego kręgu dłużników solidarnych zobowiązanych do zapłaty długu celnego, w sytuacji gdy obowiązkiem organu było ustalenie wszystkich osób, które brały udział w usunięciu towaru spod dozoru celnego lub przynajmniej podjęcie czynności w celu ustalenia możliwie najszerszego kręgu tych osób, - w szczególności gdy możliwość ustalenia osób, które powinny być wskazane jako dłużnicy solidarni - jak zauważa sam Sąd - zaistniała. art. 87 ust. 2 UKC poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na akceptacji przez Sąd sytuacji, w której organ nie ustala w sposób zgodny z przepisami miejsca powstania długu celnego i nie podejmuje niezbędnych czynności zmierzających do ustalenia tego miejsca według normy zawartej w art. 87 ust. 1 akapit pierwszy lub drugi UKC i jednocześnie stwierdzenie przez Sąd, że organ nie musiał dokonywać ustaleń co do faktycznego (fizycznego) usunięcia towaru z kontenera - podczas gdy art. 87 ust. 2 UKC znajduje zastosowanie dopiero, gdy miejsca powstania długu celnego nie można określić zgodnie z ust. 1 tego artykułu, który stanowi, że miejscem powstania długu celnego jest miejsce zaistnienia zdarzeń, z których dług ten wynika, przy czym, aby móc stwierdzić ten fakt organ niewątpliwie powinien był podjąć wszelkie niezbędne czynności zmierzające do ustalenia miejsca zaistnienia zdarzenia, z którego dług celny wynika (tj. miejsca usunięcia towaru spod dozoru celnego) - czego jednak organ nie uczynił; - art. 85 ust. 2 UKC w związku z art. 79 ust. 2 lit. a UKC poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu przez Sąd błędnego stanowiska zgodnie, z którym organ nie musiał określać daty powstania długu celnego, jako daty faktycznego usunięcia towaru spod dozoru celnego i wobec braku możliwości dokładnego ustalenia daty powstania długu celnego chwilą powstania długu celnego był moment, w którym organ zauważył, że towar znalazł się w sytuacji skutkującej powstaniem długu celnego. - podczas gdy art. 85 ust. 2 UKC znajduje zastosowanie dopiero gdy nie można dokładnie określić chwili powstania długu celnego, przy czym aby móc stwierdzić ten fakt organ niewątpliwie powinien był podjąć wszelkie niezbędne czynności zmierzające do ustalenia tej daty, czego jednak nie uczynił. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie kosztów postępowania i przeprowadzenie rozprawy. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej przedstawiono argumentację na poparcie przedstawionych zarzutów. W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o jej oddalenie oraz o zasądzenie kosztów postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wobec tego, że Naczelny Sąd Administracyjny nie dopatrzył się wystąpienia żadnej spośród wymienionych w art. 183 § 2 p.p.s.a. podstaw nieważności postępowania, Sąd rozpoznał sprawę w granicach skargi kasacyjnej i podniesionych zarzutów. Zarzuty skargi kasacyjnej są nieuzasadnione. Wbrew tezom skargi kasacyjnej, Sąd pierwszej instancji nie dopuścił się uchybienia polegającego na oddaleniu skargi od decyzji naruszającej prawo, dlatego że z materiału dowodowego nie wynikają inne, niż przyjęte przez organ prawnie znaczące fakty. Zgodzić się ze skarżącym można tylko co do jednego – że w tej sprawie nie stwierdzono dokładnego momentu kradzieży towaru. Brak ten jednak nie niweczył możliwości dokonania prawnie wiążących ustaleń faktycznych. W takiej sytuacji w grę wchodziło domniemanie wynikające z art. 85 ust. 2 UKC, obligujące organ do przyjęcia za moment powstania długu celnego "chwilę, w której organy celne stwierdzą, że towary znajdują się w sytuacji powodującej powstanie długu celnego.". Istnienie długu celnego stwierdzono zatem w momencie przedstawienia towarów w urzędzie celnym przeznaczenia, gdy zauważono zerwanie plomb zabezpieczających towar. Kontrola procedury tranzytu stanowiła zatem konsekwencję tego faktu. Wbrew twierdzeniom skarżącego, towar nie podlegał magazynowaniu – umieszczony był w kontenerach. Powyższe okoliczności przeczą temu, by istniała jakakolwiek przestrzeń czasowa, inna niż obejmująca przewóz towaru, w której mogłoby dojść do kradzieży. Ustalenia tego nie mógł podważyć fakt niezgłoszenia reklamacji dotyczącej nienależytego wykonania umowy przewozu, bo – jak trafnie skonstatował Sąd pierwszej instancji – przyczyny nieskorzystania z uprawnionego z tego prawa mogły być różne. Skarżący nie zgłosił żadnych wniosków dowodowych, które doprowadziłyby do odmiennych niż przyjęte w zaskarżonej decyzji. Ograniczył się do krytyki konkluzji organu i stawianiu przeciwnych im, gołosłownych tez, jak ta o rzekomej pomyłce w załadunku towaru w kraju trzecim i różnicy w ilości oraz masie towaru zadeklarowanego i tą stwierdzoną. Sumując, zaprezentowana w zaskarżonej decyzji ocena dowodów nie nasuwa zastrzeżeń, a materiał dowodowy został w sposób wyczerpujący zebrany. Tym samym Sąd pierwszej instancji zasadnie nie przypisał organom naruszenia art. 187 § 1 ani art. 191 o.p. i skarga została oddalona. Brak podważenia dokonanych w tej sprawie ustaleń faktycznych czyni bezzasadnym zarzut wadliwego zastosowania wskazanych w skardze kasacyjnej przepisów prawa materialnego. Skoro do powstania długu celnego doszło podczas przewozu, to w na podstawie art. 79 ust. 1 lit a i ust. 3 lit. a oraz art. 233 ust. 3 UKC dłużnikiem tego długu celnego jest przewoźnik. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną. O kosztach postępowania kasacyjnego w wysokości 360 zł, obejmujących koszty zastępstwa procesowego dla pełnomocnika organu, orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b) w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2015 r., poz. 1804 ze zm.).