I GSK 2008/18

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Piotr Pietrasz po rozpoznaniu w dniu 25 kwietnia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej W. S. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 4 września 2015 r. sygn. akt V SAB/Wa 43/14 w sprawie ze skargi W. S. na przewlekłość postępowania Ministra Finansów w sprawie rozpoznania wniosku o wznowienie postępowania postanawia: oddalić skargę kasacyjną.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 4 września 2015 r. sygn. akt V SAB/Wa 43/14 odrzucił na podstawie art. 299 § 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm., dalej: p.p.s.a.) skargę W. S. na przewlekłość postępowania Ministra Finansów w sprawie rozpoznania wniosku o wznowienie postępowania. W uzasadnieniu sąd pierwszej instancji podał, że we wniesionej skardze skarżący jako miejsce swojego zamieszkania wskazał Londyn, Wielka Brytania. Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału V z dnia 5 stycznia 2015 r. wezwano skarżącego do ustanowienia w terminie dwóch miesięcy pełnomocnika do doręczeń w kraju, pod rygorem odrzucenia skargi. Wezwanie doręczono skarżącemu 30 stycznia 2015 r. Skarżący ustanowił pełnomocnika do doręczeń w dniu 2 kwietnia 2015 r. (data nadania przesyłki zawierającej pełnomocnictwo w Urzędzie Pocztowym Warszawa 27). Sąd wskazał, że skarżący winien ustanowić pełnomocnika do doręczeń najpóźniej 30 marca 2015 r., a uczynił to dnia 2 kwietnia 2015 r., w związku z czym sąd skargę odrzucił. Skarżący w skardze kasacyjnej zaskarżył powyższe orzeczenie domagając się uchylenia zaskarżonego wyroku i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie. Orzeczeniu zarzucono naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie art. 300 p.p.s.a. w zw. z art. 11355 § 1 k.p.c. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 183 § 1 zd. pierwsze p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, a zatem w zakresie wyznaczonym przez stronę w podstawach kasacyjnych, z urzędu biorąc pod rozwagę tylko nieważność postępowania, której przesłanki w sposób enumeratywny wymienione zostały w art. 183 § 2 p.p.s.a., a które w rozpoznawanej sprawie nie wystąpiły. Z powyższych względów skarga kasacyjna powinna spełniać określone wymogi formalno – materialne, a także być sporządzona wyłącznie przez osoby o określonych kwalifikacjach zawodowych, wymienione w art. 175 p.p.s.a., od których można oczekiwać szczególnego profesjonalizmu i rzetelności w tym zakresie. Do osób, które są uprawnione do sporządzenia skargi kasacyjnej ustawodawca zaliczył m.in. adwokatów, radców prawnych oraz rzeczników patentowych. Nadto, zgodnie z art. 174 pkt 1 i 2 oraz art. 176 § 1 pkt 2 p.p.s.a. wnoszący skargę kasacyjną jest zobowiązany do wskazania, m.in. konkretnego przepisu (materialnego lub procesowego), który jego zdaniem został naruszony oraz do wykazania, na czym to naruszenie polega, a w przypadku podniesienia zarzutu naruszenia przepisów postępowania, że mogło to mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Przypomnienie tych unormowań, na których w dużej mierze opiera się postępowanie kasacyjne przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, jest niezbędne z uwagi na sposób sformułowania zarzutów niniejszej skargi kasacyjnej. W podstawach kasacyjnych wnoszący skargę kasacyjną zarzucił naruszenie art. 300 p.p.s.a. w zw. z art. 11355 § 1 k.p.c. Zgodnie z art. 300 p.p.s.a. "W sprawach nieuregulowanych w ustawie do postępowania w zakresie obrotu zagranicznego stosuje się odpowiednio przepisy o ustroju sądów powszechnych oraz przepisy Kodeksu postępowania cywilnego dotyczące międzynarodowego postępowania cywilnego.", natomiast zgodnie z art. 11355 § 1 k.p.c., w brzmieniu właściwym dla sprawy "Strona, która nie ma miejsca zamieszkania lub zwykłego pobytu albo siedziby w Rzeczypospolitej Polskiej lub w innym państwie członkowskim Unii Europejskiej, jeżeli nie ustanowiła pełnomocnika do prowadzenia sprawy zamieszkałego w Rzeczypospolitej Polskiej, jest obowiązana wskazać pełnomocnika do doręczeń w Rzeczypospolitej Polskiej." Zatem, jak należy przypuszczać wnoszący skargę kasacyjną chciał w ten sposób podważyć skutki nieterminowego ustanowienia pełnomocnika do doręczeń dla strony przebywającej w jednym z państw członkowskich UE. Jednakże tak sformułowany zarzut nie mógł przynieść zamierzonego efektu. Pierwszy z powołanych przepisów wprowadza regulację, zgodnie z którą sądy administracyjne mają możliwość odpowiedniego zastosowania przepisów kodeksu postępowania cywilnego, lecz tylko wówczas, gdy określone zagadnienia nie są unormowane w p.p.s.a. Innymi słowy, z uwagi na art. 299 p.p.s.a., który reguluje wyraźnie sposób doręczania pism osobom zamieszkałym za granicą nie zachodziła potrzeba stosowania w tym zakresie przepisów k.p.c., na podstawie odwołania z art. 300 p.p.s.a. Tym samym brak było podstaw do zastosowania art. 11355 § 1 k.p.c. Uregulowanie w p.p.s.a. kwestii doręczania pism procesowych inaczej niż w k.p.c. nie świadczy bowiem, że kwestia ta nie została w ogóle uregulowana, co ewentualnie pozwalałoby zastosować art. 11355 § 1 k.p.c. W myśl art. 299 p.p.s.a., w brzmieniu właściwym dla sprawy "§ 1. Jeżeli strona mająca miejsce zamieszkania lub siedzibę za granicą nie ustanowiła pełnomocnika do prowadzenia sprawy mającego miejsce zamieszkania lub siedzibę w Polsce, obowiązana jest wraz z wniesieniem skargi ustanowić pełnomocnika do doręczeń mającego miejsce zamieszkania lub siedzibę w Polsce. § 2. W razie niedopełnienia obowiązku, o którym mowa w § 1, sąd wzywa stronę, aby uzupełniła ten brak w terminie dwóch miesięcy od dnia doręczenia wezwania pod rygorem odrzucenia skargi. § 3. Jeżeli ze skargi wynika, że uczestnik postępowania sądowego ma miejsce zamieszkania lub siedzibę za granicą, sąd, doręczając odpis skargi, zawiadamia go o obowiązku ustanowienia pełnomocnika do doręczeń mającego miejsce zamieszkania lub siedzibę w Polsce, w terminie dwóch miesięcy od dnia doręczenia zawiadomienia. W razie niedopełnienia tego obowiązku, pisma w postępowaniu sądowym pozostawia się w aktach sprawy ze skutkiem doręczenia. § 4. Przepis § 3 stosuje się odpowiednio do uczestnika postępowania, o którym mowa w art. 33 § 2. § 5. Przepisów § 1-4 nie stosuje się, jeżeli umowa międzynarodowa, której Rzeczpospolita Polska jest stroną stanowi inaczej." Przepis ten uległ zmianie i obecnie § 1 art. 299 p.p.s.a. brzmi: "Stronie, która ma miejsce zamieszkania, miejsce zwykłego pobytu albo siedzibę w innym niż Rzeczpospolita Polska państwie członkowskim Unii Europejskiej, Konfederacji Szwajcarskiej lub państwie członkowskim Europejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu (EFTA) - stronie umowy o Europejskim Obszarze Gospodarczym i nie ustanowiła pełnomocnika do prowadzenia sprawy mającego miejsce zamieszkania lub siedzibę w Rzeczypospolitej Polskiej, sąd doręcza pisma pocztą przesyłką poleconą za potwierdzeniem odbioru lub równoważną przesyłką." Nowela ta weszła w życie z dniem 22 września 2015 r., a co za tym idzie nie mogła mieć zastosowania w tej sprawie (zob. art. 15 pkt 2 i art. 23 pkt 2 ustawy z 10 lipca 2015 r. o zmianie ustawy – Kodeks cywilny, ustawy – Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw; Dz. U. z 2015 r., poz. 1311). Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego w skardze kasacyjnej nie zostały wykazane żadne okoliczności, które podważałyby prawidłowość rozstrzygnięcia sądu I instancji. Notabene w podstawach kasacyjnych wnoszący skargę kasacyjną nie zarzucił naruszenia art. 299 § 1 i 2 p.p.s.a., co ewentualnie pozwoliłoby Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu odnieść się merytoryczne do zasadniczej kwestii, a mianowicie żądania przez sąd ustanowienia pełnomocnika do doręczeń i ewentualnych skutków prawnych nie spełnienia tego wymogu. Podsumowując, za niezasadny należało uznać zarzut naruszenia art. 300 p.p.s.a. w zw. z art. 11355 § 1 k.p.c. Skarga kasacyjna została oparta na nieusprawiedliwionych podstawach kasacyjnych. W tej sytuacji Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 182 § 1 i 3 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.