I GSK 200/18

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Zofia Borowicz po rozpoznaniu w dniu 13 lipca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej wniosku J. B. o wstrzymanie wykonania decyzji w sprawie ze skargi kasacyjnej J. B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 15 marca 2017 r., sygn. akt I SA/Ol 698/16 w sprawie ze skargi J. B. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w O. z dnia [...] lipca 2016 r., nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu renty strukturalnej postanawia: 1. uchylić postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 września 2017 r., sygn. akt II GSK 2832/17; 2. wstrzymać wykonanie zaskarżonej decyzji.

Postanowieniem z dnia 12 września 2018 r., sygn. akt II GSK 2832/17, Naczelny Sąd Administracyjny odmówił J. B. wstrzymania wykonania decyzji Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w O. z dnia [...] lipca 2016 r., nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu renty strukturalnej. Pismem z 7 czerwca 2018 r. J. B. złożył ponowny wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w O. z dnia [...] lipca 2016 r. We wniosku skarżący wskazał na art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 718, dalej: p.p.s.a. ) Uzasadniając swój wniosek wyjaśnił, że utrzymuje się wyłącznie z emerytury rolniczej w wysokości 800 zł netto. Ze środków zmuszony jest ponosić koszty leczenia oraz opieki medycznej. Z tego tytułu w skali miesiąca winien ponosić koszty rzędu 250 - 300 zł. Wskazał, że lek [...], który zobligowany jest stale przyjmować opiewa na kwotę 150 zł. Jeśli organ administracji będzie pobierał z kwoty 800 zł (jedynego źródła dochodów skarżącego) środki finansowe, nie będzie w stanie dokonać zakupu żadnych leków. Podkreślił, że ma 76 lat, chore serce i również z tego tytuły musi przyjmować leki. Nie ma żadnych oszczędności, z żoną posiada rozdzielność majątkową. Dodatkowo ponosi opłaty na mieszkanie w kwocie 460 zł oraz koszty własnego utrzymania np. żywność. Do wniosku dołączono zawiadomienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w O. z dnia 8 maja 2018 r. o zajęciu świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego oraz renty socjalnej na kwotę 2 948,77 zł. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Po oddaleniu skargi, skarżący, który wniósł skargę kasacyjną może wystąpić z wnioskiem o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji (por. uchwała składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 kwietnia 2007 r., I GPS 1/07, ONSAiWSA z 2007 r., nr 4, poz.77). Stosownie do art. 61 § 3 p.p.s.a., sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Zgodnie zaś z art. 61 § 4 p.p.s.a., postanowienia w sprawie wstrzymania aktu lub czynności sąd może zmienić lub uchylić w każdym czasie w razie zmiany okoliczności. Jak podkreślił Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 18 maja 2017 r., sygn. akt I GSK 1308/10 (baza orzeczeń nsa.gov.pl.), zgodnie z art. 168 § 1 p.p.s.a., orzeczenie sądu staje się prawomocne, jeżeli nie przysługuje co do niego środek odwoławczy, co wskazuje na ostateczny i niezaskarżalny charakter postanowienia NSA. W myśl przepisów działu IV rozdziału 1 i 2 p.p.s.a., środki odwoławcze przysługują zaś od orzeczeń wydanych przez wojewódzkie sądy administracyjne, w konsekwencji czego orzeczenia Naczelnego Sądu Administracyjnego nie podlegają zaskarżeniu i są prawomocne od chwili ich ogłoszenia bądź podpisania sentencji w przypadku orzeczenia wydanego na posiedzeniu niejawnym. Należy jednakże mieć również na uwadze treść art. 165 p.p.s.a., zgodnie z którym postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylone i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Przytoczona regulacja prawna w określonych okolicznościach daje zatem możliwość uchylenia prawomocnego postanowienia wydanego w postępowaniu wpadkowym. Z sytuacją taką mamy do czynienia w sprawie niniejszej. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, postępowanie wpadkowe dotyczące złożonego przez skarżącego w trybie art. 61 § 4 p.p.s.a. wniosku o zmianę postanowienia o odmowie wstrzymania wykonania decyzji, powinno mieć na celu ocenę, czy zmieniły się okoliczności, które były podstawą odmowy zastosowania ochrony tymczasowej w poprzednim, prawomocnie zakończonym postępowaniu dotyczącym tej kwestii. W niniejszej sprawie, NSA postanowieniem z dnia 12 września 2017 r. odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonych decyzji, wskazując, że wniosek o wstrzymanie wniosek o wstrzymanie wykonania objętej skargą decyzji wraz z jego uzasadnieniem nie pozwala na dokonanie obiektywnej oceny, czy wykonanie rozstrzygnięcia organu administracji spowoduje zaistnienie jednej bądź obu przesłanek, określony w powołanym art. 61 § 3 p.p.s.a., a więc czy spowoduje w stosunku do skarżącego niebezpieczeństwo wyrządzenia mu znacznej szkody bądź trudnych do odwrócenia skutków. Motywy wniosku, nie wskazują bowiem na konkretne okoliczności czy choćby potencjalnie realne skutku wykonania decyzji ustalającej wysokość nienależnie pobranych płatności z tytułu renty strukturalnej w aspekcie podnoszonej szkody w majątku skarżącego czy możliwości pogorszenia się jego sytuacji materialnej. NSA zwrócił uwagę, że wbrew twierdzeniu wnioskodawcy nawet pobieżna analiza sprawy nie pozwala na ustalenie potencjalnego wpływu wykonania zaskarżonej decyzji Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w O. na sytuację majątkową strony i jej ewentualnego wpływu na bieżące egzystowanie skarżącego – sprostanie potrzebom bytowym. Strona, bowiem ogólnikowo i lakonicznie wskazuje na przesłanki, które w jej ocenie wypełniają dyspozycję art. 61 § 3 p.p.s.a., warunkujące możliwość zastosowania wobec niej ochrony tymczasowej. Autor wniosku nie wskazuje na jakiekolwiek informacje lub dane w oparciu, o które możliwym byłoby porównanie obowiązku wykonania powołanej decyzji, a więc konieczność uiszczenia ustalonej kwoty nienależnie pobranej płatności z bieżącą sytuacją materialną strony i jej możliwą zmianą wywołaną koniecznością wykonania zaskarżonego rozstrzygnięcia organu administracji publicznej. Podkreślił też, że oceny wniosku, jak zdaje się sugerować strona, nie można również oprzeć na subiektywnym jej przekonaniu o zasadności sformułowanych w skardze kasacyjnej zarzutów. Wobec powyższego, negatywnego rozstrzygnięcia złożonego wniosku, J. B. wniósł ponowny wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Należy zauważyć, że na obecnym etapie postępowania skarżący uwzględnił zastrzeżenia zawarte w uzasadnieniu postanowienia NSA z dnia 12 września 2017 r., a dotyczące obowiązku uprawdopodobnienia wystąpienia przesłanek przemawiających za zastosowaniem ochrony tymczasowej. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, okoliczności podniesione w obecnie rozpoznawanym wniosku dają podstawy do uchylenia poprzedniego postanowienia NSA z dnia 12 września 2017 r. i wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Obecnie rozpoznawany wniosek został również oceniony pod kątem zaistniałych zmian okoliczności sprawy, czyli w trybie art. 61 § 4 p.p.s.a. Skarżący w złożonym wniosku szczegółowo przedstawił swoją trudną sytuację finansową i zdrowotną. Do wniosku z 7 czerwca 2018 r. skarżący załączył zawiadomienie o zajęciu świadczeń zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego oraz renty socjalnej z dnia 8 maja 2018 r. Naczelnika Urzędu Skarbowego w O. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, skarżący uprawdopodobnił wystąpienie przesłanek określonych w art. 61 § 3 w zw. z art. 61 § 4 p.p.s.a. Doprowadzenie do egzekucji z niewielkiego świadczenia emerytalnego skarżącego, które wynosi 800 zł netto, może spowodować, iż skarżący nie będzie w stanie realnie przyjmować leków, które warunkują jego stan zdrowia, co może doprowadzić do niebezpieczeństwa wyrządzenia trudnych do odwrócenia skutków w postaci ewentualnego pogorszenia zdrowia. Mając na uwadze powyższe, należało przyjąć, że w wyniku natychmiastowego wykonania zaskarżonej decyzji (zapłaty kwoty 2948,77 zł) skarżący może utracić zdolność zaspokajania podstawowych potrzeb życiowych, kwota ta jest bowiem znacząca dla skarżącego, zaś jej uiszczenie może spowodować trudne do odwrócenia skutki. W ocenie NSA skarżący na obecnym etapie postępowania przedstawił stosowną argumentację na poparcie wniosku, wykazanie zmiany okoliczności oraz uzasadnienie wystąpienia przesłanek warunkujących wstrzymanie wykonania decyzji. Wobec powyższego Naczelny Sąd Administracyjny, stosownie do art. 61 § 3 i 4 w związku z art. 193 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.