I GSK 1824/22

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Dariusz Dudra Sędzia NSA Piotr Piszczek Sędzia del. WSA Artur Adamiec (spr.) po rozpoznaniu w dniu 11 stycznia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Ł. M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 18 maja 2022 r. sygn. akt V SA/Wa 4429/21 w sprawie ze skargi Ł.nM. na rozstrzygnięcie Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia 3 sierpnia 2021 r. nr OR16-65000-OR1610013/20 w przedmiocie pomocy finansowej ze środków unijnych oddala skargę kasacyjną.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 18 maja 2022 r. w sprawie sygn. akt V SA/Wa 4429/21 oddalił skargę Ł. M. na rozstrzygnięcie Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia 3 sierpnia 2021 r. nr OR16-65000-OR1610013/20 w przedmiocie odmowy przyznania pomocy finansowej ze środków unijnych. Skarżący od powyższego wyroku wniósł skargę kasacyjną. Zaskarżając wyrok w całości zarzucił mu: 1. naruszenie przepisów prawa procesowego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: - art. 145 § 1 pkt 1 lit c p.p.s.a. w zw. z art. 27 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 20 lutego 2015 roku o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014- 2020 (t.j. Dz. U. z 2022 poz. 1234), zwanej dalej ustawą w zw. z § 13 ust. 1 i 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 06 lipca 2017r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania oraz wypłaty pomocy finansowej na operacje typu "Inwestycje w gospodarstwach położonych na obszarach Natura 2000" w ramach poddziałania "Wsparcie inwestycji w gospodarstwach rolnych", objętego PROW na lata 2014-2020 (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 915), zwanego dalej rozporządzeniem poprzez oddalenie skargi pomimo zaniechania przez Organ zawarcia w piśmie z dnia 11.03.2021 r. wezwania do przedłożenia dokumentów potwierdzających spełnienia warunku określonego w § 2 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia w zakresie posiadania trwałych użytków zielonych na działkach [...] oraz zaniechanie skierowania kolejnego wezwania do uzupełnienia wniosku, co naruszyło również zasadę praworządności, uniemożliwiając skarżącemu uzupełnienie braków wniosku i miało istotny wpływ na wynik sprawy, - art. 145 § 1 pkt 1 lit c p.p.s.a. w zw. z art. 27 ust. 1 pkt 2 ustawy poprzez oddalenie skargi pomimo naruszenia przez organ obowiązku wyczerpującego rozpatrzenia całości materiału dowodowego, polegającego w szczególności na pominięciu dowodów z załączonych do akt sprawy: biznesplanu, zaświadczenia Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w Szczecinie, protokołu z kontroli przeprowadzonej w niniejszej sprawie, oraz oświadczenia właścicieli działek nr [...] o braku płodozmianu co najmniej od 2011 roku, potwierdzających, że na ww. o 1 , działkach znajdują sią trwałe użytki zielone, co miało istotny wpływ na wynik sprawy, 2. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. § 2 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia w zw. z § 2 ust. 1 pkt 8 rozporządzenia w zw. z § 14 ust. 3 pkt 1 rozporządzenia w zw. z art. 4 ust. 1 lit. h rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiającego przepisy dotyczące płatności bezpośrednich dla rolników na podstawie systemów wsparcia w ramach wspólnej polityki rolnej oraz uchylającego rozporządzenie Rady (WE) nr 637/2008 i rozporządzenie Rady (WE) nr 73/2009 (Dz. Urz. UE L 347 z 20.12.2013, str. 608), zwanego dalej rozporządzeniem 1307/2013, poprzez ich błędną wykładnię, polegającą na przyjęciu, że ustalenie spełnienia kryterium przyznania pomocy określonego w § 2 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia, tj. posiadania przez wnioskodawcę w gospodarstwie co najmniej 1 ha trwałych użytków zielonych i pastwisk trwałych położonych na obszarze Natura 2000 należy czynić w oparciu o dane zawarte w systemie identyfikacji działek rolnych, według stanu na dzień 14 marca roku składania wniosku, podczas gdy zgodnie rozporządzeniem uwzględnia się grunty wchodzące w skład gospodarstwa posiadanego przez rolnika w dniu złożenia wniosku o przyznanie pomocy, a ograniczanie definicji trwałego użytku zielonego wyłącznie do gruntów ujawnionych w systemie identyfikacji działek rolnych w świetle obowiązujących przepisów prawa jest oczywiście bezzasadne, 3. naruszenie przepisów prawa procesowego, tj. art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez sporządzenie uzasadnienia wyroku w sposób uniemożliwiający jego kontrolę kasacyjną tj. nie zawarcie w uzasadnieniu wyroku podstawy prawnej rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienia w zakresie podniesionych przez skarżącego zarzutów: - naruszenia przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy w postaci obrazy § 13 ust. 1 i 2 rozporządzenia poprzez niezwarcie w piśmie skierowanym w dniu11.03.2021r. wezwania do przedłożenia dokumentów potwierdzających spełnienia warunku określonego w § 2 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia w zakresie posiadania trwałych użytków zielonych na działkach [...] oraz zaniechanie skierowania ponownego wezwania w tym zakresie, - naruszenia przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy w postaci obrazy art. 27 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich poprzez naruszenie zasady praworządności oraz nierozpatrzenie całości materiału dowodowego, - naruszenia przepisów prawa materialnego tj. § 14 ust. 3 pkt 1 rozporządzenia poprzez jego nieprawidłowe zastosowanie w przedmiotowej sprawie, - naruszenia przepisów prawa materialnego tj. art. 4 ust. 1 lit. h rozporządzenia 1307/2013 poprzez jego błędną wykładnię. Z uwagi na powyższe na podstawie art. 185 § 1, art. 188 oraz art. 203 pkt 1 p.p.s.a., wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i uchylenie rozstrzygnięcia Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa Zachodniopomorskiego Oddziału Regionalnego z dnia 03 sierpnia 2021r. nr OR1Ó-Ó5000-OR1610013/20 w przedmiocie odmowy przyznania pomocy finansowej ze środków unijnych, ewentualnie uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w Warszawie i zasądzenie kosztów postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 182 § 2 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym, gdy strona, która ją wniosła, zrzekła się rozprawy, a pozostałe strony, w terminie czternastu dni od doręczenia skargi kasacyjnej, nie zażądały przeprowadzenia rozprawy. Z uwagi na powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów. Biorąc pod uwagę treść z art. 193 zd. 2 p.p.s.a. uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny nie przedstawia więc w uzasadnieniu wyroku oddalającego skargę kasacyjną opisu ustaleń faktycznych i argumentacji prawnej podawanej przez organy administracji oraz Sąd I instancji. Stan faktyczny i prawny sprawy rozstrzygniętej przez Wojewódzki Sąd Administracyjny przedstawiony został w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku. Jednocześnie zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, a mianowicie sytuacje enumeratywnie wymienione w § 2 tego przepisu, które to w niniejszej sprawie nie wystąpiły. Skargę kasacyjną zgodnie z art. 174 p.p.s.a., można oprzeć na podstawie naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie oraz na podstawie naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zmiana lub rozszerzenie podstaw kasacyjnych ograniczone jest natomiast, określonym w art. 177 § 1 p.p.s.a. terminem do wniesienia skargi kasacyjnej. W pierwszej kolejności należy wskazać, że podniesione w skardze zarzuty naruszenia przepisów postępowania nie zostały uzasadnione zgodnie w wymogami art. 174 i art. 176 w związku z art. 183 § 1 p.p.s.a. Z przepisów tych wynika, że do strony wnoszącej skargę kasacyjną należy takie zredagowanie tego środka odwoławczego, które umożliwi Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu odniesienie się do stanowiska Sądu pierwszej instancji we wszystkich kwestiach, które zdaniem strony zostały nieprawidłowo przez ten Sąd rozważone czy ocenione. Art. 176 p.p.s.a. stawia wymóg przypisania zarzutu do właściwej podstawy kasacyjnej oraz należyte jego uzasadnienie. W art. 174 pkt 1 p.p.s.a. wymieniono dwie formy naruszenia prawa materialnego umożliwiające zaskarżenie orzeczenia sądu administracyjnego pierwszej instancji: błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie. Zatem w przypadku zarzutu naruszenia przepisów prawa materialnego konieczne jest wskazanie na czym polegała ich błędna wykładnia lub niewłaściwe zastosowanie oraz jaka powinna być wykładnia prawidłowa i właściwe zastosowanie. Natomiast w przypadku wniesienia zarzutu na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. konieczne jest wykazanie, że zarzucane uchybienie przepisom postępowania mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Podkreślić trzeba, że dla spełnienia tego wymogu nie wystarczy przytoczenie w petitum skargi kasacyjnej formuły o naruszeniu przepisów postępowania mającym wpływ na wynik sprawy, lecz konieczne jest wykazanie, który przepis postępowania został naruszony, w jaki sposób oraz wpływu zarzucanego naruszenia na wynik sprawy. O skuteczności zarzutów, postawionych w oparciu o podstawę kasacyjną określoną w art. 174 pkt 2 p.p.s.a., nie decyduje bowiem każde stwierdzone uchybienie przepisom postępowania, lecz tylko takie, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Prawidłowe sformułowanie podstaw kasacyjnych i ich należyte uzasadnienie ma kluczowe znaczenie dla wyniku sprawy, ponieważ Naczelny Sąd Administracyjny, mocą art. 183 § 1 p.p.s.a., jest związany granicami skargi kasacyjnej. Zarzuty kasacyjne nie odpowiadające wskazanym warunkom uniemożliwiają Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu ocenę ich zasadności. Zaznaczyć należy, że Sąd nie może domniemywać intencji strony i samodzielnie uzupełniać, czy też konkretyzować zarzutów kasacyjnych lub ich uzasadnienia. Zarzucając naruszenie przepisów postępowania skarżący kasacyjnie w żaden sposób nie wykazał jakiegokolwiek wpływy podnoszonych naruszeń na wynik sprawy, ograniczając się jedynie do stwierdzenie, że powyższe naruszenia "mają istotny wpływ na wynik sprawy". Naczelny Sąd Administracyjny uznał za zasadne odniesienie się do zarzutu naruszenia art.144§4 p.p.s.a. Przypomnieć należy, że przepis art. 141 § 4 p.p.s.a. określa niezbędne elementy, jakie powinno zawierać prawidłowo sporządzone uzasadnienie wyroku. Powinno ono mianowicie zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie, a ponadto, jeżeli w wyniku uwzględnienia skargi sprawa ma być ponownie rozpatrzona przez organ administracji - wskazania co do dalszego postępowania. W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. może stanowić skuteczną samodzielną podstawę kasacyjną, gdy uzasadnienie wyroku nie zawiera wszystkich elementów wymienionych w tym przepisie, w tym gdy w ramach przedstawienia stanu sprawy nie zawiera stanowiska sądu odnośnie do stanu faktycznego przyjętego jako podstawa zaskarżonego rozstrzygnięcia (por. uchwała NSA z 15 lutego 2010 r., sygn. akt II FPS 8/09, ONSAiWSA 2010, Nr 3, poz. 39; a także wyroki NSA: z 19 lutego 2019 r., sygn. akt II GSK 5379/16; z 20 sierpnia 2009 r., sygn. akt II FSK 568/08, LEX nr 513044). Naruszenie to musi być na tyle istotne, aby można było uznać, że mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.), co strona skarżąca kasacyjnie powinna wykazać. Uzasadnienie zaskarżonego wyroku zawiera wszystkie elementy konstrukcyjne przewidziane w tym przepisie. To zaś, że skarżąca nie podziela stanowiska WSA i uważa uzasadnienie wyroku za niepełne nie stanowi skutecznej przesłanki uwzględnienia zarzutu naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. (por. wyrok NSA z 29 kwietnia 2015 r., sygn. akt II GSK 470/14). Podkreślić bowiem należy, że nie można mylić dostateczności uzasadnienia z siłą jego przekonywania i trafnością wskazanych w nim argumentów. Celem uzasadnienia jest wprawdzie przekonanie stron postępowania o trafności rozstrzygnięcia, ewentualna wadliwość argumentacji bądź prezentowanie przez stronę innego poglądu niż wskazany w uzasadnieniu nie stanowi jednak o naruszeniu przez sąd art. 141 § 4 p.p.s.a., gdy uzasadnienie zawiera wszystkie wymagane prawem elementy. Brak odniesienia się Sądu do wszystkich postawionych w skardze zarzutów nie uzasadnia przyjęcia, że uzasadnienie sporządzone jest na tyle wadliwie, że musi to prowadzić do uchylenia zaskarżonego wyroku. Konieczne jest wykazanie, że przy odniesieniu się do wszystkich zarzutów rozstrzygnięcie sadu było by inne niż to które zostało podjęte. W niniejszej sprawie skarga kasacyjna takich argumentów nie zawiera. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, uzasadnienie zaskarżonego wyroku pozwala na odtworzenie toku rozumowania Sądu, który doprowadził do zajętego stanowiska, a tym samym możliwa była kontrola instancyjna zaskarżonego wyroku. Uzasadnienie to spełnia zatem wymogi przewidziane w art. 141 § 4 p.p.s.a. (zob. wyrok NSA z 15.03.2022 r II GSK 101/22). Mając powyższe na względzie należało uznać, że skarga kasacyjna skutecznie nie zakwestionowała przyjętego w sprawie stany faktycznego, a mianowicie, że z systemu identyfikacji działek rolnych (LPIS) wg danych na dzień 14 marca 2020 r. wynika, iż skarżący posiadał 41,16 ha trwałych użytków zielonych i pastwisk trwałych położonych na obszarze Natura 2000, zgodnie z definicją określoną w art. 4 ust. 1 lit. h) rozporządzeniu 1307/2013 położonych na działkach nr: [...], jednakże stanowiących przedmiot dzierżawy krótkoterminowej. Jednocześnie przedstawienie w chwili ubiegania się o wsparcie w ramach operacji typu "Inwestycje w gospodarstwach położonych na obszarach Natura 2000" umowy dzierżawy zawartej z Agencją Nieruchomości Rolnych, której okres obowiązywania jest krótszy niż 7 lat liczony od dnia złożenia wniosku o przyznanie pomocy i jest to jedyny grunt, na którym znajdują się trwałe użytki zielone na obszarze Natura 2000, wykluczył skarżącego z możliwości uzyskania wsparcia. Ponadto, działki nr: [...], na których w tabeli 1 biznesplanu skarżącego stanowią powierzchnię TUZ na obszarze Natura 2000 stanowią dzierżawę krótkoterminową (umowa dzierżawy z dnia 11.10.2011 r. zawarta z osobami fizycznymi, obowiązująca od dnia 11.10.2011 r. do dnia 11.10.2021 r.), której okres obowiązywania jest krótszy niż 7 lat liczony od dnia złożenia wniosku o przyznanie pomocy, nie mogą zostać wzięte pod uwagę. Brak skutecznego zakwestionowania przyjętego stanu faktycznego prowadzi do uznania za bezzasadny zarzut naruszenia przepisów prawa materialnego zawarty w pkt.2 petitum skargi. Mając powyższe na względzie Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art.184 p.p.s.a skargę kasacyjną oddalił.