I GSK 1755/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Tomasz Smoleń po rozpoznaniu w dniu 21 stycznia 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej wniosku R. K. o wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia w sprawie ze skargi kasacyjnej R. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 24 stycznia 2025 r. sygn. akt V SA/Wa 2399/24 w sprawie ze skargi R. K. na postanowienie Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 1 lipca 2024 r. nr 440000.71.1260.2024.RED-P.3.RE w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym postanawia: odmówić wstrzymania wykonania zaskarżonego postanowienia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 24 stycznia 2025 r., sygn. akt V SA/Wa 2399/24, oddalił skargę R. K. (skarżący kasacyjnie) na postanowienie Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (organ, Prezes ZUS) z dnia 1 lipca 2024 r., nr 440000.71.1260.2024.RED-P.3.RE w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym. Skarżący kasacyjnie, reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, w złożonej skardze kasacyjnej od ww. wyroku Sądu I instancji zawarł wniosek na podstawie art. 61 § 3 w zw. z art. 193 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.; dalej: p.p.s.a.) o wstrzymanie wykonania "zaskarżonej decyzji" do czasu zakończenia postępowania kasacyjnego. Wniosek nie zawierał uzasadnienia. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 61 § 3 p.p.s.a., po przekazaniu sądowi skargi, Sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1 tego przepisu, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków (...). Zgodnie z uchwałą składu siedmiu sędziów NSA z 16 kwietnia 2007 r., sygn. akt I GPS 1/07, instytucja ta znajduje również zastosowanie w postępowaniu kasacyjnym. Warunkiem udzielenia ochrony tymczasowej jest uprawdopodobnienie przez stronę wystąpienia przesłanek, o których mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a. Stwierdzić przy tym należy, że za wyrządzenie znacznej szkody należy rozumieć taką szkodę, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego lub wyegzekwowanego świadczenia ani nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego. Trudnymi do odwrócenia skutkami są zaś takie prawne lub faktyczne skutki, które raz zaistniałe powodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, przy czym powrót do stanu poprzedniego może nastąpić tylko po dłuższym czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków. Poza opisanymi przesłankami wynikającymi art. 61 § 3 p.p.s.a. oraz wymogami jakie stawiane są wnioskodawcy domagającemu się zastosowania przewidzianej tym przepisem instytucji ochrony tymczasowej, wskazać należy na pierwszorzędną przesłankę warunkującą zastosowanie powołanej regulacji. Otóż wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu może dotyczyć tylko takich aktów, które nadają się do wykonania. Wniosek o wstrzymanie wykonalności może bowiem dotyczyć jedynie takich aktów lub czynności, które nadają się do wykonania. Podkreślenia zatem wymaga, że choć każdy akt administracyjny wywołuje określone następstwa prawne, to nie każdy podlega wykonaniu, rozumianemu jako możliwość realizacji płynących zeń uprawnień lub też konieczność podporządkowania się określonym w nim obowiązkom (tak Ł. Strzępek (w:) "Pisma stron w postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, orzecznictwo, wzory", R. Mikosz (red.), Warszawa 2008, str. 188). Przez pojęcie wykonania aktu administracyjnego należy przy tym rozumieć spowodowanie w sposób dobrowolny lub doprowadzenie w trybie przymusu państwowego (egzekucji) do takiego stanu rzeczy, który jest zgodny z rozstrzygnięciem zawartym w danym akcie (zob. J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2006, s. 186, czy też np. postanowienie NSA z dnia 31 stycznia 2006 r., sygn. akt II FZ 882/05; orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne na stronie www.orzeczenia.nsa.gov.pl). W orzecznictwie podkreśla się, że w istocie problem wykonania aktu administracyjnego dotyczy aktów zobowiązujących, ustalających dla ich adresatów nakazy powinnego zachowania lub zakazy określonego zachowania, aktów, na podstawie których określony podmiot uzyskuje równocześnie uprawnienie i mocą którego zostają na niego nałożone obowiązki, oraz aktów, na podstawie których jeden podmiot jest do czegoś zobowiązany, a drugi wyłącznie uprawniony (por. postanowienie NSA z dnia 10 maja 2012 r., sygn. akt II FZ 358/12). W niniejszej sprawie zaskarżone zostało postanowienie Prezesa ZUS z dnia 1 lipca 2024 r., nr 440000.71.1260.2024.RED-P.3.RE, utrzymujące w mocy postanowienie ZUS z dnia 14 maja 2024 r., nr 440000.71.852.2024.RED-P.3.RE o oddaleniu zarzutów w sprawie egzekucji administracyjnej prowadzonej na podstawie tytułów wykonawczych. Przedmiotem zawartego w skardze kasacyjnej wniosku o wstrzymanie wykonania jest bowiem postanowienie (omyłkowo wskazane przez autora jako "decyzja") wydane w toku postępowania egzekucyjnego, dotyczące zarzutów na to postępowanie. Jest to zatem akt, który nie dokonuje zmian w zakresie praw lub obowiązków skarżącego, w szczególności nie nakłada na niego powinności określonego zachowania. Zaskarżone postanowienie nie tworzy po stronie skarżącej uprawnień lub obowiązków o charakterze materialnoprawnym, nadających się do egzekucji (wykonania). Jest to wyłącznie akt administracyjny o charakterze proceduralnym, nie wprowadzający w sytuacji prawnej skarżącego zmian, których wystąpieniu można by się przeciwstawić poprzez wstrzymanie jego wykonania. Na gruncie przywołanych poglądów judykatury i doktryny stwierdzić należy, że zaskarżone w niniejszej sprawie postanowienie nie nadaje się do wykonania i nie podlega wykonaniu, a zatem nie jest możliwe wstrzymanie jego wykonalności na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a. W konsekwencji wniosek o wstrzymanie nie może zostać uwzględniony. Na marginesie tylko Naczelny Sąd Administracyjny wskazuje, że wniosek skarżącego kasacyjnie o wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia nie został w żaden sposób uzasadniony, co powoduje, że w przedmiotowej sprawie zaistniała także podstawa do odmowy wstrzymania jego wykonania. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a. w zw. z art. 193 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.