I GSK 1747/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Piotr Pietrasz (spr.) Sędzia NSA Michał Kowalski Sędzia del. NSA Jacek Surmacz po rozpoznaniu w dniu 5 sierpnia 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej A. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 10 września 2025 r. sygn. akt III SA/Wr 133/25 w sprawie ze skargi A. K. na decyzję Dyrektora Dolnośląskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa we Wrocławiu z dnia 24 stycznia 2025 r. nr 9001-00000000003/25 w przedmiocie przyznania pomocy finansowej producentowi rolnemu, w którego gospodarstwie rolnym powstały szkody spowodowane powodzią oddala skargę kasacyjną.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu wyrokiem z dnia 10 września 2025 r., sygn. akt III SA/Wr 133/25 na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (aktualnie: Dz. U. 2026 poz. 143, dalej: "p.p.s.a.") oddalił skargę A. K. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa we Wrocławiu z dnia 24 stycznia 2025 r. w przedmiocie przyznania pomocy finansowej producentowi rolnemu z tytułu szkód w gospodarstwie rolnym w uprawach rolnych spowodowanych wystąpieniem powodzi we wrześniu 2024 r. Skarżący – reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika – wniósł skargę kasacyjną. W skardze kasacyjnej zaskarżono powyższy wyrok w całości wnosząc o jego uchylenie i uchylenie decyzji organów obu instancji, ewentualnie o jego uchylenie i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania, zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych oraz nie wnosił o rozpoznanie sprawy na rozprawie. Zaskarżonemu wyrokowi skarżący kasacyjnie zarzucił: 1. w granicach wskazanych w art. 174 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r., poz. 143, dalej: p.p.s.a.) naruszenie przez Sąd prawa materialnego przez jego błędną, zawężającą wykładnię, co przejawiało się w błędnym uznaniu przez Sąd, że organy prawidłowo zinterpretowały § 13zzs ust. 1 pkt 1) rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 stycznia 2015 r. w sprawie szczegółowego zakresu i sposobów realizacji niektórych zadań Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. z 2015, poz. 187 z późn. zm.; dalej jako: "rozporządzenie") i przyjęły, że pomoc finansowa udzielana przez Agencję na podstawie tego przepisu może być przyznana wyłącznie do tych działek, które znajdują się na terenie gmin objętych stanem klęski żywiołowej podczas, gdy prawidłowa wykładnia powinna prowadzić do wniosku, że przepis ten nie zawiera takiego ograniczenia i że pomoc finansowa może zostać przyznana również do działek położonych na terenie gmin, na których stanu klęski żywiołowej nie wprowadzono. Zarzucono również naruszenie przez Sąd prawa materialnego przez jego niewłaściwe zastosowanie, co przejawiało się w błędnym uznaniu przez Sąd, że organy prawidłowo nie zastosowały wobec skarżącego § 13zzs ust. 1 pkt 1) rozporządzenia i odmówiły mu przyznania pomocy do działek, na których na skutek powodzi, która miała miejsce we wrześniu 2024 r. powstały szkody w uprawach kukurydzy podczas, gdy działki te w świetle prawidłowej wykładni przepisów powinny kwalifikować się do przyznania skarżącemu pomocy; Strona przeciwna nie skorzystała z prawa do wniesienia odpowiedzi na skargę kasacyjną. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionej podstawy. Stosownie do art. 182 § 2 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym, gdyż skarżący kasacyjnie zrzekł się rozprawy, a druga strona nie zażądała jej przeprowadzenia. Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania przed wojewódzkim sądem administracyjnym. Naczelny Sąd Administracyjny nie stwierdził aby w rozpoznawanej sprawie wystąpiła którakolwiek z przesłanek nieważności postępowania – określonych w art. 183 § 2 p.p.s.a. – jak też aby zachodziły przesłanki wymagające uchylenia wydanego w sprawie orzeczenia oraz odrzucenia skargi lub umorzenia postępowania (art. 189 p.p.s.a.). Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznając sprawę związany był granicami skargi kasacyjnej, czyli wnioskami skargi kasacyjnej i jej podstawami. Jak wynika z art. 193 p.p.s.a. (zdanie drugie), uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. Regulacja ta, jako mająca charakter szczególny, daje Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu możliwość, w przypadku oddalenia skargi kasacyjnej, ograniczenia się w uzasadnieniu wyroku, jedynie do oceny zasadności podniesionych w niej zarzutów. Przystępując do rozważań na tle zarzutów kasacyjnych oraz ich uzasadnienia należy wskazać, że istota sprawy sprowadza się do oceny czy zasadności odmowy przyznania pomocy finansowej przewidzianej w § 13zzs rozporządzenia do działek nr ewid. [...] z uwagi na to, że - pomimo, iż na działkach tych wystąpiły szkody w uprawach spowodowane zalaniem tych działek - zlokalizowane były poza obszarami, na których ogłoszony został stan klęski żywiołowej w związku z powodzią we wrześniu 2024 r. Odnosząc się merytorycznie do tego zagadnienia należy wskazać, że kwestia przyznawania pomocy finansowej producentowi rolnemu, w którego gospodarstwie rolnym powstały szkody w uprawach tj. kukurydzy, buraków cukrowych, ziemniaków, soi, konopi włóknistych, tytoniu, chmielu, lnu, winorośli, ziół, słonecznika lub warzyw spowodowane wystąpieniem powodzi, która miała miejsce we wrześniu 2024 roku, w związku z którą wprowadzono stan klęski żywiołowej uregulowana została w § 13zzs rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 27 stycznia 2015 r. w sprawie szczegółowego zakresu i sposobów realizacji niektórych zadań Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (tj. Dz. U. z 2015, poz. 187 ze zm.). Zgodnie z § 13zzs ust. 1 rozporządzenia ARiMR w 2024 r. Agencja udziela pomocy finansowej na realizację innych zadań wynikających z polityki państwa w zakresie rolnictwa i rozwoju wsi, o której mowa w § 2 ust. 1 pkt 6, poszkodowanemu w rozumieniu art. 2 ustawy z dnia 16 września 2011 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z usuwaniem skutków powodzi (Dz.U. z 2024 r. poz, 654 i 1473) będącemu producentem rolnym w którego gospodarstwie rolnym powstały szkody w uprawach kukurydzy, buraków cukrowych, ziemniaków, soi, konopi włóknistych, tytoniu, chmielu, lnu, winorośli, ziół, słonecznika lub warzyw spowodowane wystąpieniem powodzi, która miała miejsce we wrześniu 2024 r., w związku z którą wprowadzono stan klęski żywiołowej. Ustawodawca nie wprowadza ograniczeń co do obszaru, jaki może zostać objęty stanem klęski żywiołowej. Klęski żywiołowe mają na ogół zasięg miejscowy, lecz zdarzają się i takiego rodzaju zjawiska uzasadniające wprowadzenie stanu klęski żywiołowej, które obejmują cały nieomal obszar danego państwa lub paraliżują normalne życie jego ludności. Konstytucja dopuszcza wprowadzenie stanu klęski żywiołowej w zależności od potrzeb na części albo na całym terytorium państwa (art. 232 Konstytucji RP). Objęcie obszaru dotkniętego katastrofą stanem klęski żywiołowej umożliwia sprawniejsze i skuteczniejsze prowadzenie akcji ratowniczej oraz umożliwia osobom zamieszkałym na tym terenie szybsze uzyskiwanie pomocy ze strony powołanych do jej niesienia służb i instytucji, uzyskiwanie odszkodowań, pomocy materialnej itd. Właściwa wykładnia § 13zzs ust. 1 pkt 1) rozporządzenia powinna uwzględniać okoliczność, że finalnie stan klęski żywiołowej ogłoszony w związku z powodzią, która miała miejsce we wrześniu 2024 r., nie został wprowadzony w całym kraju, lecz w jego poszczególnych obszarach. Stan klęski żywiołowej w związku z powodzią we wrześniu 2024 r. został uregulowany w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 16 września 2024 r. w sprawie wprowadzenia stanu klęski żywiołowej na obszarze części województwa dolnośląskiego, lubuskiego, opolskiego oraz śląskiego (Dz. U. poz. 1395 ze zm., dalej jako: rozporządzenie w sprawie klęski żywiołowej). W rozporządzeniu w sprawie klęski żywiołowej wskazano pierwotnie, że stan ten obejmuje w województwie dolnośląskim - powiaty kamiennogórski, karkonoski, kłodzki, lwówecki, wałbrzyski i ząbkowicki oraz miasta na prawach powiatu W. i J.. W dniu 17 września 2024 r. rozszerzono ww. obszar o powiaty dzierżoniowski, lubański i świdnicki. W dniu 20 września 2024 r. ponownie rozszerzono ww. obszary o kolejne powiaty: bolesławiecki, jaworski, legnicki i złotoryjski. W dniu 22 września 2024 r. rozszerzenie obszarów dotyczyło powiatu zgorzeleckiego, gminę miejską O. oraz gminę wiejską O. w powiecie oławskim, gminę K. oraz gminę S. w powiecie wrocławskim. Ostatnie poszerzenie obszaru objętego stanem klęski żywiołowej miało miejsce w dniu 25 września 2024 r. i obejmowało kolejne powiaty: miasto na prawach powiatu L. oraz gminę M. w powiecie wrocławskim. W żadnym z obszarów w których wprowadzono stan klęski żywiołowej nie znalazły się sporne działki objęte wnioskiem skarżącego. Prawidłowa jest przy tym interpretacja § 13zzs ust. 1 pkt 1 rozporządzenia dotycząca wskazania podmiotów uprawnionych do pomocy, zgodnie z którą powinna ona uwzględniać okoliczność wprowadzenia stanu klęsk żywiołowej na poszczególnych obszarach kraju. Stan klęski żywiołowej może być ogłoszony na obszarze na którym wystąpiła klęska żywiołowa, a także na obszarze, na którym wystąpiły lub mogą wystąpić skutki tej klęski. W rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 1 u.s.k.ż., klęska żywiołowa to katastrofa naturalna lub awaria techniczna, której skutki zagrażają życiu lub zdrowiu dużej liczby osób, mieniu w wielkich rozmiarach albo środowisku na znacznych obszarach, a pomoc i ochrona mogą być skutecznie podjęte tylko przy zastosowaniu nadzwyczajnych środków, we współdziałaniu różnych organów i instytucji oraz specjalistycznych służb i formacji działających pod jednolitym kierownictwem. Należy przy tym rozróżnić pojęcia "katastrofa naturalna", "klęska żywiołowa" i "stan klęski żywiołowej", przy czym w § 13zzs ust. 1 pkt 1 rozporządzenia ustawodawca zawarł warunek wystąpienia szkód spowodowanych powodzią, w wyniku której ogłoszono stan klęski żywiołowej. Interpretacja przedstawiona przez skarżącego, zgodnie z którą pomoc na podstawie § 13zzs rozporządzenia może przysługiwać producentowi, który poniósł szkody na obszarach na których wystąpiła klęska żywiołowa lecz na których nie wprowadzono stanu klęski żywiołowej, jest interpretacją, która powodowałaby, że sformułowanie "(...) w związku z którą wprowadzono stan klęski żywiołowej" należałoby uznać za zbędny. Gdyby pomijać okoliczność wprowadzenia stanu klęski żywiołowej na poszczególnych obszarach kraju - którą to interpretację przepisu próbuje forsować skarżący kasacyjnie - to sporny przepis nie powinien odwoływać się do okoliczności wprowadzenia stanu klęski żywiołowej, lecz powinien jedynie wskazywać na skutki, które powstały w wyniku powodzi, która miała miejsce w 2024 roku. Na takie działanie ustawodawca się jednak nie zdecydował i wprowadził uszczegółowiający przepis rozporządzenia uzależniający pomoc od wystąpienia szkód, które zostały spowodowane nie samą powodzą z 2024 r., lecz powodzią, w związku z którą wprowadzono stan klęski żywiołowej, co zostało prawidłowo ocenione w zaskarżonym wyroku. Odwołanie się w §13 zzs rozporządzenia do "powodzi, która miała miejsce we wrześniu 2024 r. w związku z którą wprowadzono stan klęski żywiołowej" wymaga zatem uwzględnienia obowiązującego w tym zakresie rozporządzenia w sprawie klęski żywiołowej i jednoznacznego wskazania w nim obszarów, na których stan ten wystąpił. W konsekwencji, działki zlokalizowane poza wspomnianymi obszarami, pomimo ich zalania i zniszczenia znajdujących się na nich upraw, nie kwalifikują się do pomocy ma podstawie § 13zzs rozporządzenia. Mając na uwadze powołane rozporządzanie Rady Ministrów dotyczące stanu klęski żywiołowej w związku z powodzią we wrześniu 2024 r. słusznie zatem stwierdzono, że wniosek strony w części dotyczącej spornych działek nie mógł być objęty pomocą, ponieważ Gmina S. nie była objęta stanem klęski żywiołowej. Stąd na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji wyroku.