I GSK 1745/15

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Piotr Pietrasz po rozpoznaniu w dniu 13 czerwca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej w sprawie ze skargi kasacyjnej E. H. G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 10 czerwca 2015 r., sygn. akt I SA/Sz 1127/14 w sprawie ze skargi E. H. G. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Szczecinie z dnia [...] czerwca 2014 r. nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego postanawia: umorzyć postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie wyrokiem z 10 czerwca 2015 r., sygn. akt I SA/Sz 1127/14 oddalił skargę E. H. G. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w S. z dnia [...] czerwca 2014 r. w przedmiocie podatku akcyzowego. Skarżący złożył skargę kasacyjną od tego wyroku. Od skargi kasacyjnej został uiszczony wpis sądowy w wysokości 261 zł. W piśmie z [...] maja 2017 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w S. przekazał kopię własnej decyzji z [...] kwietnia 2017 r. uchylającej decyzję Dyrektora Izby Celnej w S. z dnia [...] czerwca 2014 r. i poprzedzającą ją decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w S. z [...] kwietnia 2014 r. oraz umarzającą postępowanie wszczęte przez Naczelnika Urzędu Celnego w S. postanowieniem z [...] lutego 2014 r. Organ wskazał, iż dokumenty stanowiące podstawę ww. rozstrzygnięć dotyczące zakupu na terytorium Niemiec, przemieszczenia do Polski oraz rejestracji w kraju dotyczyły innego pojazdu niż wskazany w decyzjach samochód marki Lewus RX 400, nr nadwozia [...]. W konsekwencji sfałszowany niemiecki dowód rejestracyjny, zaświadczenie o przeprowadzeniu badań technicznych, umowa kupna sprzedaży, nie mogły stanowić podstawy ustalenia przedmiotu opodatkowania, jego cech oraz podstawy opodatkowania. Ujawnienie powyższych okoliczności, istniejących w dniu wydania decyzji, a nieznanych organowi, który wydał decyzję, było o tyle istotne, że jednoznacznie wykazało, iż rozstrzygnięcie zawarte w decyzji Dyrektora Izby Celnej w S. z [...] czerwca 2014 r. i decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w S. z [...] kwietnia 2014 r. oparte zostały na dokumentach nieodnoszących się do pojazdu, którego nabycie wewnątrzwspólnotowe zostało opodatkowane. Biorąc pod uwagę całość materiału dowodowego Dyrektor Administracji Skarbowej w S., uznał, że zaistniały przesłanki określone w art. 240 § 1 pkt 5 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 749 ze zm. dalej: O.p.) i zasadnym było uchylenie decyzji II i I instancji. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 161 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., dalej "p.p.s.a.") sąd wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania, gdy postępowanie z innych przyczyn stało się bezprzedmiotowe. Zgodnie z § 2 tegoż artykułu postanowienie o umorzeniu postępowania może zapaść na posiedzeniu niejawnym. Użycie w art. 161 § 1 pkt 3 zwrotu normatywnego "stało się bezprzedmiotowe" oznacza, że chodzi w nim o przyczynę, która zaistniała dopiero w toku postępowania sądowoadministracyjnego, po wniesieniu skargi do sądu (por. Dauter B., Gruszczyński B., Kabat A., Niezgódka-Medek M.; Komentarz do art.161 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, LEX 2011). Umorzenie postępowania oznacza przerwanie i zakończenie postępowania sądowoadministracyjnego z powodu zaistnienia w jego toku zdarzeń, które uniemożliwiają osiągnięcie jego celu, albo powodują, że dokonanie przez sąd administracyjny kontroli zaskarżonego aktu lub czynności staje się zbędne albo nawet niedopuszczalne (por. T. Woś, Hanna Knysiak-Molczyk, Marta Romańska; Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2008, s. 579). W niniejszej sprawie E. H. G. zaskarżył skargą kasacyjną wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 10 czerwca 2015 r., sygn. akt I SA/Sz 1127/14. Decyzja Dyrektora Izby Celnej w S. z dnia [...] kwietnia 2014 r. oraz poprzedzającą ją decyzja Naczelnika Urzędu Celnego w S. z [...] kwietnia 2014 r. zostały uchylone w całości przez Dyrektora Administracji Skarbowej w S. [...] kwietnia 2017 r. Utraciły zatem moc i nie istnieją w porządku prawnym, co powoduje, iż skarga kasacyjna strony stałą się niedopuszczalna z uwagi na brak substratu zaskarżenia. Uzasadnia to umorzenie postępowania sądowoadministracyjnego, na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Należy jednocześnie zaznaczyć, że Naczelny Sąd Administracyjny 5 czerwca 2017 r., w sprawie o sygn. akt II GPS 1/17, w składzie siedmiu sędziów, podjął uchwałę, iż w trakcie postępowania sądowoadministracyjnego można wszcząć postępowanie administracyjne w celu zmiany, uchylenia, stwierdzenia nieważności aktu lub wznowienia postępowania w sprawie kontrolowanego przez sąd rozstrzygnięcia, jednakże organ administracji publicznej obowiązany jest zawiesić to postępowanie na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2016 r., poz. 23 ze zmianami) do czasu prawomocnego zakończenia postępowania sądowoadministracyjnego. W uzasadnieniu wskazano jednak, że w przypadku konkurencyjności postępowania sądowoadministracyjnego i administracyjnego prowadzonego w trybie wznowienia część z przesłanek uzasadniających jego uruchomienia może zostać ujawniona lub wystąpić po wydaniu zaskarżonej do sądu administracyjnego decyzji. Niekiedy nie będą one wobec tego mogły zostać uwzględnione w toku przeprowadzanej przez sąd kontroli legalności działania organu administracji publicznej. Sąd może bowiem uznać, ze zaistnienie niektórych z nich nie jest związane z naruszeniem prawa, co sprawia, że nie ma podstaw do zastosowania sankcji z art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) p.p.s.a. (Z. Kmieciak, Zarys teorii postępowania administracyjnego. Warszawa, s. 385-386). Taka sytuacja zachodzi w tej sprawie. Wznowienia postępowania nastąpiło bowiem na podstawia art. 240 § 1 pkt 5 O.p. po wyjściu na jaw istotnych dla sprawy nowych okoliczności faktycznych istniejących w dniu wydania decyzji nieznanych organowi, który wydał decyzję. Przesłanka wznowienia postępowania nie wiązała się w tym przypadku z naruszeniem prawa przez organy podatkowe. W konsekwencji okoliczności te nie mogły być uwzględnione zarówno przed Sądem I instancji, jak również przed Naczelnym Sądem Administracyjnym. Zwrócić natomiast należy uwagę, że nadrzędnym dążeniem organów państwa powinno być "usunięcie z obrotu prawnego tych rozstrzygnięć, które zostały podjęte w wyniku wadliwie przeprowadzonego postępowania". Uwagi powyższe odnoszą się również do sytuacji, w których organom administracji nie można zarzucić naruszenia prawa, jednak że pojawiają się inne okoliczności mogące świadczyć o podjęciu wadliwego rozstrzygnięcia. Wykładnia przepisów proceduralnych musi więc być dokonywana tak, aby "jak najefektywniej (szybko i skutecznie) eliminować takie wadliwe rozstrzygnięcia, chroniąc w ten sposób obywatela przed niepotrzebnym oczekiwaniem na ostateczne rozstrzygnięcie jego sprawy" (W. Sawczyn, Z problematyki zbiegu drogi administracyjnego postępowania nadzwyczajnego i drogi kontroli sądowej w: red. J. Niczyporuk, Kodyfikacja postępowania administracyjnego, Lublin 2010 r., s. 687-693). W niniejszej sprawie Dyrektor Administracji Skarbowej w S. wyeliminował z obrotu prawnego decyzje pierwszej i drugiej instancji zatem postępowanie stało się bezprzedmiotowe. W świetle powyższego, na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.