I GSK 1700/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Grzelak po rozpoznaniu w dniu 29 maja 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej wniosku K. o dopuszczenie do udziału w postępowaniu w sprawie w charakterze uczestnika postępowania w sprawie ze skargi kasacyjnej O. w T. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 5 sierpnia 2024 r. sygn. akt III SA/Gl 1045/23 w sprawie za skargi O. w T. na decyzję Zarządu Województwa Śląskiego z dnia 19 września 2023 r. nr 3439/RT/2023 w przedmiocie określenia kwoty dofinansowania przypadającej do zwrotu z udziałem środków z budżetu Unii Europejskiej postanawia: dopuścić K. do udziału w sprawie w charakterze uczestnika postępowania.

I Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z 5 sierpnia 2024 r., sygn. akt III SA/Gl 1045/23, działając na podstawie ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (obecnie: tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.; dalej jako: "p.p.s.a.") oddalił skargę O. w T. (aktualnie: "O. w T. w restrukturyzacji"; dalej jako: "skarżąca") na decyzję Zarządu Województwa Śląskiego z 19 września 2023 r. w przedmiocie określenia kwoty dofinansowania przypadającej do zwrotu z udziałem środków z budżetu Unii Europejskiej. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła skarżąca. W piśmie z 14 marca 2025 r. K. (dalej jako: "wnioskodawca") wniosła o dopuszczenie jej do udziału w postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym jako organizacji społecznej, w trybie art. 9 § 2 p.p.s.a. W uzasadnieniu swojego wniosku wnioskodawca wyjaśniła, że jest największą niezależną organizacją samorządu gospodarczego w Polsce, reprezentującą interesy przedsiębiorców oraz instytucji otoczenia biznesu, a jako podmiot aktywnie zaangażowany w ochronę praw i interesów przedsiębiorców, reprezentuje interesy podmiotów, które korzystają z podobnych form wsparcia w ramach polityki spójności UE, ma istotny interes w niniejszej sprawie, gdyż dotyczy ona kwestii fundamentalnych dla przedsiębiorców korzystających z funduszy unijnych oraz zasad funkcjonowania instytucji publicznych w zakresie oceny prawidłowości realizowanych projektów. Wnioskodawca, jak wynika z uzasadnienia wniosku, dąży do zapewnienia jednolitej i przewidywalnej wykładni przepisów dotyczących zwrotu środków unijnych i uczestniczy w dialogu z administracją publiczną w zakresie wdrażania funduszy europejskich, co czynić ma ją kluczowym podmiotem w kontekście wykładni i stosowania prawa w tej dziedzinie. W ocenie wnioskodawcy niniejsza sprawa ma kluczowe znaczenie dla szerokiego grona przedsiębiorców i instytucji otoczenia biznesu korzystających z funduszy unijnych, a jej wynik wpłynie na standardy postępowań administracyjnych oraz pewność obrotu prawnego w zakresie korzystania ze środków publicznych. Tym samym, wnioskodawca, jako organizacja społeczna, której celem jest ochrona praw i interesów przedsiębiorców, ma pełne podstawy do udziału w postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, a dopuszczenie jej do udziału w sprawie, jak wskazała w uzasadnieniu swojego wniosku, przyczyni się do rzetelnego wyjaśnienia wszystkich okoliczności oraz zagwarantowania poszanowania praw przedsiębiorców. II Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wniosek zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z treścią art. 33 § 2 zdanie pierwsze w związku z art. 9 p.p.s.a. w postępowaniu przed sądem administracyjnym, w tym także w postępowaniu kasacyjnym przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, stosownie do art. 193 zdanie pierwsze p.p.s.a., udział w charakterze uczestnika postępowania może zgłosić organizacja społeczna, o której mowa w art. 25 § 4 p.p.s.a., w sprawach dotyczących interesów prawnych innych osób, jeżeli sprawy te dotyczą zakresu jej statutowej działalności. Z kolei art. 25 § 4 p.p.s.a. przyznaje zdolność sądową organizacjom społecznym, choćby nie posiadały one osobowości prawnej, w zakresie ich statutowej działalności w sprawach dotyczących interesów prawnych innych osób. Udział organizacji społecznych w postępowaniach administracyjnych i sądowych ma na celu umożliwianie tym organizacjom prezentowanie własnego stanowiska w kwestiach, które mają znaczenie dla sposobu załatwienia sprawy. W samym założeniu więc celem udziału organizacji społecznej w postępowaniu jest nie tyle wspieranie strony, której interesu prawnego sprawa dotyczy, co przedstawianie własnego stanowiska odnośnie rozpoznawanej sprawy, z wykorzystaniem środków procesowych przysługujących stronie (por. uchwała NSA z 12 grudnia 2005 r., II OPS 4/05). Rozpoznając zgłoszony przez organizację społeczną w trybie art. 33 § 2 p.p.s.a. wniosek o dopuszczenie jej do udziału w sprawie sąd powinien badać, czy udział ten służy podstawowemu celowi wprowadzonego przez ten przepis rozwiązania, to jest zapewnieniu kontroli społecznej nad postępowaniem. Sąd rozpoznający daną sprawę niezależnie od mniej lub bardziej szczegółowych postanowień statutu takiej organizacji, ma prawo badać, czy w istocie dopuszczenie organizacji do udziału w sprawie będzie realizacją owej kontroli społecznej. Zgodnie bowiem ze stanowiskiem utrwalonym w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego warunkiem udziału organizacji społecznej w postępowaniu sądowoadministracyjnym jest nie tylko okoliczność, że sprawa dotyczy zakresu jej statutowej działalności, ale także to, że przemawia za tym interes społeczny (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 29 grudnia 2005 r., II OZ 907/05; z 2 marca 2006 r., II OZ 233/06; z 14 października 2008 r., II OZ 1042/08; z 10 września 2008 r., I OSK 440/08). Udział takiej organizacji w postępowaniu sądowym nie może bowiem służyć interesom samej organizacji lub jej członków, lecz musi odpowiadać wymaganiom racjonalnie pojmowanej kontroli społecznej nad postępowaniem administracyjnym w indywidualnych sprawach (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 29 kwietnia 2013 r., II FZ 174/13 oraz wyrok z 13 stycznia 2015 r., II GSK 588/14). Podkreślenia także wymaga, iż cel działania określony w statucie nadanym czy przyjętym zgodnie z obowiązującym prawem może uzasadniać wystąpienie z żądaniem dopuszczenia do postępowania sądowego, jeżeli przedmiot postępowania wkracza w zakres działań organizacji społecznej, czy to ze względu na czynności postępowania, czy też ze względu na jego wynik. Jak wskazuje się w orzecznictwie celem wymienionym w statucie organizacji, uzasadniającym dopuszczenie organizacji społecznej do udziału w postępowaniu sądowym może być nie tylko obrona indywidualnych interesów i praw swoich członków, ale także na przykład propagowanie określonej działalności czy pewnych idei, ochrona wartości materialnych i niematerialnych, zapobieganie niekorzystnym zjawiskom społecznym lub ekonomicznym (por. postanowienie NSA z 21 października 2021 r., III OSK 703/21). Odnosząc powyższe rozważania do stanowiska wyrażonego we wniosku, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że wniosek ten zasługuje na uwzględnienie. Wnioskodawca, po pierwsze, posiada status organizacji społecznej, o której mowa w art. 25 § 4 p.p.s.a. Po drugie, porównanie zakresu całokształtu działalności wnioskodawcy z przedmiotem rozstrzyganej sprawy wskazuje, że dotyczy ona zakresu statutowej działalności wnioskodawcy. Zaś po trzecie, wstąpienie wnioskodawcy na etapie postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym może przyczynić się do realizacji celu, jakim jest zapewnienie kontroli społecznej nad tym postępowaniem. Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 33 § 2 w związku z art. 193 zdanie pierwsze p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.