I GSK 1683/22

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Bogdan Fischer Sędzia NSA Michał Kowalski (spr.) Sędzia del. WSA Piotr Kraczowski Protokolant asystent sędziego Tomasz Dąbrowski po rozpoznaniu w dniu 4 czerwca 2025 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Dyrektora Łódzkiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Łodzi od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 15 czerwca 2022 r. sygn. akt III SA/Łd 127/22 w sprawie ze skargi D. H. na decyzję Dyrektora Łódzkiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Łodzi z dnia 26 listopada 2021 r. nr 447/2021 w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu programu rolnośrodowiskowego 1. uchyla zaskarżony wyrok w całości; 2. oddala skargę; 3. zasądza od D. H. na rzecz Dyrektora Łódzkiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Łodzi 13 500 (trzynaście tysięcy pięćset) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi wyrokiem z dnia 15 czerwca 2022 r., sygn. akt III SA/Łd 127/22 na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w związku z art. 135 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (aktualnie: Dz. U. 2024 poz. 935, dalej: "p.p.s.a.") sprawy ze skargi D. H. na decyzję Dyrektora Łódzkiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Łodzi z dnia 26 listopada 2021 roku nr 447/2021 w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu Programu Rolnośrodowiskowego za lata 2010-2012 w pkt 1. uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Pabianicach nr 52/2021 z dnia 30 września 2021 roku; w pkt 2. umorzył postępowanie administracyjne; w pkt 3. zasądził zwrotu kosztów postępowania. Sąd I instancji orzekał w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy. W dniu 17 maja 2010 r. skarżący złożył pierwszy wniosek o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na powierzchnię 100,00 ha w ramach pakietu 2.10 uprawy sadownicze i jagodowe w ramach programu PROW 2007-2013 wnosząc o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na 2010 r. w kwocie 180 000,00 zł oraz zobowiązując się do realizacji pięcioletniego zobowiązania rolnośrodowiskowego. Składając wniosek o płatność rolnośrodowiskową beneficjent złożył plan działalności rolnośrodowiskowej deklarując realizację w latach 2010-2015 pakietu 2.10 uprawy sadownicze i jagodowe na powierzchni 100 ha na działce rolnej A zadeklarowanej we wniosku położonej w województwie warmińsko-mazurskim. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Pabianicach decyzją z dnia 19 kwietnia 2011 r. przyznał stronie płatność z tytułu programu rolnośrodowiskowego w wysokości 180 000,00 zł na rok 2010. Jednocześnie wskazał w tej decyzji, że przyznając płatność stwierdza się, że terminem rozpoczęcia pięcioletniego okresu zobowiązania jest dzień 1 marca 2010 r. oraz, że celem uzyskania płatności należy corocznie składać wniosek w terminie określonym dla składania wniosków o przyznanie płatności w przepisach o płatnościach do gruntów rolnych i płatności cukrowej. Decyzja ta została doręczona w dniu 22 kwietnia 2011 r. W dniu 16 maja 2011 r. wnioskodawca złożył wniosek o przyznanie płatności na rok 2011. Wniosek dotyczył przyznania: płatności bezpośredniej, pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW) oraz płatności rolnośrodowiskowej na powierzchnię 100,00 ha. Był to tzw. wniosek kontynuacyjny. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Pabianicach decyzją z dnia 9 grudnia 2011 r. przyznał stronie płatność z tytułu programu rolnośrodowiskowego w wysokości 180.000,00 zł i powierzchni stwierdzonej 100,00 ha. Jednocześnie wskazał w tej decyzji, że przyznając płatność stwierdza się, że terminem rozpoczęcia pięcioletniego okresu zobowiązania jest dzień 15 marca 2010 r. W dniu 15 maja 2012 r. skarżący złożył wniosek o przyznanie płatności na rok 2012. Był to tzw. wniosek kontynuacyjny. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Pabianicach decyzją z dnia 6 grudnia 2012 r. przyznał stronie płatność z tytułu programu rolnośrodowiskowego w wysokości 180 000,00 zł i powierzchni stwierdzonej 100,00 ha. W dniu 15 maja 2013 r. beneficjent złożył wniosek o przyznanie płatności na rok 2013. W dniach 1-9 sierpnia 2013 r. przeprowadzone zostały przez Biuro Kontroli na Miejscu Łódzkiego Oddziału Regionalnego ARiMR kontrole w gospodarstwie rolnym producenta rolnego. W czasie kontroli sprawdzano, czy wnioskodawca wywiązuje się z wymogów związanych z płatnościami rolnośrodowiskowymi. W raporcie z czynności kontrolnych stwierdzono nieprawidłowości o symbolach E2, E7 oznaczające dla rolnika brak spełnienia warunku przyznania płatności rolnośrodowiskowej w ramach deklarowanego wariantu/pakietu. W dniu 16 października 2013 r. do Łódzkiego Oddziału Regionalnego ARiMR wpłynęły pisemne wyjaśnienia strony, w których beneficjent zanegował ustalenia zawarte w Raporcie z czynności kontrolnych. W dniu 4 lutego 2014 r. do strony wysłana została informacja o możliwości dokonania zwrotu nienależnie pobranych płatności. W dniu 12 lutego 2014 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Pabianicach wydał decyzję o odmowie przyznania wnioskodawcy płatności rolnośrodowiskowej na rok 2013. W odwołaniu beneficjent nie zgodził się z pomiarami dokonanymi w trakcie kontroli na miejscu. Oświadczył również, że wszystkie drzewka owocowe w sadzie pochodzą od producentów wysokiej jakości materiału szkółkarskiego, posiadają odpowiednie paszporty i dokumentację oraz mają odpowiednią wysokość i średnicę oraz są dobrze ukorzenione. Podnosił również, że w kontroli na miejscu uczestniczyła kobieta, tymczasem na protokole brak jest wymienionej osoby płci żeńskiej. W dniu 25 kwietnia 2014 r. do organu wpłynął złożony przez stronę materiał dowodowy w postaci pomiarów działki rolnej A przeprowadzonych przez geodetę uprawnionego. Pomiary przeprowadzone były w dniu 25 kwietnia 2014 r. W dniu 15 maja 2014 r. strona złożyła wniosek o przyznanie płatności na rok 2014. Do wniosku dołączono mapę gospodarstwa rolnego i załącznik graficzny. Był to tzw. wniosek kontynuacyjny. W piśmie z dnia 4 czerwca 2014 r. Kierownik Biura Kontroli na Miejscu Łódzkiego Oddziału Regionalnego ARiMR odniósł się do zarzutów strony co do sposobu przeprowadzenia kontroli na miejscu. W dniu 10 czerwca 2014r. zostały złożone do sprawy z wniosku o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej za 2013 r. oświadczenia świadków, że w trakcie realizowanych czynności kontrolnych zauważyli oni towarzyszącą kobietę, która chodziła między rzędami drzewek sprawdzając ich liczebność i parametry. W dniu 13 czerwca 2014 r. Dyrektor Łódzkiego Oddziału Regionalnego ARiMR rozpoznając sprawę z odwołania na decyzję o odmowie przyznania płatności rolnośrodowiskowej za 2013 r. wydał decyzję nr 290/14 o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji z dnia 12 lutego 2014 r. Na powyższą decyzję skarżący wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi. W dniu 30 lipca 2014 r. strona złożyła do Dyrektora Łódzkiego Oddziału Regionalnego ARiMR pismo z Koła Łowieckiego Rogacz o oszacowaniu szkód w uprawach sadowniczych oraz oświadczenie o wystąpieniu siły wyższej. Dnia 9 września 2014 r. strona w sprawie o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na 2014 rok złożyła opinię Instytutu Ogrodnictwa z dnia 3 września 2014 r. na temat przyczyn zamierania drzew owocowych w gospodarstwie strony. W dniu 20 października 2014 r. wpłynęło pismo strony skierowane do Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Pabianicach, w treści którego wnosiła o wydanie zalecenia co do dalszego uzupełniania obsady. Pismo to zostało następnie uzupełnione pismem z dnia 27 października 2014 r. Pismem z dnia 23 października 2014 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Pabianicach zawiadomił stronę o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie ustalenia kwot nienależnie pobranej płatności rolnośrodowiskowej oraz poinformował stronę o prawie do czynnego udziału w postępowaniu. W zawiadomieniu wskazano, że podstawą do wszczęcia postępowania w sprawie nienależnie pobranych płatności rolnośrodowiskowej jest odmowa przyznania płatności za 2013 rok stwierdzona ostateczną decyzją z dnia 12 lutego 2014 r. Następnie w gospodarstwie strony w dniach 25 listopada 2014 r. - 15 grudnia 2014 r. przeprowadzono kontrolę na miejscu w zakresie programu rolnośrodowiskowego oraz kontrolę na miejscu w zakresie wzajemnej zgodności. Kontrola z zakresu wzajemnej zgodności nie wykazała nieprawidłowości. Wyrokiem z dnia 2 grudnia 2014 r. sygn. III SA/Łd 723/14 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalił skargę strony na decyzję z dnia 13 czerwca 2014 r. w przedmiocie odmowy przyznania płatności rolnośrodowiskowej na 2013 r. Wyrok ten był nieprawomocny, a strona zaskarżyła go do NSA skargą kasacyjną (sygn. II GSK 732/15). W dniu 3 grudnia 2014 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Pabianicach wydał decyzję o ustaleniu skarżącemu kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji Programu Rolnośrodowiskowego. Pismem z dnia 30 stycznia 2015 r. organ I instancji w sprawie o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej za 2014 rok zwrócił się do A Sp. z o.o. o podanie przyczyn niezamieszczenia strony w wykazie producentów w rolnictwie ekologicznym. W odpowiedzi Jednostka certyfikacyjna wskazała, że na dzień 30 października 2014 r. gospodarstwo nie znajdowało się pod nadzorem jednostki z uwagi na wygaśnięcie umowy o współpracy, zaś w dniu 31 grudnia 2014 r. strona złożyła wniosek jako uznanie z mocą wsteczną uprzedniego okresu konwersji. Pismem z dnia 19 lutego 2015 r. A sp. z o.o. poinformowało, że decyzją z dnia 18 lutego 2015 r. uznano z mocą wsteczną uprzedni okres konwersji w odniesieniu do działki rolnej A na działce ewidencyjnej o powierzchni 100 ha. W dniu 13 kwietnia 2015 r. Dyrektor Łódzkiego Oddziału Regionalnego ARiMR po rozpoznaniu odwołania od decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Pabianicach z dnia 3 grudnia 2014 r. o ustaleniu beneficjentowi kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji Programu Rolnośrodowiskowego wydał decyzję, w której uchylił w całości zaskarżoną odwołaniem decyzję w całości i ustalił kwotę nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji programu rolnośrodowiskowego w wysokości 540 000,00 zł. Strona wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi. W dniu 27 maja 2015 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Pabianicach wydał decyzję o odmowie przyznania płatności rolnośrodowiskowej na 2014 rok. Wyrokiem z dnia 25 października 2016 r. sygn. III SA/Łd 545/16 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalił skargę na decyzję nr 829/15/16 Dyrektora Łódzkiego Oddziału Regionalnego ARiMR w przedmiocie odmowy przyznania płatności rolnośrodowiskowej na rok 2014. W dniu 17 stycznia 2017 r. strona zaskarżyła ten wyrok skargą kasacyjną. Przed Naczelnym Sądem Administracyjnym sprawa zawisła pod sygn. akt: I GSK 1346/18. Wyrokiem z dnia 25 października 2016 r. sygn. II GSK 732/15 Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 2 grudnia 2014 r. sygn. III SA/Łd 723/14 i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi tym samym ponownie rozpatrywał skargę na decyzję z dnia 13 czerwca 2014 r. w przedmiocie odmowy przyznania płatności rolnośrodowiskowej na 2013 r. Wyrokiem z dnia 8 marca 2017 r. sygn. III SA/Łd 45/17 w sprawie dotyczącej odmowy przyznania skarżącemu płatności rolnośrodowiskowej na rok 2013 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi uchylił zaskarżoną skargą decyzję Dyrektora Łódzkiego Oddziału Regionalnego ARiMR z dnia 13 czerwca 2014 r. oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Pabianicach z dnia 12 lutego 2014 r. w przedmiocie odmowy przyznania płatności rolnośrodowiskowej na 2013 r. Wyrok ten stał się prawomocny. Natomiast wyrokiem z dnia 14 lipca 2017 r. sygn. III SA/Łd 602/15 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi uchylił decyzję Dyrektora Łódzkiego Oddziału Regionalnego ARiMR z dnia 13 kwietnia 2015 r. w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji programu rolnośrodowiskowego oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Pabianicach z dnia 3 grudnia 2014 r. Wyrok jest prawomocny. W dniu 30 października 2017 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Pabianicach wydał decyzję o umorzeniu postępowania administracyjnego w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu Programu Rolnośrodowiskowego. Przyczyną umorzenia postępowania był fakt, że postępowanie stało się bezprzedmiotowe po uchyleniu decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Pabianicach z dnia 12 lutego 2014 r., jako faktycznego rozstrzygnięcia sprawy o przyznaniu płatności rolnośrodowiskowej na rok 2013 i wobec oceny prawnej WSA w Łodzi w wyroku z dnia 14 lipca 2017 r. sygn. III SA/Łd 602/15. Natomiast wyrokiem z dnia 10 września 2019 r. sygn. I GSK 1346/18 Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną skarżącego od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 25 października 2016 r. sygn. III SA/Łd 545/16, którym to wyrokiem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalił skargę na decyzję nr 829/15/16 Dyrektora Łódzkiego Oddziału Regionalnego ARiMR w przedmiocie odmowy przyznania płatności rolnośrodowiskowej na rok 2014 r. W dniu 9 marca 2021 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Pabianicach wydał decyzję o odmowie przyznania skarżącemu płatności rolnośrodowiskowej na 2013 rok. Decyzją z dnia 14 września 2021 r. Dyrektor Łódzkiego Oddziału Regionalnego ARiMR utrzymał w mocy zaskarżoną odwołaniem decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Pabianicach z dnia 9 marca 2021 r. o odmowie przyznania płatności rolnośrodowiskowej na rok 2013. Od powyższej decyzji strona w złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi. Pismem z dnia 23 marca 2021 r. Kierownik Biura Powiatowego zawiadomił stronę o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie ustalenia kwot nienależnie pobranej płatności rolnośrodowiskowej w związku z niedotrzymaniem zobowiązań rolnośrodowiskowych oraz poinformował stronę o prawie do czynnego udziału w postępowaniu. W 15 lipca 2021 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Pabianicach w sprawie ustalenia stronie nienależnie pobranych płatności rolnośrodowiskowych za lata 2010, 2011, 2012 w związku ze złożonym pismem procesowym wydał postanowienie o dopuszczeniu do sprawy raportów z czynności kontrolnych. Postanowienie zawierało również dołączenie pisma z dnia 20 marca 2018 r. oraz protokoły zeznań świadków. Natomiast 5 sierpnia 2021 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Pabianicach w sprawie ustalenia stronie nienależnie pobranych płatności rolnośrodowiskowych za lata 2010, 2011, 2012 wydał postanowienie o dopuszczeniu do sprawy pisma z dnia 10 listopada 2017 r. dotyczącego analizy danych pokontrolnych. W dniu 30 września 2021 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Pabianicach wydał decyzję o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu Programu Rolnośrodowiskowego, w której ustalił skarżącemu kwotę nienależnie pobranych płatności z tytułu programów rolnośrodowiskowych w łącznej wysokości 540 000,00 zł. Dyrektor Łódzkiego Oddziału Regionalnego ARiMR w Łodzi utrzymał w mocy powyższe rozstrzygnięcie decyzją z dnia 26 listopada 2021 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi uchylając zaskarżonym wyrokiem decyzje i umarzając postępowanie administracyjne stwierdził, że istota sporu w rozpoznawanej sprawie sprowadza się do oceny, czy w sprawie nie nastąpił upływ terminu przedawnienia obowiązku zwrotu płatności rolnośrodowiskowej za lata 2010-2012. Zarzuty skargi, jak i odwołania koncentrowały się na tej kwestii. Zdaniem Sądu pierwszej instancji płatności za lata 2010-2012 uległy przedawnieniu na podstawie art. 3 ust. 1 i 3 rozporządzenia nr 2988/95., co nie uzasadnia uznania tych środków za nienależnie pobrane i obowiązku ich zwrotu. W ocenie Sądu pierwszej instancji, za nieprawidłowe należy uznać stanowisko organów, że decyzje organów odmawiające skarżącemu przyznania płatności na rok 2013 i 2014 powodowały przerwania biegu terminu przedawnienia. Zawiadomieniem beneficjenta nie jest także raport z kontroli w gospodarstwie skarżącego z 2013 r. Podczas czynności kontrolnych dokonuje się pomiarów, sporządza protokół, do którego kontrolowany ma prawo wnieść uwagi, wyjaśnienia, czy też zastrzeżenia. Na tym etapie nie podejmuje się żadnych ustaleń, co do zasadności przyznania płatności, stanowi on jedynie podstawę do podjęcia przez organ dalszych działań dotyczących ewentualnego wszczęcia stosownego postępowania administracyjnego. Kontrola co do zasady służy zgromadzeniu danych, które mogą zostać następnie wykorzystane w postępowaniu administracyjnym zakończonym wydaniem decyzji. Przerwanie biegu terminu przedawnienia nie nastąpiło również w dniu 23 października 2014 r. zawiadomieniem skarżącego o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie ustalenia kwot nienależnie pobranych płatności, bowiem - po wyroku WSA w Łodzi z dnia 14 lipca 2017 r., sygn. akt III SA/Łd 602/15 - Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Pabianicach decyzją z dnia 30 października 2017 r. umorzył postępowanie w stosunku do skarżącego w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji programu rolnośrodowiskowego z uwagi na to, że stało się bezprzedmiotowe wobec uchylenia przez WSA w Łodzi wyrokiem z dnia 8 marca 2017 r. sygn. akt III SA/Łd 45/17 decyzji organu I i II instancji odmawiającej stronie przyznania płatności na 2013 rok. Kolejna decyzja o odmowie przyznania skarżącemu płatności rolnośrodowiskowej wydana został przez organ I instancji dopiero 9 marca 2021 r. i utrzymana w mocy decyzją organu II instancji z dnia 14 września 2021 r. Biorąc powyższe pod uwagę Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził, że w niniejszej sprawie maksymalny 8 - letni termin przedawnienia upływał w dniu 27 lutego 2021 r., zaś decyzja organu I instancji w sprawie ustalenia skarżącemu kwoty nienależnie pobranych płatności i ich zwrotu wydana została w dniu 30 września 2021 r., a więc po upływie okresu odpowiadającego podwójnemu terminowi okresu przedawnienia. W skardze kasacyjnej zaskarżono powyższy wyrok w całości wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania względnie o uchylenie zaskarżonego wyroku i oddalenie skargi, zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych oraz rozpoznanie sprawy na rozprawie. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono: 1. naruszenie przepisów postępowania, a mianowicie art. 106 § 3 i § 4, art. 133 § 1, art. 134 § 1, art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c, art. 145 § 3, art. 151, art. 135, art. 141 § 4, art 145 § 3, art. 106 § 3, § 4 i art. 106 § 5, art. 153 i art. 170 p.p.s.a. w związku z art. 228 § 2, art. 227, art. 233 § 1, art. 243 [1], art. 243 [2], art. 244 § 1 i § 2 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego (DZ.U. 2021 poz. 1805) oraz w zw. z art. 77, art. 75, art. 76 oraz art. 107 § 3, art. 105 § 1 k.p.a. oraz w zw. z art. 29 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o ARiMR w brzmieniu obowiązującym do dnia 28 marca 2022 r., w stopniu, który ma istotny wpływ na wynik sprawy poprzez to, że Sąd dokonał błędnie ustaleń faktycznych przyjętych za podstawę rozstrzygnięcia, a właściwie pominął treść istotnych dokumentów znajdujących się w aktach postępowania administracyjnego oraz pominął istotne okoliczności faktyczne z nich wynikające a także okoliczności, które Sąd powinien znać z urzędu w związku ze sprawami rozpoznawanymi przez ten Sąd oraz przez Naczelny Sąd Administracyjny pod odpowiednio sygn. akt: III SA/Łd 545/16 i sygn. akt: I GSK 1346/18, oraz sygn. akt: sygn. akt: III SA/Łd 602/15, sygn.. akt: III SA/Łd 45/17 i za sygn. akt: I GSK 732/15, a także za sygn. akt: III SA/Łd 1020/21, a na co wskazywano w odpowiedzi na skargę wnosząc o załączenie tychże akt postępowania oraz o dopuszczenie jako dowód w sprawie znajdujących się tam dokumentów, w tym w szczególności co do tego, że skarżący składał wnioski o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej także w 2013 roku i w 2014 roku oraz, że podjął w 2010r. pięcioletnie zobowiązanie do realizacji programu rolnośrodowiskowego oraz, że podstawą żądania zwrotu w postępowaniu zakończonym zaskarżoną skargą decyzją w niniejszej sprawie jako nienależnie pobranych płatności rolnośrodowiskowej przyznanej i wypłaconej za lata 2010, 2011, 2012 jest niedochowanie realizacji warunków i wymogów programu rolnośrodowiskowego przez cały okres objęty zobowiązaniem, a nieprawidłowość ta stanowiąca podstawę zwrotu (niedochowanie realizacji warunków i wymogów programu rolnośrodowiskowego) została stwierdzona podczas kontroli na miejscu w okresie objętym pięcioletnim zobowiązaniem realizacji programu rolnośrodowiskowego odbytej w dniach od 29 lipca do 9 sierpnia 2013r. oraz, że podczas kontroli 2014 r. odbytej we tym gospodarstwie potwierdzono dalsze istnienie nieprawidłowości stwierdzonych podczas kontroli odbytej w dniach 29 lipca do 9 sierpnia 2013 r. (niedochowanie realizacji warunków i wymogów programu rolnośrodowiskowego) a istnienie tych nieprawidłowości w 2014 roku stwierdzone zostało prawomocną decyzją o odmowie przyznania płatności rolnośrodowiskowej na 2014 rok (po prawomocnym oddaleniu skargi na nią przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi wyrokiem z dnia 25.10.2016r. sygn. akt: III SA/Łd 545/16 oraz oddaleniu skargi kasacyjnej wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10.09.2019r. sygn. akt: I GSK 1346/18), a nieprawidłowość ta zgodnie z § 39 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz.U. z 2013 r. poz.361, z późn.zm.) w zw. z § 2 ust. 1, §4, §5, §11,§ 12,§ 39, § 45, § 46 ust. 1, Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz.U. z 2013 r. poz.361, z późn.zm.) stanowi podstawę żądania zwrotu należności wypłaconych za lata 2010, 2011 i 2012 r. i uznania ich za należności nienależne z uwagi na niedochowanie zobowiązań rolnośrodowiskowych podjętych w 2010 r., których to podjęcie i następnie dochowanie przez okres pięcioletni stanowiło podstawę do przyznania i wypłaty płatności rolnośrodowiskowej skarżącemu, a w przypadku ich niedochowania tych zobowiązań skarżący oprócz odmowy przyznania płatności w roku, którego dotyczą nieprawidłowości oraz na przyszłość, był zobowiązany do zwrotu płatności wypłaconych za lata objęte zobowiązaniem w latach poprzednich, bez względu na to, czy w okresie tym miała miejsce nieprawidłowość, czy nie, i stanowią one z uwagi na niedochowanie pięcioletniego zobowiązania płatności wypłacone nienależnie, czego dotyczą uchylone przez Sąd w niniejszej sprawie decyzje, i w konsekwencji błędne przyjęcie przez Sąd, że nieprawidłowość miała miejsce odpowiednio w okresie 2010 – 2012 r., czyli w okresie wypłaty środków, oraz pominięcie okoliczności, że zarówno w protokole kontroli realizacji zobowiązań za rok 2013 jak i za rok 2014r , w toku postępowania pokontrolnego oraz w toku postępowania administracyjnego w sprawie przyznania płatności rolnośrodowiskowej za rok 2013 jak i za rok 2014 r., w pismach organu doręczanych stronie w toku postępowania jak również w wydanych decyzjach tak uchylonych także przez Sąd jak i utrzymanych w mocy w sprawie dotyczącej przyznania płatności rolnośrodowiskowej za rok 2013 i za rok 2014, a także w decyzjach organu drugiej instancji wydanych w sprawie przyznania płatności za 2013 rok i za rok 2014 oraz w decyzjach wszystkich wydanych przez uprawniony organ prowadzący postępowanie w sprawie nieprawidłowości, w tym także co do ustalenia nienależnie pobranych płatności, w postępowaniu sądowoadministracyjnym dotyczącym przyznania płatności za rok 2014 odpowiednio w wydanych prawomocnych wyrokach oraz w sprawie o ustalenie nienależnie pobranych płatności, których dotyczy niniejsze postępowanie, wszystkich doręczonych stronie (skarżącemu) w okresie nieprzekraczającym 4 lat między doręczeniem jednej z nich a chronologicznie kolejnej, określono w sposób precyzyjny na czym polegało niezachowanie warunków i wymogów przyznania płatności rolnośrodowiskowej stanowiące nieprawidłowość odnoszącą się do tej operacji i czym naruszono zobowiązanie rolnośrodowiskowe podjęte w 2010 r., a wobec tego w okresie biegu przedawnienia wielokrotnie miało miejsce jego przerwanie spowodowane każdorazowo przez te decyzje i czynności jako akty właściwego organu władzy, o których zawiadamia się daną osobę, a które odnoszą się do śledztwa lub postępowania w sprawie nieprawidłowości, to naruszenie przepisów postępowania przez Sąd, który nawet nie załączył - jak wynika z analizy akt postępowania sądowoadministracyjnego - wnioskowanych przez organ w odpowiedzi na skargę akt postępowania sądowoadministracyjnego ani nie dopuścił ich jako dowód w sprawie, a ponadto pominął złożone dowody z dokumentów znajdujących się w aktach administracyjnych, a miało to istotny wpływ na wynik sprawy, albowiem po pierwsze Sąd gdyby przepisów tych nie naruszył to skarga byłaby oddalona nie doszłoby zaś uchylenia zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji i umorzenia postępowania z uwagi na przedawnienie możliwości dochodzenia zwrotu, a nadto w szczególności Sąd nie ustaliłby jak uczynił to błędnie, że nieprawidłowość była nieprawidłowością ciągłą, "która ustała w dniu w którym skarżący przestał czerpać korzyści, tj. otrzymywać płatności za lata 2010-2012. Ostatnia wypłata płatności za 2012 rok miała miejsce w dniu 27 lutego 2013 roku, a zatem od 27 lutego 2013 r. należy liczyć czteroletni terminu przedawnienia, który upłynął 27 lutego 2017r." , a mianowicie, że "przerwanie biegu przedawnienia nie nastąpiło również w dniu 23.10.2014r. " [tutaj z uwagi na umorzenie postępowania] oraz, że "kolejna decyzja o odmowie przyznania skarżącemu płatności rolnośrodowiskowej wydana została przez organ I instancji dopiero 9 marca 2021 r. i utrzymana w mocy decyzja organu II instancji z dnia 14 września 2021 roku", co pozwala odczytać, że Sąd całkowicie pominął fakty dotyczące realizacji zobowiązań rolnośrodowiskowych oraz nieprawidłowości polegających na niedochowaniu zobowiązań stwierdzonych w 2014 r. a także powiadomień o tych nieprawidłowościach kierowanych do strony przez uprawnione organy, w sytuacji gdy w dniach 25.11.-15.12.2014 r. zostały przeprowadzone kontrole w gospodarstwie rolnym skarżącego co do realizacji wymogów i zobowiązań rolnośrodowiskowych podjętych w 2010 r. podczas których stwierdzono nieprawidłowością nadto w dniu 27 maja 2015 r. organ pierwszej instancji wydał decyzję o odmowie przyznania płatności na rok 2014 z uwagi na stwierdzone nieprawidłowości, utrzymaną w mocy decyzją organu II-ej instancji z dnia 13.04.2016 r., co do której wyrokiem z dnia 25.10.2016 r. sygn. akt: III SA/Łd 545/16 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalił skargę strony, a Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 10.09.2019 r. sygn. akt: I GSK 1346/18 oddalił skargę kasacyjną strony od tego wyroku z dnia 25.10.2016 r., a między każdą z tych czynności stanowiącą akt właściwego organu władzy, o których zawiadomiono daną osobę (skarżącego), a które odnoszą się do śledztwa lub postępowania w sprawie nieprawidłowości, okres wynosił mniej niż 4 lata, a nadto fakt istnienia nieprawidłowości, stanowiącej podstawę żądania zwrotu płatności rolnośrodowiskowej za lata 2010, 2011, 2012 z uwagi na niedochowanie podjętych w 2010 r. zobowiązań, i tym samym uznania płatności wypłaconych za te lata jako nienależnych, stwierdzony jest prawomocnie co do okresu 25.11.-15.12.2014 r. a to w związku z prawomocnie zakończoną sprawą o odmowie przyznania płatności na rok 2014 i w oparciu o ustalenia kontroli przeprowadzonej w okresie 25.11.-15.12.2014 r. z uwagi na oddalenie skargi na decyzję przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi wyrokiem z dnia 25.10.2016r. sygn. akt: III SA/Łd 545/16 oraz oddalenie wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10.09.2019 r. sygn. akt: I GSK 1346/18 skargi kasacyjnej strony od tego wyroku z dnia 25.10.2016r., tak więc Sąd całkowicie w sposób błędny i niezrozumiały z naruszeniem powołanym w niniejszym punkcie przepisów pomija zarówno decyzje organu drugiej instancji wydane w sprawie o przyznanie płatności, które pozostają w obrocie prawnym, jak również czynności w toku postępowania w sprawie o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej, w konsekwencji pominięcie dowodów z dokumentów znajdujących się w aktach administracyjnych jak i faktów znanych Sądowi z urzędu i faktów powszechnie znanych dla stron i Sądu, skutkowało błędnym dokonaniem ustalenia przez Sąd, odmiennie niż organ, że z dniem z dniem 27 lutego 2017 roku doszło do przedawnienia możliwości dochodzenia zwrotu płatności rolnośrodowiskowej wypłaconej za lata 2010, 2011 i 2012, a w dniu 27 lutego 2021 r. upłynął ośmioletni maksymalny okres przedawnienia, a w konsekwencji Sąd błędnie z naruszeniem prawa uchylił zaskarżoną decyzję i decyzję organu pierwszej instancji oraz umorzył postępowanie administracyjne, gdyby zaś naruszenia tych przepisów nie było powinien oddalić skargę, a więc naruszenie powołanych przepisów postępowania ma istotny wynik sprawy; 2. naruszenie przepisów postępowania, a mianowicie art. 141 § 4 ustawy z dnia 30.08.2002r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. 2019, poz. 2325 z późn. zm.), w stopniu, który ma istotny wpływ na wynik sprawy poprzez sporządzenie uzasadnienia w sposób niezupełny i wewnętrznie sprzeczny z naruszeniem dyrektyw wskazanych w art. 141 § 4 p.p.s.a., co utrudnia postawienie zarzutów skargi kasacyjnej i należytą ocenę toku rozumowania Sądu i dokonanej wykładni przepisów prawa materialnego i zastosowanych przepisów, a wobec tego ma istotny wpływ na wynik sprawy, w tym w szczególności wskazania błędnie i w sposób całkowicie pominięty w treści uzasadnienia podstaw uchylenia zaskarżonych decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a, ale także z powodu innych wad uzasadnienia szczegółowo wyspecyfikowanych w uzasadnieniu skargi kasacyjnej; 3. naruszenie przepisów prawa materialnego, a mianowicie art. 1 ust. 1 i ust.2, art. 3 ust. 1 Rozporządzenia Rady (We, Euratom) Nr 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich (Dz.Urz. L 1995 Nr 312 str. 1), zwanym dalej "Rozporządzeniem Nr 2988/95" w zw. z art. 29 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (t.j.: Dz. U. 2019 poz. 1505 z późn. zm.) w brzmieniu obowiązującym do dnia 28.03.2022r., dalej zwanej "ustawą o ARiMR" oraz w zw. z § 39 ust. 1, oraz § 2 ust. 1, §4, §5, §11,§ 12,§ 39, § 45, § 46 ust. 1 Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz.U. z 2013 r. poz.361, zpóźn.zm.) dalej jako Rozporządzenie z 2013r., w zw. z §2 Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 7 czerwca 2018 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013Dz.U z 2018 poz. 1261) oraz §2, §4, §9 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia z dnia 26 lutego 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz.U. z 2009 Nr 33, poz. 262 z dalej jako Rozporządzenie z 2009r., w zw. z art.28 ust. 1 - ust. 3 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz.U. z 2018r. poz. 1396 z późn. zm.), art. 5, art. 18 ust. 1 Rozporządzenia Komisji nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz.U.UE.L 2011.25.8) dalej zwanego "Rozporządzeniem 65/2011" oraz w zw. z art. 263 oraz art. 267 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (Dz.U.2004.90.864/2; wersja skonsolidowana z 2012 r. - Dz. Urz. U.E. z dnia 26 października 2012 r. Nr C 326 s. 1 i nast.), dalej zwanego też "Traktatem" poprzez ich błędną wykładnię i w konsekwencji błędnie, sprzecznie z utrwaloną już wykładnią w tym prezentowaną w orzeczeniach zarówno krajowych sądów administracyjnych jak i Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, gdzie wykładnia zawarta w orzeczeniach Trybunału jako acquis communautaire jest elementem porządku prawnego Unii Europejskiej i wiążąca dla Państw członkowskich, a mianowicie w szczególności: a) po pierwsze błędnej wykładni terminu "nieprawidłowości" w rozumieniu art. 1 ust. 2 oraz art. 3 ust. 1 Rozporządzenia 2988/95 i terminu "nieprawidłowości ciągłej łub powtarzającej się" w rozumieniu art. 3 ust. 1 akapit drugi zdanie pierwsze Rozporządzenia 2988/95 i błędne przyjęcie w niniejszej sprawie przez Sad, że choć nieprawidłowość miała charakter ciągły/powtarzający się to ta ciągłość i powtarzalność przejawiała się w corocznej wypłacie płatności rolnośrodowiskowej za lata 2010-2012 i ustała z chwilą wypłaty ostatniej przyznanej stronie płatności za rok 2012 w dniu 27 lutego 2013r . gdy powstała po raz ostatni szkoda w budżecie Unii Europejskiej polegająca na wypłacie ustalonych decyzją do zwrotu płatności jako płatności nienależnie pobrane w rozumieniu art. 29 ustawy o ARiMR, mimo że nieprawidłowość polegająca na zaniechaniu skutkującym naruszeniem przepisów Unii Europejskiej miała miejsce później po zrealizowaniu powołanych przez Sąd płatności, a nadto usiłowanie wyrządzenia szkody w budżecie Unii Europejskiej a więc tzw. w orzecznictwie Trybunału potencjalne powstanie szkody miało miejsce także w 2013 r. i w 2014 r." i wobec tego nieprawidłowość miała charakter ciągły począwszy od jej stwierdzenia, czyli stwierdzenia naruszenia przepisów Unii Europejskiej przez zaniechanie realizacji w okresie pięcioletniego zobowiązania programu rolnośrodowiskowego zgodnie z ustalonymi tam warunkami objętymi zobowiązaniem najwcześniej od dnia 01.08.2013r. (data rozpoczęcia kontroli w zakresie m.in. realizacji zobowiązań środowiskowych podjętych w 2010 r. w roku 2013) co najmniej do dnia 15.12.2014r. (data zakończenia czynności kontrolnych w 2014r., w toku których stwierdzono istnienie nadal nieprawidłowości w zakresie realizacji zobowiązań środowiskowych podjętych w 2010 roku), a konsekwencji błędne przyjęcie przez Sąd, że w dniu 27 lutego 2013 r. rozpoczął bieg przedawnienia, mimo że zgodnie z powołaną wyżej linią orzeczniczą nieprawidłowość w rozumieniu art. 1 Rozporządzenia 2988/95, to stan, co do którego spełnione musza być łącznie: przesłanka działania lub zaniechania stanowiącego naruszenie prawa Unii t.j. dopuszczenia się naruszenia zasad przyznawania płatności (niedopełnienie zobowiązań) oraz przesłanka powstania szkody w budżecie Unii Europejskiej lub potencjalnej szkody w budżecie Unii Europejskiej, a przesłanki te mogą być z punktu widzenia chronologii spełnione w różnych konfiguracjach nie zawsze jednocześnie, a nadto nie zawsze przesłanka naruszenia zasad i reguł przyznawania płatności oraz niedopełnienie zobowiązań jest pierwsza w stosunku do powstania szkody w budżecie Unii Europejskiej, co miało miejsce w niniejszej sprawie, gdzie jak wywiódł organ w uzasadnieniu decyzji i co wynika z pozostałych dokumentów znajdujących się w aktach sprawy, a mianowicie, gdy zwrot płatności wypłaconych za lata 2010-2012 nastąpił wobec niedochowania przez stronę 5-letnieeo zobowiązania rolnośrodowiskowego do przestrzegania narzuconych programem warunków oraz wymogów ustanowionych dla zgłoszonej uprawy przez cały okres objęty zobowiązaniem, czyli zaniechania stanowiącego naruszenie prawa Unii które to zaniechanie niewątpliwie miał miejsce w dniu kontroli na miejscu przeprowadzonej w dniach 1 sierpnia 2013 r.- 9 sierpnia 2013 r. i miała charakter ciągły, w tym znaczeniu, że zarówno te zaniechania skutkujące obowiązkiem zwrotu jak i usiłowanie wyrządzenia szkody w budżecie Unii Europejskiej (potencjale powstanie szkody) miały miejsce także w 2014r., co potwierdzały dokumenty znane Sądowi z urzędu w związku z prowadzonym postępowaniem w sprawie przyznania płatności za 2014 rok, zaś raz jeszcze należy podnieść, że wykładnia celowościowa i systemowa tych przepisów zgodna z przyjętą przez Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej linią orzeczniczą prowadzi do odmiennych od przyjętych przez Sąd wniosków, a mianowicie że bieg terminu przedawnienia może rozpocząć się dopiero po powstaniu w budżecie Unii oraz nieprawidłowości, która ją powoduje, a w przypadku nieprawidłowości ciągłej od jej ustania, a ta nie ustała jeszcze w dniu 15 grudnia 2014r. data zakończenia kontroli realizacji zobowiązań podjętych w 2010r. w roku 2014; b) po drugie błędnej interpretacji terminu "każdy akt właściwego organu władzy, o którym zawiadamia się daną osobę, a który odnosi się do śledztwa lub postępowania w sprawie nieprawidłowości", o którym mowa w art. 3 ust.l akapit trzeci zdanie pierwsze Rozporządzenia 2988/95 poprzez błędne ograniczenie przez Sąd tych aktów tylko do ostatecznych decyzji o ustaleniu nienależnie pobranych płatności, które pozostają w obrocie prawnym, a mianowicie w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku Sąd wskazał, że: W ocenie Sądu, za nieprawidłowe należy uznać stanowisko organów, że decyzje organów odmawiające skarżącemu przyznani a płatności na rok 2013 i 2014 powodowały przerwania biegu terminu przedawnienia. Zawiadomieniem beneficjenta nie jest także raport z kontroli w gospodarstwie skarżącego z 2013 r. Bowiem podczas czynności kontrolnych dokonuje się pomiarów, sporządza protokół, do którego kontrolowany ma prawo wnieść uwagi, wyjaśnienia, czy też zastrzeżenia. Na tym etapie nie podejmuje się żadnych ustaleń, co do zasadności przyznania płatności, stanowi on jedynie podstawę do podjęcia przez organ dalszych działań dotyczących ewentualnego wszczęcia stosownego postępowania administracyjnego. Kontrola bowiem co do zasady służy zgromadzeniu danych, które mogą zostać następnie wykorzystane w postępowaniu administracyjnym zakończonym wydaniem decyzji. Przerwanie biegu terminu przedawnienia nie nastąpiło również w dniu 23 października 2014 r. zawiadomieniem skarżącego o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie ustalenia kwot nienależnie pobranych płatności, bowiem - po wyroku WSA w Łodzi z dnia 14 lipca 2017 r., sygn. akt III SA/Łd 602/15 - Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Pabianicach decyzją z 30 października 2017 r. umorzył postępowanie w stosunku do D. H. w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji programu rolnośrodowiskowego z uwagi na to, że stało się bezprzedmiotowe wobec uchylenia przez WSA w Łodzi wyrokiem z dnia 8 marca 2017 r. sygn. akt III SA/Łd 45/17 decyzji organu I i II instancji odmawiającej stronie przyznania płatności na 2013 rok., a nie w każdym akcie administracyjnym, w którym strona zostanie poinformowana o nieprawidłowości, w sytuacji gdy wykładnia celowościowa i systemowa tego przepisu zgodna z przyjętą przez Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej linią orzeczniczą, a także wykładnia literalna art. 3 ust. 1 Rozporządzenia 2988/95 prowadzi do odmiennych wniosków, a mianowicie że przerwanie terminu przedawnienia powodowane jest przez każdy akt właściwego organu władzy, o którym zawiadamia się daną osobę, a który odnosi się do śledztwa lub postępowania w sprawie nieprawidłowości, a zatem przerwanie biegu przedawnienia (obliczanego przy zastosowaniu rozporządzenia nr 2988/95) może nastąpić przez doręczenie stronie informacji wskazującej co najmniej na podejrzenie wystąpienia nieprawidłowości, w tym także decyzje administracyjne, w których odmawia się stronie płatności, bądź przyznaje się płatności w pomniejszonej wysokości na skutek stwierdzonych nieprawidłowości mogą być uznawane za akty przerywające bieg terminu przedawnienia, niezależnie od tego, czy taki akt, jest następnie uchylony, czy też nie, raporty i protokoły z kontroli, inne pisma i zawiadomienia w toku postępowania administracyjnego lub kontroli zawiadamiające o nieprawidłowości a nadto nie muszą to być nawet akty organu władzy, który jest uprawniony określenia należności do zwrotu, a zatem za taki akt uznać należy także orzeczenie Sądu orzekające w przedmiocie danej nieprawidłowości; Strona przeciwna w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniosła o oddalenie skargi kasacyjnej, oddalenie wniosków dowodowych oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Jednocześnie wniosła o przeprowadzenie rozprawy. W dniu 4 czerwca 2025 r. organ złożył pismo będące załącznikami do protokołu. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga kasacyjna zawiera usprawiedliwione podstawy. W myśl art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej (podstaw kasacyjnych), chyba że zachodzą przesłanki nieważności postępowania sądowego wymienione w § 2 powołanego artykułu. Takich jednak przesłanek w niniejszej sprawie z urzędu nie odnotowano. Podobnie w trybie tym nie ujawniono podstaw do odrzucenia skargi ani umorzenia postępowania przed sądem pierwszej instancji, które obligowałyby Naczelny Sąd Administracyjny do wydania postanowienia przewidzianego w art. 189 p.p.s.a. (zob. uchwała NSA z dnia 8 grudnia 2009 r., sygn. akt II GPS 5/09, ONSAiWSA 2010, Nr 3, poz. 40). Przystępując do rozważań na tle zarzutów kasacyjnych oraz ich uzasadnienia należy wskazać, że ich istota sprowadza się w gruncie rzeczy do negowania stanowiska zgodnie z którym za nieprawidłowe należy uznać stanowisko, że decyzje organów odmawiające skarżącemu przyznania płatności na rok 2013 i 2014 powodowały przerwania biegu terminu przedawnienia. Odnosząc się do tego zagadnienia należy wskazać, że w zakresie interpretacji art. 3 ust. 1 w związku z art. 1 ust. 2 rozporządzenia 2988/95, początek biegu terminu przedawnienia determinowany jest charakterem nieprawidłowości jaka zaistniała w danej sprawie. I tak, w przypadku nieprawidłowości "standardowych" termin ten rozpoczyna się w dniu dopuszczenia się nieprawidłowości. Z kolei, w przypadku nieprawidłowości ciągłych lub powtarzających się okres przedawnienia – 4 lata – biegnie od dnia, w którym nieprawidłowość ustała. Taki początek biegu terminu przedawnienia oznacza w praktyce, że nieprawidłowości ciągłe lub powtarzające się mają znacznie dłuższe okresy przedawnienia. Stąd analizując kwestię przedawnienia konieczne jest zawsze ustalenie z jakim rodzajem nieprawidłowości mamy do czynienia w konkretnej sprawie. W przypadku programów wieloletnich okres przedawnienia w każdym przypadku biegnie do momentu ostatecznego zakończenia programu. W wyroku z 15 czerwca 2017 r. sygn. akt C-436/15 TSUE wskazał, że taki projekt, którego wdrożenie zaplanowano na kilka lat i jest ono finansowane ze środków Unii, mieści się w zakresie pojęcia "programu wieloletniego" w rozumieniu art. 3 ust. 1 rozporządzenia 2988/95. Nie ulega zatem wątpliwości, że w rozpoznawanej sprawie mamy do czynienia z klasycznym programem wieloletnim (pięcioletnim), w rozumieniu art. 3 ust. 1 rozporządzenia 2988/95, którym niewątpliwie są płatności rolnośrodowiskowe. Ustalenie momentu "ostatecznego zakończenia programu’’ w celu stosowania zasady przedawnienia właściwej dla "programów wieloletnich", przewidzianej w art. 3 ust. 1 akapit 2 zdanie drugie rozporządzenia 2988/95, zależy zatem od przepisów, które normują każdy program wieloletni. W celu ustalenia momentu "ostatecznego zakończenie programu" należy uwzględnić cel terminu przedawnienia, o którym mowa w ww. przepisie. Przedawnienie to pozwala po pierwsze zagwarantować, że dopóki program nie jest ostatecznie zakończony, dopóty właściwy organ może nadal podejmować czynności w sprawie nieprawidłowości, których dopuszczono się w ramach wykonywania tego programu, w celu ułatwienia ochrony interesów finansowych Unii (por. wyrok TSUE z 6 października 2015 r., C-59/14, EU:C:2015:660, pkt 26). Zatem, aby określić datę "ostatecznego zakończenie programu’’, do której biegnie okres przedawnienia w rozumieniu art. 3 ust. 1 rozporządzenia 2988/95, należy uwzględnić dzień zakończenia danego "programu wieloletniego". W niniejszej sprawie za datę ostatecznego zakończenia programu wieloletniego (rolnośrodowiskowego) należałoby uznać ostatni (piaty rok) złożenia wniosku o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej przez skarżącego, która miała miejsce w 2014 r. W tej sytuacji przyjęty przez WSA dzień wypłaty skarżącemu płatności za 2012 r., tj. 27 luty 2013 r. jest błędny. Po drugie, zgodnie z art. 1 ust. 2 rozporządzenia 2988/95 – nieprawidłowość oznacza jakiekolwiek naruszenie przepisów prawa wspólnotowego wynikające z działania lub zaniedbania ze strony podmiotu gospodarczego, które spowodowało lub mogło spowodować szkodę w ogólnym budżecie Wspólnot lub w budżetach, które są zarządzane przez Wspólnoty (...). Tymczasem WSA w zaskarżonym wyroku błędnie uznał, że do nieprawidłowości dochodzi tylko, gdy doszło do wyrządzenia faktycznej szkody. Tym samym pomijając okoliczność, że skarżący ubiegał się o płatności rolnośrodowiskowe na lata 2013-2014, których przyznanie mogło spowodować potencjalną szkodę w budżecie UE. Wreszcie, WSA w sposób nieprawidłowy zinterpretował pojęcie "każdego aktu właściwego organu władzy", o którym zawiadamia się daną osobę, a który odnosi się do śledztwa lub postępowania w sprawie nieprawidłowości. Po każdym przerwaniu okres przedawnienia biegnie na nowo (art. 3 ust. 1 zdanie 3 rozporządzenia 2988/95). WSA uznał bowiem, że akty prawne w postaci decyzji organów w zakresie płatności, które następnie zostały uchylone, a postępowanie w sprawie umorzone nie mogą stanowić takiego zawiadomienia. Jest to stanowisko błędne. W tym zakresie skład orzekający, odwołuje się do wyroku NSA (sygn. akt I GSK 801/20 z dnia 22 marca 2024 r. oraz w sprawie o sygn. akt I GSK 1015/22 z dnia 20 maja 2025 r.), który – w tożsamym stanie faktycznym jak w rozpoznawanej sprawie – zaakceptował pogląd organu, że takim aktem przerywającym może być również decyzja organu, która następnie została uchylona. Istotne jest bowiem to, żeby skarżący (beneficjent) miał świadomość, że w zakresie płatności o które się ubiegał i które otrzymał toczy się postępowania w zakresie nieprawidłowości ich przyznania. Akt ten musi jedynie określać w wystarczająco dokładny sposób operacje, w odniesieniu do których istnieje podejrzenie wystąpienia nieprawidłowości. Niewątpliwie wszystkie decyzje wydawane w rozpoznawanej sprawie takie okoliczności przedstawiały. Ponadto NSA zwraca uwagę, że nawet w przypadku pominięcia decyzji organów odmawiających przyznania skarżącemu płatności, które następnie zostały uchylone, to w sprawie wystąpiły także inne sytuacje, z którymi należy wiązać przerwanie biegu terminu przedawnienia. Niewątpliwie takim aktem przerywającym, są akty wydawane przez organy co do płatności rolnośrodowiskowej na 2014 r., tj. poczynając od doręczenia skarżącemu protokołu z kontroli, po wydanie decyzji organu I instancji z 27 maja 2015 r., decyzji II instancji z 13 kwietnia 2016 r. i przywołanego przez skarżący kasacyjnie organ wyroku WSA z 25 października 2016 r. sygn. akt III SA/Łd 545/16. Wszystkie wymienione akty powodują, że wielokrotnie doszło w rozpoznawanej sprawie do przerwania biegu terminu przedawnienia, który rozpoczął się maju 2014 r. i biegł maksymalnie do maja 2022 r. Tymczasem decyzje obu instancji w rozpoznawanej sprawie ustalające nienależnie pobrane płatności za lata 2010-2012 zostały wydane odpowiednio 30 września 2021 r. i 26 listopada 2021 r., a więc przed upływem 8 letniego terminu przedawnienia. Podsumowując, wbrew stanowisku WSA, organ prawidłowo zbadał i zastosował przesłanki przedawnienia. Trafnie też opisał kwestie związane z przerwaniem okresu przedawnienia słusznie wskazując, że doręczone skarżącemu decyzje z 2021 r. nie zostały wydane w warunkach przedawnienia. W efekcie należy uznać, że nie było podstaw do uchylenia przez WSA decyzji wydanych przez organ w obu instancjach z powodu przedawnienia. W tym świetle niezasadne okazały się zarzuty naruszenia przepisów postępowania w postaci art. 106 § 3 i § 4, art. 133 § 1, art. 134 § 1, art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c, art. 145 § 3, art. 151, art. 135, art. 141 § 4, art 145 § 3, art. 106 § 3, § 4 i art. 106 § 5, art. 153 i art. 170 p.p.s.a. w związku z art. 228 § 2, art. 227, art. 233 § 1, art. 243 [1], art. 243 [2], art. 244 § 1 i § 2 k.p.c., oraz w zw. z art. 77, art. 75, art. 76 oraz art. 107 § 3, art. 105 § 1 k.p.a. oraz w zw. z art. 29 ust. 1 i ust. 2 ustawy o ARiMR w brzmieniu obowiązującym do dnia 28 marca 2022 r. oraz przepisów prawa materialnego w postaci art. 1 ust. 1 i ust.2, art. 3 ust. 1 rozporządzenia nr 2988/95 w zw. z art. 29 ust. 1 i ust. 2 ustawy o ARiMR w brzmieniu obowiązującym do dnia 28.03.2022r., oraz w zw. z § 39 ust. 1, oraz § 2 ust. 1, § 4, § 5, § 11,§ 12, § 39, § 45, § 46 ust. 1 Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi. Podsumowując, należy stwierdzić, że ocena podniesionych w skardze kasacyjnej zarzutów naruszania prawa materialnego uprawnia do zastosowania w sprawie art. 188 p.p.s.a., zgodnie z którym stwierdzenie przez Naczelny Sąd Administracyjny przy rozpoznawaniu skargi kasacyjnej, że istota sprawy jest dostatecznie wyjaśniona, pozwala temu Sądowi na uchylenie zaskarżonego orzeczenia i rozpoznanie skargi. Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 188 p.p.s.a. w związku z art. 193 i art. 151 p.p.s.a. uchylił zaskarżony wyrok i oddalił skargę. O kosztach postępowania Sąd postanowił na podstawie art. 203 pkt 2 i art. 200 p.p.s.a. w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c oraz pkt 2 lit. a rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2023 r., poz. 1935).