I GSK 167/21

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Piotr Pietrasz po rozpoznaniu w dniu 19 maja 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej wniosku "S." Sp. z o.o. w S. o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skarg kasacyjnych "S." Sp. z o.o. w S., B. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 6 lutego 2020 r., sygn. akt I SA/Rz 7/19 w sprawie ze skarg "S." Sp. z o.o. w S., A. M., B. K., E. S., Syndyka Masy Upadłości C.-T. Sp. z o.o. w upadłości w K. na decyzje Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Rzeszowie z dnia [...] października 2018 r. nr [...]; nr[...] ; nr [...] w przedmiocie określenia kwoty długu celnego oraz kwoty podatku od towarów i usług postanawia: oddalić wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji

Wyrokiem z 6 lutego 2020 r., sygn. akt I SA/Rz 7/19 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie oddalił skargi: 1) [A.] Sp. z o.o. z siedzibą w S., A.M., B.K., E. S. i Syndyka Masy Upadłości [...] Sp. z o.o. z siedzibą w Katowicach w upadłości na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Rzeszowie z dnia [...] października 2018 r. nr [...] w przedmiocie długu celnego, 2) "S." Sp. z o.o. z siedzibą w S., A. M., B.K., E. S. i Syndyka Masy Upadłości [...] Sp. z o.o. z siedzibą w Katowicach w upadłości na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Rzeszowie z dnia [...] października 2018 r. nr [...] przedmiocie podatku akcyzowego, 3) "S." Sp. z o.o. z siedzibą w S., A.M., B. K., .E.S. i Syndyka Masy Upadłości [...] Sp. z o.o. z siedzibą w Katowicach w upadłości na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Rzeszowie z dnia [...] października 2018 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług. "S." Sp. z o.o. z siedzibą w S. złożyła skargę kasacyjną od powyższego wyroku wraz z wnioskiem o wstrzymanie wykonania decyzji Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Rzeszowie z dnia [...] października 2018 r., nr [...]. We wniosku skarżąca Spółka wskazała, że w swojej działalności koncentruje się na branży budowlanej i handlowej, w takim przypadku dla utrzymania ciągłości działalności najważniejsze znaczenie mają kwestie płynnościowe. Wyegzekwowanie tak dużej należności ponad 12 mln zł może spowodować pogorszenie płynności finansowej w konsekwencji ograniczenie zdolności działania operacyjnego, w szczególności realizacji zleceń. Skarżąca nie będzie w stanie płacić stałych zobowiązań z tytułu dostawy energii – niezbędnych do działania zakładu produkcji betonowej, zakładu produkcji okien i drzwi z PCV i AL oraz zakładu produkcji cegły budowlanej (kwoty te oscylują w okolicach ok 80.000 zł miesięcznie), koszty wynagrodzenia pracowników (które oscylują wokół kwoty 200.000 zł). Ograniczenie skali działalności Spółki, konieczność zmniejszenia zatrudnienia czy tym bardziej konieczność ogłoszenia upadłości, niewątpliwie są skutkami niezwykle trudnymi do usunięcia. Do wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji skarżąca Spółka nie załączyła żadnej dokumentacji. W dniu [...] października skarżąca kasacyjnie złożyła pismo - uzupełnienie skargi kasacyjnej do którego przedłożyła dokumentację Spółki (informację w sprawie zatrudnienia, listę płac, deklaracje rozliczenia ZUS, rozrachunki z kontrahentami, deklaracje VAT za styczeń, luty i marzec 2020 r. koszty wynagrodzeń pracowników i składki ZUS za 1 marca 2020 r. We wniosku wskazała, że średni miesięczny obrót jaki Spółka osiągnęła w I kwartale 2020 r. wynosił 920.326,33 zł. Wskazała również, że w przypadku nieuwzględnienia wniosku Spółka będzie zmuszona ograniczyć koszty, i tym samym może dojść do redukcji zatrudnienia. Spółka wskazała że wyegzekwowanie tak dużej należności może spowodować pogorszenie płynności finansowej w konsekwencji ograniczenie zdolności działania operacyjnego, w szczególności realizacji zleceń. Wyegzekwowanie ww. kwoty spowoduje, że Spółka nie będzie w stanie płacić stałych zobowiązań z tytułu dostawy energii - niezbędnych do działania zakładów. Nie bez znaczenia dla sytuacji finansowej jest obecnie prowadzona egzekucja przeciwko Spółce. Obecna działalność Spółki jest dodatkowo utrudniona przez epidemię wirusa SARS-CoV-2. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. Podkreślenia wymaga, że instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu lub czynności przez sąd, będąca formą tymczasowej ochrony sądowej udzielanej stronie postępowania, stanowi wyjątek od zasady wyrażonej w art. 61 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.; dalej: p.p.s.a.), zgodnie z którą wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania zaskarżonego aktu. Stosownie do art. 61 § 3 p.p.s.a., sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania aktu lub czynności, o których mowa w § 1 cytowanego przepisu, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Użyte przez ustawodawcę nieostre pojęcia "znaczna szkoda lub trudne do odwrócenia skutki" wymagają konkretyzacji w dokładnie i wszechstronnie przedstawionych okolicznościach, zobrazowanych przez zgromadzony w aktach sprawy materiał dowodowy. Taka konkretyzacja jest obowiązkiem wnioskodawcy (por. postanowienia NSA: z dnia 4 lipca 2012 r., II FZ 456/12; z dnia 26 lutego 2015 r., II FZ 2137/14; z dnia 14 kwietnia 2015 r., II FZ 207/15; z dnia 22 lipca 2015 r., II FZ 497/15). W przypadku gdy wniosek o wstrzymanie wykonania dotyczy decyzji dotyczących obowiązku zapłaty przez stronę określonej kwoty pieniężnej, kluczowe znaczenie ma relacja wysokości tej kwoty do sytuacji finansowej i majątkowej tej strony. Tylko w ten sposób można bowiem ocenić, czy szkoda związana z obowiązkiem uiszczenia tej kwoty będzie dla tejże strony znaczna, albo doprowadzi u niej do trudnych do odwrócenia skutków (np. konieczność znacznego ograniczenia lub zakończenia działalności). Zatem aby wniosek mógł być rozpatrzony pozytywnie, strona musi go poprzeć stosownymi twierdzeniami i dokumentami na okoliczność spełnienia ustawowych przesłanek wstrzymania wykonania decyzji. Konieczne jest zatem wykazanie we wniosku szczegółowych przyczyn uzasadniających możliwość wystąpienia sytuacji, która spowoduje zajście choćby jednej z przesłanek wymienionych w art. 61 § 3 p.p.s.a. Argumentacja wniosku o wstrzymanie wykonania aktu musi w sposób przekonujący przedstawiać konkretne relacje między brakiem wstrzymania zaskarżonej decyzji a wystąpieniem zagrożeń z art. 61 § 3 p.p.s.a. Za zasadne uznać należy przyjęcie, że skoro postępowanie w przedmiocie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji jest inicjowane wnioskiem strony, to na wnioskodawcy spoczywa powinność wskazania konkretnych zagrożeń płynących z wykonania kwestionowanego aktu. Podmiot występujący o wstrzymanie wykonania decyzji, który zaniechał podania okoliczności mających uzasadniać jego żądanie, nie może oczekiwać od sądu, aby ten, wyręczając go, niejako z urzędu poszukiwał usprawiedliwienia dla złożonego wniosku (por. postanowienie NSA z 5 maja 2016 r., sygn. akt I FZ 98/16, postanowienie NSA z 28 kwietnia 2016 r., sygn. akt II FZ 40/16). W niniejszej sprawie wniosek o wstrzymanie wykonania dotyczył decyzji Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Rzeszowie z dnia [...] października 2018 r., nr: [...] z których to decyzji wynika dla skarżącej Spółki obowiązek zapłaty należności z tytułu zaksięgowania kwoty długo celnego w wysokości 253 337 zł wraz z odsetkami, podatku akcyzowego w wysokości 5 988 642,00 zł, podatku od towarów i usług w wysokości 1 536 839,00 zł. Należnościami obciążono dłużników solidarnych, tj. skarżącą Spółkę, A. M., B. K., E. S., T. M., Syndyka Masy Upadłości [...] Sp. z o.o. w upadłości. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego skarżąca Spółka nie wykazała ziszczenia się ustawowych przesłanek wstrzymania wykonania decyzji. Wbrew twierdzeniom skarżącej kasacyjnie, wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji nie został uzasadniony w sposób wyczerpujący. Za niewystarczające, bowiem uznać należy samo tylko wskazywanie na ewentualne pogorszenie płynności finansowej Spółki czy ograniczenie kosztów i tym samym redukcję zatrudnienia w Spółce w sytuacji, gdy wnioskodawca nie uzasadnił w sposób wystarczający wpływu wykonanie decyzji na zdolność finansową skarżącej Spółki. W przedmiotowej sprawie skarżąca Spółka we wniosku nie powołała się na żadne wskaźniki odnoszące się do jej sytuacji finansowej, podczas gdy ubieganie się przez stronę o udzielenie jej ochrony tymczasowej w postępowaniu sądowoadministarcyjnym wymaga przedstawienia tej sytuacji jak najpełniej, tj. wykazania dochodów i wydatków, wysokość przychodu z prowadzonej działalności gospodarczej, zadłużenia i wierzytelności, wskazania wyników finansowych z działalności Spółki itd. Biorąc pod uwagę powyższe Skarżąca Spółka winna w sposób rzetelny i przejrzysty zobrazować swoją aktualną sytuację finansową, a twierdzenia poprzeć odpowiednimi dokumentami. Samo przedłożenie dokumentów nie jest wystarczające bez odpowiedniego dokonania ich analizy w złożonym wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji. Należy jeszcze raz podkreślić, że skarżąca powinna w sposób wnikliwy uzasadnić wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu, przedstawiając spójną argumentację, popartą faktami i ewentualnie odnoszącymi się do nich dowodami, tak by przekonać sąd o zasadności zastosowania ochrony tymczasowej. Argumentacja wniosku o wstrzymanie zaskarżonego aktu musi w sposób przekonujący pokazać konkretne relacje między brakiem wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji a wystąpieniem zagrożeń z art. 61 § 3 p.p.s.a. Choć przedstawiona argumentacja wniosku odnosi się do faktów, które bez wątpienia mają miejsce w skali kraju, to jednak autor wniosku nie wyjaśnił, jaki wpływ ma wystąpienie pandemii koronawirusa na indywidualną sytuację skarżącego, a w konsekwencji jak przekłada się to na zaistnienie przesłanek wstrzymania wykonania zaskarżonego postanowienia, tj. niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Wskazanie, że Spółka została dotknięta wystąpieniem epidemii nie jest wystarczające. Dodać przy tym należy, że przymusowa realizacja zobowiązań podatkowych w drodze egzekucji ze swej istoty jest dolegliwa i powoduje obciążenie w sferze majątkowej zobowiązanego, lecz wywieranie skutków finansowych dla strony jest normalną konsekwencją egzekucji administracyjnej. Instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji nie służy zabezpieczeniu strony przed jakimikolwiek skutkami egzekucji, ale jedynie przed takimi, których ewentualne wygranie sporu sądowego by nie naprawiło (por. np. postanowienie NSA z dnia 10 lipca 2018 r. sygn. II FZ 274/18 i powołane tam orzecznictwo). Skutki wykonania świadczenia pieniężnego są z natury rzeczy odwracalne. W przypadku ewentualnego uwzględnienia skargi istnieje oczywista możliwość zwrotu zapłaconych kwot, łącznie z oprocentowaniem. Na marginesie należy również dodać, że w razie wyegzekwowania od skarżącej spółki określonej w decyzjach kwot zobowiązań wynikającego z długu celnego, podatku akcyzowego, podatku od towarów i usług Spółka może dochodzić roszczeń regresowych od pozostałych podmiotów zobowiązanych solidarnie do zapłaty wskazanej kwoty. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 61 § 3 w związku z art. 193 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.