I GSK 1578/21

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Beata Sobocha-Holc Sędzia NSA Joanna Salachna (spr.) Sędzia NSA Michał Kowalski po rozpoznaniu w dniu 24 czerwca 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej K. P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 20 maja 2021 r. sygn. akt I SA/Gl 1632/20 w sprawie ze skargi K. P. na postanowienie Poczty Polskiej S.A. Centrum Obsługi Finansowej w Katowicach z dnia 19 października 2020 r., nr COF.OUR.6375.35124.2020 BY.JV.ZZ; 00283372 w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym oddala skargę kasacyjną.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach (dalej: WSA) wyrokiem z 20 maja 2021 r. sygn. akt I SA/Gl 1632/20 – po rozpoznaniu sprawy ze skargi K. P. (dalej: skarżąca) na postanowienie Poczty Polskiej S.A. Centrum Obsługi Finansowej w Katowicach (dalej: Poczta Polska lub organ) z 19 października 2020 r., nr COF.OUR.6375.35124.2020 BY.JV.ZZ; 00283372 w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym – oddalił skargę. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożyła skarżąca, zaskarżając ten wyrok w całości, wniosła o jego uchylenie w całości i uchylenie postanowień Poczty Polskiej lub o uchylenie wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gliwicach oraz o zasądzenie kosztów postępowania. Zaskarżonemu wyrokowi, na podstawie art. 174 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.; dalej: p.p.s.a.), zarzucono naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.: 1) art. 2 ust. 1 i 2 w zw. z art. 5 ust. 1 w zw. z art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych (Dz. U. z 2020 r. poz. 1689 ze zm.; dalej: u.o.a.) - poprzez ich błędną wykładnię i uznanie, że zarejestrowanie odbiornika bez późniejszego wyrejestrowania stanowi wystarczającą przesłankę istnienia obowiązku uiszczania opłat za jego używanie (opłata abonamentowa), podczas gdy ustawę o opłatach abonamentowych statuuje dwa obowiązki posiadaczy odbiorników RTV tj. jeden w zakresie uiszczania opłaty abonamentowej oraz drugi dotyczący rejestracji, co powoduje, że fakt zarejestrowania odbiornika świadczy jedynie o spełnieniu obowiązku do rejestracji odbiornika RTV, a nie do uiszczania opłaty abonamentowej; 2) § 5 ust. 1 rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiornika radiofonicznego lub telewizyjnego (Dz. U. z 2007 r., nr 187, poz. 1342; dalej rozporządzenie MT), poprzez uznanie, że pomimo utraty mocy imiennej książeczki abonamentowej i braku dowodu doręczenia indywidualnego numeru identyfikacyjnego, to na skarżącej ciążył obowiązek ciągłego aktualizowania swojego miejsca zamieszkania, by móc się uwolnić od odpowiedzialności za nieistniejące wierzytelności, podczas gdy z przywołanych przepisów prawa wynika, że to wierzyciel ma wykazać fakt nadania indywidualnego numeru identyfikacyjnego oraz poinformowania o tym fakcie skarżącą; 3) § 5 ust. 2 rozporządzenia MT poprzez uznanie, że pomimo skierowania informacji o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego na nieprawidłowy adres doszło do skutecznego powiadomienia skarżącej o nadaniu tego numeru. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżąca przedstawiła argumenty na poparcie zarzutów sformułowanych w jej petitum. Organ nie wniósł odpowiedzi na skargę kasacyjną. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Stosownie do art. 182 § 2 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym, gdyż skarżąca zrzekła się rozprawy, a organ nie zażądał jej przeprowadzenia. Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw. Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny (dalej: NSA) rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania przed wojewódzkim sądem administracyjnym. NSA stwierdza, że w rozpoznawanej sprawie nie wystąpiła żadna z przesłanek nieważności postępowania określonych w art. 183 § 2 p.p.s.a. Nie zachodzą także określone w art. 189 p.p.s.a. przesłanki wymagające uchylenia wydanego w sprawie orzeczenia oraz odrzucenia skargi lub umorzenia postępowania. Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznając sprawę związany był granicami skargi kasacyjnej. Jak wynika z art. 193 p.p.s.a. (zdanie drugie), uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. Przepis ten wyznacza granice, w jakich NSA uzasadnia z urzędu wydany wyrok w przypadku oddalenia skargi kasacyjnej. Wskazana regulacja – będąca przepisem szczególnym – modyfikuje normę zawartą w art. 141 § 4 p.p.s.a., stosowanym odpowiednio w związku z art. 193 (zdanie pierwsze) p.p.s.a., w ten sposób, że pozwala Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu ograniczyć się do oceny zarzutów skargi kasacyjnej, umożliwiając tym samym pominięcie tych elementów uzasadnienia wyroku, które nie są niezbędne dla wyjaśnienia istoty rozstrzygnięcia NSA. Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że w rozpoznawanej sprawie przesłanka ta została spełniona. Zgodnie z art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a., skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: - naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.); - naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.). Z istoty kontroli instancyjnej sprawowanej przez NSA wynika ponadto, że rozpoznanie przez NSA sprawy ogranicza się do oceny podniesionych w skardze kasacyjnej zarzutów, wykluczając ponowne rozpoznanie sprawy w całości – art. 174 pkt 1 i 2 oraz art. 183 § 1 p.p.s.a. (zob. uchwała NSA z 26 października 2009 r., sygn. akt I OPS 10/09; dostępna na stronie: www.orzeczenia.nsa.gov.pl; pozostałe cytowane orzeczenia tamże). W rozpoznawanej sprawie skarga kasacyjna została oparta wyłącznie na zarzutach naruszenia prawa materialnego. Zasadniczy spór w sprawie dotyczy tego, czy WSA słusznie uznał, że zarejestrowanie odbiornika telewizyjnego/radiofonicznego, bez późniejszego jego wyrejestrowania – niezależnie od okoliczności faktycznych w postaci zmiany miejsca zamieszkania, czy zbycia nieruchomości, w ramach których to miejsc nastąpiło zgłoszenie (rejestracja) używania odbiornika/ów – jest wystarczającą przesłanką przyjęcia istnienia obowiązku uiszczania opłaty abonamentowej, który to obowiązek podlega egzekucji administracyjnej. Skarżąca kasacyjnie uważa, że w stosunku do niej nie istnieje obowiązek uiszczania opłaty abonamentowej. Naczelny Sąd Administracyjny w pełni aprobuję wykładnię przepisów prawa przedstawioną przez Sąd I instancji w zaskarżonym wyroku i wynikający z niej rezultat. Otóż stosownie do art. 2 ust. 1 i 2 u.o.a. na posiadaczu zarejestrowanego odbiornika ciąży ex lege obowiązek uiszczenia abonamentu, powstający z pierwszym dniem miesiąca następującego po miesiącu rejestracji odbiornika (ust. 3 powołanego artykułu). Odbiorniki radiofoniczne i telewizyjne, dla celów pobierania abonamentu, podlegają zarejestrowaniu w placówkach operatora wyznaczonego (uprzednio publicznego), którym jest Poczta Polska, co wynika z art. 5 ust. 1 i 2 u.o.a. i art. 46 ust. 2 ustawy z 12 czerwca 2003 r. Prawo pocztowe. Ustawa abonamentowa nie precyzuje natomiast wprost momentu wygaśnięcia obowiązku uiszczania abonamentu. Jednakże niezaprzeczalnie jest (w świetle jej art. 5 ust. 1 i ust. 5-7), że w przypadku dokonania rejestracji odbiornika radiowego/telewizyjnego obowiązek uiszczania opłaty abonamentowej immanentnie związany jest ze stanem/faktem zarejestrowania danego odbiornika lub odbiorników. Stąd też WSA słusznie ustalił, że obowiązek uiszczania opłaty abonamentowej trwa więc do czasu wyrejestrowania, choćby użytkownik odbiornika faktycznie go nie użytkował lub nawet go nie posiadał. Sąd I instancji podkreślił przy tym, że zarejestrowanie odbiornika pod rządami którejkolwiek z ustaw bez jego późniejszego wyrejestrowania stanowi wystarczającą przesłankę istnienia wynikającego z ustawy obowiązku uiszczania opłat za jego używanie, który podlega egzekwowaniu w trybie egzekucji administracyjnej obowiązków o charakterze pieniężnym. Nieusprawiedliwione są także zarzuty naruszenia § 5 ust. 1 i 2 rozporządzenia MT w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych. Zgodnie z tymi regulacjami dotychczasowe dowody zarejestrowania odbiorników w formie imiennej książeczki opłaty abonamentowej za używanie odbiorników stanowią dowód zarejestrowania odbiorników nie dłużej niż przez okres dwunastu miesięcy od dnia wejścia w życie rozporządzenia (ust. 1). Natomiast operator publiczny w terminie dwunastu miesięcy od dnia wejścia w życie rozporządzenia z urzędu nadaje posiadaczom imiennych książeczek, o których mowa w ust. 1, indywidualny numer identyfikacyjny. O nadaniu numeru operator publiczny powiadamia użytkownika, przesyłając zawiadomienie określone w załączniku nr 2 do rozporządzenia (ust. 2). Skarżąca kasacyjnie wskazuje, że nie otrzymała przedmiotowego zawiadomienia, skierowane ono zostało bowiem na adres, pod którym już nie zamieszkiwała. Miałoby to, zdaniem kasatora, wskazywać na niesłuszne uznanie przez WSA skuteczności doręczenia powiadomienia skarżącej o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego, a ponadto obalać domniemanie wyrażone w art. 2 ust. 1 u.o.a. W odniesieniu do powyższych zarzutów, w pierwszej kolejności podnieść należy, iż zgodnie z ugruntowanym orzecznictwem prawodawca dla skuteczności nadania użytkownikowi odbiornika numeru identyfikacyjnego nie wprowadził wymogu doręczenia zawiadomienia o jego przesłaniu. Przesłanie zawiadomienia ma wobec tego charakter wyłącznie informacyjny, wtórny do samego nadania numeru identyfikacyjnego, która to czynność dokonywana jest z urzędu, a wierzyciel nie jest zobowiązany do posiadania dokumentu potwierdzenia jego odbioru przez zobowiązanego. Dla uznania skuteczności czynności nadania indywidualnego numeru identyfikacyjnego nie jest konieczne również legitymowanie się przez operatora wyznaczonego (publicznego) dowodem nadania takiej przesyłki. Ponadto WSA w kontekście przepisów § 5 rozporządzenia MT słusznie wskazał, że skoro skarżąca nie poinformowała we właściwym czasie placówki pocztowej o zmianie adresu swego zamieszkania, to nie może czynić zarzutu, że powiadomienie o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego wysłane zostało w 2008 r. na nieaktualny adres. Zaznaczenia wymaga, że przez cały okres, od momentu zarejestrowania przez skarżącą odbiornika, istniał obowiązek powiadamiania operatora wyznaczonego (publicznego) o zmianie miejsca zamieszkania przez użytkownika odbiornika (wcześniej: posiadacza książeczki radiofonicznej/opłaty abonamentowej). Aktualnie reguluje to § 11 rozporządzenia Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. z 2013 r. poz. 1676, dalej: rozporządzenie MAC). Natomiast wcześniej wynikało to z: - § 4 powoływanego w zarzutach skargi kasacyjnej rozporządzenia MT; - § 3 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 22 lipca 2005 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. z 2005 r. Nr 141, poz. 1190); - § 4 rozporządzenia Ministra Łączności z dnia 16 lipca 1993 r. w sprawie rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. z 1993 Nr 70, poz. 338). Wskazane powyżej przepisy kolejnych rozporządzeń stanowiły także podstawę do informowania właściwego podmiotu o innych zdarzeniach związanych i istotnych dla uiszczania albo istnienia obowiązku opłaty abonamentowej, w tym o zaprzestaniu użytkowania odbiornika – czego, jak wynika ze sprawy – skarżąca nie czyniła. Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 zw. z art. 182 § 2 p.p.s.a. orzekł o oddaleniu skargi kasacyjnej.