I GSK 1569/22

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Wegner Sędzia NSA Michał Kowalski Sędzia del. NSA Jacek Surmacz (spr.) po rozpoznaniu w dniu 30 marca 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Zakładu Ubezpieczeń Społecznych od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 15 grudnia 2021 r. sygn. akt I SA/Kr 1423/21 w sprawie ze skargi D. Cz. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 31 sierpnia 2020 r. nr 220000/71/230904/2020/RDZ-W w przedmiocie zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne oddala skargę kasacyjną.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z 15 grudnia 2021 r. sygn. akt I SA/Kr 1423/21, po rozpoznaniu sprawy ze skargi D. Cz., na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z 31 sierpnia 2020 r. nr 220000/71/230904/2020/RDZ-W w przedmiocie zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne - uchylił zaskarżoną decyzję. Zakład Ubezpieczeń Społecznych wniósł skargę kasacyjną od wyroku WSA, zaskarżając to orzeczenie w całości i domagając się jego uchylenia i oddalenia skargi ewentualnie uchylenia zaskarżonego wyroku i przekazania sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnego w Krakowie do ponownego rozpoznania. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił naruszenie przepisów postępowania, mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy tj. 1) naruszenie art. 15zzzzzn² ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020 r. poz. 1842, dalej: ustawa COVID-19) poprzez uznanie, że powinien on zostać zastosowany również do spraw, w których decyzja w sprawie została wydana przed dniem 16 grudnia 2020 r., tj. przed dniem wejścia w życie powołanego przepisu, 2) naruszenie art. 141 § 4 w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329 ze zm.; dalej: p.p.s.a.) poprzez sformułowanie w uzasadnieniu wyroku wskazań, co do dalszego postępowania z uwzględnieniem stosowania art. 15zzzzzn² ustawy COVID-19, podczas gdy przepis ten nie ma zastosowania w niniejszej sprawie, 3) naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 15zzzzzn² ustawy COVID-19 poprzez uznanie, że w sprawie winien zostać zastosowany art. 15zzzzzn² ustawy COVID-19, który w dacie wydania decyzji w sprawie nie obowiązywał, a co więcej organ rentowy nie miał podstaw do "przewidywania" w dacie wydawania decyzji, że przepis taki zostanie wprowadzony, co doprowadziło do uchylenia zaskarżonej decyzji, w sytuacji gdy skarga winna zostać oddalona. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie jest uzasadniona. Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, której przesłanki zostały wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny nie stwierdził, by w rozpoznawanej sprawie wystąpiła którakolwiek z przesłanek nieważności postępowania. Przepis art. 15zzzzzn² ustawy COVID-19 nie obowiązywał w dacie podejmowania przez organ zaskarżonej decyzji, co oznacza, że organ nie mógł naruszyć tego przepisu. Natomiast skład orzekający w przedmiotowej sprawie aprobuje stanowisko prezentowane w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (wyrok z 7 października 2021 r., sygn. akt I GSK 498/21), że należy dopuścić założenie, że terminy którym uchybiono przed wejściem w życie omawianego przepisu, ale w okresie obowiązywania stanu epidemii mogą zostać przywrócone w trybie tego przepisu. Zgodnie z art. 15zzzzzn² ustawy COVID-19 "W przypadku stwierdzenia uchybienia przez stronę w okresie obowiązywania stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 przewidzianych przepisami prawa administracyjnego terminów: od zachowania których jest uzależnione udzielenie ochrony prawnej przed organem administracji publicznej (pkt 1), do dokonania przez stronę czynności kształtujących jej prawa i obowiązki (pkt 2), przedawnienia (pkt 3), których niezachowanie powoduje wygaśnięcie lub zmianę praw rzeczowych oraz roszczeń i wierzytelności, a także popadnięcie w opóźnienie (pkt 4), zawitych, z niezachowaniem których ustawa wiąże ujemne skutki dla strony (pkt 5), do dokonania przez podmioty lub jednostki organizacyjne podlegające wpisowi do właściwego rejestru czynności, które powodują obowiązek zgłoszenia do tego rejestru, a także terminów na wykonanie przez te podmioty obowiązków wynikających z przepisów o ich ustroju (pkt 6) - organ administracji publicznej zawiadamia stronę o uchybieniu terminu. W zawiadomieniu, o którym mowa w ust. 1, organ administracji publicznej wyznacza stronie termin 30 dni na złożenie wniosku o przywrócenie terminu (ust. 2)". Sąd pierwszej instancji trafnie zauważył, że przepis ten obejmuje zdarzenia, które miały miejsce: "w okresie obowiązywania stanu epidemii ogłoszonego z powodu Covid-19". Stan epidemii został ogłoszony od dnia 20 marca 2020 r. na mocy rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 20 marca 2020 r. w sprawie ogłoszenia na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu epidemii (Dz. U. z 2020 poz. 491). Na aprobatę zasługuje konstatacja sądu pierwszej instancji, ze mimo nieobowiązywania tego przepisu w chwili prowadzenia postępowania i wydawania decyzji przez organ, przepis ten musi być wzięty pod uwagę w trakcie sądowej kontroli zaskarżonego aktu. Sąd zwrócił uwagę na kontekst wynikający ze szczególnego okresu wywołanego epidemią i intencji ustawodawcy, który wprowadził do porządku prawnego tak bardzo korzystną z punktu widzenia interesów płatników- regulację prawną. Płatnicy składek nie powinni być traktowani w różny sposób, w zależności jedynie od tego, kiedy zostanie złożony wniosek i kiedy zostanie on rozpatrzony. Dla pogłębienia trafnej argumentacji zaprezentowanej przez sąd pierwszej instancji należy podkreślić, ze zwolnienie przewidziane w art. 31zo ust. 3 ustawy Covd-19 jest jednym z elementów regulacji stanowiących reakcję na negatywne skutki epidemii Covid-19 związane z wprowadzonymi przez władze publiczne ograniczeniami konstytucyjnego prawa swobody prowadzenia działalności gospodarczej (art. 22 Konstytucji RP) i możliwości zarobkowania. Celem tych regulacji jest udzielenie wsparcia przedsiębiorcom działającym w branżach, które zostały dotknięte wprowadzonymi zasadami bezpieczeństwa oraz ponoszącym koszty związane z obostrzeniami sanitarnymi. Reasumując, sąd administracyjny dokonując kontroli zaskarżonej decyzji w czasie, gdy obowiązuje przepis art. 15zzzzzn² ustawy COVID-19 pozwalający zniwelować płatnikom konsekwencje niedochowania wymogów wynikających z przepisów ustawowych nie jest władny, przy uwzględnieniu, że przepis ten ma zastosowanie do wszystkich zdarzeń, które miały miejsce w okresie obowiązywania stanu epidemii ogłoszonego z powodu Covid-19, pominąć tej regulacji w ocenie zgodności z prawem zaskarżonego aktu, jak i postępowania poprzedzającego jego wydanie. Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny uznał zarzuty sformułowane w skardze kasacyjnej za nieuzasadnione i, na podstawie art. 184 p.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną.