I GSK 1561/21

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Bogdan Fischer Sędzia NSA Joanna Wegner (spr.) Sędzia del. WSA Jacek Boratyn Protokolant starszy asystent sędziego Piotr Kaczmarek po rozpoznaniu w dniu 22 stycznia 2025 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej S. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 25 maja 2021 r., sygn. akt III SA/Gl 333/21 w sprawie ze skargi S. K. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 5 stycznia 2021 r., nr UP-5/2021 w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne oddala skargę kasacyjną

Wyrokiem z 25 maja 2021 r., sygn. akt III SA/Gl 333/21 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325) – zwanej dalej: "p.p.s.a." oddalił skargę S. K. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z 5 stycznia 2021 r. odmawiającą umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, zdrowotne i Fundusz Pracy. Od tego wyroku skarżący wniósł skargę kasacyjną zaskarżając to orzeczenie w całości. Zarzuty naruszenia przepisów postępowania odnosiły się do art. 77 § 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r., poz. 235) – zwanej dalej "k.p.a." poprzez niezebranie i nierozpatrzenie w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego, w szczególności pominięcie wyjaśnienia kwestii obecnego zatrudnienia skarżącego, art. 80 k.p.a. poprzez niedokonanie na podstawie całokształtu materiału dowodowego oceny, czy sytuacja skarżącego pozwala na spełnienie obowiązku wobec Zakładu Ubezpieczeń Społecznych bez narażenia na utratę możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb rodziny, art. 107 § 3 k.p.a. +poprzez brak wskazania przyczyn, dla których Sąd pierwszej instancji odmówił stwierdzenia przesłanek wskazanych w § 3 ust. 1 pkt 2 i 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. z 2003 r., Nr 141, poz. 1365) – zwanego dalej "rozporządzeniem". Zarzut naruszenia prawa materialnego odnosił się do art. 28 ust. 1 – 3 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2020 r., poz. 266 ze zm.) – zwanej dalej "u.s.u.s." poprzez błędne uznanie, że skarżący nie spełnia ustawowych przesłanek umorzenia należności z tytułu składek. Skarżący wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez uwzględnienie skargi i zasądzenie kosztów postępowania. Odpowiedzi na skargę kasacyjną nie wniesiono. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie zasługiwała na uwzględnienie, dlatego że wbrew jej zasadniczej tezie sytuacja skarżącego została wszechstronnie i starannie przeanalizowana przez organ administracji i zasadnie Sąd pierwszej instancji nie dopatrzył się uchybień w tym zakresie. Przede wszystkim wskazać należy, że kontrolowana przez Sąd Wojewódzki decyzja została wydana w ramach uznania administracyjnego. Pojęcie to kojarzyć można z dawno już wyrażoną przez M. Mincer koncepcją, a korespondującą z treścią punktu I załącznika do rekomendacji Komitetu Ministrów Rady Europy nr R(80)2 z 11 marca 1980 r., dotyczącej wykonywania władzy dyskrecjonalnej przez organy administracyjne (Concerning the Exercise of Discretionary Powers by Administrative Authorities). Akt ten utożsamia tę władzę z przyznaniem organowi pewnego stopnia swobody przy podejmowaniu decyzji, pozwalającej na wybór spośród kilku prawnie dopuszczalnych wariantów rozstrzygnięcia jednego, który uważa za najwłaściwszy (zob. M. Mincer, Uznanie administracyjne, Toruń 1983, zwłaszcza s. 63 i n.). W rodzimej nauce ani orzecznictwie sądowym nie wypracowano, jak dotąd spójnej koncepcji wad uznania. Do przystających naszemu systemowi zaliczyć można tę, wedle której wady te dają się zakwalifikować jako nadużycie uznania w następstwie kierowania się faktami niemającymi znaczenia dla sprawy i/albo pominięcia faktów o istotnym znaczeniu [irrelevancy] bądź wykorzystania władzy w niewłaściwym celu [improper purpose] (zob. A. Carroll, Constitutional and Administrative Law, Harlow 2009, s. 322-323, A. W. Bradley, K. D. Ewing, Constitutional and Administrative Law, Harlow 2007, s. 729–732). Kluczowym elementem, który bierze pod uwagę sąd w toku kontroli wypełniania władzy w formule uznania administracyjnego jest motywacja leżąca u podstaw rozstrzygnięcia. Niemniej ocena sądu administracyjnego nie może się ograniczać do lektury zaskarżonego aktu, ale obowiązany jest on również do wnikliwej weryfikacji zgromadzonego przez organ materiału dowodowego. Powinnością sądu jest bowiem weryfikacja legalności decyzji w jej całokształcie, z uwzględnieniem wszystkich przepisów prawa regulujących czynności organu administracji. Dlatego uproszczone podejście do oceny legalności decyzji uznaniowej, zawarte w powtarzanym niekiedy sformułowaniu "organ może, lecz nie musi" nie jest uzasadnione. Niemniej jednak Sąd pierwszej instancji należycie wywiązał się z obowiązków kontroli legalności zaskarżonej decyzji. Wbrew zarzutom skargi kasacyjnej stanowiąca przedmiot oceny organu kwestia możliwości zarobkowych, stanu zdrowia i sytuacji majątkowej skarżącego została poddana szczegółowej analizie Sądu pierwszej instancji. Sąd ten zauważył, że w postępowaniu administracyjnym dokonano wyczerpujących ustaleń w tym zakresie i trafnie wywiódł, że po stronie skarżącego występuje potencjalna możliwość podjęcia pracy i starań o wywiązanie się z ciążących na nim zobowiązań publicznoprawnych. Z kolei stan zdrowia osób bliskich nie może przesądzać o zasadności udzielenia ulgi; nie stanowi on w tym przypadku przeszkody w prowadzeniu działalności zawodowej, którą przecież skarżący kontynuuje. Tym samym zarzuty naruszenia przepisów art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. są nieuzasadnione. W decyzji organu wyjaśniono powody nieuwzględnienia żądania skarżącego opartego na przepisach § 3 ust. 1 pkt 1 i 2 rozporządzenia, co czyni niezasadnym zarzut naruszenia art. 107 § 3 k.p.a. Jeżeli zaś chodzi o zarzut naruszenia przepisu art. 28 ust. 1 – 3 u.s.u.s., to nie zasługuje on na uwzględnienie z powodu jego wadliwej konstrukcji. Pierwsza podstawa kasacyjna powinna odnosić się do błędnej wykładni bądź niewłaściwego zastosowania przepisu prawa materialnego. Tymczasem strona skarżąca podniosła w ramach tego zarzutu uwagi odnoszące się do poczynionych w tej sprawie ustaleń faktycznych. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną.