I GSK 1535/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Piotr Piszczek Sędzia NSA Bogdan Fischer Sędzia del. WSA Izabella Janson (spr.) po rozpoznaniu w dniu 25 września 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej A od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 20 września 2023 r. sygn. akt I SA/Gl 430/23 w sprawie ze skargi A na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia 5 stycznia 2023 r. nr 2401-IEE.711.4.2023.2/LF/ w przedmiocie określenia wysokości kwoty nieprzekazanej przez dłużnika zajętej wierzytelności 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od A na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach kwotę 360 (trzysta sześćdziesiąt) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z 20 września 2023r., sygn. akt I SA/Gl 430/23 na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023r., poz. 259, obecnie Dz.U. z 2024r., poz. 935 t.j., dalej: "p.p.s.a.") oddalił skargę A (dalej też: "strona", "skarżąca", "Spółka") na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach (dalej też: "DIAS", "organ") z 5 stycznia 2023r.,nr 2401-IEE.711.4.2023.2/LF/UNP:2401-23-004161 w przedmiocie określenia wysokości nieprzekazanej kwoty przez dłużnika zajętej wierzytelności. W skardze kasacyjnej skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi, który wydał zaskarżony wyrok, zasądzenie od organu na rzecz skarżącej niezbędnych kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. Ponadto oświadczyła, iż zrzeka się rozprawy. Zaskarżonemu wyrokowi zarzuciła naruszenie przepisów postępowania: 1. art. 141 § 4 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, poprzez niezajęcie żadnego stanowiska co do zarzutu skargi i niewyjaśnienia podstawy prawnej rozstrzygnięcia; 2. naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) i art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, w związku z art. 71a § 9 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, przez akceptację stwierdzenia przez organ egzekucyjny, że dłużnik zajętej wierzytelności - A bezpodstawnie uchyla się od przekazania zajętej wierzytelności organowi egzekucyjnemu, mimo że Spółka nie miała prawnej możliwości dokonania jakiejkolwiek wpłaty na poczet zajętej wierzytelności. Argumentację na poparcie powyższych zarzutów skarżąca kasacyjnie przedstawiła w uzasadnieniu skargi kasacyjnej. W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o jej oddalenie i zasądzenie kosztów postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 182 § 2 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym, gdy strona, która ją wniosła, zrzekła się rozprawy, a pozostałe strony, w terminie czternastu dni od doręczenia skargi kasacyjnej, nie zażądały przeprowadzenia rozprawy. Wobec tego, że z taką sytuacją mamy do czynienia w niniejszej sprawie, Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów. Na wstępie należy wskazać, że jak wynika z art. 193 p.p.s.a. (zdanie drugie), uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną powinno zawierać ocenę przedstawionych w tej skardze zarzutów. Przepis ten określa tym samym zakres, w jakim NSA realizuje obowiązek uzasadnienia wyroku oddalającego skargę kasacyjną - modyfikując treść normy prawnej zawartej w art. 141 § 4 p.p.s.a. Norma zawarta w art. 193 p.p.s.a. (zdanie drugie) umożliwia zatem ograniczenie uzasadnienia wyroku NSA wyłącznie do oceny zarzutów skargi kasacyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny, mając powyższe na uwadze, ograniczył rozważania w niniejszej sprawie do oceny zarzutów skargi kasacyjnej i wyjaśnienia istoty rozstrzygnięcia. W myśl art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod uwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie występują przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 p.p.s.a. Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny przy rozpoznaniu sprawy związany był granicami skargi kasacyjnej. Granice te są wyznaczone wskazanymi w niej podstawami, którymi - zgodnie z art. 174 p.p.s.a. - może być naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.) albo naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.). Związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej polega na tym, że jest on władny badać naruszenie jedynie tych przepisów, które zostały wyraźnie wskazane przez stronę skarżącą i nie może we własnym zakresie konkretyzować zarzutów skargi kasacyjnej, uściślać ich ani w inny sposób korygować. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw. W skardze kasacyjnej podniesiono jedynie zarzuty naruszenia przepisów postępowania. W pierwszej kolejności należy wskazać, że nie zasługuje na uwzględnienie najdalej idący zarzut procesowy, tj. zarzut naruszenia przez Sąd I instancji art. 141 § 4 p.p.s.a. (pkt 1) petitum skargi kasacyjnej). Wyjaśnić należy, że przepis ten wskazuje podstawowe elementy konstrukcyjne, które musi zawierać prawidłowo sporządzone uzasadnienie wyroku Sądu administracyjnego, tj. zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Naruszenie tego przepisu może zatem mieć miejsce wtedy, gdy uzasadnienie nie zawiera tych elementów, w tym także gdy nie zawiera stanowiska co do przyjętego przez Sąd stanu faktycznego, a więc gdy zaskarżony wyrok nie poddaje się kontroli instancyjnej z powodu wadliwości sporządzonego uzasadnienia (por. uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego z 15 lutego 2010r., sygn. akt II FPS 8/09; to i kolejne cytowane orzeczenia dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Naruszenie to, w myśl art. 174 pkt 2 p.p.s.a. musi być na tyle istotne, aby mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Podkreślenia wymaga, że w ramach zarzutu naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. nie jest możliwe kwestionowanie stanowiska Sądu I instancji w zakresie prawidłowości przyjętego za podstawę orzekania stanu faktycznego, ani stanowiska Sądu co do wykładni bądź zastosowania prawa (por. m.in. wyroki NSA: z 22 czerwca 2016r., sygn. akt I GSK 1821/14; z 6 marca 2019r., sygn. akt II GSK 985/17). Zarzutu naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. nie można zatem łączyć z ocenami i stanowiskiem, jakie prezentuje Sąd pierwszej instancji uzasadniając swoje rozstrzygnięcie, a do tego właśnie zmierza uzasadnienie omawianego zarzutu w skardze kasacyjnej. Podniesiona w samym zarzucie i jego uzasadnieniu argumentacja autora skargi kasacyjnej potwierdza w ten sposób, że uzasadnienie wyroku spełnia wymogi formalne wynikające z art. 141 § 4 p.p.s.a. Przedstawione w uzasadnieniu wyroku motywy jakimi WSA kierował się podejmując orzeczenie, pozwalają na kontrolę instancyjną w granicach wyznaczonych skargą kasacyjną (art. 183 § 1 p.p.s.a.). To zaś, że strona skarżąca kasacyjnie nie zgadza się merytorycznie z tymi poglądami, nie oznacza wadliwości sporządzonego uzasadnienia wyroku Sądu w rozumieniu art. 141 § 4 p.p.s.a. Kwestionowanie przez skarżącą kasacyjnie zgodności z prawem dokonanej przez Sąd instancji oceny prawnej wyrażonej w wyroku, nie może być skuteczne w oparciu o zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. Zarzut naruszenia tego przepisu opisany na str. 2-5 uzasadnienia skargi kasacyjnej jest zatem niezasadny. Nie zasługują na uwzględnienie zarzuty wskazane w pkt 2. petitum skargi kasacyjnej. Podkreślenia wymaga, że przepis art. 145 § 1 pkt 1 lit. c), czy art. 151 p.p.s.a. nie mógł stanowić samodzielnej podstawy skargi kasacyjnej. Normy ta są normami o charakterze "wynikowym" regulującym jedynie sposób rozstrzygnięcia skargi. Przepisy te kształtują zakres orzekania w odniesieniu do skarg na decyzje administracyjne oraz postanowienia. Dla potwierdzenia zasadności zarzutu naruszenia tych przepisów niezbędne jest wskazanie naruszenia innych przepisów proceduralnych, którym Sąd uchybił. Ewentualne naruszenie w zakresie ustalenia podstaw do oddalenia lub uwzględniania skargi następuje w fazie wcześniejszej niż etap orzekania, czyli w fazie kontroli zaskarżonego aktu lub czynności poprzedzającej wydanie orzeczenia. Kontroli tej Sąd dokonuje na podstawie konkretnych przepisów p.p.s.a. W konsekwencji należy przyjąć, że wymienioną w art. 174 pkt 2 p.p.s.a. podstawą skargi kasacyjnej mogą być jedynie przepisy regulujące proces dochodzenia do rozstrzygnięcia, w powiązaniu z konkretnym przepisem wynikowym, a nie tylko przepisy określające samo rozstrzygnięcie. Naruszenie wymienionych w pkt 1. I pkt 2. petitum skargi kasacyjnej przepisów art. 145 § 1 pkt 1 lit. c), czy art. 151 p.p.s.a. jest zawsze następstwem uchybienia innym przepisom procesowym (por. wyroki NSA z: 30 kwietnia 2015r., sygn. akt I OSK 1701/14; 29 kwietnia 2015r., sygn. akt I OSK 1595/14; 29 kwietnia 2015r., I OSK 1596/14; 24 kwietnia 2015r., sygn. akt I OSK 1088/14; 8 kwietnia 2015r., sygn. akt I OSK 71/15; 9 stycznia 2015r., sygn. akt I OSK 638/14, publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Skoro Sąd I instancji uznał, że zaskarżone postanowienie nie narusza przepisów postępowania ani prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na rozstrzygnięcie to prawidłowo wydał wyrok na podstawie art. 151 p.p.s.a. Tym samym wobec tego, że Sąd I instancji nie dopatrzył się podstaw do uchylenia zaskarżonego postanowienia, to nie można Sądowi oddalającemu skargę zarzucić naruszenia przepisu, który dawał podstawę do takiego działania, gdyż takie rozstrzygnięcie jest zgodne z dyspozycją mającej zastosowanie w sprawie normy prawnej. Ponadto w rozpoznanej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny nie stosował art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., gdyż podstawą prawną zaskarżonego wyroku był art. 151 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem, w razie nieuwzględniania skargi Sąd skargę oddala. Dlatego też prawidłowo skonstruowany zarzut naruszenia przepisów wymagał przywołania art. 151 k.p.a. w związku z naruszonymi zdaniem kasatora przepisów k.p.a., czy też u.p.e.a. Wskazana wadliwość dotyczy obydwu zarzutów skargi kasacyjnej. Podkreślić też należy, że Naczelny Sąd Administracyjny bada legalność wyroku Sądu I instancji jedynie w zakresie zakwestionowanym przez autora skargi kasacyjnej, a nie rozpoznaje sprawy ponownie w jej całokształcie do czego zmierza skarżąca Spółka opisując w skardze kasacyjnej przedmiot sprawy i dokonując własnej oceny przedstawionego stanu faktycznego sprawy wskazując, że zaskarżone postanowienie ZUS zostało wydane z naruszeniem wymienionych przepisów postępowania. Tymczasem autor skargi kasacyjnej polemizując z uzasadnieniem wyroku Sądu I instancji i uznając, że nie spełnia ono wymogów art. 141 § 4 p.p.s.a. powtarza i uzasadnia zarzut zawarty w skardze do Sądu I instancji stwierdzając, że WSA w Gliwicach naruszył art. 71a § 9 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w związku z art. 145 § 1, pkt 1, lit. c) i art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przez jego niewłaściwe zastosowanie. Wskazać należy, że do Naczelnego Sądu Administracyjnego nie należy wyciąganie z treści uzasadnienia skargi kasacyjnej przytoczonych tam zarzutów i wiązanie ich z powołanymi tam przepisami w celu uzupełnienia przytoczonej w petitum skargi kasacyjnej podstawy kasacyjnej (por. wyrok NSA z 13 listopada 2007r., I FSK 1448/06). Naczelny Sąd Administracyjny wielokrotnie w swoim orzecznictwie podkreślał, że nie ma on obowiązku formułowania za stronę zarzutów kasacyjnych na podstawie uzasadnienia skargi kasacyjnej. Trzeba bowiem mieć na uwadze, że wyodrębnianie zarzutów z treści uzasadnienia skargi kasacyjnej zawsze niesie ryzyko nieprawidłowego odczytania intencji strony wnoszącej skargę kasacyjną. Konieczne jest przy tym oddzielenie podstawy kasacyjnej od jej uzasadnienia, które jest niezbędnym elementem skargi kasacyjnej (zob. wyroki NSA z: 19 marca 2014r., II GSK 16/13; 17 lutego 2015r., II OSK 1695/13). Przyjęcie dopuszczalności rozpoznania przez Sąd odwoławczy zarzutu naruszenia prawa powołanego przez skarżącego wyłącznie w ramach uzasadnienia podstaw kasacyjnych oznaczałoby obejście rygoru sformułowania podstaw kasacyjnych w terminie zawitym do wniesienia tego środka odwoławczego (por. H. Knysiak-Molczyk, Skarga i skarga kasacyjna w postępowaniu sądowoadministracyjnym, Komentarz Orzecznictwo, LexisNexis, s. 320-321). Ponownie należy powtórzyć, że kwestionowanie przez skarżącą kasacyjnie zgodności z prawem dokonanej przez Sąd instancji oceny prawnej wyrażonej w wyroku, nie może być skuteczne w oparciu o zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. Ze względu na przedstawioną argumentację wszystkie zarzuty skargi kasacyjnej należało uznać za nieusprawiedliwione. Mając na względzie powyższe Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach postępowania kasacyjnego, obejmujących wynagrodzenie pełnomocnika organu (360 zł), który nie brał udziału przed WSA, orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b) w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 września 2015r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2023r. poz. 1935 t.j).