Wróć do: Orzeczenia NSA

Sygnatura

I GSK 1383/24

Wyrok NSA z 21 października 2026 r., I GSK 1383/24 – egzekucja należności pieniężnych

Wynik

Oddalono skargę kasacyjną

Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia
21 października 2026
Prawomocne
tak

Treść rozstrzygnięcia

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Piotr Pietrasz Sędzia NSA Bogdan Fischer Sędzia del. WSA Marek Krawczak (spr.) Protokolant starszy asystent sędziego Patrycja Czubała po rozpoznaniu w dniu 21 października 2026 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej S. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 8 maja 2024 r. sygn. akt III SA/Wr 279/23 w sprawie ze skargi S. S. na postanowienie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 30 czerwca 2023 r. nr 470000/71/2023/RED/8971621482/OE/KN/13-2 w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym oddala skargę kasacyjną.

Analiza z kontekstem sprawy

Co to orzeczenie oznacza dla Twojej sprawy?

Zapytaj o skutki rozstrzygnięcia, podstawę prawną albo argumenty do wykorzystania. AnyLawyer rozpocznie od tej konkretnej sprawy.

Zapytaj AnyLawyer o to orzeczenie

Uzasadnienie

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu wyrokiem z dnia 8 maja 2024 r. sygn. akt III SA/Wr 279/23 oddalił w całości skargę [...] na postanowienie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 30 czerwca 2023 r. nr 470000/71/2023/RED/8971621482/OE/KN/13-2 w przedmiocie oddalenia zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym. Następnie skarżący zaskarżył w całości powyższy wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 8 maja 2024 r. w przedmiocie oddalenia zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym. Skarżący kasacyjnie wniósł uchylenie w całości zaskarżonego wyroku wraz z poprzedzającym wyrok postanowieniem Dyrektora ZUS we Wrocławiu. Ewentualnie uchylenie całego wyroku do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie od organu kosztów postępowania kasacyjnego, w tym reprezentacji wg norm przepisanych. Ponadto skarżący kasacyjnie wniósł o rozpoznanie skargi na rozprawie, zobowiązanie organu do przedłożenia kompletnych akt sprawy, nadto o zwolnienie skarżącego z kosztów sądowych, w tym opłaty od skargi kasacyjnej z uwagi na niemożność ich poniesienia na obecnym etapie ze względu na aktualną sytuację finansową i rodzinną skarżącego. Zaskarżonemu wyrokowi skarżący kasacyjnie zarzucił: A. na podstawie art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329, obecnie Dz. U. z 2026 r., poz. 143, dalej: "p.p.s.a.") naruszenie przez WSA przepisów prawa o postępowaniu, mających istotny wpływ na wynik sprawy, a to: 1. Naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. oraz art. 145 § 1 pkt 3 i § 2 p.p.s.a. poprzez ich niezastosowanie poprzez prawidłowe uwzględnienie w całości skargi, a jednocześnie błędne zastosowanie art. 151 p.p.s.a. poprzez oddalenie skargi, w związku z jednoczesnym naruszeniem przez WSA poniżej wskazanych przepisów proceduralnych z kodeksu postępowania administracyjnego oraz ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, tj.: a. art. 6 k.p.a. w zw. z art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (zasadę legalizmu), art. 7 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. (zasadę praworządności) poprzez uchybienia proceduralne organu II instancji, w tym polegające na braku zaznajomienia skarżącego z aktami sprawy i pouczeniem o prawie końcowego składania wniosków dowodowych i twierdzeń, b. art. 138 § 1 pkt 1 i art. 144 k.p.a. oraz art. 7 k.p.a., art. 77 § 1-2 k.p.a. i art. 80 k.p.a. i w zw. z art. 18 u.p.e.a. poprzez ich wadliwe zastosowanie i pominięcie, że zarówno organ II instancji podczas kontroli na etapie postępowania zażaleniowego, jak i organ egzekucyjny (Dyrektor ZUS) przeprowadzili w sposób niewyczerpujący (pobieżny) postępowanie dowodowe w egzekucji z naruszeniem zasady prawdy materialnej oraz dokonaniu błędnych ustaleń faktycznych i wadliwej oceny dowodów poprzez: - pominięcie, że za sporny okres skarżący dokonał zapłaty przelewami bankowymi zaległości na rzecz ZUS, ze wskazaniem w tytułach konkretnego okresu zapłaty, - braku ponownej należytej weryfikacji przez ZUS stanu faktycznego odpowiednimi dokumentami, w szczególności oparcie się wyłącznie na wewnętrznych informacjach co do istnienia zaległości skarżącego, zaś pominięcie i nie zweryfikowanie, że organ egzekucyjny nie wykazał odpowiednimi dokumentami, - poprzez przedstawienia potwierdzonego zestawiania z konta rozliczeniowego skarżącego istnienia i wysokości zaległości, na poczet której to błędnie zaliczył wpłaty skarżącego z innego okresu, a poprzestanie tylko na informacji ZUS, że na zobowiązania egzekwowane nie był skutecznie zawarty układ ratalny, - błędne przerzucenie na skarżącego wbrew zasadzie legalizmu ciężaru dowodzenia wykazanie faktów, w tym istnienia zaległości w poszczególnych okresach, a jedynie oparcie się na niezweryfikowanej przedstawionym zestawieniem pisemnym stanowisku Dyrektora ZUS bez jego potwierdzenia z indywidulanego konta skarżącego w systemie ZUS, c. art. 7a k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. poprzez jej pominiecie, iż w razie wątpliwości przy obciążeniach strony zobowiązaniem poczytuje się je na korzyść strony, która kwestionuje ich wysokość i fakt istnienia, d. art. 10 i art. 79a k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. poprzez ich pominiecie i nie zaznajomienie strony przez organ II instancji przed wydaniem postanowienia z postępowaniem i umożliwianiem złożenia stanowiska, czy ewentualnych wniosków dowodowych, zwłaszcza w kwestii potwierdzenia i weryfikacji dowodów doręczeń pism z ZUS, e. art. 138 §1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 144 k.p.a. oraz w zw. z art. 18 i art. 33 § 1 oraz § 2 pkt 1, 4-5 u.p.e.a. a także art. 34 § 1 i 2 pkt 1 oraz § 4 pkt 1 u.p.e.a. (poprzez ich błędne zastosowanie) oraz § 2 pkt 2 i § 4 pkt 3 u.p.e.a. (poprzez ich błędne niezastosowanie) wskutek nie uwzględnienia przez dyrektora ZUS we Wrocławiu zarzutów skarżącego w postępowaniu egzekucyjnym i utrzymaniu w mocy poprzedniego postanowienia dyrektora ZUS, w tym nieistnienia zobowiązania poprzez jego wcześniejszą spłatę, wskutek oparcia się na błędnym stanowisku Dyrektora ZUS Oddział we Wrocławiu, f. art. 138 § 1 pkt 2 i § 2 k.p.a. i art. 144 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. w zw. z art. 33 § 1 oraz § 2 pkt 1, 4, 5 u.p.e.a. oraz art. 34 § 4 pkt 3 u.p.e.a. poprzez ich pominięcie i nieuwzględnienie zarzutów skarżącego na postanowienie egzekucyjne z wniosku dyrektora ZUS oddział we Wrocławiu i nie uchylenia jego postanowienia w związku z zarzutem w egzekucji nieistnienia zobowiązania wskutek jego zapłaty, co zaś powinno skutkować prawidłowym umorzeniem postępowania egzekucyjnego w całości, g. art. 70 § 1-2 Ordynacji podatkowej poprzez pominięcie zarzutu przedawnienia wskutek wadliwego uznania, iż organ prawidłowo doręczył skarżącemu upomnienia, a następnie wystawił tytuł wykonawczy, wszczynając egzekucje, co miało skutkować zawieszeniem biegu terminu przedawnienia, h. art. 8 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. poprzez naruszenia postępowaniem organów obu instancji zaufania obywatela, 2. naruszenie art. 153 w zw. z art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 2, art. 8, art. 45 ust. 1 oraz art. 178 ust. 1 Konstytucji RP poprzez jego wadliwe zastosowanie i błędną interpretacje, iż WSA wydając zaskarżony wyrok, a uprzednio Dyrektor ZUS we Wrocławiu są związani oceną prawną i wskazaniami w poprzednim wyroku WSA z dnia 8 maja 2024 r. sygn. akt III SA/Wr 418/12 co do interpretacji przepisów prawa materialnego oraz ich błędnego stosowania, co skutkowało błędnym nieuwzględnieniem zarzutów ze skargi i jej oddaleniem w całości zaskarżonym wyrokiem, a także błędną interpretację i zastosowaniem, że treść art. 153 p.p.s.a. pozbawia prawa skarżącego do sądowej kontroli instancyjnej prawidłowości dokonania uprzedniej oceny prawnej w wyroku WSA, co narusza podstawowe prawo obywatela do sądu oraz sprawiedliwego i rzetelnego procesu sądowego w toku postępowania dwuinstancyjnego, skutkujące naruszeniem zaufania obywatela do władzy publicznej; 3. Naruszenie przepisów art. 144 § 1-2 i § 4 p.p.s.a. poprzez jego błędne zastosowanie i sporządzenie nienależycie wbrew wymaganiom formalnym uzasadnienia zaskarżenia wyroku poprzez nieodniesienie się do wszystkich zarzutów skargi, i nie wyjaśnienia należycie podstawy faktycznej i prawnej sprawy, w tym nie ustosunkowanie się do zarzutu braku zaznajomienia skarżącego z aktami spawy przez organy obu instancji przed wydaniem postanowienia, do zarzutu braku należytego wykazania w postępowaniu dowodowym przez organ egzekucyjny istnienia egzekwowanego zobowiązania, a w końcu do zarzutów skarżącego co do niekonstytucyjności powołanych przepisów art. 49 par 1 pkt 1-1a ustawowych w nowelizacji ustawy o sus, w tym Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 września 2017 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu postępowania w sprawach rozliczania składek. B. Skarżący zarzucił także na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. naruszenie przez WSA we Wrocławiu przepisów prawa materialnego poprzez ich błędną wykładnie i niewłaściwe zastosowanie, a to: 1. Naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. oraz art. 145 § 1 pkt 3 i § 2 p.p.s.a. poprzez ich niezastosowanie poprzez prawidłowe uwzględnienie w całości skargi, a jednocześnie błędne zastosowanie art. 151 p.p.s.a. poprzez oddalenie skargi, w związku z jednoczesnym naruszeniem przez WSA poniżej wskazanych przepisów prawa materialnego, tj.: a. art. 24 ust 5b w zw. z art. 32 u.s.u.s. poprzez wadliwe zastosowanie, iż w sprawie doszło do skutecznego zawieszenia biegu terminu przedawnienia wobec prawidłowego wszczęcia egzekucji, b. art. 31 ust. 1 - 2 u.s.u.s. w zw. z art. 62 § 1 Ordynacji podatkowej poprzez ich niewłaściwe zastosowanie, iż organ jest związany wskazaniem przez płacącego należności publicznych i powinien na nią zaliczyć zgodnie z jego dyspozycją, c. § 12 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 września 2017 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu postępowania w sprawach rozliczania składek, do których poboru zobowiązanych jest ZUS w wersji obowiązującej od 1 stycznia 2018 r. poprzez jego błędne zastosowanie w sprawie i błędną interpretację, iż organ nie jest związany wskazaniem przez płacącego należności publicznych i powinien na nią zaliczyć zgonie z jego dyspozycją, d. art. 49 ust. 1 u.s.u.s. w zw. z § 12 ust 1-5 i § 33 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 września 2017 r. i w zw. z art. 2, art. 8 oraz art. 178 § 1 Konstytucji RP w zw. z art. 8 k.p.a. i art. 18 u.p.e.a. poprzez ich błędne zastosowanie poprzez zastosowanie przepisów tego Rozporządzenia przy zaliczaniu płatności na zobowiązania z 2016 r. z mocą wsteczną wbrew konstytucyjnemu zakazowi retroaktywności do zobowiązań powstałych przed datę wejścia w życie przepisów. e. art. 1 pkt 11 lit. a) ustawy z dnia 11 maja 2017 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz ustawy o zmianie ustawy - Kodeks pracy oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1027) w zw. z art. 49 ust 1 u.s.u.s. poprzez nie uwzględnienie w oparciu o art. 8 Konstytucji RP niekonstytucyjności tych przepisów w zakresie delegacji ustawowej do przepisów § 12 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 września 2017 r. poprzez błędną interpretację i naruszenie zasady konstytucyjnej z art. 31 ust 1 - 3 Konstytucji nie nakładania obowiązków oraz nie ograniczania wolności przepisami rangi niższej niż ustawowej (art. 92 Konstytucji RP) oraz art. 217 Konstytucji w zakresie nakazu nakładania obciążeń daninami publicznymi w drodze ustawy. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie zasługiwała na uwzględnienie. Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania przed wojewódzkim sądem administracyjnym. Naczelny Sąd Administracyjny nie stwierdził aby w rozpoznawanej sprawie wystąpiła którakolwiek z przesłanek nieważności postępowania określonych w art. 183 § 2 p.p.s.a. Jak wynika z art. 193 p.p.s.a. (zdanie drugie), uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. Przepis ten wyznacza granice, w jakich NSA uzasadnia z urzędu wydany wyrok w przypadku oddalenia skargi kasacyjnej. Wskazana regulacja - będąca przepisem szczególnym - modyfikuje normę zawartą w art. 141 § 4 p.p.s.a., stosowanym odpowiednio w zw. z art. 193 (zdanie pierwsze) p.p.s.a., w ten sposób, że pozwala Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu ograniczyć się do oceny zarzutów skargi kasacyjnej, umożliwiając tym samym pominięcie tych elementów uzasadnienia wyroku, które nie są niezbędne dla wyjaśnienia istoty rozstrzygnięcia NSA. Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że w rozpoznawanej sprawie przesłanka ta została spełniona. Na wstępie odnosząc się do zarzutu naruszenie "art. 153 w zw. z art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 2, art. 8, art. 45 ust. 1 oraz art. 178 ust. 1 Konstytucji RP poprzez jego wadliwe zastosowanie i błędną interpretacje, iż WSA wydając zaskarżony wyrok, a uprzednio Dyrektor ZUS we Wrocławiu są związani oceną prawną i wskazaniami w poprzednim wyroku WSA z dnia 8 maja 2024 r. sygn. akt III SA/Wr 418/12 co do interpretacji przepisów prawa materialnego oraz ich błędnego stosowania" stwierdzić należy, iż zarzut ten jest niezrozumiały z uwagi na fakt, iż sprawa w przedmiocie oddalenia zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym złożonych przez skarżącego w dniu 26 kwietnia 2023 r. była rozpoznawana przez Sąd I instancji po raz pierwszy. Stosownie do treści art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organ, którego bezczynność była przedmiotem zaskarżenia a także sądy. W rozpatrywanej sprawie nie został wydany żaden prawomocny wyrok WSA w sprawie przed wydaniem kontrolowanego wyroku zaskarżonego rozpatrywaną skargą kasacyjną. W zaskarżonym wyroku nie wyrażono również stanowiska, iż "wydając zaskarżony wyrok, a uprzednio Dyrektor ZUS we Wrocławiu są związani oceną prawną i wskazaniami w poprzednim wyroku WSA z dnia 8 maja 2024 r. sygn. akt III SA/Wr 418/12". Sąd I instancji wskazał jedynie, że "Podobna sprawa była rozstrzygana przez tutejszy Sąd w wyroku z dnia 8 maja 2024 r. o sygn. akt III SA/Wr 418/23 i stanowisko tam zaprezentowane Sąd podziela, przyjmując je jako własne". Oparcie się przez skład orzekający w niniejszej sprawie na argumentacji prawnej zawartej w ww. wyroku o sygn. akt III SA/Wr 418/23, nie jest z pewnością naruszeniem art. 153 w zw. z art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 2, art. 8, art. 45 ust. 1 oraz art. 178 ust. 1 Konstytucji RP. Tym bardziej, iż ww. wyrok został wydany tego samego dnia co wyrok zaskarżony niniejszą skargą kasacyjną oraz przez taki sam skład sędziowski WSA we Wrocławiu. We wniesionej skardze kasacyjnej jej autor, w pkt A. petitum skargi kasacyjnej, zarzucił Sądowi I instancji naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 145 § 1 pkt 3 i § 2 p.p.s.a. przez ich niezastosowanie, a jednocześnie bezzasadne zastosowanie art. 151 p.p.s.a. Do wskazanych przepisów dowiązano zarzuty naruszenia art. 6, art. 7 k.p.a., art. 7a k.p.a., art. 8 k.p.a., art. 77 § 1 - 2 k.p.a., art. 80 k.p.a., art. 138 § 1 pkt 1, 2 i § 2 k.p.a., art. 144 k.p.a., art. 10 k.p.a. i art. 79a k.p.a. - w zw. z art. 18 u.p.e.a. oraz art. 70 § 1 Ordynacji podatkowej. Odnosząc się do tak postawionego zarzutu, wskazania wymaga, że zostały nieprawidłowo skonstruowane. Zauważyć należy, że na art. 7a k.p.a. składają się 2 paragrafy i 2 punkty, na art. 8 k.p.a. składają się 2 paragrafy zaś art. 79a k.p.a. składa się również z 2 paragrafów. Wskazane normy podzielone są na jednostki redakcyjne, które w pkt 1. petitum skargi kasacyjnej nie zostały przez autora skargi kasacyjnej dookreślone - powyższe wyklucza zaś możliwość oceny zarzutu. Brak precyzyjnego określenia naruszonego przepisu nie pozwala stwierdzić, która z tych jednostek redakcyjnych tekstu prawnego jest zdaniem autorki skargi kasacyjnej naruszona przez Sąd I instancji. W związku z tym podzielić należy prezentowane w judykaturze stanowisko, wedle którego w odniesieniu do przepisu, który nie stanowi jednej zamkniętej całości, a składa się z paragrafów, ustępów, punktów i innych jednostek redakcyjnych, wymóg skutecznie wniesionej skargi kasacyjnej jest spełniony wówczas, gdy wskazuje ona konkretny przepis naruszony przez sąd pierwszej instancji, z podaniem konkretnej jednostki redakcyjnej przepisu (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 2 kwietnia 2014 r., sygn. akt I OSK 614/13, LEX nr 1574678; z dnia 14 marca 2013 r., sygn. akt I OSK 1799/12, LEX nr 1295809). Również w tym przypadku Naczelny Sąd Administracyjny nie może zastąpić strony w precyzowaniu stawianych zarzutów, a zatem zarzut ten nie mógł odnieść oczekiwanego przez stronę skutku. Wobec związania Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej, prawidłowe (tzn. jasne i nie budzące wątpliwości) sformułowanie zarzutów kasacyjnych jest warunkiem niezbędnym dla uznania, że zarzut jest usprawiedliwiony. Zgodnie z art. 18 u.p.e.a., jeżeli przepisy niniejszej ustawy nie stanowią inaczej: 1) do czynności wierzyciela podejmowanych przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego na podstawie niniejszej ustawy 2) w postępowaniu egzekucyjnym - przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego stosuje się odpowiednio. Przepis ten zawiera dyrektywę odpowiedniego stosowania przepisów k.p.a. w postępowaniu egzekucyjnym, jeżeli przepisy omawianej ustawy nie stanowią inaczej. Nie można jednak przyjąć stanowiska, że w wszystkich sprawach nieunormowanych w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji należy stosować przepisy k.p.a. Wynika to z faktu, iż postępowanie egzekucyjne mimo wspólnych celów obu procedur realizacji prawa materialnego oparte jest na nieco innych przesłankach. Biorąc pod uwagę powyższe NSA nie podzielił argumentacji skarżącego kasacyjnie w zakresie w jakim wskazuje on na naruszenie przez organ przepisów postępowania poprzez niepowiadomieniem go o możliwości zapoznania się z materiałem dowodowym i wypowiedzenia się przed wydaniem postanowienia. Ustawodawca nakazuje stosowanie przepisów k.p.a. w postępowaniu egzekucyjnym nie wprost lecz odpowiednio, to jest z uwzględnieniem jego specyfiki polegającej przede wszystkim na przymusowym jego charakterze, a także szybkości i skuteczności wykonania określonych prawem obowiązków. Ta reguła powinna być też uwzględniona w zakresie interpretacji zasad ogólnych postępowania administracyjnego (art. 6-16 k.p.a.), w tym też zasady czynnego udziału stron w postępowaniu przewidzianej w art. 10 k.p.a. (por. wyrok NSA z 23 kwietnia 2010 r., sygn. akt I OSK 168/10; http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Stąd też powoływana w skardze okoliczność niezawiadomienia o możliwości zapoznania się z materiałem dowodowym, przed wydaniem zaskarżonego postanowienia, nie mogła doprowadzić do uwzględnienia skargi kasacyjnej. Przepis art. 77 § 1 k.p.a. nakłada na organ administracji obowiązek zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Oznacza to, że organ administracyjny prowadzący postępowanie jest obowiązany z urzędu przeprowadzić dowody służące ustaleniu stanu faktycznego sprawy oraz podjąć wszelkie starania niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, jako niezbędnego warunku wydania decyzji zgodnej z prawem. Zarzut dowolności wykluczają dopiero ustalenia dokonane w całokształcie materiału dowodowego (art. 80 k.p.a.), zgromadzonego i ocenionego w sposób wyczerpujący (art. 77 § 1 k.p.a.), a więc przy podjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, organy administracji publicznej nie naruszyły reguł zawartych w art. 80 k.p.a., wyjaśniając dokładnie zajęte stanowisko jak i zasady rządzące postępowaniem w zakresie ustalenia choroby zawodowej, co spełnia wymagania art. 107 § 3 k.p.a. Postępowanie organów zostało przeprowadzone zgodnie ze standardami procedury administracyjnej, co WSA zasadnie zaakceptował. Ze zgromadzonego w aktach materiału dowodowego oraz wydanych w tej sprawie decyzji wynika, że zostały wyjaśnione istotne okoliczności sprawy, których wyjaśnienie było konieczne do zastosowania przepisów prawa materialnego. Ponadto, z uzasadnienia zaskarżonego wyroku oraz zaskarżonego postanowienia jednoznacznie wynika, że Sąd I instancji dokonał prawidłowej oceny decyzji w zakresie istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności faktycznych i prawnych, odnosząc się do twierdzeń strony skarżącej. W odniesieniu do zarzutów z pkt. A.1 lit. e i f petitum skargi kasacyjnej naruszenia "art. 138 §1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 144 k.p.a. oraz w zw. z art. 18 i art. 33 § 1 oraz § 2 pkt 1, 4-5 u.p.e.a. a także art. 34 § 1 i 2 pkt 1 oraz § 4 pkt 1 u.p.e.a. (poprzez ich błędne zastosowanie) oraz § 2 pkt 2 i § 4 pkt 3 u.p.e.a." oraz "art. 138 § 1 pkt 2 i § 2 k.p.a. i art. 144 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. w zw. z art. 33 § 1 oraz § 2 pkt 1, 4, 5 u.p.e.a. oraz art. 34 § 4 pkt 3 u.p.e.a." oraz w nawiązaniu do uzasadnienia skargi kasacyjnej wskazać należy, że zawodowy pełnomocnik łącząc wskazane w ww. zarzutach przepisy w ramach jednej podstawy kasacyjnej utworzył w istocie niespójną zbitkę przepisów - szeregu norm prawnych, które miał naruszyć Sąd I instancji, bez wskazania konkretnie, na czym polega naruszenie każdej z tych norm, która to metoda formułowania zarzutów została uznana w orzecznictwie za nieprawidłową (pogląd taki wielokrotnie wyraził Naczelny Sąd Administracyjny - por. np. wyroki NSA z dnia: 18 października 2011 r., sygn. akt II FSK 797/10; 13 września 2011 r., sygn. akt II FSK 593/10; 18 maja 2011 r., sygn. akt II FSK 62/10; 19 grudnia 2014 r., II FSK 2957/12 i powołane tam orzecznictwo, 20 stycznia 2022 r., sygn. akt III FSK 2147/21; 14 lipca 2022 r., sygn. akt III OSK 1434/21). Skarga kasacyjna, będąca szczególnym pismem procesowym, tj. wysoce sformalizowanym środkiem zaskarżenia wyroku wojewódzkiego sądu administracyjnego, powinna zawierać stosownie do art. 176 § 1 pkt 2 i art. 174 p.p.s.a. nie tylko przytoczenie podstaw kasacyjnych, ale i ich uzasadnienie. Mimo że przepisy p.p.s.a. nie określają warunków formalnych, jakim powinno odpowiadać uzasadnienie skargi kasacyjnej, to należy przyjąć, że ma ono za zadanie wykazanie trafności (słuszności) zarzutów postawionych w ramach podniesionych podstaw kasacyjnych, co oznacza, że musi zawierać argumenty mające na celu "usprawiedliwienie" przytoczonych podstaw kasacyjnych. Trzeba wskazać indywidualne uzasadnienie dla każdego zarzutu formułowanego wobec każdego z tych przepisów, który w ocenie strony skarżącej kasacyjnie naruszył Sąd I instancji (wyrok NSA z 8 maja 2018 r., sygn. akt II GSK 289/18). Wymogu tego omawiane zarzuty skargi kasacyjnej nie spełniają. Ponadto, w zarzucie skargi kasacyjnej dotyczącym naruszenia przepisów postępowania oznaczonym z pkt. A.1 lit. e petitum skargi kasacyjnej wskazano na naruszenie "wskutek nie uwzględnienia przez dyrektora ZUS we Wrocławiu zarzutów skarżącego w postępowaniu egzekucyjnym i utrzymaniu w mocy poprzedniego postanowienia dyrektora ZUS". Odnosząc się do tego twierdzenia skargi kasacyjnej zauważyć należy, że zaskarżonym do Sądu I instancji postanowieniem organ nie utrzymał w mocy bliżej nieokreślonego "postanowienia dyrektora ZUS", jedynie oddalił zgłoszone przez stronę zarzuty w sprawie egzekucji administracyjnej, czyni to podniesiony zarzut niezrozumiałym. W kwestii podnoszonych przez skarżącego kasacyjnie zarzutów dotyczących nieuwzględnienie zarzutu wygaśnięcia obowiązku z tytułu składek przez ich zapłatę (art. 33 § 2 pkt 5 u.p.e.a.), należy uznać, iż nie są to zarzuty trafne. WSA we Wrocławiu prawidłowo wyjaśnił skarżącemu, że powoływanie się na dokonane przez niego wpłaty jako podstawę wygaśnięcia dochodzonych należności z tytułu składek opiera się przede wszystkim na twierdzeniu, iż wpłaty te były dokonywane także na należności objęte niniejszym postępowaniem. Okoliczności te nie tylko nie zostały przez skarżącego w żaden sposób wykazane, lecz z materiałów sprawy wynika, że ostatnie zarejestrowane wpłaty skarżącego pochodzą z dnia 17 marca 2021 r. Zobowiązany zmierza zatem do wykazania, że wpłaty dokonywane w roku 2021 nie tylko spowodowały wygaśnięcie już wymagalnych należności z tytułu składek za okresy przeszłe, lecz także miały wpływ na możliwość przymusowego dochodzenia należności przyszłych, nie będących jeszcze wymagalnych. Takie stanowisko nie ma jednak uzasadnienia w realiach sprawy, albowiem nie wykazano, aby po rozliczeniu ostatnich wpłat dokonanych przez zobowiązanego powstała nadwyżka zaliczona na poczet przyszłych składek w trybie § 20 ust. 3 rozporządzenia w sprawie rozliczania składek. Za całkowicie bezzasadny należało uznać podniesiony przez skarżącego zarzut braku uprzedniego doręczenia upomnienia, bowiem w aktach administracyjnych znajduje się zwrotne potwierdzenie odbioru stosownych upomnień podpisane osobiście przez skarżącego (k. 27, 28 akt administracyjnych), a skarżący kasacyjnie nie przedstawił wiarygodnych dowodów ograniczając się do gołosłownego zakwestionowania autentyczności podpisu na ww. dokumencie. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza także, że nie jest zasadny zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a., zgodnie z którym uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Wymagane jest, aby uzasadnienie wyroku stanowiło logiczną, zwartą całość, a jednocześnie by było ono jedynie syntezą stanowiska sądu. Treść uzasadnienia powinna umożliwić zarówno stronom postępowania, jak i w razie ewentualnej kontroli instancyjnej Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu prześledzenie toku rozumowania sądu i poznanie racji, które stały za rozstrzygnięciem o zgodności z prawem zaskarżonego aktu. Tworzy to po stronie wojewódzkiego sądu administracyjnego obowiązek wyjaśnienia motywów podjętego rozstrzygnięcia w taki sposób, że w razie wniesienia skargi kasacyjnej nie powinno budzić wątpliwości Naczelnego Sądu Administracyjnego, że zaskarżony wyrok został wydany po gruntownej analizie akt sprawy i że wszystkie wątpliwości występujące na etapie postępowania administracyjnego zostały wyjaśnione. Wadliwie sporządzone uzasadnienie nie zawierające wyjaśnienia ustawowej podstawy prawnej rozstrzygnięcia uniemożliwia kontrolę kasacyjną wyroku, podobnie kiedy uzasadnienie wyroku nie zawiera stanowiska co do stanu faktycznego przyjętego za podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia. Naczelny Sąd Administracyjny wskazuje, że uzasadnienie zaskarżonego wyroku zawiera podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Treść uzasadnienia umożliwia Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu prześledzenie toku rozumowania sądu i poznanie racji, które stały za rozstrzygnięciem o zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia. Jak już zauważono powyżej brak odniesienia się do zarzutu braku zaznajomienia skarżącego z aktami spawy przez organy przed wydaniem postanowienia, nie miał istotnego wpływu na wynik sprawy. Przechodząc do oceny zarzutów naruszenia przepisów prawa materialnego zawartych w pkt B.1 petitum skargi kasacyjnej stwierdzić trzeba, że zarzucane niewłaściwe zastosowanie danego przepisu polega na przyjęciu przez sąd błędnej oceny zastosowania (bądź niezastosowanie) przez organ administracji przepisu prawa materialnego w odniesieniu do stanu konkretnej sprawy. Wskazując na drugą postać naruszenia prawa materialnego, wnoszący skargę kasacyjną zobowiązany jest do wyjaśnienia, dlaczego przepis (hipoteza wyprowadzonej z tego przepisu normy prawnej), który sąd pierwszej instancji przyjął za mający zastosowanie w sprawie nie przystaje do stanu faktycznego ustalonego w sprawie i jaki przepis powinien mieć zastosowanie. Zarzut naruszenia prawa materialnego przez jego niewłaściwe zastosowanie wymaga wykazania i wyjaśnienia, jak dany przepis prawa powinien być stosowany ze względu na stan faktyczny sprawy albo dlaczego ze względu na ten stan faktyczny nie powinien być on stosowany, a w przypadku zarzutu niezastosowania tego przepisu, dlaczego powinien być on w sprawie zastosowany. Zarzut niewłaściwego zastosowania prawa materialnego (w formie pozytywnej) wiąże się z zarzuceniem zastosowania normy prawnej, która nie powinna być w danej sprawie zastosowana, albo (w formie negatywnej) z zarzuceniem niezastosowania normy prawnej, która w ocenie wnoszącego skargę kasacyjną powinna być zastosowana w sprawie ze względu na ustalenia jej stanu faktycznego. Stawianie wojewódzkiemu sądowi administracyjnemu zarzutu dotyczącego obu form naruszenia prawa materialnego jest zasadne w przypadku, gdy stan faktyczny sprawy został ustalony w sposób prawidłowy i nie budzi wątpliwości. Ocena zasadności zarzutu naruszenia prawa materialnego może być dokonywana wyłącznie na podstawie stanu faktycznego, którego ustalenia nie są kwestionowane lub nie zostały skutecznie podważone. Skarżący kasacyjnie nie podważył skutecznie ustaleń faktycznych w ramach podstawy kasacyjnej z art. 174 pkt 2) p.p.s.a. Odnośnie podniesionej w skardze kasacyjnej kwestii przedawnienia należności składkowych wskazać należy, że zagadnienie przedawnienia reguluje art. 24 ust. 4 u.s.u.s., który to przepis ma również zastosowanie do składek na ubezpieczenia zdrowotne na mocy art. 93 ust. 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (tj. Dz.U. z 2022 r. poz. 2561) oraz składek na Fundusz Pracy na mocy art. 107 ust. 1 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (t.j. Dz.U. z 2022 r. poz. 690). Zgodnie z art. 24 ust. 4 u.s.u.s. należności z tytułu składek ulegają przedawnieniu po upływie 5 lat, licząc od dnia, w którym stały się wymagalne, z zastrzeżeniem ust. 5-6. Bieg terminu przedawnienia zostaje zawieszony od dnia podjęcia pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności z tytułu składek, o której dłużnik został zawiadomiony, do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego (art. 24 ust. 5b u.s.u.s.). Mając na uwadze wskazany przepis, to zasadnie Sąd I instancji wyjaśnił, że sporne należności nie uległy przedawnieniu (nie upłynął 5-letni termin), a poza tym w sprawie na skutek zastosowania środka egzekucyjnego (podjęcia pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności z tytułu składek) termin biegu przedawnienia został zawieszony. Tym samym nie budzi wątpliwości, że należności te nie uległy przedawnieniu. Zarzut podniesiony w pkt B.1 lit. b petitum skargi kasacyjnej jest konstrukcyjnie wadliwy. Powołany tam przepis art. 31 ust. 1 - 2 u.s.u.s. nie istnieje. Przepis art. 31 u.s.u.s. nie dzieli się na ustępy. Ponadto przepis ten określa jakie przepisy Ordynacji podatkowej stosuje się odpowiednio do należności z tytułu składek. Odpowiednie stosowanie przepisów prawa polega na zastosowaniu norm prawnych przewidzianych dla innego rodzaju stanów faktycznych, gdy brak jest regulacji specyficznej lub jest ona częściowa. Oznacza to, że przepis może być stosowany wprost (bez zmian), z modyfikacjami, lub wcale, jeśli jest bezprzedmiotowy lub sprzeczny z nową sytuacją prawną. Skoro § 12 rozporządzenia uregulowano w nowy sposób zasady i tryb rozliczania składek wpłaty to nie zachodzi potrzeba odpowiedniego stosowania art. 61 ust. 1 Ordynacji podatkowej. Zauważyć jeszcze należy, że aktualne brzmienie art. 31 u.s.u.s. nie wskazuje na odpowiednie stosowanie art. 61 ust. 1 Ordynacji podatkowej, z powyższych względów zarzut nie jest uzasadniony. Według skarżącego kasacyjnie prawidłowa interpretacja przepisów wskazanych w pkt B.1 lit. c i d petitum skargi kasacyjnej winna skutkować przyjęciem, że ZUS ma prawo do skorzystania z potrącenia (zaliczenia) w oparciu o te przepisy należności, ale tylko na poczet zaległości istniejących po dniu wejścia w życie § 12 rozporządzenia, to jest po 1 stycznia 2018 r., a nie na poczet wcześniejszych zaległości. Wskazać należy, że ocena sposobu rozliczenia wpłat dokonywanych przez zobowiązanego w roku 2021 r. była już przedmiotem rozważań WSA we Wrocławiu i NSA. W prawomocnym wyroku WSA we Wrocławiu o sygn. akt III SA/Wr 398/21 z dnia 22 czerwca 2022 r. oraz wyroku NSA z dnia 28 sierpnia 2025 r., sygn. akt I GSK 1876/22, sądy administracyjne z jednej strony potwierdziły zasadność odwoływania się do przepisów rozporządzenia w sprawie rozliczenia składek, obowiązującego od dnia 1 stycznia 2018 r., z drugiej zaś odrzuciły argumentację strony zmierzającą do podważenia możliwości zaliczenia wpłat na należności powstałe przed dniem wejścia w życie rozporządzenia w sprawie rozliczania składek. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że istotne jest kiedy dana wpłata została dokonana, a nie kiedy powstało zobowiązanie, które tą wpłatą zostało pokryte. A więc sądy jednoznacznie wskazały, że prawidłowo ZUS rozliczył wpłatę na najstarsze zaległości. Odnośnie zaś zarzutu z pkt B.1 lit. e petitum skargi kasacyjnej stwierdzić należy, iż nie można skutecznie zarzucać niekonstytucyjności przytoczonych w zarzucie przepisów jedynie z tego względu, że organ i Sąd I instancji interpretował i stosował jej w sposób odmienny jak oczekiwał tego skarżący kasacyjnie. Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionej podstawy z art. 174 pkt 1) p.p.s.a. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną.

Informacje o sprawie

Data wpływu
2 października 2024
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ
Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Sędziowie
Bogdan Fischer Marek Krawczak /sprawozdawca/ Piotr Pietrasz /przewodniczący/

Powołane przepisy

Inne orzeczenia w tej sprawie

Powiązane dokumenty

Źródło urzędowe: Naczelny Sąd Administracyjny