I GSK 1379/21

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Michał Kowalski Sędzia NSA Piotr Piszczek (spr.) Sędzia NSA Joanna Salachna Protokolant asystent sędziego Andrzej Wojdalski po rozpoznaniu w dniu 5 marca 2025 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej A od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 października 2020 r. sygn. akt V SA/Wa 384/19 w sprawie ze skargi A na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia 10 stycznia 2019 r. nr 57/2018 w przedmiocie stwierdzenia niespełnienia przez grupę warunków uznania i wykreślenia grupy z rejestru grup producentów rolnych 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od A na rzecz Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa 360 (trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (dalej: Sąd I instancji) wyrokiem z 21 października 2020 r., sygn. akt V SA/Wa 384/19 oddalił skargę A (dalej: strona, skarżąca, spółka) na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej: Prezes ARiMR) z 10 stycznia 2019 r. w przedmiocie stwierdzenia niespełnienia przez grupę warunków uznania i wykreślenia grupy z rejestru producentów rolnych. Skargę kasacyjną – stosownie do treści ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (obecnie Dz.U.2024.935 ze zm., dalej: p.p.s.a.) – wniosła spółka żądając uchylenia wyroku i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji, a także zasądzenia na rzecz strony kosztów postępowania sądowego, w tym kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych. Wyrokowi zarzucono naruszenie przepisów: I. prawa materialnego, a to art. 4 ust. 5 pkt 2 ustawy z dnia 11 września 2015 r. o zmianie ustawy o grupach producentów rolnych i ich związkach oraz o zmianie innych ustaw oraz ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014–2020, poprzez jego błędne zastosowanie, a w konsekwencji uznanie, że decyzja o wykreśleniu skarżącej z Rejestru Grup Producentów Rolnych była zasadna, pomimo braku zaistnienia przesłanek określonych w tym przepisie; II. postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, a to art. 1 § 1 i 2 ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a. polegające na oddaleniu skargi oraz nieuchyleniu decyzji organu II instancji, pomimo że decyzja ta została wydana bez zebrania i rozważenia kompletnego materiału dowodowego co skutkowało wadliwie określonym stanem faktycznym sprawy i stwierdzeniem, że dokumenty i informacje przedłożone przez skarżącą nie potwierdzają prowadzenia produkcji przez jej członków oraz prowadzenia przez grupę obrotu produktem od nich pochodzącym. W motywach wskazano argumenty przemawiające za uwzględnieniem skargi kasacyjnej. W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o jej oddalenie, a także zasądzenie od strony niezbędnych kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego – wg norm przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 183 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. Jeżeli nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a., a w rozpoznawanej sprawie nie wystąpiły, to Sąd związany jest granicami skargi kasacyjnej. Według art. 193 zdanie drugie p.p.s.a., uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. W ten sposób wyraźnie został określony zakres, w jakim Naczelny Sąd Administracyjny uzasadnia z urzędu wydany wyrok, w przypadku gdy oddala skargę kasacyjną. Regulacja ta, jako mająca charakter szczególny, wyłącza zatem przy tego rodzaju rozstrzygnięciach odpowiednie stosowanie do postępowania przed tym Sądem wymogów dotyczących elementów uzasadnienia wyroku, przewidzianych w art. 141 § 4 w związku z art. 193 zdanie pierwsze p.p.s.a. (por. wyroki NSA: z 25 listopada 2016 r. sygn. akt I FSK 1376/16; z 17 stycznia 2017 r. sygn. akt. I GSK 1294/16; z 8 lutego 2017 r. sygn. akt I GSK 1371/16; z 5 kwietnia 2017 r. sygn. akt I GSK 91/17; z 27 czerwca 2017 r. sygn. akt II GSK 1869/17; baza orzeczeń nsa.gov.pl). Omawiany przepis ogranicza wymogi, jakie musi spełniać uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną wyłącznie do, niemającej swojego odpowiednika w art. 141 § 4 p.p.s.a., oceny zarzutów skargi kasacyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny uzyskał fakultatywne uprawnienie do przedstawienia, zależnie od własnej oceny, wyłącznie motywów zawężonych do aspektów prawnych świadczących o braku usprawiedliwionych podstaw skargi kasacyjnej albo o zgodnym z prawem wyrokowaniu przez sąd pierwszej instancji mimo nieprawidłowego uzasadnienia. Podstawy, na których można oprzeć skargę kasacyjną, zostały określone w art. 174 p.p.s.a. Przepis art. 174 pkt 1 p.p.s.a. przewiduje dwie postacie naruszenia prawa materialnego, a mianowicie błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie. Błędna wykładnia oznacza nieprawidłowe zrekonstruowanie treści normy prawnej wynikającej z konkretnego przepisu, czyli mylne rozumienie określonej normy prawnej, natomiast niewłaściwe zastosowanie to dokonanie wadliwej subsumcji przepisu do ustalonego stanu faktycznego, czyli niezasadne uznanie, że stan faktyczny sprawy odpowiada hipotezie określonej normy prawnej. Druga podstawa kasacyjna wymieniona w art. 174 pkt 2 p.p.s.a. dotyczy naruszenia przepisów postępowania, ale tylko takiego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Należy też zwrócić uwagę, że Naczelny Sąd Administracyjny nie może we własnym zakresie uściślać bądź korygować zarzutów skargi kasacyjnej (zob. wyrok NSA z 27 stycznia 2015 r. sygn. akt II GSK 2140/13). Do autora skargi kasacyjnej – będącego profesjonalistą – należy zatem wskazanie ściśle określonych przepisów prawa, które w jego ocenie naruszył Sąd I instancji i precyzyjne wyjaśnienie na czym to polegało. Przed oceną poszczególnych zarzutów przypomnieć należy, że musi im towarzyszyć adekwatne uzasadnienie (vide art. 176 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Z jego treści – którą przytoczono w całości – wynika, że "zaskarżony wyrok nie może ostać się w obrocie prawnym w takim kształcie. Skarżąca wskazuje przede wszystkim, iż brak było podstaw do wykreślenia skarżącej się z Rejestru Grup Producentów Rolnych we wskazanym w decyzji zakresie, a tym samym do utrzymania w mocy tej pierwotnej decyzji przez Prezesa ARiMR. W rzeczywistości prawidłowa ocena zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego powinna wskazywać, że złożony przez skarżącą wniosek o potwierdzenie warunków uznania z dnia 16 grudnia 2016 roku spełniał wszelkie wymogi formalne. W ocenie skarżącej umowa spółki spełnia wszystkie ustawowe wymogi, natomiast niezbędne oświadczenia i informacje zostały przesłane w dniu 3 sierpnia 2018 roku przez skarżącą. Wskazać przy tym należy, że organ w zaskarżonej decyzji nie wskazuje, jakich konkretnie – jego zdaniem – zapisów brak w umowie spółki. Mając to na uwadze nie można zgodzić się, aby nie zostały spełnione wymogi określone w art. 3 lub art. 3a ustawy o grupach producentów rolnych i ich związkach. Konsekwencją powyższych uchybień było bezpodstawne zastosowanie art. 4 ust. 5 pkt 2 ustawy z dnia 11 września 2015 roku o zmianie ustawy o grupach producentów rolnych i ich związkach oraz o zmianie innych ustaw oraz ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014–2020, które skutkowało niesłuszną konkluzją o niespełnianiu przez skarżącą przedmiotowych warunków i w konsekwencji utrzymanie w mocy decyzji o wykreśleniu jej z rejestru." Przede wszystkim – po pierwsze – wskazać należy na brak wykazania (odnośnie zarzutu II), iż naruszenie tych przepisów miało "istotny" wpływ na wynik sprawy, a także prawidłowego zastosowania (zarzut I) wskazanego przepisu powołanej ustawy. Równocześnie wypada dostrzec, że w zakresie naruszenia przepisów postępowania – w motywach skargi kasacyjnej – nie odniesiono się ani do jednego z powołanych tam regulacji na czym ono w istocie polegało (krytyczna uwaga dotyczył 5 przepisów). W szczególności – z braku motywów skargi kasacyjnej – trudno pojąć, w jaki sposób Sąd I instancji naruszył art. 1 § 1 i 2 Prawa o ustroju sądów administracyjnych, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, którego nie stosował (miał bowiem zastosowanie art. 151 p.p.s.a.) itp., itd. W dalszej kolejności – po drugie – wskazać należy, że żadnemu z powołanych aktów normatywnych nie towarzyszy oznaczenie miejsca publikacji, a w przypadku ustawy o grupach producentów rolnych i ich związkach nie wskazano nawet daty jej uchwalenia. Nie jest rzeczą Sądu II instancji poszukiwanie tych składowych nieprawidłowo sporządzonej skargi kasacyjnej. Mając powyższe na względzie należało – stosownie do treści art. 184 p.p.s.a. – orzec jak w sentencji. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono w myśl art. 204 pkt 1 p.p.s.a.