I GSK 1354/19

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Michał Kowalski (spr.) Sędzia NSA Joanna Wegner Sędzia del.WSA Marek Sachajko Protokolant Katarzyna Domańska po rozpoznaniu w dniu 28 kwietnia 2023 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej W. L. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 lutego 2019 r. sygn. akt V SA/Wa 1506/18 w sprawie ze skargi W. L. na decyzję Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych z dnia 3 lipca 2018 r. nr DRP.WPAV.411.493.2018.MKO, l.dz.44360.3Q7568K0 w przedmiocie nakazu zwrotu środków przekazanych tytułem dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych oddala skargę kasacyjną.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 13 lutego 2019 r., sygn. akt V SA/Wa 1506/18 na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (aktualnie: Dz. U. 2023 r., poz. 259 – dalej jako p.p.s.a.) oddalił skargę W. L. na decyzję Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych z dnia 3 lipca 2018 r. w przedmiocie zwrotu dofinansowania do wynagrodzenia pracownika niepełnosprawnego. Sąd I instancji orzekał w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy. Przedmiotem skargi W. L. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie była decyzja Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych z dnia 3 lipca 2018 r. nakazująca skarżącemu zwrot środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych przekazanych tytułem dofinansowania do wynagrodzeń pracownika niepełnosprawnego za okres sprawozdawczy od grudnia 2012 r. do marca 2015 r. oraz od września 2015 r. do listopada 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalając zaskarżonym wyrokiem skargę stwierdził, że zgodnie z art. 26a ust. 1a1 pkt 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz.U. z 2018 r. poz. 511 ze zm., powoływanej dalej jako ustawa o rehabilitacji) miesięczne dofinansowanie nie przysługuje, jeżeli wynagrodzenie pracownika niepełnosprawnego nie zostało przekazane na jego rachunek bankowy lub rachunek w spółdzielczej kasie oszczędnościowo-kredytowej albo na adres zamieszkania tego pracownika, za pośrednictwem osób prawnych prowadzących działalność w zakresie doręczania kwot pieniężnych. W rozpoznawanej sprawie skarżący, nie dokonywał pracownikowi wypłat wynagrodzenia w sposób przewidziany w art. 26a ust. 1a1 pkt 2 ustawy o rehabilitacji. Należne temu pracownikowi wynagrodzenie za wspomniane okresy skarżący przekazywał w gotówce. W tych okolicznościach sprawy, organ był zatem zobowiązany do wydania decyzji nakazującej zwrot dofinansowania. W skardze kasacyjnej zaskarżano powyższy wyrok w całości wnosząc o jego uchylenie oraz rozpoznanie sprawy na rozprawie. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie przepisów prawa materialnego przez niewłaściwe zastosowanie w sprawie art. 26a ust. 1a1 pkt 2 ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych, jako przepisu niezgodnego z art. 86 § 2 i 3 Kodeksu Pracy oraz art. 2, 32 i 69 Konstytucji RP. Strona przeciwna nie skorzystała z prawa do wniesienia odpowiedzi na skargę kasacyjną. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionej podstawy. W myśl art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej (podstaw kasacyjnych), chyba że zachodzą przesłanki nieważności postępowania sądowego wymienione w § 2 powołanego artykułu. Takich jednak przesłanek w niniejszej sprawie z urzędu nie odnotowano. Podobnie w trybie tym nie ujawniono podstaw do odrzucenia skargi ani umorzenia postępowania przed sądem pierwszej instancji, które obligowałyby Naczelny Sąd Administracyjny do wydania postanowienia przewidzianego w art. 189 p.p.s.a. (zob. uchwała NSA z dnia 8 grudnia 2009 r., sygn. akt II GPS 5/09, ONSAiWSA 2010, Nr 3, poz. 40). W skardze kasacyjnej podniesiono jedynie zarzuty naruszenia przepisów prawa materialnego. Przechodząc do ich merytorycznej oceny należy wskazać, że podstawą prawną decyzji nakazującej skarżącemu zwrot środków przekazanych tytułem dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych stanowi art. 26a ust. 1a1 pkt 2 ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych. Zgodnie z tym przepisem, miesięczne dofinansowanie nie przysługuje, jeżeli wynagrodzenie pracownika niepełnosprawnego nie zostało przekazane na jego rachunek bankowy lub rachunek w spółdzielczej kasie oszczędnościowo-kredytowej albo na adres zamieszkania tego pracownika, za pośrednictwem osób prawnych prowadzących działalność w zakresie doręczania kwot pieniężnych. Powyższa regulacja nie pozostawia wątpliwości, że warunkiem przyznania miesięcznego dofinansowania do wynagrodzenia pracowników niepełnosprawnych jest dokonanie wypłaty tego wynagrodzenia w odpowiedniej formie. Zagadnienie to stanowiło przedmiot rozstrzygnięć Naczelnego Sądu Administracyjnego w wyrokach z dnia 23 maja 2017 r., sygn. akt II GSK 2595/15 oraz z dnia 4 grudnia 2019 r., sygn. akt I GSK 1470/18 dostępne pod adresem www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Naczelny Sąd Administracyjny w niniejszym składzie podzielając powyższe stanowisko wskazuje jednocześnie, że na zastosowanie wskazanych przepisów nie ma wpływu treść art. 86 § 2 i 3 Kodeksu pracy, który stanowi, że wypłaty wynagrodzenia dokonuje się w formie pieniężnej, zaś obowiązek wypłacenia wynagrodzenia może być spełniony w inny sposób niż do rąk pracownika, jeżeli tak stanowi układ zbiorowy pracy lub pracownik uprzednio wyrazi na to zgodę na piśmie. W ustawie o rehabilitacji nie wyłączono zastosowania tego przepisu i wypłacania wynagrodzenia do rąk własnych pracownika, lecz jedynie uzależniono uprawnienie do uzyskania dofinansowania od sposobu wypłaty wynagrodzenia określonego w art. 26a ust. 1a1 pkt 2. Jak wynika z uzasadnienia do projektu ustawy z dnia 28 czerwca 2012 r. o zmianie ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2012 r., poz. 986), mocą której wprowadzano do ustawy o rehabilitacji art. 26a ust. 1a1 pkt 2, celem tej regulacji było uszczelnienie systemu wypłaty dofinansowania, poprzez zapewnienie możliwości skuteczniejszej kontroli ich faktycznego wypłacania pracownikom niepełnosprawnym (v. druk sejmowy nr 386 z dnia 13 marca 2012 r.), tym samym wprowadzenie regulacji o charakterze ochronnym i gwarancyjnym dla pracownika niepełnosprawnego - a mianowicie, że otrzyma wynagrodzenie i to w pełnej wysokości. Stosownie do treści art. 48a ust. 2 ustawy o rehabilitacji - w brzmieniu obowiązującym w stanie faktycznym sprawy - środki Funduszu, przyznane pracodawcy wykonującemu działalność gospodarczą na podstawie art. 26, art. 26a, art. 26d i art. 32 ust. 1 pkt 2 stanowią pomoc na zatrudnienie pracowników niepełnosprawnych w rozumieniu rozporządzenia Komisji (WE) nr 800/2008 z dnia 6 sierpnia 2008 r., uznającego niektóre rodzaje pomocy za zgodne ze wspólnym rynkiem w zastosowaniu art. 87 i 88 Traktatu (ogólnego rozporządzenia w sprawie wyłączeń blokowych) (Dz. Urz. WE L 214 z dnia 9 sierpnia 2008 r., str. 3). Dofinansowanie do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych jest formą pomocy publicznej, co narzuca bardziej restrykcyjne reguły w stosunku do ogólnych zasad, w tym wskazanego wyżej art. 86 § 3 Kodeksu pracy. Dokonana przez organ i potwierdzona przez Sąd w zaskarżonym wyroku wykładnia przepisu art. 26a ust. 1a1 pkt 2 ustawy o rehabilitacji jest ponadto zgodna z art. 2, 32 oraz 69 Konstytucji RP. Reasumując należy stwierdzić, że chcąc korzystać z dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych, pracodawca musi dostosować się do wymogów przewidzianych w ustawie o rehabilitacji, w tym również w zakresie sposobu wypłaty wynagrodzenia. W sprawie, strona skarżąca kasacyjnie nie dokonywała wypłat wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych w sposób przewidziany w art. 26a ust. 1a1 pkt 2 ustawy o rehabilitacji. Ta okoliczność nie była i nie jest kwestionowana przez skarżącego, który nie negując tego faktu jedynie nie zgadzają się z jego skutkiem w postaci wydania decyzji nakazującej zwrot środków przekazanych tytułem dofinansowania do wynagrodzeń pracowników. W tym stanie rzeczy za pozbawiony usprawiedliwionej podstawy należało uznać zarzut niewłaściwego zastosowania w sprawie art. 26a ust. 1a1 pkt 2 ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych jako przepisu niezgodnego z art. 86 § 2 i 3 Kodeksu Pracy oraz art. 2, 32 i 69 Konstytucji RP. W tym stanie rzeczy na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji wyroku.