I GSK 135/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Wegner (spr.) Sędzia NSA Beata Sobocha- Holc Sędzia del. WSA Grzegorz Dudar Protokolant Jarosław Lubryczyński po rozpoznaniu w dniu 11 kwietnia 2024 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 sierpnia 2023 r. sygn. akt V SA/Wa 2757/22 w sprawie ze skargi G. [...] Sp. k. w Sz. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 19 września 2022 r. nr 993400/81/126/2021 w przedmiocie kontynuowania czynności kontrolnych 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych na rzecz G. [...] Sp. k. w Sz. 240 (dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 10 sierpnia 2023 r., sygn. akt V SA/Wa 2757/22, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.) – zwanej dalej "p.p.s.a" uchylił zaskarżone przez G. [...] spółki komandytowej w Sz. postanowienie Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z 19 września 2022 r. w przedmiocie kontynuowania czynności kontrolnych. Od tego wyroku organ wniósł skargę kasacyjną, zaskarżając to orzeczenie w całości i opierając środek odwoławczy na obu podstawach. Zarzuty naruszenia przepisów prawa materialnego dotyczyły po pierwsze art. 7 ust. 1 pkt 3 i art. 7 ust. 3 ustawy z 6 marca 2018 r. – Prawo przedsiębiorców (Dz. U. z 2023 r., poz. 221 ze zm.) i art. 92a ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2023 r., poz. 1230 ze zm.) – zwanej dalej "u.s.u.s." poprzez błędną wykładnię oraz naruszenie art. 45 ust. 3 Prawa przedsiębiorców, art. 86 ust. 1 i 2 u.s.u.s. i art. 6 ust. 1 u.s.u.s. poprzez niezastosowanie skutkujące uznaniem, ze organ nieprawidłowo dokonal rozszerzającej interpretacji art. 7 ust. 1 Prawa przedsiębiorców zrównując pracowników zatrudnionych na pełen etat ze zleceniobiorcami i powinien był określić stan średniorocznego zatrudnienia u przedsiębiorcy przy uwzględnieniu pełnych etatów w rozumieniu Kodeksu pracy, podczas gdy art. 92a u.s.u.s. odsyła do stosowania przepisów rozdziału 5 Prawa przedsiębiorców, a przepisy regulujące kategorie przedsiębiorców są zawarte w rozdziale 1 tej ustawy, do którego art. 92a u.s.u.s. nie odsyła, a zgodnie z art. 45 ust. 3 Prawa przedsiębiorców zakres kontroli przedsiębiorcy określają przepisy odrębne, a tymi są przepisy ustawy systemowej, to jest art. 6 ust. 1 i art. 86 ust. 1 i 2 u.s.u.s. Po drugie zarzucono naruszenie art. 7 ust. 1 i art. 55 ust. 1 Prawa przedsiębiorców poprzez błędną wykładnię i uznanie, że organ wadliwie ocenił zarzut przedsiębiorcy co do przekroczenia dopuszczalnego czasu kontroli, bo ustalając średnioroczne zatrudnienie nie wykazał, że wyniosło ono ponad 250 pracowników, podczas gdy z deklaracji rozliczeniowych wynika, że w 2019 r. zgłosił on do ubezpieczenia 5133 osoby, a w 2020 r. 5056 osób. Zarzut naruszenia przepisów postępowania dotyczył art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. poprzez niewłaściwe zastosowanie i uchylenie "zaskarżonej decyzji", w sytuacji gdy przy wydaniu "zaskarżonej decyzji" organ nie naruszył przepisów prawa i skarga powinna zostać oddalona na podstawie art. 151 p.p.s.a. Organ wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania, ewentualnie – o uchylenie zaskarżonego wyroku i oddalenie skargi oraz o zasądzenie kosztów postępowania. W odpowiedzi na skargę kasacyjną skarżący wniósł o jej oddalenie oraz o zasądzenie kosztów postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna jest niezasadna i nie zasługuje na uwzględnienie. Przede wszystkim zwrócić należy uwagę, że podniesione w środku odwoławczym zarzuty natury procesowej nie poddają kontroli instancyjnej zaskarżonego wyroku, dlatego że dotyczą wyłącznie przepisów p.p.s.a. normujących formułę rozstrzygnięcia sądu administracyjnego. Nie powiązano ich z odnośnymi przepisami podlegającymi zastosowaniu przez organ administracji w tej sprawie. Nie wskazano zatem w tym zakresie w jaki sposób miałoby dojść do wadliwego zastosowania przewidzianego w art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. wzorca kontroli. Nie odwołano się zatem do elementów konstrukcyjnych tego wzorca. Zwrócić ponadto należy, że przedmiotem skargi w tej sprawie było postanowienie, nie zaś decyzja, jak wskazano w treści skargi kasacyjnej. Z kolei zarzuty naruszenia przepisów prawa materialnego okazały się nieuzasadnione dlatego, że poglądu organu o wykładni przepisów Prawa przedsiębiorców i ustawy systemowej w świetle ich jednoznacznej treści nie sposób podzielić. Naczelny Sąd Administracyjny dostrzega potrzebę zrównania względem organów kontrolujących tych przedsiębiorców, którzy zatrudniają pracowników, jak i tych którzy zawierają w to miejsce umowy zlecenia i o dzieło. Niewątpliwie pożądanym byłby stan, którym organ kontrolując tytuły ubezpieczenia nie podlegałby nieracjonalnemu w świetle wynikających z art. 6 ust. 1 i art. 86 ust. 1 i 2 u.s.u.s. ograniczeniu. Niemniej jednak celowość takiego rozwiązania ustąpić w tym przypadku musi przed zasadą pewności prawa, wynikającej z przeprowadzenia jego tekstowej i systemowej wykładni. Nie ma sporu co do tego, że przepis art. 92a u.s.u.s. nie odsyła do innych niż przepisy rozdziału 5 Prawa przedsiębiorców unormowań tej ustawy ani co do tego, że organ ma prawo kontrolować wszelkie tytuły ubezpieczeń. Jednakże przepisy rozdziału 5 Prawa przedsiębiorców, regulujące liczbę dni kontroli odwołują się do pojęć definiowanych jedynie w tej właśnie ustawie. Jednocześnie ustawodawca nie podjął się jak dotąd odrębnego unormowania pojęć odnoszących się do różnych kategorii przedsiębiorców na potrzeby obowiązków z zakresu ubezpieczenia społecznego. Tylko w takim przypadku w grę mogłoby wejść stosowanie regulacji odrębnej, o której mowa w art. 45 ust. 3 Prawa przedsiębiorców. Przepis art. 55 ust. 1 pkt 1 – 4 Prawa przedsiębiorców posługuje się pojęciami zdefiniowanymi w art. 7 ust. 1 – 4 tej ustawy. Nie tylko w art. 7 ust. 1 pkt 1 – 4 Prawa przedsiębiorców mowa jest o pracownikach, ale art. 7 ust. 3 tej ustawy nakazuje dokonywać przeliczenia zatrudnienia na pełne etaty. Sformułowania te nie pozostawiają wątpliwości co do tego, że odnoszą się do zawartych umów o pracę. Sumując, brak odrębnej, specjalnej dla organów ubezpieczenia społecznego definicji poszczególnych rodzajów przedsiębiorców wymienionych w art. 55 ust. 1 Prawa przedsiębiorców wyklucza możliwość pominięcia określonego w art. 7 ust. 1 nast. tego aktu znaczenia tych pojęć. Pogląd niniejszy pozostaje zgodny z tym, który sformułowano w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 9 grudnia 2020 r., sygn. akt I GSK 980/20, ONSAiWSA 2021/3/48. Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną. O kosztach postępowania Sąd postanowił na podstawie 204 pkt 2 p.p.s.a.