I GSK 1346/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Bogdan Fischer po rozpoznaniu w dniu 23 października 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej G. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 13 marca 2024 r., sygn. akt I SA/Bd 87/24 odrzucającego skargę w sprawie ze skargi G. na decyzję Prezydenta Grudziądza z dnia [...] listopada 2023 r. nr [...] w przedmiocie określenia przypadającej do zwrotu kwoty dotacji celowej postanawia: oddalić skargę kasacyjną

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy postanowieniem z dnia 13 marca 2024 r., sygn. akt I SA/Bd 87/24 odrzucił skargę w sprawie ze skargi G. na decyzję Prezydenta Grudziądza z dnia [...] listopada 2023 r. nr [...] w przedmiocie określenia przypadającej do zwrotu kwoty dotacji celowej. Uzasadniając rozstrzygnięcie Sąd I instancji wskazał, że skarżąca nie spełniła warunku wyczerpania środków zaskarżenia w ramach administracyjnego toku instancji. Podkreślił, że skarżącej doręczono decyzję Prezydenta Grudziądza z dnia [...] listopada 2023 r. w dniu 1 grudnia 2023 r. Od decyzji tej skarżącej służyło odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Toruniu, o którym to prawie skarżąca została w sposób prawidłowo pouczona, jednak z powyższej możliwości nie skorzystała. Podkreślono, że zgodnie z art. 52 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935), dalej "p.p.s.a." skarga do wojewódzkiego sądu administracyjnego w niniejszej sprawie przysługiwałaby dopiero od rozstrzygnięcia organu odwoławczego. Skargę kasacyjną od powyższego postanowienia złożyła skarżąca. Zaskarżyła to rozstrzygnięcie w całości, wniosła o jego uchylenie, zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych oraz rozpoznanie skargi kasacyjnej na posiedzeniu niejawnym. Zaskarżonemu rozstrzygnięciu zarzuciła naruszenie, na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a.: 1) przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 52 § 1 i § 2, art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. poprzez przyjęcie iż skarga złożona przez stronę podlega odrzuceniu z uwagi na brak wyczerpania środków zaskarżenia; 2) przepisów prawa materialnego, tj. art. 45 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, poprzez uniemożliwienie stronie rozpatrzenia jej skargi przez właściwy, niezależny, bezstronny i niezawisły sąd. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, której przesłanki enumeratywnie wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a. w niniejszej sprawie nie występują. Oznacza to, że przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego postanowienia determinują zakres kontroli dokonywanej przez sąd drugiej instancji, który nie bada całokształtu sprawy, ale ogranicza się do weryfikacji zasadności zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej. Biorąc pod uwagę tak uregulowany zakres kontroli instancyjnej sprawowanej przez Naczelny Sąd Administracyjny, stwierdzić należy, że skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. Zgodnie z art. 50 § 1 p.p.s.a. uprawnionym do wniesienia skargi jest każdy, kto ma w tym interes prawny, prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich, Rzecznik Praw Dziecka oraz organizacja społeczna w zakresie jej statutowej działalności, w sprawach dotyczących interesów prawnych innych osób, jeżeli brała udział w postępowaniu administracyjnym. Zauważyć jednakże należy, że posiadanie legitymacji skargowej nie jest wyłącznym, a zatem wystarczającym warunkiem do skutecznego wniesienia skargi na rozstrzygnięcie wydane przez organ administracji publicznej. Odnotować bowiem należy, że stosownie do postanowień art. 52 p.p.s.a. skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, chyba że skargę wnosi prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich lub Rzecznik Praw Dziecka (§ 1). Przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub ponaglenie, przewidziany w ustawie (§ 2). Jeżeli stronie przysługuje prawo do zwrócenia się do organu, który wydał decyzję z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy, strona może wnieść skargę na tę decyzję bez skorzystania z tego prawa (§ 3). Przedmiotem skargi w rozpoznawanej sprawie skarżąca uczyniła decyzję Prezydenta Grudziądza z dnia [...] listopada 2023 r. nr [...]. Zgodnie z pouczeniem zawartym w tym akcie od wydanej decyzji stronom służyło prawo wniesienia odwołania do Samorządowego Kolegium Odwoławczemu w Toruniu w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji, z którego to prawa skarżąca nie skorzystała. Oznacza to, że skarga na decyzję Prezydenta Grudziądza z dnia [...] listopada 2023 r. dotyczyła aktu administracyjnego, w stosunku do którego nie wyczerpano administracyjnego toku odwoławczego, co powoduje, że wniesienie takiej skargi jest niedopuszczalne z przyczyn wskazanych w art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. Wbrew stanowisku autora skargi kasacyjnej, w sprawie niniejszej, warunkiem koniecznym złożenia skargi do sądu administracyjnego, było wcześniejsze wyczerpanie administracyjnego toku instancji. Zaskarżona bowiem decyzja do sądu z całą pewnością nie należała do kategorii spraw o których mowa w art. 52 § 3 p.p.s.a. Przepis ten bowiem wskazuje, że jeżeli stronie przysługuje prawo do zwrócenia się do organu, który wydał decyzję z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy, strona może wnieść skargę na tę decyzję bez skorzystania z tego prawa. W świetle powyższych wywodów w rozpoznawanej sprawie brak było podstaw do uwzględnienia zarzutu naruszenia art. 52 § 2 p.p.s.a. oraz zarzutu naruszenia art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. Niezasadny okazał się także zarzut naruszenia art. 45 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, poprzez uniemożliwienie stronie rozpatrzenia jej skargi przez właściwy, niezależny, bezstronny i niezawisły sąd. Naczelny Sąd Administracyjny stoi na stanowisku zgodnie z którym strona – decydując się na wszczęcie postępowania sądowego – musi liczyć się z koniecznością podjęcia pewnej aktywności procesowej, respektując zasady i tryb wnoszenia skargi i środków odwoławczych do sądu administracyjnego. Sąd, jako organ władzy publicznej, nie narusza godności jednostki, stosując obowiązujące przepisy w zakresie trybu zaskarżania poszczególnych orzeczeń. Tego rodzaju warunki realizacji prawa do sądu służą dobru wymiaru sprawiedliwości i nie stanowią niedopuszczalnego ograniczenia prawa do sądu gwarantowanego m.in. przez art. 45 Konstytucji RP. Odnosząc się do zarzutów natury konstytucyjnej NSA nie stwierdził naruszenia prawa skarżącego do sądu. Skarżący miałby to prawo zagwarantowane gdyby wyczerpał administracyjny tok instancji, wniósł odwołanie od decyzji Prezydenta Grudziądza do Samorządowego Kolegium Odwoławczemu w Toruniu. Dlatego za nieskuteczne należy uznać próbę obejścia obowiązującego porządku prawnego i uznać, że wniesiona do sądu skarga na decyzję organu pierwszej instancji jest niedopuszczalna i należało ją odrzucić stosownie do art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. Na marginesie Naczelny Sąd Administracyjny odnosząc się do stwierdzenia autora skargi kasacyjnej, w której argumentuje on, że składając skargę do sądu administracyjnego kierował się szybkością postepowania bowiem wiedział, że decyzja Prezydenta Grudziądza jest ostateczna wyjaśnia, że po upływie terminu do wniesienia odwołania decyzja organu I instancji staje się ostateczna, a sprawa rozstrzygnięta tą decyzją korzysta ze szczególnej ochrony, gdyż może zostać wzruszona jedynie w przypadkach określonych w art. 145-163a k.p.a., bądź gdy przewidują to przepisy szczególne (art. 16 § 1 k.p.a.). Walor ostateczności decyzja organu I instancji uzyskuje z mocy samego prawa, z chwilą upływu terminu do wniesienia odwołania i to zarówno wówczas, gdy odwołania w ogóle nie wniesiono, jak i wówczas, gdy odwołanie zostało wniesione po ustawowym terminie, którego to terminu nie przywrócono. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną. Odnosząc się do wniosku organu o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania należy zauważyć, że Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z 4 lutego 2008 r. o sygn. akt I OPS 4/07 (publ. ONSAiWSA 2008, nr 2, poz. 23) wyjaśnił, że przepisy art. 203 i art. 204 p.p.s.a. nie mają zastosowania, gdy przedmiotem skargi kasacyjnej jest postanowienie sądu pierwszej instancji kończące postępowanie w sprawie. Do wspomnianej kategorii należy postanowienie o odrzuceniu skargi.