Sygnatura
I GSK 1324/24
Wyrok NSA z 21 października 2026 r., I GSK 1324/24 – egzekucja należności pieniężnych
Wynik
Oddalono skargę kasacyjną
- Sąd
- Naczelny Sąd Administracyjny
- Data orzeczenia
- 21 października 2026
- Prawomocne
- tak
Treść rozstrzygnięcia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Piotr Pietrasz Sędzia NSA Bogdan Fischer Sędzia del. WSA Marek Krawczak (spr.) Protokolant starszy asystent sędziego Patrycja Czubała po rozpoznaniu w dniu 21 października 2026 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej S. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 25 kwietnia 2024 r. sygn. akt III SA/Wr 255/23 w sprawie ze skargi S. S. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we Wrocławiu z dnia 19 maja 2023 r. nr 0201-IEE1.7192.26.2023.8.RO w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od S. S. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we Wrocławiu 360 (trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Analiza z kontekstem sprawy
Co to orzeczenie oznacza dla Twojej sprawy?
Zapytaj o skutki rozstrzygnięcia, podstawę prawną albo argumenty do wykorzystania. AnyLawyer rozpocznie od tej konkretnej sprawy.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu (dalej: WSA we Wrocławiu, Sąd I instancji) wyrokiem z dnia 25 kwietnia 2024 r., sygn. akt III SA/Wr 255/23 oddalił skargę [...] na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we Wrocławiu z dnia 19 maja 2023 r. nr 0201-IEE1.7192.26.2023.8.RO w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego. W skardze kasacyjnej [...] zaskarżył powyższy wyrok w całości wnosząc o jego uchylenie w całości wraz z poprzedzającym wyrok postanowieniem Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we Wrocławiu, ewentualnie uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania, zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych oraz rozpoznanie sprawy na rozprawie. Zaskarżonemu wyrokowi skarżący zarzucił: A. Na podstawie art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (aktualnie: Dz. U. 2026 r., poz. 143, dalej: "p.p.s.a.") naruszenie przepisów prawa o postępowaniu, mających istotny wpływ na wynik sprawy, a to: 1. Naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a oraz lit. c p.p.s.a. oraz art. 145 § 1 pkt 3 i § 2 p.p.s.a. poprzez ich niezastosowanie i nieuwzględnienie w całości skargi, a jednocześnie błędne zastosowanie art. 151 p.p.s.a. poprzez wadliwe zastosowanie wskutek oddalenia skargi, w związku z jednoczesnym naruszeniem przez WSA poniżej wskazanych przepisów proceduralnych z kodeksu postępowania administracyjnego oraz ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, jak i ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, tj.: a. art. 6 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. 2022 r., poz. 2000, dalej: "k.p.a.") w zw. z art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2022 r., poz. 479, dalej: "u.p.e.a."), art. 7 k.p.a. oraz art. 7a k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. oraz art. 8 k.p.a. poprzez pominięcie uchybień proceduralnych organu I i II instancji, w tym polegające na braku zaznajomienia skarżącego z aktami sprawy i pouczeniem o prawie końcowego składania wniosków dowodowych i twierdzeń, b. art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. i art. 144 k.p.a. oraz art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 - 2 k.p.a. i art. 80 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. poprzez pominięcie ich wadliwego zastosowania przez organy administracyjne obu instancji i pominięcie, że zarówno organ II instancji podczas kontroli na etapie postępowania zażaleniowego, jak i organ egzekucyjny przeprowadzili w sposób niewyczerpujący (pobieżny) postępowanie dowodowe w egzekucji z naruszeniem zasady prawdy materialnej oraz dokonaniu błędnych ustaleń faktycznych i wadliwej oceny dowodów poprzez: - braku ponownej należytej weryfikacji przez WSA oceny dokonanej przez organy w zakresie stanu faktycznego odpowiednimi dokumentami, w szczególności oparcie się wyłącznie na ogólnej informacji ZUS co do istnienia zaległości skarżącego, zaś pominięcie i niezweryfikowanie, że organ egzekucyjny nie wykazał dokumentami poprzez przedstawienia potwierdzonego zestawiania z konta rozliczeniowego skarżącego istnienia i wysokości zaległości za sporny okres składkowy, a przerzucenie na skarżącego obowiązku wykazania uiszczenia składek, oraz poprzestanie tylko na informacji, że na zobowiązania składkowe nie był skutecznie zawarty układ ratalny, - błędne przerzucenie na skarżącego wbrew zasadzie legalizmu wykazanie faktów, w tym istnienia zaległości w poszczególnych okresach, a jedynie oparcie się na niezweryfikowanej przedstawionym zestawieniem pisemnym stanowisku Dyrektora ZUS bez jego potwierdzenia z indywidulanego konta skarżącego w systemie ZUS, - pominięcie przez organ faktu nieskutecznego doręczenia skarżącemu uprzednio przed wystawieniem tytułu wykonawczego upomnienia, - nienależyte zweryfikowanie stanowiska przyjętego przez organy, że skarżący nie ustanowił pełnomocnika pocztowego do odbioru, a osoby podpisujące odbiór korespondencji nie były do tego upoważnione, zaś w pozostałej części podpisy pod odbiorami nie są podpisami skarżącego, co powinno skutkować ustaleniem braku skutecznego doręczenia skarżącemu upomnień i TW, c. art. 7a k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. poprzez jej pominięcie, iż w razie wątpliwości przy obciążeniach strony zobowiązaniem poczytuje się je na korzyść strony, d. art. 10 § 1 k.p.a. i art. 79a k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. poprzez ich pominięcie i błędną interpretację WSA, iż w sprawie egzekucyjnej ograny prawidłowo nie musiały strony skarżącej zaznajomić przez przed wydaniem postanowienia z aktami i umożliwianiem złożenia stanowiska, czy ewentualnych wniosków dowodowych, z błędnym jednocześnie powołaniem się przez WSA na zasadę szybkości postępowania z art. 12 § 1 k.p.a., iż z niej wynika ograniczenie stosowania w niniejszej sprawie zasady czynnego udziału strony w postępowaniu, e. art. 138 § 1 pkt 2 i § 2 k.p.a. w zw. z art. 144 k.p.a. oraz w zw. z art. 18 u.p.e.a. i w zw. z art. 59 § 1 pkt 1, 2, 3, 7 u.p.e.a. oraz w zw. z art. 59 § 1 i 4 u.p.e.a. w zw. z art. 15 § 1 u.p.e.a. poprzez nie uznanie przez WSA, ze organy je pominęły i wadliwie zinterpretowały poprzez nieuwzględnienie zarzutów braku prawidłowego doręczenia przed wszczęciem egzekucji upomnień, wadliwego wszczęcia egzekucji, nie wykazania przez organy istnienia zobowiązania oraz przedawnienia zobowiązania, co winno skutkować umorzeniem egzekucji, f. art. 138 § 1 pkt 2 i § 2 k.p.a. w zw. z art. 144 k.p.a. oraz w zw. z art. 18 u.p.e.a. oraz w zw. z art. 59 § 1 i 4 u.p.e.a. w zw. z art. 15 § 5 u.p.e.a. i w zw. z § 1-2 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 30 października 2014 r. w sprawie określenia należności pieniężnych, których egzekucja może być wszczęta bez uprzedniego upomnienia (Dz. U. 2017 r., poz. 131) - poprzez pominięcie przez WSA, że organy błędnie zastosowały ten przepis co do braku obowiązku doręczenia upomnienia, nie mający jednak zastosowania w sprawie, g. art. 39 § 1 k.p.a., art. 40 § 2, § 4, 5 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. poprzez pominięcie przez WSA ich rażącego naruszenia poprzez błędne przyjęcie przez organy, iż skarżący skutecznie ustanowił pełnomocnika, któremu można było doręczyć upomnienie i tytuł wykonawczy, choć brak na to dowodów, i że doręczenie takim rzekomym pełnomocnikom wywołuje skutek prawny, h. art. 14 k.p.a. oraz art. 39 § 2 - 3 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. poprzez pominięcie przez WSA ich rażącego naruszenia poprzez błędne przyjęcie przez organ bez potwierdzenia odbioru, a nie przez operatora publicznego - Pocztę Polska S.A., i. art. 70 § 1 Ordynacji podatkowej poprzez pominięcie zarzutu przedawnienia zobowiązania wskutek wadliwego uznania, że w sprawie doszło do skutecznego przerwania (zawieszenia) biegu przedawnienia wobec wszczęcia egzekucji, choć doszło do naruszenia proceduralnego i wystawienia tytułu wykonawczego bez należytego uprzedniego doręczenia skarżącemu upomnienia, j. art. 8 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. poprzez pominięcie złamania przez wadliwe postępowanie organów obu instancji zasady zaufania obywatela. B. na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez ich błędną wykładnie i niewłaściwe zastosowanie, a to: 1. naruszenie przepisów art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. oraz art. 145 § 1 pkt 3 i § 2 p.p.s.a poprzez ich niezastosowanie poprzez prawidłowe uwzględnienie w całości skargi, a jednocześnie błędne zastosowanie art. 151 p.p.s.a. poprzez oddalenie skargi, w związku z jednoczesnym naruszeniem przez WSA poniżej wskazanych przepisów prawa materialnego, tj.: a. art. 24 ust. 5b w zw. z art. 32 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. 2022 r., poz. 1009, dalej: "u.s.u.s.") poprzez wadliwe zastosowanie, iż w sprawie doszło do skutecznego zawieszenia biegu terminu przedawnienia wobec prawidłowego wszczęcia egzekucji, b. art. 24 ust. 2 i art. 32 u.s.u.s. w zw. z art. 6 § 1 u.p.e.a. poprzez ich przedwczesne zastosowanie wskutek wszczęcia egzekucji pomimo istnienia negatywnych przesłanek z art. 59 u.p.e.a., c. art. 46 ust. 1 u.s.u.s. oraz art. 32 u.s.u.s., a także art. 93 ust. 1-2 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanej ze środków publicznych poprzez ich błędne zastosowanie i interpretacje, iż wynikający z nich obowiązek samoobliczenia należnych składek oraz samoodprowadzenia ich do ZUS skutkuje przez to faktem wykazania istnienia zobowiązania i jego wysokości, jak i później po upływie terminu zapłaty także potwierdzenia istnienia długu. Strona przeciwna w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniosła o jej oddalenie i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania przed wojewódzkim sądem administracyjnym. Naczelny Sąd Administracyjny nie stwierdził aby w rozpoznawanej sprawie wystąpiła którakolwiek z przesłanek nieważności postępowania - określonych w art. 183 § 2 p.p.s.a. - jak też aby zachodziły przesłanki wymagające uchylenia wydanego w sprawie orzeczenia oraz odrzucenia skargi lub umorzenia postępowania (art. 189 p.p.s.a.). Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznając sprawę związany był granicami skargi kasacyjnej, czyli wnioskami skargi kasacyjnej i jej podstawami. Jak wynika z art. 193 p.p.s.a. (zdanie drugie), uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. Regulacja ta, jako mająca charakter szczególny, daje Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu możliwość, w przypadku oddalenia skargi kasacyjnej, ograniczenia się w uzasadnieniu wyroku, jedynie do oceny zasadności podniesionych w niej zarzutów. Skarga kasacyjna została oparta na obu podstawach kasacyjnych z art. 174 p.p.s.a. W takiej sytuacji Naczelny Sąd Administracyjny zasadniczo w pierwszej kolejności rozpoznaje podniesione w tej skardze zarzuty procesowe. Konieczność zachowania tej kolejności oceny zarzutów kasacyjnych wynika z tego, że prawidłowe odniesienie się do zarzutów związanych z naruszeniem prawa materialnego jest możliwe tylko w sytuacji, gdy w postępowaniu kasacyjnym zostanie stwierdzone, że stan faktyczny sprawy nie budzi wątpliwości albo, że nie został skutecznie zakwestionowany w skardze kasacyjnej. Przechodząc do oceny zarzutów procesowych podniesionych w punkcie 1. petitum skargi kasacyjnej - mając w szczególności na uwadze sposób ich skonstruowania - Naczelny Sąd Administracyjny przypomina, że skarga kasacyjna jest wysoce sformalizowanym środkiem prawnym dla wzruszenia rozstrzygnięcia sądu pierwszej instancji. Skarga kasacyjna musi spełniać wszystkie ustawowe wymogi, a w szczególności formalnoprawne przewidziane w art. 176 w zw. z art. 174 p.p.s.a. Zgodnie z art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: naruszeniu prawa materialnego przez jego błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (pkt 1); naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 2). W myśl art. 176 p.p.s.a. skarga kasacyjna powinna przytoczyć podstawy kasacyjne i ich uzasadnienie. Przez podstawę kasacyjną należy rozumieć konkretny przepis prawa, którego naruszenie przez sąd pierwszej instancji zarzuca skarga kasacyjna. W odniesieniu do przepisu, który nie stanowi jednej zamkniętej całości, a składa się z ustępów, punktów i innych jednostek redakcyjnych, wymóg skutecznie wniesionej skargi kasacyjnej jest spełniony wówczas, gdy wskazuje ona konkretny przepis naruszony przez sąd I instancji, z podaniem numeru artykułu, ustępu, punktu i ewentualnie innej jednostki redakcyjnej przepisu. Do zachowania formy skargi kasacyjnej nie wystarczy wymienienie podstaw skargi kasacyjnej, ale konieczne jest także uzasadnienie podniesionej podstawy skargi przez wskazanie, które przepisy ustawy zostały naruszone i na czym to naruszenie polegało oraz jaki mogło mieć wpływ na wynik sprawy. W przeciwnym razie ocena skargi kasacyjnej nie jest w ogóle możliwa. Podkreślić należy, że Naczelny Sąd Administracyjny kontroluje wyrok sądu I instancji w zakresie oznaczonym skargą kasacyjną i nie jest uprawniony ani do zmiany, ani do uzupełniania tego zakresu. Zatem nie ma kompetencji dokonywania za wnoszącego skargę kasacyjną wyboru, który przepis prawa został naruszony i dlaczego. Stanowi to bowiem powinność autora skargi kasacyjnej, który jest profesjonalnym pełnomocnikiem strony. Należy bowiem podkreślić, że przy sporządzaniu skargi kasacyjnej wprowadzono tzw. przymus adwokacki (art. 175 § 1 p.p.s.a.), aby nadać temu środkowi odwoławczemu charakter pisma o wysokim stopniu sformalizowania, gdy chodzi o wymogi dotyczące podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienia jako istotnych elementów konstrukcji skargi kasacyjnej. We wniesionej skardze kasacyjnej jej autor, w pkt 1. petitum skargi kasacyjnej, zarzucił Sądowi I instancji naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 145 § 1 pkt 3 i § 2 p.p.s.a. przez ich niezastosowanie, a jednocześnie bezzasadne zastosowanie art. 151 p.p.s.a. Do wskazanych przepisów dowiązano zarzuty naruszenia art. 6, art. 7 k.p.a., art. 7a k.p.a., art. 8 k.p.a., art. 138 § 1 pkt 1, 2 i § 2 k.p.a., art. 144 k.p.a., art. 77 § 1 - 2 k.p.a., art. 80 k.p.a., art. 10 § 1 k.p.a. i art. 79a k.p.a., art. 39 § 1 k.p.a., art. 40 § 2, § 4, 5 k.p.a., art. 14 k.p.a. oraz art. 39 § 2 - 3 k.p.a. - w zw. z art. 18 u.p.e.a. Odnosząc się do tak postawionego zarzutu, wskazania wymaga, że został nieprawidłowo skonstruowany. Zauważyć należy, że art. 14 k.p.a. składa się z 6 paragrafów, przy czym jeden (pierwszy) został uchylony. Na art. 7a k.p.a. składają się 2 paragrafy i 2 punkty, na art. 8 k.p.a. składają się 2 paragrafy zaś art. 79a k.p.a. składa się również z 2 paragrafów. Wskazane normy podzielone są na jednostki redakcyjne, które w pkt 1. petitum skargi kasacyjnej nie zostały przez autora skargi kasacyjnej dookreślone - powyższe wyklucza zaś możliwość oceny zarzutu. Brak precyzyjnego określenia naruszonego przepisu nie pozwala stwierdzić, która z tych jednostek redakcyjnych tekstu prawnego jest zdaniem autorki skargi kasacyjnej naruszona przez Sąd I instancji. W związku z tym podzielić należy prezentowane w judykaturze stanowisko, wedle którego w odniesieniu do przepisu, który nie stanowi jednej zamkniętej całości, a składa się z paragrafów, ustępów, punktów i innych jednostek redakcyjnych, wymóg skutecznie wniesionej skargi kasacyjnej jest spełniony wówczas, gdy wskazuje ona konkretny przepis naruszony przez sąd pierwszej instancji, z podaniem konkretnej jednostki redakcyjnej przepisu (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 2 kwietnia 2014 r., sygn. akt I OSK 614/13, LEX nr 1574678; z dnia 14 marca 2013 r., sygn. akt I OSK 1799/12, LEX nr 1295809). Również w tym przypadku Naczelny Sąd Administracyjny nie może zastąpić strony w precyzowaniu stawianych zarzutów, a zatem zarzut ten nie mógł odnieść oczekiwanego przez stronę skutku. Wobec związania Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej, prawidłowe (tzn. jasne i nie budzące wątpliwości) sformułowanie zarzutów kasacyjnych jest warunkiem niezbędnym dla uznania, że zarzut jest usprawiedliwiony. Zgodnie z art. 18 u.p.e.a., jeżeli przepisy niniejszej ustawy nie stanowią inaczej: 1) do czynności wierzyciela podejmowanych przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego na podstawie niniejszej ustawy 2) w postępowaniu egzekucyjnym - przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego stosuje się odpowiednio. Przepis ten zawiera dyrektywę odpowiedniego stosowania przepisów k.p.a. w postępowaniu egzekucyjnym, jeżeli przepisy omawianej ustawy nie stanowią inaczej. Nie można jednak przyjąć stanowiska, że w wszystkich sprawach nieunormowanych w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji należy stosować przepisy k.p.a. Wynika to z faktu, iż postępowanie egzekucyjne mimo wspólnych celów obu procedur realizacji prawa materialnego oparte jest na nieco innych przesłankach. Biorąc pod uwagę powyższe NSA nie podzielił argumentacji skarżącego kasacyjnie w zakresie w jakim wskazuje on na naruszenie przez organ przepisów postępowania poprzez niepowiadomieniem go o możliwości zapoznania się z materiałem dowodowym i wypowiedzenia się przed wydaniem postanowienia. Ustawodawca nakazuje stosowanie przepisów k.p.a. w postępowaniu egzekucyjnym nie wprost lecz odpowiednio, to jest z uwzględnieniem jego specyfiki polegającej przede wszystkim na przymusowym jego charakterze, a także szybkości i skuteczności wykonania określonych prawem obowiązków. Ta reguła powinna być też uwzględniona w zakresie interpretacji zasad ogólnych postępowania administracyjnego (art. 6-16 k.p.a.), w tym też zasady czynnego udziału stron w postępowaniu przewidzianej w art. 10 k.p.a. (por. wyrok NSA z dnia 23 kwietnia 2010 r., sygn. akt I OSK 168/10; http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Stąd też powoływana w skardze kasacyjnej okoliczność niezawiadomienia o możliwości zapoznania się z materiałem dowodowym, przed wydaniem zaskarżonego postanowienia, nie mogła doprowadzić do uwzględnienia skargi. Należy również zauważyć, iż co prawda organ II instancji nie poinformował skarżącego o możliwości zapoznania się z materiałem dowodowym przed wydaniem postanowienia, lecz z akt sprawy wynika, iż na etapie postępowania odwoławczego skarżący został wezwany do sprecyzowania zarzutu częściowego wykonania obowiązku, jednocześnie organ przedłużył termin załatwienia sprawy. Odpowiedź skarżącego wpłynęła do organu w dniu 17 kwietnia 2023 r. Skarżący kasacyjnie miał zatem możliwość przedstawienia swojego stanowiska w sprawie i złożenia ewentualnych wniosków dowodowych. Istotne jest również, iż organ II instancji rozpatrywał sprawę w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego po raz kolejny po uchyleniu poprzednio wydanego postanowienia Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych we Wrocławiu, postanowieniem z dnia 28 października 2022 r. Skarżący aktywnie uczestniczył zarówno w postępowaniu przed organem I instancji, jak i przed organem II instancji, wnosząc choćby dwukrotnie zażalenia od postanowień Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych we Wrocławiu. Nie można zatem uznać, że strona skarżąca została pozbawiona przez organy możliwości wypowiedzenia się w sprawie oraz przedłożenia dowodów przemawiających za zasadnością podnoszonych przez nią twierdzeń i argumentów. Przepis art. 77 § 1 k.p.a. nakłada na organ administracji obowiązek zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Oznacza to, że organ administracyjny prowadzący postępowanie jest obowiązany z urzędu przeprowadzić dowody służące ustaleniu stanu faktycznego sprawy oraz podjąć wszelkie starania niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, jako niezbędnego warunku wydania decyzji zgodnej z prawem. Zarzut dowolności wykluczają dopiero ustalenia dokonane w całokształcie materiału dowodowego (art. 80 k.p.a.), zgromadzonego i ocenionego w sposób wyczerpujący (art. 77 § 1 k.p.a.), a więc przy podjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, organy administracji publicznej nie naruszyły reguł zawartych w art. 80 k.p.a., wyjaśniając dokładnie zajęte stanowisko jak i zasady rządzące postępowaniem w zakresie ustalenia choroby zawodowej, co spełnia wymagania art. 107 § 3 k.p.a. Postępowanie organów zostało przeprowadzone zgodnie ze standardami procedury administracyjnej, co WSA zasadnie zaakceptował. Ze zgromadzonego w aktach materiału dowodowego oraz wydanych w tej sprawie decyzji wynika, że zostały wyjaśnione istotne okoliczności sprawy, których wyjaśnienie było konieczne do zastosowania przepisów prawa materialnego. Ponadto, z uzasadnienia zaskarżonego wyroku oraz zaskarżonego postanowienia jednoznacznie wynika, że Sąd I instancji dokonał prawidłowej oceny decyzji w zakresie istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności faktycznych i prawnych, odnosząc się do twierdzeń strony skarżącej. Skarżący kasacyjnie zarzucił Sądowi I instancji naruszenie art. 39 § 1 k.p.a., art. 40 § 2, § 4, 5 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. "poprzez pominięcie przez WSA ich rażącego naruszenia poprzez błędne przyjęcie przez organy, iż skarżący skutecznie ustanowił pełnomocnika, któremu można było doręczyć upomnienie i tytuł wykonawczy, choć brak na to dowodów, i że doręczenie takim rzekomym pełnomocnikom wywołuje skutek prawny". W odniesieniu do tak sformułowanego zarzutu oraz w nawiązaniu do jego uzasadnienia wskazać należy, że zawodowy pełnomocnik łącząc wskazane wyżej przepisy w ramach jednej podstawy kasacyjnej utworzył w istocie niespójną zbitkę przepisów - szeregu norm prawnych, które miał naruszyć Sąd I instancji, bez wskazania konkretnie, na czym polega naruszenie każdej z tych norm, która to metoda formułowania zarzutów została uznana w orzecznictwie za nieprawidłową (pogląd taki wielokrotnie wyraził Naczelny Sąd Administracyjny - por. np. wyroki NSA z dnia: 18 października 2011 r., sygn. akt II FSK 797/10; 13 września 2011 r., sygn. akt II FSK 593/10; 18 maja 2011 r., sygn. akt II FSK 62/10; 19 grudnia 2014 r., sygn. akt II FSK 2957/12 i powołane tam orzecznictwo, 20 stycznia 2022 r., sygn. akt III FSK 2147/21; 14 lipca 2022 r., sygn. akt III OSK 1434/21). Skarga kasacyjna, będąca szczególnym pismem procesowym, tj. wysoce sformalizowanym środkiem zaskarżenia wyroku wojewódzkiego sądu administracyjnego, powinna zawierać stosownie do art. 176 § 1 pkt 2 i art. 174 p.p.s.a. nie tylko przytoczenie podstaw kasacyjnych, ale i ich uzasadnienie. Mimo że przepisy p.p.s.a. nie określają warunków formalnych, jakim powinno odpowiadać uzasadnienie skargi kasacyjnej, to należy przyjąć, że ma ono za zadanie wykazanie trafności (słuszności) zarzutów postawionych w ramach podniesionych podstaw kasacyjnych, co oznacza, że musi zawierać argumenty mające na celu "usprawiedliwienie" przytoczonych podstaw kasacyjnych. Trzeba wskazać indywidualne uzasadnienie dla każdego zarzutu formułowanego wobec każdego z tych przepisów, który w ocenie strony skarżącej kasacyjnie naruszył Sąd I instancji (wyrok NSA z 8 maja 2018 r., sygn. akt II GSK 289/18). Wymogu tego omawiany zarzut skargi kasacyjnej nie spełnia. Odnośnie do zarzutu naruszenia art. 70 § 1 Ordynacji podatkowej poprzez pominięcie zarzutu przedawnienia zobowiązania. Stwierdzić należy przede wszystkim, że art. 70 § 1 Ordynacji podatkowej jest przepisem prawa materialnego, a nie jak błędnie wskazała autorka skargi kasacyjnej przepisem postępowania. Z orzecznictwa zaś NSA wynika, że w przypadku niepowołania w skardze do WSA zarzutów materialnoprawnych należy dla skuteczności skargi kasacyjnej powołać je jako naruszone wraz ze wskazaniem art. 134 § 1 p.p.s.a., czego w skardze kasacyjnej zabrakło. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego prezentowany jest pogląd, że treść przepisów art. 183 § 1 w zw. z art. 174 pkt 1 p.p.s.a. sprawia, iż w sytuacji, gdy z powodu braku w skardze stosownych zarzutów Sąd I instancji pominął w swych ocenach kwestię naruszenia określonych przepisów prawa materialnego można do niej wrócić w postępowaniu przed sądem kasacyjnym tylko wtedy, gdy zarzut uchybienia tych pominiętych przepisów połączony zostanie z zarzutem naruszenia art. 134 § 1 p.p.s.a. W przeciwnym razie sąd kasacyjny, jakim jest sąd administracyjny II instancji, nie ma procesowego dojścia do tych zarzutów (por. wyrok NSA z dnia 28 listopada 2006 r., sygn. akt I FSK 255/06, LEX nr 317744, wyrok NSA z dnia 19 lutego 2009 r., sygn. akt II FSK 1647/07, LEX nr 519173, wyrok NSA z dnia 19 lutego 2009 r., sygn. akt II FSK 97/08, LEX nr 521952, wyrok NSA z dnia 3 września 2015 r., sygn. akt I GSK 75/14, LEX nr 2091076, wyrok NSA z dnia 3 września 2015 r., sygn. akt I GSK 394/14, LEX nr 1800458, wyrok NSA z dnia 30 listopada 2016 r., sygn. akt I GSK 155/15, LEX nr 317744). Treść omawianej podstawy kasacyjnej jednoznacznie dowodzi braku powołania jako naruszonego art. 134 § 1 p.p.s.a. Dlatego też zarzuty te w zaistniałych okolicznościach sprawy należało uznać za nieskuteczne W kwestii pozostałych zarzutów naruszenia postępowania przypomnieć należy, iż kontroli sądowo administracyjnej podlega postanowienie wydane na podstawie art. 59 u.p.e.a. Zgodnie z art. 59 § 1 u.p.e.a. (w brzmieniu do 29 lipca 2020 r.) postępowanie egzekucyjne umarza się: 1) jeżeli obowiązek został wykonany przed wszczęciem postępowania; 2) jeżeli obowiązek nie jest wymagalny, został umorzony lub wygasł z innego powodu albo jeżeli obowiązek nie istniał; 3) jeżeli egzekwowany obowiązek został określony niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z decyzji organu administracyjnego, orzeczenia sądowego albo bezpośrednio z przepisu prawa; 4) gdy zachodzi błąd co do osoby zobowiązanego lub gdy egzekucja nie może być prowadzona ze względu na osobę zobowiązanego; 5) jeżeli obowiązek o charakterze niepieniężnym okazał się niewykonalny; 6) w przypadku śmierci zobowiązanego, gdy obowiązek jest ściśle związany z osobą zmarłego; 7) jeżeli egzekucja administracyjna lub zastosowany środek egzekucyjny są niedopuszczalne albo zobowiązanemu nie doręczono upomnienia, mimo iż obowiązek taki ciążył na wierzycielu; 8) jeżeli postępowanie egzekucyjne zawieszone na żądanie wierzyciela nie zostało podjęte przed upływem 12 miesięcy od dnia zgłoszenia tego żądania; 9) na żądanie wierzyciela; 10) w innych przypadkach przewidzianych w ustawach. NSA nie znalazł podstaw do uwzględnienia zarzutu naruszenia art. 138 § 1 pkt 2 i § 2 k.p.a. w zw. z art. 144 k.p.a. oraz w zw. z art. 18 u.p.e.a. oraz w zw. z art. 59 § 1 i 4 u.p.e.a. w zw. z art. 15 § 5 u.p.e.a. i w zw. z § 1-2 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 30 października 2014 r. w sprawie określenia należności pieniężnych, których egzekucja może być wszczęta bez uprzedniego upomnienia - "poprzez pominięcie przez WSA, że organy błędnie zastosowały ten przepis co do braku obowiązku doręczenia upomnienia". Analiza uzasadnienia skargi kasacyjnej nie udzieliła odpowiedzi na pytanie, na czym dokładnie - w tym zwłaszcza w świetle przedstawionych wymogów - miałoby polegać zarzucane naruszenie ww. przepisów w relacji do określonych nimi i adresowanych do wojewódzkiego sądu administracyjnego wzorców kontroli zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia oraz wzorów zachowania adresowanych do sądu, które miałyby zostać naruszone przez ten sąd, a w rezultacie, jaki miałby być wpływ zarzucanych naruszeń na wynik sprawy. Przywołanie w tym zarzucie skargi kasacyjnej - jako naruszonych -szeregu przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz k.p.a., nie może być uznane za skuteczne, jeżeli w relacji do treści tychże przepisów (każdego z nich osobna lub funkcjonalnych i systemowych ich związków), zakresu ich normowania oraz wynikających z nich konsekwencji strona skarżąca kasacyjnie nie wyjaśnia, na czym miałoby polegać ich naruszenia oraz na czym miałby polegać wpływ tego naruszenia na wynik sprawy, w szczególności w zakresie w jakim miałoby to dotyczyć stanu faktycznego oraz sposobu jego ustalenia. Należy zauważyć, iż w uzasadnieniu skargi kasacyjnej nie powołano się na te przepisy i nie nawiązano do ich treści. To uniemożliwia dokonanie oceny zarzutów naruszenia ww. przepisów, i czyni je nieskutecznymi. Taka wadliwość zarzutów uniemożliwia w istocie Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu ich merytoryczne rozpoznanie. Naczelny Sąd Administracyjny wielokrotnie w swoim orzecznictwie podkreślał, że nie ma on obowiązku formułowania za stronę zarzutów kasacyjnych na podstawie uzasadnienia skargi kasacyjnej, ani też zastępować autora skargi kasacyjnej w zakresie uzasadnienia zarzutów. Podobne uwagi należy poczynić odnośnie zarzutu z pkt. 1 lit. e petitum skargi kasacyjnej. Kasator zarzucając naruszenie "art. 59 § 1, 2, 3, 7 u.p.e.a. w zw. z art. 59 § 1 i 4 u.p.e.a. w zw. z art. 15 § 1 u.p.e.a." nie wyjaśnia w żaden sposób w jaki sposób zostały naruszone powołane jednostki redakcyjne art. 59 u.p.e.a. Przepis ten nie został nawet powołany w uzasadnieniu skargi kasacyjnej choć stanowił podstawę prawną wydanego w sprawie postanowienia. W ramach podstawy kasacyjnej z art. 174 pkt 1) p.p.s.a. skarżący kasacyjnie zarzucił Sądowi I instancji naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. oraz art. 145 § 1 pkt 3 i § 2 p.p.s.a oraz art. 151 p.p.s.a., w związku z jednoczesnym naruszeniem przez WSA przepisów prawa materialnego art. 24 ust. 5b w zw. z art. 32 u.s.u.s. (poprzez wadliwe zastosowanie), art. 24 ust. 2 i art. 32 u.s.u.s. w zw. z art. 6 § 1 u.p.e.a. (poprzez ich przedwczesne zastosowanie) oraz art. 46 ust. 1 u.s.u.s. oraz art. 32 u.s.u.s., a także art. 93 ust. 1-2 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanej ze środków publicznych (poprzez ich błędne zastosowanie i interpretacje). Zarzucane niewłaściwe zastosowanie danego przepisu polega na przyjęciu przez sąd błędnej oceny zastosowania (bądź niezastosowanie) przez organ administracji przepisu prawa materialnego w odniesieniu do stanu konkretnej sprawy. Wskazując na drugą postać naruszenia prawa materialnego, wnoszący skargę kasacyjną zobowiązany jest do wyjaśnienia, dlaczego przepis (hipoteza wyprowadzonej z tego przepisu normy prawnej), który sąd pierwszej instancji przyjął za mający zastosowanie w sprawie nie przystaje do stanu faktycznego ustalonego w sprawie i jaki przepis powinien mieć zastosowanie. Zarzut naruszenia prawa materialnego przez jego niewłaściwe zastosowanie wymaga wykazania i wyjaśnienia, jak dany przepis prawa powinien być stosowany ze względu na stan faktyczny sprawy albo dlaczego ze względu na ten stan faktyczny nie powinien być on stosowany, a w przypadku zarzutu niezastosowania tego przepisu, dlaczego powinien być on w sprawie zastosowany. Zarzut niewłaściwego zastosowania prawa materialnego (w formie pozytywnej) wiąże się z zarzuceniem zastosowania normy prawnej, która nie powinna być w danej sprawie zastosowana, albo (w formie negatywnej) z zarzuceniem niezastosowania normy prawnej, która w ocenie wnoszącego skargę kasacyjną powinna być zastosowana w sprawie ze względu na ustalenia jej stanu faktycznego. Stawianie wojewódzkiemu sądowi administracyjnemu zarzutu dotyczącego obu form naruszenia prawa materialnego jest zasadne w przypadku, gdy stan faktyczny sprawy został ustalony w sposób prawidłowy i nie budzi wątpliwości. Ocena zasadności zarzutu naruszenia prawa materialnego może być dokonywana wyłącznie na podstawie stanu faktycznego, którego ustalenia nie są kwestionowane lub nie zostały skutecznie podważone. Skarżący kasacyjnie nie podważył skutecznie ustaleń faktycznych w ramach podstawy kasacyjnej z art. 174 pkt 2) p.p.s.a. Odnośnie podniesionej w skardze kasacyjnej kwestii przedawnienia należności składkowych wskazać należy, że zagadnienie przedawnienia reguluje art. 24 ust. 4 u.s.u.s., który to przepis ma również zastosowanie do składek na ubezpieczenia zdrowotne na mocy art. 93 ust. 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (tj. Dz.U. z 2022 r. poz. 2561) oraz składek na Fundusz Pracy na mocy art. 107 ust. 1 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (t.j. Dz.U. z 2022 r. poz. 690). Zgodnie z art. 24 ust. 4 u.s.u.s. należności z tytułu składek ulegają przedawnieniu po upływie 5 lat, licząc od dnia, w którym stały się wymagalne, z zastrzeżeniem ust. 5-6. Bieg terminu przedawnienia zostaje zawieszony od dnia podjęcia pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności z tytułu składek, o której dłużnik został zawiadomiony, do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego (art. 24 ust. 5b u.s.u.s.). Mając na uwadze wskazany przepis, to zasadnie Sąd I instancji wyjaśnił, że sporne należności nie uległy przedawnieniu (nie upłynął 5-letni termin), a poza tym w sprawie na skutek zastosowania środka egzekucyjnego (podjęcia pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności z tytułu składek) termin biegu przedawnienia został zawieszony. Tym samym nie budzi wątpliwości, że należności te nie uległy przedawnieniu. Trafnie stwierdził WSA we Wrocławiu, iż z żadnego przepisu prawa nie wynika przy tym - wbrew twierdzeniom skarżącego kasacyjnie, że tytuły wykonawcze powinny być doręczone do rąk adresata. Tytuły wykonawcze zostały zatem prawidłowo doręczone i było to zdarzenie, które spowodowało zawieszenie biegu terminu przedawnienia należności z tytułu składek. Skoro postępowanie egzekucyjne nadal się toczy to bieg terminu przedawnienia jest zawieszony. Za niezasadne należało zatem uznać wszystkie podniesione w skardze zarzuty dotyczące prawidłowości doręczenia tytułów wykonawczych i tym samym dążące do wykazania, że nie doszło do zawieszenia biegu terminu przedawnienia. Zarzut naruszenia przez Sąd I instancji "art. 24 ust. 2 i art. 32 u.s.u.s. w zw. z art. 6 § 1 u.p.e.a. poprzez ich przedwczesne zastosowanie wskutek wszczęcia egzekucji pomimo istnienia negatywnych przesłanek z art. 59 u.p.e.a.", wymyka się kontroli instancyjnej z uwagi na brak prawidłowego uzasadnienia tego zarzutu pozwalającego na podważenie oceny prawnej wyrażonej przez Sąd I instancji na tle art. 59 u.p.e.a. Jak już zuważono powyżej, powiązany z art. 24 ust. 2 i art. 32 u.s.u.s. w zw. z art. 6 § 1 u.p.e.a. - jako naruszony art. 59 u.p.e.a. ma dziesięć punktów. Kasator nie dość, że nie przytoczył tego przepisu w uzasadnieniu skargi kasacyjnej i w żaden sposób nie odniósł się do jego treści, to nie wskazał konkretnej jednostki redakcyjnej tego przepisu, która została według jego naruszona. Zarzut dotyczy bliżej nieokreślonych negatywnych przesłanek z art. 59 u.p.e.a., bez sprecyzowania jakich konkretnie. A jak wskazano na wstępie w judykaturze zgodnie podkreśla się, że w odniesieniu do przepisu, który nie stanowi jednej zamkniętej całości, a składa się z paragrafów lub ustępów, punktów i innych jednostek redakcyjnych, wymóg skutecznie wniesionej skargi kasacyjnej jest spełniony wówczas, gdy wskazuje ona konkretny przepis naruszony przez sąd pierwszej instancji, z podaniem numeru artykułu, ustępu, punktu i ewentualnie innej jednostki redakcyjnej przepisu. Tożsame uwagi należy odnieść do kolejnego zarzutu naruszenia przepisów prawa materialnego tj. art. 46 ust 1 u.s.u.s. oraz art. 32 u.s.u.s., a także art. 93 ust 1-2 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanej ze środków publicznych "poprzez ich błędne zastosowanie i interpretacje, iż wynikający z nich obowiązek samoobliczenia należnych składek oraz samoodprowadzenia ich do ZUS skutkuje przez to faktem wykazania istnienia zobowiązania i jego wysokości, jak i później po upływie terminu zapłaty także potwierdzenia istnienia długu". Jeżeli bowiem strona skarżąca kasacyjnie uważa, że ww. przepisy zostały naruszone przez Sąd I instancji, to powinna te zarzuty uzasadnić. W skardze kasacyjnej - poza przytoczonymi wyżej twierdzeniami strony – brak jest uzasadnienia zarzucanych naruszeń prawa materialnego. Biorąc pod uwagę powyższe, na uwzględnienie nie zasługują także zarzuty naruszenia prawa materialnego. Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionej podstawy z art. 174 pkt 1) p.p.s.a. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1) w związku z art. 205 § 2 p.p.s.a.
Informacje o sprawie
- Data wpływu
- 13 września 2024
- Symbol z opisem
- 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3 ustawy o f
- Hasła tematyczne
- Egzekucyjne postępowanie
- Skarżony organ
- Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
- Sędziowie
- Bogdan Fischer Marek Krawczak /sprawozdawca/ Piotr Pietrasz /przewodniczący/
Powołane przepisy
- Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
art. 184 · Dz.U. 2026 poz. 143
Inne orzeczenia w tej sprawie
Powiązane dokumenty
Sygnatura: I SA/Lu 340/26 · 21 października 2026
Wyrok WSA w Lublinie z 21 października 2026 r., I SA/Lu 340/26 – egzekucja należności pieniężnych
Sygnatura: I SA/Po 956/26 · 21 października 2026
Wyrok WSA w Poznaniu z 21 października 2026 r., I SA/Po 956/26 – egzekucja należności pieniężnych
Sygnatura: I GSK 569/26 · 21 października 2026
Wyrok NSA z 21 października 2026 r., I GSK 569/26 – egzekucja należności pieniężnych
Źródło urzędowe: Naczelny Sąd Administracyjny