I GSK 132/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Michał Kowalski Sędzia NSA Małgorzata Grzelak Sędzia del. WSA Izabella Janson (spr.) Protokolant Katarzyna Domańska po rozpoznaniu w dniu 5 kwietnia 2024 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej E. Sp. z o.o. Sp.k. w W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 maja 2023 r. sygn. akt V SA/Wa 2283/22 w sprawie ze skargi N.Sp. z o.o. Sp. k. w W. na rozstrzygnięcie Dyrektora Wojewódzkiego Urzędu Pracy w Warszawie z dnia 27 czerwca 2022 r. nr FGŚP.III.4220.12820.2020.KB w przedmiocie przyznania świadczeń na rzecz ochrony miejsc pracy 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od E. Sp. z o.o. Sp.k. w W. na rzecz Dyrektora Wojewódzkiego Urzędu Pracy w Warszawie kwotę 480 (czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 9 maja 2023r., sygn. akt V SA/Wa 2283/22 na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (obecnie Dz.U. z 2023r., poz. 634 tj., dalej: "p.p.s.a.") oddalił skargę A Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością Sp.k. z siedzibą w W. (obecnie: B Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością Sp.k. z siedzibą w W., poprzednio: C Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością Sp.k. z siedzibą w W., dalej też: "strona", "skarżąca", "Spółka") na rozstrzygnięcie Dyrektora Wojewódzkiego Urzędu Pracy w Warszawie (dalej też: "Dyrektor WUP", "Dyrektor") z 27 czerwca 2022r., nr FGŚP.III.4220.12820.2020.KB w przedmiocie odmowy przyznania świadczeń na rzecz ochrony miejsc pracy. W skardze kasacyjnej skarżąca zaskarżyła powyższy wyrok w całości wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, ewentualnie o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i rozpoznanie skargi na podstawie art. 188 p.p.s.a., zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów wynagrodzenia pełnomocnika wg. norm przepisanych oraz rozpoznanie sprawy na rozprawie. Zaskarżonemu wyrokowi zarzuciła: I. Naruszenie przepisów prawa materialnego tj.: a) art. 153 p.p.s.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, polegającena błędnym przyjęciu, że zarówno organ jak i Sąd I Instancji są związani w niniejszej sprawie oceną prawną, wyrażoną przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w orzeczeniu w sprawie o sygn. akt: V SA/Wa 4281/21, podczas gdy ocena taka w ogóle nie została wyrażona jak również, że ta rzekoma ocena prawna, sprowadzała się do tego, że skarżącej nie przysługują wnioskowane środki na podstawie art. 15g Tarczy Antykryzysowej w zakresie prowadzonej działalności oświatowej, w konsekwencji doprowadziło do naruszenia przepisów powołanych w pkt. b)-d) poniżej: b) art. 15g ust 1 ustawy z 2 marca 2020 roku o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. 2020.374 z późn.zm., dalej również jako: "Tarcza Antykryzysowa") w zw. z przepisami art. 3 i art. 4 ust. 1 i 2 ustawy z 6 marca 2018 roku Prawo przedsiębiorców (tj. Dz.U. 2019.1292 z późn.zm.) i przepisem art. 170 ust. 1 ustawy z 14 grudnia 2016 roku – Prawo oświatowe (t.j. Dz.U.2019.1148 z późn.zm) poprzez błędną ich wykładnię, skutkującą: - nieprawidłowym przyjęciem, że skarżąca częściowo nie jest przedsiębiorcą w rozumieniu ww. przepisów, a w konsekwencji nie może skutecznie ubiegać się o dofinansowanie wynagrodzeń pracowniczych pomimo, że szczegółowa analiza sytuacji prawnej przedsiębiorstwa prowadzonego przez skarżącą prowadzi do wniosku, że bez wątpienia posiada ona status przedsiębiorcy w rozumieniu ww. przepisów, przede wszystkim z uwagi na okoliczność, że jest podmiotem wpisanym od lat do rejestru przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego, prowadzi działalność w celach zarobkowych, w sposób zorganizowany i ciągły jak również odprowadza stosowne podatki z tytułu prowadzonej działalności jak również składki na ubezpieczenie społeczne oraz na FGŚP zarówno za pracowników związanych stricte z prowadzoną działalnością oświatową jak i pozostałe zatrudnione osoby, a oprócz niepublicznej placówki szkolnej, prowadzi inną regularną działalność gospodarczą, a tym samym nie zachodzą żadne negatywne przesłanki do tego by odmówić przyznania jej wnioskowanej pomocy, - błędnym przyjęciem, że skarżąca jednocześnie jest podmiotem będącym jednocześnie przedsiębiorcą i niebędącym przedsiębiorcą, co w konsekwencji doprowadziło do wykreowania nieznanego polskiemu prawu hybrydowego podmiotu oraz do odmowy wypłaty dofinansowań w zakresie, w którym zdaniem organu skarżąca nie jest przedsiębiorcą, c) art. 15g ust. 1 Tarczy Antykryzysowej poprzez błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że znaczenie dla rozpoznania sprawy tj. dla przyznania skarżącej wnioskowanych świadczeń ma ustalenie czy wniosek skarżącej dotyczy pracowników, którzy są zatrudnieni w obrębie działalności oświatowej, podczas gdy wymogu takiego nie sposób wywodzić z art. 15g ust. 1 Tarczy Antykryzysowej tj. kryterium takie nie wynika z Tarczy Antykryzysowej, a w konsekwencji w praktyce wykreowanie dodatkowego, nieznanego ustawie kryterium przyznania świadczeń, II. Naruszenie przepisów postępowania, mających istotny wpływ na wynik sprawy tj.: art. 6 k.p.a. oraz art. 7 Konstytucji RP (zasada legalizmu), art. 32 Konstytucji RP (zasada równości wobec prawa) jak również art. 7 i 7a k.p.a. i 81a, poprzez przyjęcie dodatkowego kryterium nieznanego ustawie przy rozstrzyganiu skargi skarżącej i w konsekwencji oddalenia skargi na odmowę wypłaty wnioskowanych środków pomimo przyjęcia, że skarżąca posiada status przedsiębiorcy oraz poprzez nierozstrzygnięcie wszelkich wątpliwości na korzyść skarżącej. Argumentację na poparcie powyższych zarzutów skarżąca kasacyjnie przedstawiła w uzasadnieniu skargi kasacyjnej. W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o jej oddalenie i zasądzenie kosztów postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na wstępie należy wskazać, że jak wynika z art. 193 p.p.s.a. (zdanie drugie), uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną powinno zawierać ocenę przedstawionych w tej skardze zarzutów. Przepis ten określa tym samym zakres, w jakim NSA realizuje obowiązek uzasadnienia wyroku oddalającego skargę kasacyjną - modyfikując treść normy prawnej zawartej w art. 141 § 4 p.p.s.a. Norma zawarta w art. 193 p.p.s.a. (zdanie drugie) umożliwia zatem ograniczenie uzasadnienia wyroku NSA wyłącznie do oceny zarzutów skargi kasacyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny, mając powyższe na uwadze, ograniczył rozważania w niniejszej sprawie do oceny zarzutów skargi kasacyjnej i wyjaśnienia istoty rozstrzygnięcia. W myśl art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod uwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie występują przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 p.p.s.a. Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny przy rozpoznaniu sprawy związany był granicami skargi kasacyjnej. Granice te są wyznaczone wskazanymi w niej podstawami, którymi - zgodnie z art. 174 p.p.s.a. - może być naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.) albo naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.). Związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej polega na tym, że jest on władny badać naruszenie jedynie tych przepisów, które zostały wyraźnie wskazane przez stronę skarżącą i nie może we własnym zakresie konkretyzować zarzutów skargi kasacyjnej, uściślać ich ani w inny sposób korygować. Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. W skardze kasacyjnej, opartej na obu podstawach wskazanych w art. 174 p.p.s.a., podniesiono zarówno zarzuty naruszenia przepisów postępowania, jak i prawa materialnego. W pierwszej kolejności rozpoznaniu podlegają zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania, ponieważ dopiero po ustaleniu, że stan faktyczny przyjęty przez Sąd w zaskarżonym wyroku jest prawidłowy, albo nie został skutecznie podważony, można przejść do skontrolowania wykładni prawa materialnego oraz subsumcji danego stanu faktycznego pod zastosowane w sprawie przepisy prawa materialnego (por. wyrok NSA z 9 marca 2005r., sygn. akt FSK 618.04; ONSAiWSA z 2005r. Nr 6, poz. 120.). Przystępując do rozważań na tle zarzutów kasacyjnych oraz ich uzasadnienia należy w pierwszej kolejności wskazać, że sposób ich sformułowania na gruncie rozpatrywanej sprawy powoduje, że mogą one podlegać łącznej ocenie zarówno w zakresie naruszeń prawa procesowego, jak i materialnego. W gruncie rzeczy sprowadzają się one do kwestionowania stwierdzonego przez organ, a zaakceptowanego w zaskarżonym wyroku stanowiska wynikającego z realizacji wytycznych wynikających z wcześniejszego prawomocnego wyroku Sądu administracyjnego pierwszej instancji, zgodnie z którym w sprawie konieczne jest ustalenie pracowników, którzy są zatrudnieni przez stronę w innego rodzaju działalności Spółki niż działalność przedszkolna i szkolna, tj. w działalności którą w świetle prawa można uznać za prowadzenie działalności gospodarczej uwzględniając przy tym wyłączenie, o którym mowa w art. 170 Prawa oświatowego. Odnosząc się do tej kwestii Naczelny Sąd Administracyjny podkreśla, że większość zarzutów i argumentacji zawartej w skardze kasacyjnej nie może zostać uwzględniona z uwagi na związanie w tej sprawie wytycznymi zawartymi we wcześniejszym prawomocnym wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Skarżąca kasacyjnie nie zgadzając się z oceną prawną i wytycznymi zawartymi w wyroku z 1 grudnia 2012r. w sprawie o sygn. akt V SA/Wa 4281/21 - mogła złożyć od niego skargę kasacyjną. Skoro jednak tego nie uczyniła i wyrok się uprawomocnił, to zarówno organ, jak i Sąd I instancji, a obecnie także NSA są związani prawomocnym wyrokiem na mocy art. 153 p.p.s.a. w związku z art. 170 p.p.s.a. Wbrew twierdzeniom skarżącej kasacyjnie Spółki wyrok z 1 grudnia 2012r. w sprawie o sygn. akt V SA/Wa 4281/21 zawierał ocenę prawną i szczegółowe wytyczne dla organu przy ponownym rozpoznaniu sprawy. W uzasadnieniu tego wyroku wyraźnie wskazano, że organ przy ponownym rozpoznaniu sprawy uwzględni w szczególności fakt, że porozumienie w sprawie obniżenia wymiaru czasu pracy w związku z Covid-19 dotyczy także osób niebędących nauczycielami, które nie były zatrudnione w obrębie działalności szkolnej, a w innym zakresie działalności skarżącej, którą w świetle prawa można uznać za prowadzenie działalności gospodarczej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie podkreślił, że zasadnicze znaczenie dla rozpoznania sprawy ma ustalenie, czy wniosek skarżącej dotyczy pracowników, którzy są zatrudnieni w obrębie działalności przedszkolnej lub szkolnej czy innych pracowników zatrudnionych w innym rodzaju działalności skarżącej Spółki. Poza powyższym, Sąd I instancji zwrócił w prawomocnym wyroku szczególną uwagę na osoby niebędące nauczycielami w tym pomocy kuchennej czy logopedy. Ponadto Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wskazał na oświadczenie skarżącej, poparte dowodami z faktur, że prowadzi ona pozostałą działalność w formie m.in.: klubu dziecięcego czy świadczenia usług w zakresie logopedii i terapii dla dzieci z autyzmem dla podmiotów komercyjnych, a zatem nie jej wychowanków/uczniów. W wyniku ponownej analizy materiału dowodowego w tym także nowych, przedłożonych przez Spółkę dokumentów, w szczególności umów o pracę, załączników do umów o pracę, statutu i regulaminu szkoły, faktur wystawionych na podmioty zewnętrzne, a także wyjaśnień skarżącej ustalono pracowników, którzy byli zatrudnieni w obrębie działalności gospodarczej i dokonano im wypłaty świadczeń. Organ nie zakwalifikował do uzyskania wsparcia pracowników zatrudnionych na stanowiskach stricte oświatowych nauczyciela i asystenta nauczyciela, bowiem ze statutu szkoły, ich umów o pracę wynikło, że wykonują oni pracę wyłącznie w zakresie działalności oświatowej związanej z prowadzeniem szkoły, a nadto brak było oświadczenia skarżącej, co do świadczenia przez nich innej działalności dodatkowej, komercyjnej na rzecz podmiotów zewnętrznych w ramach prowadzonej działalności gospodarczej. Konkludując należy wskazać, że odmowa wypłaty świadczeń była konieczna wobec poczynionych w sprawie ustaleń faktycznych stanowiących wykonanie wytycznych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zawartych w prawomocnym wyroku z 1 grudnia 2012r. Z uwagi na powyższe Naczelny Sąd Administracyjny wskazuje, że w rozpatrywanej sprawie brak było podstaw do uwzględnienia skargi kasacyjnej, ponieważ organ właściwe ustalił stan faktyczny sprawy i prawidłowo przeprowadził postępowanie uwzględniając ocenę prawną i wytyczne do ponownego rozpoznania sprawy, a następnie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wnikliwie przeprowadził kontrolę poprawności działania i rozstrzygnięcia organu. Końcowo należy dodać, że Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu jest znana argumentacja zawarta w powoływanych przez pełnomocnika skarżącej nieprawomocnych wyrokach Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z 4 maja 2023r., sygn. akt III SA/Wr 1103/21 oraz z 16 czerwca 2023r., sygn. akt III SA/Wr 1100/21 niemniej jednak Sąd kasacyjny orzekający w warunkach związania wcześniejszym prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego nie mógł odstąpić od zawartej w nim oceny prawnej z uwagi na treść art. 153 w związku z art. 170 p.p.s.a. Tym samym za chybione uznano zarzuty naruszenia prawa procesowego w postaci art. 6 art. 7, art. 7a, art. 81a k.p.a. i art. 7 Konstytucji RP oraz prawa materialnego w postaci art. 153 p.p.s.a. i art. 15g ust. 1 ustawy COVID-19 Z tych wszystkich względów należało uznać, że skarga kasacyjna nie została oparta na usprawiedliwionych podstawach i z tego powodu Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a. ją oddalił. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a. w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. a) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2023r., poz. 1935).