I GSK 1315/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Piotr Pietrasz po rozpoznaniu w dniu 9 października 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej wniosku K. C. o wstrzymanie wykonania postępowania egzekucyjnego w sprawie ze skargi kasacyjnej K. C. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 stycznia 2024 r., sygn. akt V SA/Wa 988/23 w sprawie ze skargi K. C. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z dnia 9 marca 2023 r. nr 1401-IEE3.711.1.226.2022.9.EK w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego postanawia: oddalić wniosek o wstrzymanie wykonania postępowania egzekucyjnego.

Wyrokiem z 9 stycznia 2024 r., sygn. akt V SA/Wa 988/23, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę K. C. (dalej zwanej "Skarżącą" lub "Spółką"), na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z 9 marca 2023 r., nr 1401-IEE3.711.1.226.2022.9.EK w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie zawiadomień w postaci zajęć wierzytelności pieniężnych. W skardze kasacyjnej wywiedzionej od powyższego wyroku, Skarżąca wniosła o wstrzymanie prowadzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a. ze względu na niebezpieczeństwo wystąpienia trudnych do odwrócenia skutków. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 61 § 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm. dalej: p.p.s.a.) po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1 tego przepisu, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Jak zatem wynika z treści cytowanego przepisu przesłankami do wstrzymania wykonania decyzji przez sąd są niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, przy czym zaznaczyć należy, że szkoda nie musi mieć charakteru materialnego, natomiast trudne do odwrócenia skutki to skutki faktyczne lub prawne, które raz zaistniałe spowodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, a powrót do stanu poprzedniego może nastąpić po długim czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków. Podkreślić należy, że Dyrektor II Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Warszawie prowadził wobec skarżącej postępowanie egzekucyjne z majątku skarżącej na podstawie tytułów wykonawczych obejmujących składki na ubezpieczenie społeczne za poszczególne miesiące lat 2013 -2017. Celem wyegzekwowania należności objętych tytułami wykonawczymi organ egzekucyjny podejmował próby zajęcia wierzytelności z rachunków bankowych, które okazały się nieskuteczne. W związku z powyższym organ egzekucyjny zastosował nowy środek egzekucyjny w postaci zajęcia wierzytelności w F. S.A. wskazanych w zawiadomieniach nr od [...] do [...]. NSA stwierdza, że sąd administracyjny działając na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a. nie ma prawnej możliwości udzielenia ochrony tymczasowej stronie, która wnosi o wstrzymanie wykonania postępowania egzekucyjnego, prowadzonego w myśl przepisów ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2022 r., poz. 479 ze zm. dalej: u.p.e.a.), ponieważ sądy administracyjne są właściwe w przedmiocie wstrzymania wykonania zaskarżanych orzeczeń organów administracji, natomiast wniosek o wstrzymanie egzekucji nie ma podstawy prawnej w przepisach normujących postępowanie przed tymi sądami. Sąd administracyjny nie jest ani organem egzekucyjnym, ani organem nadzoru i przez to nie jest właściwy do wydawania orzeczeń merytorycznych, które mogą zapadać tylko w toku postępowania egzekucyjnego w administracji. Kwestie wstrzymania czynności egzekucyjnych w uzasadnionych przypadkach reguluje art. 54 § 6 u.p.e.a. Wniosek w rozumieniu tego przepisu podlega rozpatrzeniu w postępowaniu egzekucyjnym, prowadzonym przez właściwe organy, a następnie orzeczenie tych organów może podlegać kontroli sądowej w zakresie wyznaczonym p.p.s.a. Sądy administracyjne nie mają, bowiem kompetencji do zastępowania administracji publicznej, a jedynie sprawują kontrolę jej działalności na podstawie art. 3 p.p.s.a. Wskazany pogląd, który NSA w niniejszym składzie podziela, należy uznać za utrwalony w judykaturze (por. postanowienia NSA: z dnia 27.07.2010 r., sygn. akt II GZ 178/10; z dnia 8.11.2011 r., sygn. akt II OZ 1065/11; z dnia 19.01.2012 r., sygn. akt II GZ 593/11; jak również postanowienie NSA z dnia 10.12.2013 r., sygn. akt II GZ 720/13 w zakresie braku podstawy prawnej wstrzymania przez sąd administracyjny tytułu wykonawczego). Skoro, zatem wniosek skarżącego nie dotyczy konkretnych aktów podjętych przez organ egzekucyjny, lecz całego postępowania egzekucyjnego to niedopuszczalne jest, aby poprzez zaskarżenie postanowienia w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego mógł on doprowadzić w drodze ochrony tymczasowej do wstrzymania całego postępowania egzekucyjnego, co w istocie rzeczy oznaczałoby podważenie ważnego tytułu wykonawczego. Należy również wskazać, że zaskarżone w niniejszej sprawie postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z 9 marca 2023 r., nr 1401-IEE3.711.1.226.2022.9.EK w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego z uwagi na jego charakter, nie nadaje się ono do wykonania ani nie wymaga wykonania. Należy zauważyć, że z zaskarżonego postanowienia organu, nie wynika nałożenie na skarżącą żadnych obowiązków podlegających wykonaniu w sposób dobrowolny, czy też przymusowy. Zaskarżony akt jest rozstrzygnięciem odmownym, które to rozstrzygnięcia co do zasady nie mają cechy wykonalności. Negatywne ustosunkowanie się właściwego organu do starań strony o umorzenie postępowania egzekucyjnego nie wykreowało więc nowej sytuacji skarżącego w sferze jego obowiązków. Mając na uwadze powyższe oraz treść art. 61 § 3 w zw. z art. 193 p.p.s.a. NSA postanowił jak w sentencji.