I GSK 1308/16

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Andrzej Skoczylas po rozpoznaniu w dniu 18 maja 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej wniosku P. G. o zmianę postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 listopada 2016 r., sygn. akt I GSK 1308/16 w przedmiocie odmowy wstrzymania wykonania zaskarżonych decyzji w sprawie ze skargi kasacyjnej P. G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 11 lutego 2016 r. sygn. akt I SA/Ol 273/15 w sprawie ze skarg P. G. na decyzje Dyrektora Izby Celnej w Olsztynie z dnia [...] lutego 2015 r. nr [...], nr [...], nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego postanawia: 1. uchylić postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 listopada 2016 r., sygn. akt I GSK 1308/16 2. wstrzymać wykonanie zaskarżonych decyzji.

Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 29 listopada 2016 r., sygn. akt I GSK 1308/16 odmówił P. G. wstrzymania wykonania decyzji Dyrektora Izby Celnej Olsztynie z dnia [...] lutego 2015 r. w przedmiocie podatku akcyzowego. Pismem z dnia [...] kwietnia 2017 r. P. G. zwrócił się z wnioskiem o zmianę powyższego postanowienia w przedmiocie odmowy wstrzymania wykonania decyzji, na podstawie art. 61 § 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.; powoływanej dalej jako: p.p.s.a.). W uzasadnieniu skarżący wskazał na wystąpienie zmiany okoliczności, polegającej na dalszym, drastycznym pogorszeniu jego sytuacji majątkowej. Wnioskodawca stwierdził, że w aktualnej sytuacji nie jest w stanie w żaden sposób, nawet ratalnie spłacić wymaganej kwoty z tytułu wydanych decyzji o podatku akcyzowym, z uwagi na zbyt wysokie, jak na jego możliwości finansowe miesięczne zobowiązania. Podniósł również, że poprzez spłatę wcześniej ustalonych rat z tytułu m.in. podatku VAT za lata 2012-2013 w wysokości 8.000 zł miesięcznie oraz jednoczesnej konieczności spłaty posiadanych rat kredytów i pożyczek, na jego koncie powstały bardzo wysokie zadłużenia wobec kontrahentów, które aby dalej funkcjonować jako firma , musi częściowo spłacać. Skarżący w tabelach przedstawił swoje miesięczne zobowiązania na rzecz kredytów bankowych, dostawców paliwa, ubezpieczeń oraz wynagrodzeń dla pracowników i wyliczył, że miesięczne koszty prowadzenia firmy sięgają łącznie kwoty ok. 83.957 zł, przy czym jej średni dochód za 2016 r. wyniósł 17.825, 78 zł. Oprócz konieczności regulowania bieżących zobowiązań, wnioskodawca posiada także zaległości w spłacie faktur za dostawę paliwa. Zdaniem skarżącego, ściąganie przez Urząd Skarbowy należności z tytułu podatku akcyzowego doprowadzi do sytuacji, w której nie będzie on w stanie funkcjonować i nie będzie miał możliwości prowadzenia działalności, z uwagi na brak dostaw paliwa z powodu zbyt dużego zadłużenia, wynoszącego aktualnie 193.546,94 zł. Natychmiastowe egzekwowanie należności z tytułu podatku akcyzowego doprowadzi do całkowitej niewypłacalności ze względu na zbyt duże zaległości wobec kontrahentów oraz bardzo wysokie miesięczne zobowiązania. W konsekwencji wnioskodawca stwierdził, że wykonanie decyzji skutkować będzie niemożliwymi do odwrócenia konsekwencjami w postaci nie tylko pozbawienia płynności finansowej, ale również braku możliwości dalszego prowadzenia działalności, chociażby ze względu na niemożność zakupu paliwa, które jest niezbędne przy tym profilu działalności. Wstrzymanie wykonania decyzji pozwoli skarżącemu wypracować dochód na spłatę powstałych zaległości, zaś odmowa w tym zakresie doprowadzi do niewypłacalności wobec banków. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Po oddaleniu skargi, skarżący, który wniósł skargę kasacyjną może wystąpić z wnioskiem o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji (por. uchwała składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 kwietnia 2007 r., I GPS 1/07, ONSAiWSA z 2007 r., nr 4, poz.77). Stosownie do art. 61 § 3 p.p.s.a., sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Zgodnie zaś z art. 61 § 4 p.p.s.a., postanowienia w sprawie wstrzymania aktu lub czynności sąd może zmienić lub uchylić w każdym czasie w razie zmiany okoliczności. W tym miejscu wyjaśnić należy, że zgodnie z art. 168 § 1 p.p.s.a., orzeczenie sądu staje się prawomocne, jeżeli nie przysługuje co do niego środek odwoławczy, co wskazuje na ostateczny i niezaskarżalny charakter postanowienia NSA. W myśl przepisów działu IV rozdziału 1 i 2 p.p.s.a., środki odwoławcze przysługują zaś od orzeczeń wydanych przez wojewódzkie sądy administracyjne, w konsekwencji czego orzeczenia Naczelnego Sądu Administracyjnego nie podlegają zaskarżeniu i są prawomocne od chwili ich ogłoszenia bądź podpisania sentencji w przypadku orzeczenia wydanego na posiedzeniu niejawnym. Należy jednakże mieć również na uwadze treść art. 165 p.p.s.a., zgodnie z którym postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylone i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Przytoczona regulacja prawna w określonych okolicznościach daje zatem możliwość uchylenia prawomocnego postanowienia wydanego w postępowaniu wpadkowym. Z sytuacją taką mamy do czynienia w sprawie niniejszej. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, postępowanie wpadkowe dotyczące złożonego przez skarżącego w trybie art. 61 § 4 p.p.s.a. wniosku o zmianę postanowienia o odmowie wstrzymania wykonania decyzji, powinno mieć na celu ocenę, czy zmieniły się okoliczności, które były podstawą odmowy zastosowania ochrony tymczasowej w poprzednim, prawomocnie zakończonym postępowaniu dotyczącym tej kwestii. W niniejszej sprawie, NSA postanowieniem z dnia [...] listopada 2016 r. odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonych decyzji, wskazując, że skarżący w swym wniosku dosłownie powtórzył argumentację przedstawioną na wcześniejszym etapie postępowania mimo, że wówczas skutkowała ona odmową wstrzymania wykonania decyzji. Sąd kasacyjny stwierdził wówczas, że argumenty wnioskodawcy sprowadzają się jedynie do ogólnych sformułowań oraz przytoczenia ustawowych warunków, których spełnienie jest konieczne do zastosowania ochrony tymczasowej. Twierdzenia wnioskodawcy były gołosłowne, lakoniczne i nie zostały uprawdopodobnione jakimikolwiek okolicznościami faktycznymi. NSA wskazał, że skarżący podał jedynie, iż wykonanie zaskarżonych decyzji skutkować będzie trudnymi, czy wręcz niemożliwymi do odwrócenia konsekwencjami w postaci całkowitego pozbawienia płynności finansowej, co może doprowadzić do likwidacji prowadzonej działalności gospodarczej. Zdaniem sądu kasacyjnego, skarżący nie wykazał wówczas istotnych okoliczności, uzasadniających wstrzymanie wykonania zaskarżonych decyzji. Wobec powyższego, negatywnego rozstrzygnięcia złożonego wniosku, P. G. wniósł o jego zmianę. Należy zauważyć, że na obecnym etapie postępowania skarżący uwzględnił zastrzeżenia zawarte w uzasadnieniu postanowienia NSA z dnia 29 listopada 2016 r., a dotyczące obowiązku uprawdopodobnienia wystąpienia przesłanek przemawiających za zastosowaniem ochrony tymczasowej. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, okoliczności podniesione w obecnie rozpoznawanym wniosku dają podstawy do uchylenia poprzedniego postanowienia NSA z dnia 29 listopada 2016 r. i wstrzymania wykonania decyzji Dyrektora Izby Celnej w Olsztynie. Obecnie rozpoznawany wniosek został również oceniony pod kątem zaistniałych zmian okoliczności sprawy, czyli w trybie art. 61 § 4 p.p.s.a. Stwierdzić należy, że skarżący wykazał, iż wykonanie obowiązku nałożonego decyzjami organu spowoduje nieodwracalny skutek w postaci całkowitej niewypłacalności i braku możliwości regulowania powstałych zaległości. Stwierdzić zatem należy, że skarżący wykazał, że wykonanie zaskarżonej decyzji może wyrządzić mu znaczną szkodę lub spowodować trudne do odwrócenia skutki, a więc zostały spełnione przesłanki z art. 61 § 3 w związku z art. 61 § 4 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że wprawdzie przedmiot sporu stanowi świadczenie pieniężne, które z natury rzeczy jest odwracalne, jednakże należało wziąć pod uwagę przedstawioną we wniosku i złożonych wraz z nim załącznikach, wysokość ciążących na wnioskodawcy kwot zobowiązań. Za zasadną uznano również argumentację skarżącego dotyczącą skutków wykonania decyzji dla prowadzonej przez niego działalności gospodarczej. Wskazane zadłużenie oraz stale zwiększające się od niego odsetki, w rezultacie wykazały zmianę okoliczności sprawy, skutkującą zaistnieniem podstawy do przyjęcia, iż w związku z wykonaniem zaskarżonych decyzji zachodzi niebezpieczeństwo powstania u skarżącego znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. W ocenie NSA, skarżący na obecnym etapie postępowania przedstawił stosowną argumentację na poparcie wniosku, wykazanie zmiany okoliczności oraz uzasadnienie wystąpienia przesłanek warunkujących wstrzymanie wykonania decyzji. Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 61 § 4 w zw. z art. 61 § 3 w zw. z art. 165 i art. 193 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.