I GSK 1306/21

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Bogdan Fischer Sędzia NSA Piotr Pietrasz Sędzia del. WSA Marek Sachajko (spr.) Protokolant starszy asystent sędziego Patrycja Czubała po rozpoznaniu w dniu 13 listopada 2024 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej R. s.c. reprezentowanej przez wspólnika P. M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 czerwca 2021 r. sygn. akt VIII SA/Wa 622/19 w sprawie ze skargi R. s.c. reprezentowanej przez wspólników G. z o.o. w B. i P. M. na decyzję Dyrektora Mazowieckiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Warszawie z dnia [...] lipca 2019 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych postanawia: zawiesić postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym.

Podczas rozprawy przed Naczelnym Sądem Administracyjnym dnia 13 listopada 2024 r. pełnomocnik organu - Dyrektora Mazowieckiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Warszawie poinformował Naczelny Sąd Administracyjny, iż w stosunku do strony postępowania sądowego - P. M. zostało wszczęte i obecnie jest prowadzone postępowanie upadłościowe. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zgodnie z art. 124 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2024 r., poz. 935; dalej: p.p.s.a.) sąd zawiesza postępowanie z urzędu, jeżeli w stosunku do strony zostało wszczęte postępowanie upadłościowe, a sprawa dotyczy przedmiotu wchodzącego w skład masy upadłości. Wykładania przepisu pozwala stwierdzić, że stanowi on o obligatoryjnym zawieszeniu postępowania, w sytuacji gdy zaistnieje opisany w nim stan faktyczny. Zauważyć należy, że w świetle art. 52 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe (tj. Dz. U. z 2024 r., poz. 794 ze zm.) skutki ogłoszenia masy upadłości powstają w dniu ogłoszenia upadłości, tj. wydania postanowienia o ogłoszeniu upadłości (por. aktualne w tym zakresie poglądy S. Gurgula, Prawo upadłościowe i naprawcze. Komentarz, Warszawa 2010 r., s. 164-165; A. Jakubeckiego (w:) A. Jakubecki, F. Zedler, Prawo upadłościowe i naprawcze. Komentarz, 2011 r., teza 1 do art. 52). Od wydania postanowienia o ogłoszeniu upadłości skarżący nie ma już legitymacji procesowej w sprawach dotyczących masy upadłości (pozostał stroną jedynie w znaczeniu materialnym), legitymację procesową do reprezentowania go uzyskał natomiast syndyk. Zgodnie bowiem z art. 144 ust. 2 ustawy - Prawo upadłościowe syndyk prowadzi postępowanie dotyczące masy upadłości w imieniu własnym, chociaż na rzecz upadłego. Należy równocześnie zauważyć, że w postępowaniu przed sądami administracyjnymi utrata legitymacji procesowej przez upadłego i uzyskanie jej przez syndyka masy upadłości jest sytuacją procesową ocenianą nie tylko w świetle norm ustawy - Prawo upadłościowe. Również z wyżej wymienionego art. 124 § 1 pkt 4 p.p.s.a. wynika mianowicie, że ogłoszenie upadłości ma wpływ na dalsze postępowanie. Jakkolwiek przepis ten stanowi jedynie o obligatoryjnym zawieszeniu postępowania, jeżeli w stosunku do strony zostało wszczęte postępowanie upadłościowe, a sprawa dotyczy przedmiotu wchodzącego w skład masy upadłości, to dyspozycja ta jest skutkiem stanu, w którym upadły utracił legitymację procesową. Naczelny Sąd Administracyjny w rozpoznawanej sprawie stwierdził, że zaistniała normatywna podstawa do zawieszenia postępowania sądowego z urzędu wobec strony - P. M., w stosunku do którego zostało wszczęte postępowanie upadłościowe. Nie ma też wątpliwości, że kwota w wysokości 5848 zł z tytułu pobranej nienależnie płatności rolnośrodowiskowej za 2007 r., wynika ze sprawy, która dotyczy przedmiotu wchodzącego w skład masy upadłości. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny zawiesił postępowanie na podstawie art. 124 § 1 pkt 4 w związku z art. 193 p.p.s.a.