Sygnatura
I GSK 1289/26
Postanowienie NSA z 28 października 2026 r., I GSK 1289/26 – sprawy budżetowe jednostek samorządu terytorialnego
Wynik
Uchylono zaskarżone postanowienie i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w...
- Sąd
- Naczelny Sąd Administracyjny
- Data orzeczenia
- 28 października 2026
- Prawomocne
- tak
Treść rozstrzygnięcia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Bogdan Fischer po rozpoznaniu w dniu 28 października 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej I. M., S. D., S. K. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 12 maja 2026 r. sygn. akt I SA/Bd 82/26 odrzucającego skargę w sprawie ze skargi I. M., S. D., S. K. na decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Toruniu z dnia 16 grudnia 2025 r., nr SKO-92-26/25 w przedmiocie określenia kwoty dotacji podlegającego zwrotowi do budżetu gminy postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu Bydgoszczy
Analiza z kontekstem sprawy
Co to orzeczenie oznacza dla Twojej sprawy?
Zapytaj o skutki rozstrzygnięcia, podstawę prawną albo argumenty do wykorzystania. AnyLawyer rozpocznie od tej konkretnej sprawy.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy postanowieniem z 12 maja 2026 r. sygn. akt I SA/Bd 82/26 odrzucił skargę I. M., S. D., S. K. (dalej Skarżący) na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Toruniu (dalej SKO) z dnia 16 grudnia 2025 r., nr SKO-92-26/25 w przedmiocie określenia kwoty dotacji podlegającej zwrotowi do budżetu. W uzasadnieniu wskazał, że Skarżący nie byli legitymowani do inicjowania postępowania sądowego w sprawie czynności organu dotującego, niezależnie od okresu, którego skarga ta dotyczyła. Nie przysługuje im bowiem legitymacja procesowa do wniesienia skargi w rozumieniu art. 50 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r. poz. 143, dalej: "p.p.s.a.") Realizacja uprawnień przysługujących placówce oświatowej może być bowiem dokonywana jedynie przez organ prowadzący, aktualny na dzień wniesienia skargi inicjującej konkretne postępowania. Ustalenie jaki podmiot jest organem prowadzącym szkołę odbywać się winno w oparciu o dane wynikające z ewidencji szkół i placówek niepublicznych. Z zaświadczenia o wpisie do ewidencji szkół i placówek niepublicznych z dnia 12 listopada 2024 r. wynika, że organem prowadzącym niepubliczną szkołę podstawową od dnia 12 listopada 2024 r. jest A. spółka z o.o. (k. 277 akt sądowych), a nie Skarżący. Natomiast skarga do Sądu, sporządzona w dniu 19 stycznia 2026 r. (i w tym samym dniu nadana), nie została wniesiona przez spółkę, a przez skarżących, którzy nie są już organem prowadzącym szkołę. Sąd I instancji w uzasadnieniu powołał się na dotychczas zapadłe rozstrzygnięcia to jest postanowienia WSA w Bydgoszczy z dnia 17 października 2025 r., sygn. akt I SA/Bd 442/25 i z dnia 27 października 2025 r., sygn. akt I SA/Bd 446/25; postanowienia NSA z dnia 24 lutego 2026 r., sygn. akt I GSK 166/26 i z dnia 24 lutego 2026 r., I GSK 165/26 (te orzeczenia oraz powoływane dalej dostępne na stronie: www.orzeczenia.nsa.gov.pl; pozostałe powoływane orzeczenia tamże). Skarżący nie zgadzając się z przedmiotowym rozstrzygnięciem wywiedli skargę kasacyjną zaskarżając je w całości zarzucając mu naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie: - art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. w zw. z art. 50 § 1 i 2 p.p.s.a. poprzez odrzucenie skargi z uwagi na uznanie, że Skarżący nie posiadają legitymacji czynnej w niniejszym postępowaniu, w sytuacji gdy postępowanie administracyjne prowadzone było zarówno przez Organ I jak i II Instancji w stosunku do I. M., S. D. oraz S. K., jako organu prowadzącego placówkę oświatową w dacie pobrania i wydatkowania dotacji, a nadto zaskarżona decyzja została wydana w stosunku do I. M., S. D. oraz S. K., nie zaś aktualnego organu spółki Szkoła Podstawowa A. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Grudziądzu, a tym samym to Skarżący posiadali legitymację do wniesienia skargi w niniejszej sprawie; - art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. w zw. z art. 50 § 1 i 2 p.p.s.a. poprzez odrzucenie skargi z uwagi na stwierdzenie, że podmiotem posiadającym legitymację w sprawie jest aktualny organ prowadzący placówkę oświatową, w sytuacji gdy stwierdzenie, który organ prowadzący powinien ponosić odpowiedzialność za zwrot dotacji nie podlega badaniu na etapie wstępnym dotyczącym wymogów formalnych skargi, powinno być natomiast przedmiotem merytorycznego rozpoznania sprawy, a ewentualne stwierdzenie przez Sąd, że organy administracji wydały decyzje w stosunku do niewłaściwego podmiotu, winno skutkować stwierdzeniem nieważności decyzji na podstawie art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a,, nie zaś odrzuceniem skargi; - art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. w zw. z art. 50 § 1 i 2 p.p.s.a. poprzez odrzucenie skargi z uwagi na stwierdzenie, że Skarżący nie posiadają interesu prawnego do wniesienia skargi w sytuacji, gdy zaskarżona decyzja została skierowana do Skarżących, zatem to Skarżący zobowiązani są do zwrotu kwoty określonej w decyzji, nie aktualny organ prowadzący placówkę, a zaskarżona decyzja dotyczy interesu majątkowego Skarżących. Wobec powyższego Skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Bydgoszczy do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm prawem przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Przedmiotowa skarga zasługuje na uwzględnienie. Istotą sprawy jest rozstrzygnięcie czy Skarżący na gruncie przedmiotowej sprawy byli legitymowani do inicjowania postępowania sądowego w przedmiocie określenia kwoty dotacji podlegającej zwrotowi do budżetu gminy. Przystępując do oceny podniesionych przez Skarżących zarzutów w pierwszej kolejności wskazać należy, że stosownie do treści art. 50 § 1 p.p.s.a. uprawnionym do wniesienia skargi jest każdy, kto ma w tym interes prawny. Zatem "uprawnionym do wniesienia skargi jest każdy, kto obiektywnie może wywodzić swój interes w zaskarżeniu aktu (czynności) ze względu na związek między kwestionowanym aktem (kwestionowaną czynnością) organu administracji publicznej, a określonym przepisem prawa. Dotyczy to zarówno przepisów prawa materialnego, jak i przepisów ustrojowych i procesowych. Z tego powodu uprawnionym do wniesienia skargi jest także ten, do kogo zaskarżony akt (zaskarżona czynność) została skierowana, choć nie powinno to mieć miejsca (por. m.in. A. Kabat, [w:] B. Dauter, M. Niezgódka-Medek, A. Kabat, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. II, LEX/el. 2021, art. 50, teza 3; por. również np. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 10 listopada 2022 r., sygn. akt III OSK 2339/22, z 17 grudnia 2020 r., sygn. akt I OSK 1543/20 oraz I OSK 1553/20, z 7 marca 2017 r., sygn. akt I OSK 1137/15 z 11 stycznia 2017 r., sygn. akt I OSK 430/15 oraz postanowienie z 13 października 2026 r. sygn. akt II GSK 2342/26 tamże). W judykaturze podnosi się bowiem, że "Nie może być żadnej wątpliwości co do tego, że adresat decyzji administracyjnej jako strona postępowania administracyjnego jest uprawniony do wniesienia skargi do sądu administracyjnego, co wynika z art. 50 § 1 p.p.s.a., rzecz jasna po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeśli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed właściwym organem (art. 52 § 1 p.p.s.a.)." (por. wyrok NSA z 8 maja 2014 r. sygn. akt II GSK 408/13) W tym miejscu wskazać należy, że zgodnie z przyjętym przez Sąd I instancji stanem faktycznym SKO wydał 16 grudnia 2025r. nr SKO-92-26/25 utrzymującą w mocy decyzję Prezydenta Grudziądza z dnia 5 sierpnia 2025 r. znak ED-II.1710.9.2023/KON.1711.30.2023 w przedmiocie określenia I. M., S. D. i S. K. jako osobom prowadzącym w 2020 r. Niepubliczną Szkołę Podstawową z Oddziałami Integracyjnymi A. w Grudziądzu kwoty dotacji podlegającej zwrotowi do budżetu Gminy Miasta Grudziądz. Tym samym przedmiotowa decyzja była skierowana do I. M., S. D. i S. K. Niezależnie od powyższego i co bardziej istotne w orzecznictwie przyjmuje się, że stroną postępowania w sprawie zwrotu dotacji oświatowej jest ten organ prowadzący szkołę/placówkę, który – odpowiednio do dyspozycji art. 252 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych Dz.U. z 2025 r. poz. 1483 (dalej u.f.p.) – wykorzystywał w danym roku dotację (pkt 1 tej regulacji) bądź ją pobrał (pkt 2 tej regulacji). To bowiem w stosunku do tego organu z mocy prawa powstało dotacyjne zobowiązanie zwrotowe, o którym mowa w art. 21 § 1 pkt 1 ordynacji podatkowej. Ewentualna zmiana organu prowadzącego daną placówkę/szkołę ma znaczenie dla prawidłowego ustalenia strony/stron postępowania zwrotowego, gdy w danym roku różne podmioty będące organami prowadzącymi tejże szkoły/placówki pobierały oraz wykorzystywały dotację oświatową. Ustalenie jaki podmiot i w jakim okresie był organem prowadzącym szkołę lub placówkę oświatową odbywać się winno w oparciu o dane wynikające z ewidencji szkół i placówek niepublicznych, a nie z ewentualnie zawieranych umów, których przedmiotem jest przekazanie funkcji organu prowadzącego. Jest tak, gdyż treść art. 168 ust. 14 zdanie trzecie ustawy Prawo oświatowe wprost wskazuje, że zmiana organu prowadzącego następuje z dniem dokonania wpisu tej zmiany do ewidencji. Wpis ten ma zatem charakter konstytutywny (a nie deklaratoryjny), a zatem odmiennie niż miało to miejsce pod rządami wcześniej obowiązującej ustawy o systemie oświaty (por. wyrok NSA z 22 maja 2025 r. sygn. akt I GSK 867/22 oraz 8 listopada 2019 r., I GSK 427/18 tamże). Odnosząc się zaś powoływanego przez Sąd I instancji na poparcie swego stanowiska orzecznictwa wskazać należy, że postanowienia NSA z 24 lutego 2026 r., sygn. akt I GSK 166/26 i z 24 lutego 2026 r., I GSK 165/26 wprawdzie również dotyczą Skarżących oraz czynności Prezydenta Grudziądza nie mniej jednak zostały wydane w odmiennym stanie faktycznym bowiem dotyczą one nie zwrotu a ustalenia wysokości dotacji oświatowej, tym samym nie mają one zastosowania na gruncie przedmiotowej sprawy. Wobec wyżej wskazanych okoliczności na gruncie przedmiotowej sprawy art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. nie miał zastosowania. Powtórnie rozpoznając skargę, Sąd I oceni w świetle akt administracyjnych sprawy odpowiednio do dyspozycji art. 252 ust. 1 u.f.p. – jaki podmiot wykorzystywał w danym roku dotację (pkt 1 tej regulacji) bądź ją pobrał (pkt 2 tej regulacji) a następnie przystąpi do kontroli decyzji Prezydenta Grudziądza z dnia 5 sierpnia 2025 r. znak ED-II.1710.9.2023/KON.1711.30.2023 w przedmiocie określenia I. M., S. D. i S. K. jako osobą prowadzącym w 2020 r. Niepubliczną Szkołę Podstawową z Oddziałami Integracyjnymi A. w Grudziądzu kwoty dotacji podlegającej zwrotowi do budżetu Gminy Miasta Grudziądz jako; 1) pobranej w nadmiernej wysokości w kwocie 464.933,82 zł; 2) wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem w kwocie 1.289.811,91 zł – wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych. Odnosząc się do wniosku skarżącej o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego Naczelny Sąd Administracyjny zauważa, że w uchwale składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 4 lutego 2008 r., sygn. akt I OPS 4/07 (ONSAiWSA 2008, z. 2, poz. 23), wyjaśniono, że przepisy art. 203 i 204 p.p.s.a. nie mają zastosowania, gdy przedmiotem skargi kasacyjnej jest postanowienie sądu pierwszej instancji kończące postępowanie w sprawie. Uchwała ta na podstawie art. 269 § 1 p.p.s.a. ma moc ogólnie wiążącą. W związku z powyższym, na podstawie art. 185 § 1 w związku z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji postanowienia
Informacje o sprawie
- Data wpływu
- 7 października 2026
- Symbol z opisem
- 6532 Sprawy budżetowe jednostek samorządu terytorialnego
- Hasła tematyczne
- Oświata
- Skarżony organ
- Samorządowe Kolegium Odwoławcze
- Sędziowie
- Bogdan Fischer /przewodniczący sprawozdawca/
Powołane przepisy
- Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
art. 50 par. 1-2, art. 58 par. 1 pkt 6 · Dz.U. 2026 poz. 143
Inne orzeczenia w tej sprawie
Powiązane dokumenty
Sygnatura: III SA/Kr 1197/26 · 28 października 2026
Wyrok WSA w Krakowie z 28 października 2026 r., III SA/Kr 1197/26 – sprawy budżetowe jednostek samorządu terytorialnego
Sygnatura: I GSK 1595/24 · 28 października 2026
Wyrok NSA z 28 października 2026 r., I GSK 1595/24 – sprawy budżetowe jednostek samorządu terytorialnego
Sygnatura: I GSK 915/24 · 28 października 2026
Wyrok NSA z 28 października 2026 r., I GSK 915/24 – sprawy budżetowe jednostek samorządu terytorialnego
Źródło urzędowe: Naczelny Sąd Administracyjny