I GSK 1277/22

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Bogdan Fischer Sędzia NSA Michał Kowalski (spr.) Sędzia del. WSA Izabella Janson Protokolant starszy asystent sędziego Piotr Kaczmarek po rozpoznaniu w dniu 14 maja 2025 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej A Sp. z o.o. w W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 16 marca 2022 r. sygn. akt III SA/Łd 1010/21 w sprawie ze skargi A Sp. z o.o. w W. na decyzję Dyrektora Łódzkiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Łodzi z dnia 31 sierpnia 2021 r. nr 369/2021 w przedmiocie uchylenia decyzji oraz odmowy przyznania płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami, po wznowieniu postępowania 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od A Sp. z o.o. w W. na rzecz Dyrektora Łódzkiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Łodzi 360 (słownie: trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi wyrokiem z dnia 16 marca 2022 r., sygn. akt III SA/Łd 1010/21 na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (aktualnie: Dz. U. 2024 poz. 935, dalej: "p.p.s.a.") oddalił skargę W Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w W. na decyzję Dyrektora Łódzkiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia 31 sierpnia 2021 roku nr 369/2021 w przedmiocie uchylenia decyzji w sprawie przyznania płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami na rok 2017. Sąd I instancji orzekał w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy. W dniu 1 maja 2017 r. skarżąca spółka złożyła wniosek o przyznanie płatności ONW strefa nizinna II. Powierzchnia zadeklarowanych we wniosku działek wynosiła 40,50 ha. Od 15 do 29 listopada 2017 r. w gospodarstwie rolnym skarżącej została przeprowadzona kontrola w zakresie kwalifikowalności powierzchni metodą FOTO. W dniu 8 grudnia 2017 r. Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Opocznie wydał decyzję w sprawie przyznania płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami (ONW) na rok 2017, w której przyznał płatność ONW strefa nizinna II w wysokości 8 646,00 zł. W dniu 27 lutego 2018 r. do Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Opocznie wpłynęły przekazane pisma E. B. z dnia 20 grudnia 2017 r., w których wskazała na możliwość wystąpienia nieprawidłowości dotyczących przyznawanych płatności. W związku z powyższymi pismami wystąpiło podejrzenie, że w sprawie mogły zostać stworzone sztuczne warunki. Z uwagi na powyższe analizie poddane zostały również wnioski o przyznanie płatności D. M., A. M., K. P., P. L., Z. B., D. Z., A. B. oraz H Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością. W dniu 9 stycznia 2019 r. organ pierwszej instancji zawiadomił Prokuraturę Krajową o podejrzeniu popełnienia przestępstwa przez Z. B. będącego prezesem spółki W. Postanowieniem z dnia 13 lutego 2019 r., Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Opocznie wznowił z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie przyznania skarżącej spółce płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami (ONW) na rok 2017 zakończonego decyzją ostateczną z dnia 8 grudnia 2017 r. W dniu 10 lipca 2019 r. organ pierwszej instancji przesłuchał w charakterze świadka E. B. (po zmianie nazwiska P.). Przesłuchanie odbyło się w obecności Z. B., M. M. (reprezentującej skarżącą), A. P. (reprezentującego spółkę H). W dniu 13 listopada 2020 r. do organu pierwszej instancji wpłynęły wyjaśnienia K. P. W dniu 18 listopada 2020 r. organ pierwszej instancji przesłuchał w charakterze strony Z. B.. Przesłuchanie odbyło się w obecności A. P. (reprezentującego spółkę H). Postanowieniem z dnia 30 listopada 2020 r. do akt sprawy dołączono protokoły z przesłuchania D. Z., P. L., A. B., K. P., D. M., A. M. W dniu 14 grudnia 2020 r. do organu pierwszej instancji wpłynęło pismo pełnomocnika skarżącej wraz z załącznikami. Postanowieniem z dnia 27 stycznia 2021 r. organ pierwszej instancji dołączył do akt sprawy dowody w postaci protokołów z przesłuchania Z. B. i K. P. Decyzją z dnia 26 maja 2021 r. organ pierwszej instancji orzekł o uchyleniu decyzji dotychczasowej z dnia 8 grudnia 2017 r. i odmowie przyznania płatności. Decyzją z dnia 31 sierpnia 2021 r., nr 369/2021, wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., § 2 ust. 1 i 2, § 3 ust. 1 i 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (tekst jedn.: Dz. U. 2015 r., poz. 364), zwanego dalej "rozporządzeniem ONW 2014-2020", art. 4 ust. 3 rozporządzenia Rady (WE, EURATOM) nr 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich (Dz. Urz. UE L 312 z 23 grudnia 1995 r., str. 1, ze zm.), zwanego dalej "rozporządzeniem nr 2988/95", art. 59, art. 60 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylającego rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr 814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008 (Dz. Urz. UE L 347 z 20 grudnia 2013 r., str. 549 ze zm.), zwanego dalej "rozporządzeniem nr 1306/2013", art. 4, art. 50 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiającego przepisy dotyczące płatności bezpośrednich dla rolników na podstawie systemów wsparcia w ramach wspólnej polityki rolnej oraz uchylającego rozporządzenie Rady (WE) nr 637/2008 i rozporządzenie Rady (WE) nr 73/2009 (Dz. Urz. UE L 347 z 20 grudnia 2013 r., str. 608, ze zm.), zwanego dalej "rozporządzeniem nr 1307/2013", art. 3, art. 15, art. 24 ust. 1 rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) nr 809/2014 z dnia 17 lipca 2014 r. ustanawiającego zasady stosowania rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli, środków rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz. Urz. UE L 227 z 31 lipca 2014 r., str. 69, ze zm.), Dyrektor Łódzkiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Łodzi utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Opocznie z dnia 26 maja 2021 r., o uchyleniu decyzji dotychczasowej z dnia 8 grudnia 2017 r. oraz o odmowie przyznania płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami (ONW). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalając zaskarżonym wyrokiem skargę stwierdził, że istotną kwestią jest ocena, czy skarżącą można uznać za samodzielnego, odrębnego producenta rolnego w rozumieniu przepisów, to jest czy skarżąca w 2017 r. była posiadaczem gospodarstwa rolnego, w związku z władaniem, na które przyznano płatność. Sąd pierwszej instancji przypomniał, że z akt sprawy wynika, że skarżąca nie prowadziła działalności rolniczej. Jak zeznał w dniu 18 listopada 2020 r. Z. B., skarżąca nie posiadała maszyn rolniczych i miała użytkować maszyny będące w posiadaniu innych osób, których poza Ł. Ś., Z. B. nie potrafił wskazać. Z. B. nie potrafił także wskazać innych osób, poza T. N., które miały wykonywać zabiegi agrotechniczne na deklarowanych do płatności działkach. W trakcie przesłuchania w dniu 18 listopada 2020 r. Z. B. oświadczył, że spółka W to firma działająca w branży energetycznej, a podjęcie dzierżawy gruntów rolnych miało służyć przygotowaniu gruntów jako powierzchni pod farmy fotowoltaiczne. W planach spółki W nie było prowadzenia działalności rolniczej na wydzierżawionych gruntach, lecz przygotowanie wymaganej dokumentacji i wybudowanie farmy fotowoltaicznej bądź przygotowanie gotowego projektu i jego ewentualne odsprzedanie. Gdyby spółka nie kontynuowała przyjętego programu rolnośrodowiskowego, to naraziłaby się na "regres z ARIMR", co byłoby dla spółki generowaniem niepotrzebnych strat. Z zeznań tych wynika, że celem działalności skarżącej nie jest nawet działalność rolnicza, a złożenie przez nią wniosku służyło wyłącznie uzyskaniu dopłat i uniknięciu konsekwencji braku kontynuacji programu rolnośrodowiskowego, którego realizację wcześniej zadeklarowano. Celem skarżącej było więc w istocie pozyskanie środków finansowych z dopłat, a nie prowadzenie działalności rolniczej. W toku postępowania poprzedzającego wydanie zaskarżonej decyzji skarżąca nie przedstawiła żadnych dowodów potwierdzających poniesienie wydatków związanych z uprawą zadeklarowanych we wniosku do płatności działek oraz uzyskania dochodów z działalności rolniczej, którą miała na nich prowadzić. Czynsz dzierżawny w wysokości 4 050 zł skarżąca miała płacić D. Z., lecz w aktach sprawy brak jest dowodu, że czynsz ten został w ogóle zapłacony. W 2017 r. Z. B. zarządzał skarżącą, prowadził jej sprawy jako prezes zarządu i jednocześnie był współwłaścicielem działek, które wydzierżawił skarżącej za pośrednictwem D. Z. – pracownika spółki H, w której także był prezesem zarządu i posiadał udziały (zeznania D. Z. z 25 czerwca 2019 r., umowa dzierżawy z 20 maja 2017 r., zeznania Z. B. z 18 listopada 2020 r., informacja z Rejestru Przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego). W ocenie Sądu z ustalonych przez organy administracji okoliczności faktycznych wynika, że wskazane osoby nie prowadziły indywidulanej działalności rolniczej. Były jedynie formalnymi posiadaczami gruntów zgłoszonych do płatności, na których działalność rolniczą faktycznie prowadził Z. B.. Z materiału dowodowego sprawy nie wynika, aby wskazane podmioty, w tym skarżąca, samodzielnie decydowały o sposobie prowadzonych na gruntach zgłoszonych do płatności upraw lub aby dokonywały jakichkolwiek zabiegów agrotechnicznych. W ocenie Sądu pierwszej instancji w następstwie przeprowadzonego po wznowieniu postępowania organy administracji zasadnie uznały, że stanowiące współwłasność Z. B. i E. B. (obecnie P.) grunty zostały w sposób sztuczny zadeklarowane do płatności w 2017 r. przez powiązane ze sobą w sposób rodzinny i zawodowy podmioty, w tym skarżącą, w celu uzyskania nieuzasadnionych korzyści poprzez zawyżenie płatności. Działalność skarżącej nie miała charakteru rzeczywistego i autonomicznego. Działalność rolnicza Z. B. przez podmioty zależne miała charakter wyłącznie formalny, ekonomicznie nieuzasadniony, co świadczyło o "sztuczności" w rozumieniu art. 60 rozporządzenia nr 1306/2013. Składanie odrębnych wniosków przez powiązane w taki sposób podmioty i zgłoszenie w nich działek rolnych, które zgłoszone łącznie uzasadniałyby przyznanie mniejszej płatności wskazuje na stworzenie sztucznych warunków. Skarżąca nie przedstawiła żadnego wiarygodnego uzasadnienia wskazującego na racjonalność w tworzeniu tak dużej liczby powiązanych podmiotów. Nie stanowi w tym wypadku wystarczającego uzasadnienia powołanie się na osobistą sytuację Z. B., który kierował podzielonym w ten sposób gospodarstwem rolnym. Skarżąca stanowi w istocie fragment zorganizowanej całości gospodarczej – gospodarstwa rolnego, którym zarządza Z. B. Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że organ w toku postępowania zwykłego mógł nie posiadać pełni wiedzy, co do wszystkich okoliczności sprawy, skoro skarżąca nie ujawniła wszystkich istotnych dla jej rozpatrzenia informacji, a jednocześnie brak było w chwili orzekania podstaw do kwestionowania treści wniosku oraz przedłożonej przez nią dokumentacji. W tej sytuacji ujawnienie nowych okoliczności faktycznych wskazujących, że skarżąca nie prowadziła działalności rolniczej na zadeklarowanych do płatności gruntach, mających wpływ na ocenę stanu faktycznego i sposób rozstrzygnięcia, może być kwalifikowane jako nowa okoliczność stanowiąca podstawę wznowienia postępowania administracyjnego, o której mowa w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. W ocenie Sądu organy należycie wykazały wystąpienie przesłanek wznowienia postępowania i prawidłowo w oparciu o całokształt materiału dowodowego ustaliły, że skarżąca nie posiadała gospodarstwa rolnego i nie prowadziła działalności rolniczej na zgłoszonych do płatności działkach. Skarżąca nie przedstawił materiału dowodowego pozwalającego na przyjęcie tezy przeciwnej. Sąd pierwszej instancji zauważył, że prawidłowo organy administracji uznały, że skarżąca uczestniczyła stworzeniu sztucznych warunków mających na celu uzyskanie nieuzasadnionych korzyści w zakresie płatności za zazielenienie, płatności dodatkowej oraz płatności dla młodych rolników, płatności ONW oraz płatności ekologicznej. Umowę dzierżawy działek zgłoszonych we wniosku o przyznanie płatności uznać należy za zawartą dla pozoru w celu uzyskania dopłat w wyższej wysokości z pominięciem zasady degresywności pomocy dla rolników. Przy czym z uwagi na brak tytułu prawnego D. Z. do dysponowania tymi działkami, wobec braku akceptacji E. P. dla ich oddawania w dzierżawę innym podmiotom, umowę tę uznać należy za co najmniej bezskuteczna i nie mogącą stanowić podstawy do zwrócenia się z wnioskiem o uzyskanie dopłat. Umowa ta nie mogła więc dowodzić zasadniczej kwestii, że skarżąca jest posiadaczem gruntów, na które dopłaty można by w ogóle przyznać. Stanowiło to obejście przepisów regulujących udzielanie wsparcia rolnikom, w szczególności przepisów rozporządzenia ONW. Wobec tego zastosowanie winien znaleźć przepis art. 60 rozporządzenia nr 1306/2013. W skardze kasacyjnej zaskarżono powyższy wyrok w całości wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania, zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych oraz rozpoznanie sprawy na rozprawie. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono: I. na podstawie przepisu art. 183 § 2 pkt 4 p.p.s.a. - nieważność postępowania z powodu sprzeczności składu orzekającego z przepisami prawa, tj. art. 175 ust. 1 w związku z art. 179 w związku z art. 45 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 roku (Dz. U. Nr 78, poz. 483 ze zm.; dalej jako: "Konstytucja") w związku z art. 6 ust. 1 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności sporządzonej w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r. (Dz. U. z 1993 r. Nr 61, poz. 284 ze zm.; dalej jako: "EKPCz") w związku z art. art. 2, art. 6 ust. 1-3 i art. 19 ust. 1 Traktatu o Unii Europejskiej (Dz. U. z 2004 r. Nr 90, poz. 864/30 ze zm.; dalej jako: "TUE") w związku z art. 47 akapit drugi Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej (Dz. U. UE. C. z 2016 r, Nr 202, str. 38; dalej jako: "KPP") poprzez udział w składzie orzekającym - w charakterze sędziego sprawozdawcy - asesora Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi Anny Dębowskiej, powołanej na to stanowisko przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej na podstawie uchwały nr 884/2019 Krajowej Rady Sądownictwa z dnia 3 października 2019 roku, podjętej w składzie ukształtowanym na podstawie przepisów ustawy z dnia 8 grudnia 2017 roku o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa i niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2018 r., poz. 3; dalej jako: "ustawa z 8 grudnia 2017 r."), przez co Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi w składzie rozpoznającym sprawę o sygnaturze III SA/Łd 1010/21 nie spełniał wymogów niezależnego i niezawisłego sądu w rozumieniu powołanych wyżej przepisów, II. naruszenie przepisów postępowania, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: 1) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w związku z art. 145 § 1 pkt 5 ustawy z dnia 14 października 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2021 r., poz. 735 ze zm.; dalej jako: "k.p.a.") w związku z art. 149 § 1 oraz 2 k.p.a. w związku z art. 107 § 3 k.p.a. w związku z art. 126 k.p.a. w związku z art. 8 i art. 9 k.p.a. w związku z art. 27 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (tekst jednolity: Dz. U. z 2021 r. poz. 2137; dalej jako: "ustawa PROW") w związku z art. 135 p.p.s.a. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i zaniechanie uchylenia decyzji organów obu instancji, podczas gdy postanowienie o wznowieniu postępowania zakończonego ostateczną decyzją administracyjną nie wskazywało przyczyn wznowienia postępowania, co uniemożliwiało Skarżącej ustalenie czego (jakich okoliczności) będzie dotyczyło postępowanie wszczęte w trybie nadzwyczajnym; 2) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w związku z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. w związku z art. 149 § 1 oraz 2 k.p.a. w związku z art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. w związku z art. 27 ust. 1 pkt 1 oraz 2 ustawy PROW w związku z art. 135 p.p.s.a. w związku z art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez ich błędne zastosowanie oraz zaniechanie uchylenia decyzji organów obu instancji w sytuacji, w której organ I instancji zaniechał podjęcia jakichkolwiek czynności w celu weryfikacji i udowodnienia okoliczności stanowiących podstawę wznowienia postępowania, a uchybienia tego nie dostrzegł organ II instancji, a nadto - wadliwie ocenił treść pisma E. P. z dnia 20 grudnia 2017 roku oraz zeznań świadka z dnia 10 lipca 2019 roku oraz pominięcie wyjaśnienia przyczyn nieuwzględnienia tego zarzutu w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku; 3) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w związku z art. 6, art. 7, art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a., art. 107 § 3 k.p.a. w związku z art. 27 ust. 1 pkt 1 oraz 2 ustawy PROW, art. 27 ust. 2 ustawy PROW w związku z art. 8 i 9 k.p.a. w związku z art. 141 § 4 p.p.s.a. w związku z art. 135 p.p.s.a. poprzez ich błędną wykładnię oraz: a. przyjęcie, że to na skarżącej w niniejszej sprawie - po wydaniu postanowienia o wznowieniu postępowania - spoczywał ciężar udowodnienia wszelkich okoliczności w sprawie, a złożenie wniosków dowodowych przez Skarżącą stanowiło "negowanie dokonanych przez organ prowadzący postępowanie ustaleń", b. przyjęciu, że w postępowaniu po wznowieniu postępowania zakończonego ostateczną decyzją administracyjną przyznającą płatność zakres obowiązków ciążących na rolniku ubiegającym się o przyznanie płatności (spółce) jest szerszy aniżeli w toku postępowania zwykłego, bowiem w postępowaniu zwykłym wystarczające jest złożenie przez stronę stosownego oświadczenia o posiadaniu gruntów deklarowanych do płatności, c. zaniechanie uchylenia zaskarżonej decyzji w sytuacji, gdy w sprawie nie został wyczerpująco zebrany materiał dowodowy, w szczególności: nie przesłuchano w charakterze świadków żadnych osób, które były wskazywane przez Z. B. jako osoby wykonujące na rzecz skarżącej prace agrotechniczne lub osoby, które wynajmowały skarżącej maszyny rolnicze, d. wadliwą ocenę materiału dowodowego, w szczególności zeznań Z. B. w charakterze świadka, poprzez przyjęcie, że wynika z nich, że Skarżąca nie prowadziła działalności rolniczej, nie zlecała prac agrotechnicznych na deklarowanych do płatności nieruchomościach ani nie wynajmowała maszyn rolniczych od osób trzecich na potrzeby przeprowadzenia przedmiotowych prac agrotechnicznych, 4) art. 106 § 3 p.p.s.a. poprzez oddalenie wniosków o przeprowadzenie dowodu z dokumentów dołączonych do skargi oraz wskazanych w pismach z dnia 12 listopada 2021 roku oraz z dnia 14 stycznia 2022 roku, podczas gdy dowody objęte wnioskiem nie były przeprowadzone na etapie postępowania administracyjnego, miały istotne znaczenie dla oceny prawidłowości decyzji organów obu instancji, a ich przeprowadzenie nie spowodowałoby nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie; III. naruszenie przepisów materialnego, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: 1) art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. w związku z art. 60 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) Nr 1306/2013 z dnia 17 grudnia 2013 roku w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylające rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr 814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008 (Dz. U. UE. L z 2013 r. Nr 347 poz. 549) poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, polegające na przyjęciu przez organ, że warunki wymagane do uzyskania płatności zostały sztucznie stworzone, to jest w sprzeczności z celami prawodawstwa unijnego, podczas gdy skarżąca Spółka nie stworzyła sztucznych warunków wymaganych do uzyskania płatności i realizowała jako samodzielny podmiot cele określone w art. 31 Rozporządzeniu Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1305/2013 z dnia 17 grudnia 2013 roku w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) i uchylające rozporządzenie Rady (WE) nr 1698/2005 (Dz. U. UE L z 2013 r. Nr 347 poz. 487), a także poprzez przyjęcie, że nie jest konieczne wystąpienie elementu subiektywnego i obiektywnego stworzenia sztucznych warunków, podczas gdy elementy te nie wystąpiły w przedmiotowej sprawie, w szczególności Skarżąca nie miała woli uzyskania korzyści wynikającej z uregulowań Unii Europejskiej poprzez sztuczne stworzenie wymaganych dla jej uzyskania przesłanek, które to naruszenia doprowadziły Sąd I instancji do oddalenia skargi pomimo istnienia przesłanek do uchylenia zaskarżonych decyzji; 2) art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. w związku z art. 14 ust. 1 ustawy PROW w związku z art. 20 ust. 1 ustawy PROW poprzez ich błędną wykładnię oraz przyjęcie, że skarżąca spółka nie spełniła warunków przyznania płatności, w szczególności, że nie przysługuje jej przymiot rolnika posiadającego gospodarstwo rolne, podczas gdy Spółka, posiadając do tego odpowiednie zaplecze techniczne, wykonywała produkcję rolną na zadeklarowanych przez siebie do płatności nieruchomościach rolnych, które to naruszenia doprowadziły Sąd I instancji do oddalenia skargi pomimo istnienia przesłanek do uchylenia zaskarżonych decyzji, a nadto - przyjęcie, że na spełnienie przesłanek do przyznania płatności przez skarżącą na rok 2017 miały wpływ okoliczności związane z posiadaniem i deklarowaniem do płatności na rok 2016 tych samych nieruchomości przez D. Z.; 3) art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. w związku z art. 336 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 roku - Kodeks cywilny (tekst jednolity: Dz. U. z 2020 r., poz. 1740 ze zm.; dalej jako: ,,k.c/') w związku z art. 341 zdanie pierwsze k.c. w związku z art. 20 ust. 1 ustawy PROW w związku z art. z § 2 ust. 1 pkt 2 Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz. U. poz. 364 ze zm.; dalej jako: "rozporządzenie ONW") poprzez ich błędną wykładnię i przyjęcie, że posiadaczem w rozumieniu cytowanych przepisów nie jest osoba, która nie sprawuje fizycznego władztwa nad rzeczą, a nadto - że posiadaczem nie może być osoba, która uzyskała tytuł prawny do władania rzeczą w innym zamiarze niż władanie rzeczą dla siebie; 5) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w związku z art. 3 § 1 p.p.s.a. w związku z art. 20 k.p.a. w związku z art. 56 k.c. w związku z art. 6 k.p.a. w związku z art. 34 ust. 2 zdanie pierwsze ustawy PROW w związku z art. 6 ust. 1 pkt 1 oraz art. 6a ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 9 maja 2008 roku o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (tekst jednolity: Dz. U. z 2019 r., poz. 1505 ze zm.; dalej jako: "ustawa o ARiMR") poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i dokonanie nieuprawnionej kontroli ważności i skuteczności czynności cywilnoprawnej - umowy dzierżawy zawartej między skarżącą a D. Z., co miało istotny wpływ na wynik spraw, bowiem doprowadziło Sąd I instancji do konstatacji, że skarżąca nie była posiadaczem gruntów rolnych z uwagi na rzekomą nieważność czy bezskuteczność umowy dzierżawy. Strona przeciwna w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniosła o jej oddalenie oraz zasądzenie kosztów według norm przepisanych. Jednocześnie nie wniosła o przeprowadzenie rozprawy. Pismem z dnia z 12 maja 2025 r. pełnomocnik skarżącej kasacyjnie spółki wniósł o zawieszenie postępowania do czasu prawomocnego zakończenia postępowania sądowego przed Sądem Okręgowym w Piotrkowie III Wydział Kamy, sygn. akt: III K 70/23. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw. Zgodnie z 183 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. Jeżeli nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a., a w rozpoznawanej sprawie nie wystąpiły, to Sąd związany jest granicami skargi kasacyjnej. Na wstępie Naczelny Sąd Administracyjny odnosi się do zarzutu zawartego w pkt I petitum skargi kasacyjnej, a dotyczącego nieważność postępowania sądowego z uwagi na sprzeczność składu orzekającego z przywołanymi w zarzucie przepisami Konstytucji RP i art. 47 Karty praw podstawowych Unii Europejskiej bowiem w ocenie autora skargi kasacyjnej w wydaniu orzeczenia brał udział asesor sądowy powołany uchwałą KRS z dnia 3 października 2019 r. co może skutkować nieważnością postępowania. Skarżący nie wykazał okoliczności mogących świadczyć o braku bezstronności, czy też niezawisłości asesora sądowego. Okolicznością prowadzącą do powzięcia wątpliwości co do jego niezawisłości nie może być sama w sobie okoliczność, że w procesie jego powołania na stanowisko asesora sądowego uczestniczyła Krajowa Rada Sądownictwa ukształtowana w trybie określonym przepisami ustawy z 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw (postanowienie NSA z dnia 28 stycznia 2020 r., sygn. akt I OSK 1889/18). W stanie prawnym obowiązującym w dacie orzekania przez Sąd pierwszej instancji o niewłaściwym składzie można było, w takiej sytuacji procesowej, mówić w razie uwzględnienia wniosku o wyłączenie asesora, a taka sytuacja nie miała miejsca. Dodatkowo należy wyjaśnić, że sędzia sądu administracyjnego bądź asesor sądowy w wojewódzkim sądzie administracyjnym, powołany do sprawowania urzędu przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej, jest sędzią Rzeczypospolitej Polskiej i sędzią europejskim w rozumieniu art. 2 i art. 19 ust. 1 Traktatu o Unii Europejskiej (Dz.U. z 2004 r. Nr 90, poz. 864/30 ze zm.) oraz art. 6 ust. 1?3 TUE w związku z art. 47 Karty Praw Podstawowych (Dz.Urz. UE C 303 z 14 grudnia 2007 r., s. 1), a także art. 6 ust. 1 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności sporządzonej w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r. (Dz. U. z 1993 r., Nr 61, poz. 284 ze zm.), także wówczas, gdy procedura poprzedzająca jego powołanie mogła być dotknięta wadami. Skarga kasacyjna została oparta na obu podstawach kasacyjnych z art. 174 p.p.s.a. W takiej sytuacji Naczelny Sąd Administracyjny zasadniczo w pierwszej kolejności rozpoznaje podniesione w tej skardze zarzuty procesowe. Konieczność zachowania tej kolejności oceny zarzutów kasacyjnych wynika z tego, że prawidłowe odniesienie się do zarzutów związanych z naruszeniem prawa materialnego jest możliwe tylko w sytuacji, gdy w postępowaniu kasacyjnym zostanie stwierdzone, że stan faktyczny sprawy nie budzi wątpliwości albo, że nie został skutecznie zakwestionowany w skardze kasacyjnej. W pierwszej kolejności należy zatem odnieść się do zarzutów procesowych podniesionych w punkcie II. petitum skargi kasacyjnej. Z postawionych w skardze kasacyjnej zarzutów naruszenia prawa procesowego, których komplementarny charakter uzasadnia ich łączne rozpoznanie, wynika, że skarżąca kwestionuje prawidłowość przeprowadzenia postępowania przez organ I jak i II instancji - których nie dostrzegł Sąd I instancji - poprzez zaniechanie obowiązku wszechstronnego rozpatrzenia zgromadzonego materiału dowodowego, a ponadto oparcie się w całości na materiale dowodowym zgromadzonym przez inne organy i instytucje nie udowadniając w sposób jednoznaczny łącznego spełnienia wszystkich przesłanek koniecznych po pierwsze do wznowienia postępowania w szczególności poprzez rozszerzenie podstawy wznowienia postępowania, a po drugie do odmowy płatności. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego zarzuty te nie są zasadne. Odnosząc się do podniesionych w skardze kasacyjnej zarzutów należy wyjaśnić, że postanowienie o wszczęciu postępowania jest aktem procesowym, nie rozstrzyga ono sprawy wznowienia, lecz ją otwiera. Zgodnie z wyrokiem NSA w Warszawie z 13 listopada 1987 r. (sygn. akt I SA 1326/86, ONSA 1987/2, poz. 80), postanowienie o wznowieniu postępowania nie może zawierać innych treści poza wskazaniem przesłanek uzasadniających wznowienie postępowania. W rozpatrywanej sprawie postanowienie z dnia 20 lutego 2019 r. zawierało wskazanie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., jako podstawę wznowienia. Stwierdzenie, czy przyczyna wznowienia rzeczywiście wystąpiła w sprawie i jakie z tego wynikają skutki dla rozstrzygnięcia sprawy, może być wyłącznie efektem postępowania przeprowadzonego po wydaniu postanowienia. Tą nową okolicznością, której dowodził organ był fakt ujawnienie istnienia nowej, nieznanej organowi w dacie podejmowania pierwotnego rozstrzygnięcia, okoliczności zawarcia przez skarżącą fikcyjnej umowy dzierżawy gruntów stanowiących część gospodarstwa rolnego będącego własnością E. B. (obecnie P.) oraz Z. B.. Co w toku postępowania wznowieniowego zostało wykazane. Natomiast z uzasadnienia skargi kasacyjnej nie wynika dlaczego jej autor uważa przeciwnie. W myśl art. 3 ust. 1 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego z zastrzeżeniem zasad i warunków określonych w przepisach, o których mowa w art. 1 pkt 1, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji stosuje się przepisy k.p.a., chyba że przepisy ustawy stanowią inaczej. Zgodnie zaś z ust. 2 w postępowaniach, o których mowa w ust. 1, organ administracji publicznej: stoi na straży praworządności (pkt 1); jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy (pkt 2); udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania (pkt 3); zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania i na ich żądanie, przed wydaniem decyzji, umożliwia im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań; przepisów art. 79a oraz art. 81 k.p.a. nie stosuje się (pkt 4). Natomiast z ust. 3 wynika, że strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniach, o których mowa w ust. 1, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne. W orzecznictwie istotnie wskazuje się że do zmian należy zaliczyć odejście od fundamentalnej zasady prawdy obiektywnej określonej w art. 7 k.p.a., co oznacza, że organy ARiMR zostały zobowiązane jedynie do wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego w miejsce dotychczasowego obowiązku wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego. Ponadto przyjęto zasadę, że "ciężar dowodu ciąży na osobie która z tego faktu będzie wywodzić skutki prawne." Jest to zatem oparcie postępowania dowodowego w znacznym stopniu na dowodach przedstawionych przez stronę w toku postępowania, a tym samym przeniesienie ciężaru dowodowego na osobę, która z faktu wywodzi skutki prawne. W ocenie NSA powyższe modyfikacje nie oznaczają jednak, że organy ARiMR zwolnione zostały z konieczności oparcia podejmowanego rozstrzygnięcia na niebudzącym wątpliwości, wystarczającymi i przekonywującym materiale dowodowym. Odnosząc się natomiast do zarzutu w zakresie rozkładu ciężaru dowodowego w postępowaniu wznowieniowym dostrzec należy, że zarzuty w tym zakresie sprowadzają się do stwierdzenia, że to organ powinien przeprowadzić szczegółowe postępowanie wyjaśniające. Oczywiście rację ma skarżąca kasacyjnie, że w postępowaniu po wznowieniu postępowania, ciężar postępowania wyjaśniającego spoczywa na organie, co wynika z podstawowych zasad postępowania administracyjnego i jest akceptowane w literaturze przedmiotu. Nie oznacza to jednak, wbrew twierdzeniom autora skargi kasacyjnej, że to organ jest zobowiązany do "poszukiwania" w imieniu strony, dowodów potwierdzających okoliczności wskazywane przez tę stronę, a zatem dowodów na poparcie tez, z których strona wywodzi korzystne dla siebie skutki prawne. Obowiązkiem organu w takiej sytuacji jest natomiast przede wszystkim wnikliwa i pełna ocena dowodów złożonych przez stronę oraz dowodów, które są w dyspozycji organu. Należy przy tym pamiętać, że wznowienie postępowania stanowi odstępstwo od zasady trwałości decyzji administracyjnej i co do zasady postępowanie wyjaśniające prowadzi się w kontekście przesłanek wznowienia. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej strona wskazuje na konieczność prowadzenia postępowania wyjaśniającego przez organ, nie wyjaśniając przy tym, na czym to postępowanie powinno polegać lub wskazując na dowody, które były przedmiotem oceny organu. Wbrew stanowisku skarżącego kasacyjnie nie został naruszony art. 107 § 3 k.p.a. WSA prawidłowo uznał, że uzasadnienie zaskarżonej decyzji spełnia wymogi określone tym przepisem, tj. zawiera opis dowodów zgromadzonych w sprawie, ustalenia faktyczne i wskazanie, które dowody stanowiły o ustalonych faktach. Organ odniósł się do okoliczności świadczących o sposobie zarządzania gospodarstwem. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji szeroko przedstawił te elementy stanu faktycznego, które wpływały na kreowanie sztucznych warunków przez podmioty wymienione w decyzji, jak również wskazał na potencjalne korzyści, które w ten sposób zamierzono uzyskać. Wyjaśnił w sposób wyczerpujący dlaczego, pomimo spełnienia formalnych warunków do uzyskania płatności przez skarżącego kasacyjnie, nie realizuje on celów wsparcia, a jego działanie wraz z pozostałymi powiązanymi osobami zostało uznane jako kreowanie sztucznych warunków. Weryfikując naruszenie przepisów art. 145 § 1 pkt 5, art. 149 § 2 k.p.a. wskazać należy, że zaskarżone decyzje organów ARiMR wydano w trybie wznowienia postępowania administracyjnego. Sąd I instancji zasadnie zaakceptował stanowisko organów, które prawidłowo wykazały, że w momencie wznowienia i wydania decyzji posiadały już informacje, które wpływały na treść decyzji, tj. że w sprawie zaistniały nowe okoliczności nieznane organowi, a istniejące w momencie wydania pierwotnej decyzji, co do tworzenia sztucznych warunków uzyskania płatności. W powyższej sprawie organy ARiMR, wydając wcześniejsze decyzje, nie posiadały jeszcze informacji na temat stworzenia sztucznych warunków. W postanowieniu o wznowieniu postępowania, organ podniósł, że po wydaniu decyzji przyznającej płatność wyszły na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne dotyczące powierzchni posiadanych gruntów rolnych przez wnioskodawcę. Okoliczności zaś stworzenia sztucznych warunków pojawiły się w sprawie dopiero po analizie, że sztucznie wydzielone gospodarstwa powiązane były nie tylko podmiotowo, ale i przedmiotowo. Wnioski o stworzeniu sztucznych warunków zostały przyjęte przez organy obu instancji w oparciu o ustalenie, że między skarżącą, a innymi wymienionymi w decyzji osobami, tj. Z. B., D. M., A. M., K. P., P. L., D. Z. oraz A. B. istnieją, nienegowane przez skarżącą powiązania rodzinne i zawodowe. Nadto grunty deklarowane w 2017 r. do płatności zostały sztucznie rozparcelowane pomiędzy te osoby, chociaż położenie przestrzenne gruntów deklarowanych do płatności nie uzasadniało podziału działek ewidencyjnych na odrębne działki rolne, deklarowane do płatności przez różnych producentów rolnych. Działania poszczególnych beneficjentów w aspekcie dzielenia areałów oraz ich powiązania zawodowe i rodzinne wskazują na celowość obejścia przepisów prawa, z ukierunkowaniem na optymalizację uzyskanej pomocy co do wartości kwot. Podkreślić należy, że ustalenie mechanizmów działania może nastąpić dopiero po pewnym czasie, po analizie składanych wniosków, a ustalenie stworzenia sztucznych warunków jest zagadnieniem skomplikowanym i czasochłonnym. W momencie wydawania pierwotnych decyzji w sprawie organy ARiMR takich ustaleń jeszcze nie posiadały, nie dokonały jeszcze szczegółowego porównania wniosku będącego przedmiotem rozstrzygania z wnioskami innych osób, gdzie szczegółowa analiza powiązań osobowych, prawnych, funkcjonalnych, technicznych doprowadziła do ustaleń o stworzeniu sztucznych warunków. Ponadto organy nie zarzuciły skarżącej niespełnienia warunków przyznających przedmiotową płatność, wykazały natomiast że warunki do jej otrzymania zostały wykreowane w sposób sztuczny, a taka organizacja działalności rolniczej została dokonana jedynie w celu otrzymania dopłat w maksymalnej wysokości. Organy badały aspekty związane z faktycznym użytkowaniem gruntów, ich zarządzeniem oraz współdziałaniem osób je użytkujących i deklarujących do płatności. Analiza ta wykazała, że wszystkie gospodarstwa rolne były ściśle powiązane osobowo, organizacyjne i ekonomicznie. Reasumując Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi nie naruszył przepisów postępowania akceptując ocenę dowodów dokonaną przez Dyrektora Łódzkiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa. Stan faktyczny sprawy zakończonej decyzją ostateczną wydaną w trybie wznowienia postępowania został ustalony prawidłowo, proces subsumcji tego stanu faktycznego pod zastosowane przepisy prawa materialnego również jest prawidłowy. Odnosząc się do ostatniego zarzutu procesowego dotyczącego naruszenia art. 106 § 3 p.p.s.a. przez oddalenie wniosków dowodowych na etapie postępowania sądowego, Naczelny Sąd Administracyjny wskazuje, że jest on bezpodstawny. Przepis art. 106 § 3 p.p.s.a. stanowi, że sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Przepis art. 106 § 3 p.p.s.a. pozwala zatem jedynie w drodze wyjątku przeprowadzić uzupełniające postępowanie dowodowe w razie wystąpienia istotnych wątpliwości co do zgodności z prawem zaskarżonego aktu - a nie co do prawidłowości poczynionych w postępowaniu administracyjnym ustaleń faktycznych (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 2 września 2008 r., sygn. akt II GSK 318/08). Podkreślić należy, że postępowanie dowodowe, jakie sąd może przeprowadzić na podstawie wskazanego przepisu służyć ma celowi postępowania sądowoadministracyjnego, określonemu w art. 1 § 1 i § 2 p.p.s.a., a więc kontroli legalności działania organów administracji publicznej. Celem postępowania dowodowego, o którym mowa w art. 106 § 3 p.p.s.a., nie jest ponowne ustalenie stanu faktycznego w sprawie administracyjnej lecz ocena, czy organy administracji ustaliły ten stan zgodnie z regułami obowiązującymi w procedurze administracyjne. Sąd nie może zatem jak wskazano powyżej, w ramach postępowania dowodowego ustalać stanu faktycznego niezbędnego do merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej, a może jedynie dokonywać takich ustaleń, które przyczynić się mają do prawidłowej oceny legalności zaskarżonego aktu (por. H.Knysiak-Molczyk w : T.Woś, H.Knysiak-Molczyk, M.Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wyd. Prawnicze Lexis Nexis, Warszawa 2005, s. 357-369 i powołana tam literatura oraz orzecznictwo). Wbrew zarzutom skargi kasacyjnej z art. 106 § 3 wynika, że sąd nie prowadzi postępowanie dowodowe, którego celem jest ustalenie stanu faktycznego, a jedynie weryfikuje legalność wydanych przez organy administracji aktów. Sąd I instancji nie miał zatem obowiązku przeprowadzania uzupełniającego postępowania dowodowego. Ponadto w sytuacji, gdy Sąd I instancji nie uzupełniał postępowania dowodowego - jak to miało miejsce w niniejszej sprawie - nie mógł naruszyć art. 106 § 3 p.p.s.a. Przechodząc do oceny zasadności oceny zarzutów naruszenia prawa materialnego. Naczelny Sąd Administracyjny również z uwagi na ich komplementarny charakter rozpoznał je łącznie. Przepis artykułu 60 Rozporządzenia 1306/2013 zawiera klauzulę generalną nakazującą organom administracji Państw Członkowskich podejmowanie działań mających na celu zapobieżenie obejścia prawa przez podmioty ubiegające się o przyznanie płatności i ich otrzymanie wbrew intencjom prawodawcy unijnego. Klauzula ta wskazuje, że bez uszczerbku dla przepisów szczególnych, osobom fizycznym ani prawnym nie przyznaje się jakichkolwiek korzyści wynikających z sektorowego prawodawstwa rolnego, jeżeli stwierdzono, że warunki wymagane do uzyskania takich korzyści zostały sztucznie stworzone, w sprzeczności z celami tego prawodawstwa. Artykuł 60 Rozporządzenia 1306/2013 jest przepisem unijnego prawa materialnego nakazującym Państwom Członkowskim nie przyznawanie pomocy w razie stwierdzenia tzw. sztucznych warunków. W tych ramach, Państwo Członkowskie ma obowiązek w trybie ustanowionych własnych przepisów postępowania oceniać, czy podmiot ubiegający się o przyznanie płatności czyni to zgodnie z sektorowym prawodawstwem rolnym. Jeśli po przyznaniu płatności okaże się, że uzyskano ją z obejściem przepisów sektorowego prawodawstwa rolnego przez stworzenie sztucznych warunków, Państwo Członkowskie ma obowiązek odzyskiwania udzielonych płatności w trybie ustanowionych własnych przepisów postępowania, z uwzględnieniem prawa unijnego. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd I instancji zasadnie za organami, które przeprowadziły postępowanie wznowieniowe, stwierdził że stanowiące współwłasność Z. B. i E. B. (obecnie ) grunty zostały w sposób sztuczny zadeklarowane do płatności w 2017 r. przez powiązane ze sobą w sposób rodzinny i zawodowy podmioty, w tym skarżącą, w celu uzyskania nieuzasadnionych korzyści poprzez zawyżenie płatności. Działalność skarżącej nie miała charakteru rzeczywistego i autonomicznego. Działalność rolnicza Z. B. przez podmioty zależne miała charakter wyłącznie formalny, ekonomicznie nieuzasadniony, co świadczyło o "sztuczności" w rozumieniu art. 60 rozporządzenia nr 1306/2013. Składanie odrębnych wniosków przez powiązane w taki sposób podmioty i zgłoszenie w nich działek rolnych, które zgłoszone łącznie uzasadniałyby przyznanie mniejszej płatności wskazuje na stworzenie sztucznych warunków. Skarżąca nie przedstawiła żadnego wiarygodnego uzasadnienia wskazującego na racjonalność w tworzeniu tak dużej liczby powiązanych podmiotów. Nie stanowi w tym wypadku wystarczającego uzasadnienia powołanie się na osobistą sytuację Z. B., który kierował podzielonym w ten sposób gospodarstwem rolnym. Skarżąca stanowi w istocie fragment zorganizowanej całości gospodarczej – gospodarstwa rolnego, którym zarządza Z. B. Istotny jest natomiast fakt, że spółka uczestniczyła w mechanizmie mającym na celu zmaksymalizowanie wysokości dopłat do działek, do których na mocy przepisów szczególnych nie zostałyby one przyznane. Przepis art. 4 ust. 1 lit. a, b i c Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2013 zawiera między innymi pojęcie "rolnika", czy "gospodarstwa rolnego". Co istotne przepisy te wskazują, że płatność przyznawana jest na wniosek rolnika, po spełnieniu warunków do jej przyznania. Przysługuje ona rolnikowi, który ma nadany numer ewidencji producentów i jest posiadaczem użytków rolnych o powierzchni, co najmniej 1 ha. Oceny stanu posiadania dokonuje się według stanu na dzień 31 maja. Pod pojęciem rolnika rozumie się osobę fizyczną (w tym wypadku), która prowadzi działalność rolniczą i posiada gospodarstwo rolne. Działalność rolnicza (w tym wypadku) oznacza uprawę produktów rolnych. Z kolei gospodarstwo rolne oznacza wszystkie jednostki wykorzystywane do działalności rolniczej i zarządzane przez rolnika, znajdujące się na terytorium tego samego państwa członkowskiego. Istotą płatności obszarowych jest to, że są one przyznawane osobie, która rzeczywiście uprawia grunty rolne, tzn. decyduje, jakie rośliny uprawiać i swobodnie dokonuje odpowiednich zabiegów agrotechnicznych, zbiera plony oraz utrzymuje grunty zgodnie z normami i wymogami. Płatności przysługują faktycznemu użytkownikowi, który wykonuje wszelkie czynności niezbędne dla prawidłowego funkcjonowania gospodarstwa. Mogą nimi być działania organizacyjne, kierownicze, jak i osobiste zaangażowanie w bezpośrednim wykonywaniu pracy fizycznej w gospodarstwie. Prowadzenie działalności rolniczej nie musi polegać tylko na "własnoręcznym" prowadzeniu prac polowych, ale obejmuje również swobodne decydowanie o tym, jakie rośliny uprawiać, jakich należy dokonywać zabiegów agrotechnicznych, zbieranie samodzielnie bądź przy udziale innych osób plonów, itp. Niezbędną i konieczną przesłanką przyznania płatności jest zatem rzeczywiste uprawianie gruntów. Przepisy nie zawierają definicji posiadania, dlatego należy posiłkować się rozumieniem tego pojęcia, wynikającym z art. 336 k.c." W uzasadnieniu zaskarżonego wyroku sąd dokonał wykładni art. 336 k.c., stwierdzając, że stosownie do tego przepisu posiadaczem rzeczy jest zarówno ten, kto nią faktycznie włada jak właściciel (posiadacz samoistny), jak i ten, kto nią faktycznie włada jak użytkownik, zastawnik, najemca, dzierżawca lub mający inne prawo, z którym łączy się określone władztwo nad cudzą rzeczą (posiadacz zależny). W świetle orzecznictwa i piśmiennictwa posiadanie przedstawia się jako stan faktyczny określonego władztwa nad rzeczą (por. E. Gniewek, Komentarz do art. 336 Kodeksu cywilnego, [w:] E. Gniewek, Kodeks cywilny. Księga druga. Własność i inne prawa rzeczowe. Komentarz, Zakamycze 2001 r.). Jako stan faktyczny posiadanie niezależne jest od tego, czy posiadaczowi przysługuje tytuł prawny, z którego wynika uprawnienie do władania przedmiotem posiadania. Posiadanie występuje przy równoczesnym istnieniu fizycznego elementu władania rzeczą, określanego jako corpus possessionis, oraz psychicznego elementu animus rem sibi habendi, rozumianego jako zamiar władania rzeczą dla siebie (por. J. Ignatowicz (w:) Kodeks cywilny. Komentarz, t. 1, red. J. Ignatowicz, Warszawa 1972, s. 768 – 769; E. Skowrońska-Bocian [w:] Kodeks cywilny. Komentarz, red. K. Pietrzykowski, t. I, Warszawa 1999, s. 681). Przedstawione właściwości posiadania wyłączają uznanie za posiadacza osoby, która legitymując się tytułem prawnym do władania rzeczą, uzyskała ten tytuł w innym zamiarze niż władanie rzeczą dla siebie i ten odmienny zamiar kontynuuje. Nie jest też posiadaczem osoba, która ponadto nie sprawuje fizycznego władztwa nad rzeczą. Co istotne Sąd I instancji zaakceptował ustalenia organów, które uznały, że po stronie skarżącej nie występował żaden z wymienionych dwóch elementów składających się na istnienie posiadania zależnego, w rozumieniu 336 k.c. Skarżąca nie prowadziła indywidulanej działalności rolniczej. Był jedynie formalnym posiadaczem gruntów zgłoszonych do płatności, na których działalność rolniczą prowadził miejscowy rolnik. Takie właśnie ustalenia skutkowały wydaniem zaskarżonych rozstrzygnięć. Dlatego tak istotna jest dla sprawy niniejszej okoliczność nieprowadzenia przez skarżącą działalności rolniczej na gruntach zadeklarowanych we wniosku o przyznanie płatności, a jedynie zawarcia przez skarżącą nieważnej i zawartej jedynie dla pozoru umowy dzierżawy zgłoszonego do dopłat gospodarstwa rolnego oraz uczestniczenia w stworzeniu sztucznych warunków w celu uzyskania płatności w zmaksymalizowanej. W konsekwencji zarzut okazał się niezasadny. Skoro więc podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty okazały się nieskuteczne, Naczelny Sąd Administracyjny nie miał podstaw do jej uwzględnienia i w oparciu o art. 184 p.p.s.a., orzekł o jej oddaleniu. O kosztach postępowania kasacyjnego rozstrzygnięto na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a.