I GSK 1269/22

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Henryk Wach Sędzia NSA Joanna Wegner Sędzia del. WSA Artur Adamiec (spr.) po rozpoznaniu w dniu 14 września 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej M. J. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 19 stycznia 2022 r. sygn. akt I SA/Gl 1215/21 w sprawie ze skargi M. J. na postanowienie Poczta Polska S.A. Centrum Obsługi Finansowej w Katowicach z dnia 17 czerwca 2021 r. nr COF.OUR.6375.5154.2021.ŁD.JJ.ZZ 05043596 w przedmiocie oddalenia zarzutu w postępowaniu egzekucyjnym oddala skargę kasacyjną.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z dnia 19 stycznia 2022 r., sygn. akt I SA/Gl 1215/21 oddalił skargę i [...] na postanowienie Poczty Polskiej S.A. Centrum obsługi Finansowej w Katowicach z dnia 17 czerwca 2021 r. nr [...] w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjny. Od powyższego wyroku skarżąca wniosła skargę kasacyjną. Zarzuciła w niej naruszenie prawa materialnego, poprzez jego wadliwą wykładnię i zastosowanie tj. 1) par 4 rozp. Ministra Łączności z dnia 16.07.1993r. w sprawie rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych, polegające na ocenie, że skarżąca powinna wykazać dokumentem potwierdzonym przez organ, iż złożyła oświadczenie o wyrejestrowaniu odbiornika telewizyjnego, 2) par. 3 rozp. Min. Transportu z dnia 25 września 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych, polegający na ocenie, że przepis ten ma charakter jedynie porządkowy, a spełnienie warunków w nim wskazanych nie ma znaczenia dla powstania obowiązku abonamentowego 3) par. 5 rozp. Min. Transportu z dnia 25 września 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych, polegający na ocenie, że organ nie musi wykazać dokumentem, iż doręczył skarżącej zawiadomienie o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego. Zarzucono także naruszenie prawa procesowego, mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. 4) art.8 par.1 kodeksu postępowania administracyjnego, polegające na nierównym traktowaniu skarżącej i organu poprzez stawianie skarżącej drastycznie wyższych wymagań co do sposobu wykazywania w postępowaniu administracyjnym swoich czynności zdziałanych wobec organu (wyrejestrowanie odbiornika) niż stawianych wobec organu ( nadanie indywidualnego numeru identyfikacyjnego) 5) art. 75 par. 1 kodeksu postępowania administracyjnego, polegające na pominięciu czy też zdyskredytowaniu dokumentu, jakim jest pisemne oświadczenie skarżącej z dnia 7 listopada 2018 r. o wyrejestrowaniu odbiornika. Skarżąca kasacyjnie wniosła o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez orzeczenie o nieistnieniu obowiązku skarżącej w zakresie opłaty abonamentowej. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że powyższy wyrok narusza prawo materialne jak i procesowe i jako taki nie może się ostać. Przede wszystkim skarżąca zarzuca nierówne traktowanie skarżącej i organu co do obowiązków dowodowych w postępowaniu związanym z obowiązkiem abonamentowym. Wskazano, że nie można zaakceptować wykładni dokonanej przez Sąd, który jeżeli chodzi o zwrot "powiadomić" ( użyty w par.4 Rozporządzenia) wywodzi z niego obowiązek dokumentowania czynności takiego powiadomienia przez skarżącą, a "powiadomienia" ( par. 5 ust.2 Rozporządzenia) wywodzi z niego brak obowiązku dokumentowania tej czynności przez organ. Powyższe godzi w równe traktowanie wyrażone w art.32 Konstytucji. Podkreślono, że organ wszczął postępowanie po upływie 14 lat od daty wyrejestrowania odbiornika i chociażby ze względu na to niesłuszne jest stawianie skarżącej wymogu wykazywania dokumentem poświadczonym przez organ faktu wyrejestrowania odbiornika. Według skarżącej WSA niesłusznie deprecjonuje też fakt nadania lub nie indywidualnego numeru identyfikacyjnego dla istnienia obowiązku abonamentowego. Zdaniem skarżącej nadanie tego numeru determinuje powstanie w/w obowiązku, co ma wynikać z par. 3 Rozporządzenia. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z 183 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. Jeżeli nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a., a w rozpoznawanej sprawie nie wystąpiły, to Sąd związany jest granicami skargi kasacyjnej. Według art. 193 zdanie drugie p.p.s.a., uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. W ten sposób wyraźnie został określony zakres, w jakim Naczelny Sąd Administracyjny uzasadnia z urzędu wydany wyrok, w przypadku gdy oddala skargę kasacyjną. Regulacja ta, jako mająca charakter szczególny, wyłącza zatem przy tego rodzaju rozstrzygnięciach odpowiednie stosowanie do postępowania przed tym Sądem wymogów dotyczących elementów uzasadnienia wyroku, przewidzianych w art. 141 § 4 w związku z art. 193 zdanie pierwsze p.p.s.a. Omawiany przepis ogranicza wymogi, jakie musi spełniać uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną wyłącznie do niemającej swojego odpowiednika w art. 141 § 4 p.p.s.a., oceny zarzutów skargi kasacyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny uzyskał fakultatywne uprawnienie do przedstawienia, zależnie od własnej oceny, wyłącznie motywów zawężonych do aspektów prawnych świadczących o braku usprawiedliwionych podstaw skargi kasacyjnej albo o zgodnym z prawem wyrokowaniu przez sąd pierwszej instancji mimo nieprawidłowego uzasadnienia. Skargę kasacyjną zgodnie z art. 174 p.p.s.a., można oprzeć na podstawie naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie oraz na podstawie naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zmiana lub rozszerzenie podstaw kasacyjnych ograniczone jest natomiast, określonym w art. 177 § 1 p.p.s.a. terminem do wniesienia skargi kasacyjnej. Z uwagi na wyraźne rozdzielenie w art. 174 p.p.s.a. podstaw kasacyjnych przytoczenie podstaw kasacyjnych polega na wskazaniu, czy strona skarżąca zarzuca naruszenie prawa materialnego, czy naruszenie przepisów postępowania, czy też oba te naruszenia łącznie, a przedmiotem zarzutu mogą być tylko te przepisy, które zastosował Sąd I instancji lub które powinien był zastosować, lecz je pominął. Skarga kasacyjna winna być bowiem skierowana przeciwko przyjętej w zaskarżonym wyroku podstawie prawnej rozstrzygnięcia. Niezbędne jest jednocześnie precyzyjne wskazanie konkretnych przepisów naruszonych przez Sąd, z podaniem jednostki redakcyjnej (numeru artykułu, paragrafu, ustępu, punktu). Wskazać należy, że naruszenie prawa przez niewłaściwe zastosowanie to wadliwe uznanie, że ustalony w sprawie stan faktyczny odpowiada hipotezie określonej normy prawnej (tzw. błąd subsumpcji). Ocena zasadności tego zarzutu może być skutecznie dokonywana wyłącznie na podstawie stanu faktycznego, którego ustalenia nie są kwestionowane lub nie zostały skutecznie podważone. Uzasadniając ten zarzut należy wykazać, że Sąd błędnie określił podstawę orzekania, stosując wybrany przepis popełnił błąd w subsumcji, czyli, że niewłaściwie uznał, że stan faktyczny przyjęty w sprawie odpowiada stanowi faktycznemu zawartemu w hipotezie normy prawnej zawartej w przepisie prawa. Jednocześnie należy wskazać, jaki przepis powinien być zastosowany, dlaczego powinien być zastosowany bądź, w jaki sposób przepis powinien być zastosowany ze względu na stan faktyczny sprawy. Co ważne, zarzutem naruszenia prawa materialnego nie można kwestionować ustaleń stanu faktycznego, gdyż te można podważać jedynie w oparciu o podstawę z art. 174 pkt 2 p.p.s.a. Z kolei, zwrot "mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy" w odniesieniu do naruszenia przepisów prawa procesowego należy wiązać z hipotetycznymi następstwami uchybień przepisom postępowania. Oznacza to, że na stronie skarżącej spoczywa obowiązek uzasadnienia, że następstwa stwierdzonych uchybień były na tyle istotne, że kształtowały lub współkształtowały treść kwestionowanego orzeczenia (por. wyrok NSA z 14 marca 2018 r., II FSK 2480/17). Zarzuty skargi kasacyjnej oceniane w tak zakreślonych ramach nie zasługują na uwzględnienie. Stawiając zarzuty naruszenia przepisów postępowania skarżący kasacyjnie nie wskazał żadnego związku z postawionymi w zarzutach naruszeniami a wynikiem sprawy. Skarga kasacyjna w tym zakresie nie zawiera żadnej argumentacji. Powyższe mankamenty skargi kasacyjnej zarzuty te czynią bezskutecznymi. W zakresie zarzutów naruszenia przepisów prawa materialnego Sąd I instancji trafnie wskazał, że spór w sprawie sprowadza się do ustalenia czy wierzyciel był uprawniony do obciążenia skarżącej opłatami abonamentowymi RTV za okres od stycznia 2015 r. do października 2019 r., a co za tym idzie do wystawienia tytułu wykonawczego i wszczęcia postępowania egzekucyjnego dotyczącego zaległości z tego tytułu, a więc zarzutu z art. 33 § 2 pkt 1 u.p.e.a. (nieistnienia obowiązku). Zarejestrowanie odbiornika pod rządami ustawy o radiofonii i telewizji, a także w okresie obowiązywania wcześniej regulacji, bez jego późniejszego wyrejestrowania, stanowi wystarczającą przesłankę istnienia obowiązku uiszczania opłat za jego używanie, (wynika to także z obecnie obowiązującej ustawy o opłatach abonamentowych), który podlega egzekwowaniu w trybie egzekucji administracyjnej obowiązków o charakterze pieniężnym. Zatem zgodzić się należy z poglądem, że zarejestrowanie odbiornika bez jego późniejszego wyrejestrowania stanowi wystarczającą przesłankę istnienia obowiązku uiszczania opłat za jego używanie (opłata abonamentowa), który podlega egzekwowaniu w trybie egzekucji administracyjnej obowiązków o charakterze pieniężnym. Zobowiązana wnosząc zarzut nieistnienia obowiązku (art. 33 § 2 pkt 1 u.p.e.a.), winna była przedstawić dowody potwierdzające, że ten obowiązek nie istnieje (zob. wyrok NSA z 20 marca 2019 r., I GSK 928/18, Lex nr 2645539). Zatem to na zobowiązanej ciąży obowiązek przechowywania dowodu wyrejestrowania odbiornika, a więc dowodu ustania obowiązku ponoszenia opłat abonamentowych, a także obowiązek wykazania w postępowaniu, że obowiązek ten ustał poprzez przedstawienie dowodu wyrejestrowania odbiornika (zob. wyrok NSA z 8 marca 2019 r., I GSK 837/18, Lex nr 2693760). Jak trafnie wskazał Sąd I instancji przepisy dotyczące trybu rejestracji odbiorników RTV wskazują na obowiązek informowania właściwej jednostki o zaprzestania użytkowania odbiornika RTV (wyrejestrowania), a także na obowiązek zawiadomienia operatora o zmianie adresu zamieszkania. Wynika to odpowiednio z § 11 rozporządzenia Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz.U. z 2013 r. poz. 1676), zgodnie z którym użytkownik odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych, niezwłocznie powiadamia operatora wyznaczonego o zmianie danych zawartych w zgłoszeniu, o zgubieniu lub zniszczeniu dowodu zarejestrowania odbiorników, o którym mowa w § 9, oraz o zaprzestaniu używania odbiorników (akt ten obowiązuje od 1 stycznia 2014 r.). W okresie wcześniejszym obowiązek ten wynikał z: – § 4 rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz.U. z 2007 r. Nr 187, poz. 1342) – akt obowiązywał w okresie od 13 grudnia 2007 r. do 31 grudnia 2013 r.; – § 3 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 22 lipca 2005 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz.U. Nr 141, poz. 1190) – akt ten obowiązywał od 29 lipca 2005 r. do 12 grudnia 2007 r.; – § 4 rozporządzenia Ministra Łączności z dnia 16 lipca 1993 r. w sprawie rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz.U. Nr 70, poz. 338) – akt obowiązywał od 1 września 1993 r. do 16 czerwca 2005 r. W tym kontekście zasadnym jest więc stanowisko, że zmiana miejsca zamieszkania, czy sprzedaż lokalu, gdzie użytkowany był zarejestrowany odbiornik RTV i brak rejestracji odbiornika RTV w nowym miejscu zamieszkania nie jest okolicznością, która zwalnia z obowiązku uiszczania opłaty abonamentowej. Taki skutek wywołuje natomiast wyrejestrowanie takiego odbiornika. Warunkiem koniecznym dla wykazania nieistnienia obowiązku, w tym przypadku powinności uiszczania opłaty abonamentowej, jest przedstawienie dokumentu potwierdzającego dokonanie wspomnianej czynności. Podkreślić należy, że ciężar udowodnienia tego faktu spoczywa na podmiocie, który wywodzi z tego korzystne dla siebie skutki procesowe, a więc na zobowiązanej. Skoro skarżąca nie legitymuje się takim dowodem, to wierzyciel prawidłowo przyjął niezasadność zarzutu z art. 33 § 2 pkt 1 u.p.e.a. i zasadnie dochodzi wymagalnych opłat abonamentowych. Oświadczenie złożone przez skarżącą, o wyrejestrowaniu odbiornika RTV (14 lat temu), nie może stanowić dowodu na dokonanie tej czynności. Otóż skoro akt wykonawczy − właściwy ze względu na czas zgłoszenia zaprzestania użytkowania odbiornika − precyzuje tryb postępowania w tego rodzaju sytuacji, to wykazanie tej okoliczności winno nastąpić poprzez przedłożenie dowodu przewidzianego dla tego typu czynności we wspomnianym akcie prawnym. Oznacza to, że wyłączona jest możliwość dowodzenia tej okoliczności za pomocą innych środków dowodowych (zob. wyrok NSA z 8 marca 2019 r., I GSK 837/18, Lex nr 2693760). Zobowiązana twierdzi także, że w sposób nieuprawniony nadano jej indywidulany numeru identyfikacyjnego użytkownika odbiorników RTV. Stwierdziła bowiem, że skoro sprzedała mieszkanie i zmieniła adres zameldowania, to brak było podstaw ku temu. Uważa ponadto, że zawiadomienie wysłano nieprawidłowy adres. Zagadnie nadania indywidualnego numeru identyfikacyjnego wymaga przywołania § 5 rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych, zgodnie z którym dotychczasowe dowody zarejestrowania odbiorników w formie imiennej książeczki opłaty abonamentowej za używanie odbiorników stanowią dowód zarejestrowania odbiorników nie dłużej niż przez okres dwunastu miesięcy od dnia wejścia w życie rozporządzenia (ust. 1). Operator publiczny w terminie dwunastu miesięcy od dnia wejścia w życie rozporządzenia z urzędu nadaje posiadaczom imiennych książeczek, o których mowa w ust. 1, indywidualny numer identyfikacyjny. O nadaniu numeru operator publiczny powiadamia użytkownika, przesyłając zawiadomienie określone w załączniku nr 2 do rozporządzenia (ust. 2). Z zacytowanego przepisu wynika, że Poczta Polska S.A. była zobligowana do tego, aby wszystkim zarejestrowanym w dniu wejścia w życie wspomnianego aktu wykonawczego nadać indywidulany numer identyfikacyjny, a także zawiadomić ich o tym fakcie. Podkreślić przy tym należy, że przywołany przepis stanowi o "powiadomieniu" użytkowników, a zatem o przesłaniu zawiadomienia w zwykłej przesyłce listowej (bez potwierdzenia odbioru), na adres abonenta, pod którym rejestracja nastąpiła. W sytuacji braku zawiadomienia przez użytkownika o zmianie adresu, przesłanie powiadomienia na adres wskazany przy rejestracji czyniło zadość wymogom określonym we wskazanym wyżej przepisie rozporządzenia. Powyższe stanowisko Sądu I instancji jest całkowicie prawidłowe a zarzuty skargi kasacyjnej w tym zakresie bezzasadne. Mając powyższe na względzie Naczelny Sąd Administracyjny na postawie art.184 p.p.s.a. skargę kasacyjną oddalił.