Sygnatura
I GSK 125/22
Wyrok NSA z 5 marca 2025 r., I GSK 125/22
Wynik
Oddalono skargę kasacyjną
- Sąd
- Naczelny Sąd Administracyjny
- Data orzeczenia
- 5 marca 2025
- Prawomocne
- tak
Treść rozstrzygnięcia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Apollo Sędzia NSA Piotr Pietrasz Sędzia del. WSA Piotr Kraczowski (spr.) Protokolant asystent sędziego Natalia Składanek po rozpoznaniu w dniu 5 marca 2025 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej H. B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 5 października 2021 r. sygn. akt III SA/Lu 381/21 w sprawie ze skargi H. B. na decyzję Dyrektora Lubelskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Elizówce z dnia 15 kwietnia 2021 r. nr 9003-2021-000211 w przedmiocie przyznania płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej oddala skargę kasacyjną.
Analiza z kontekstem sprawy
Co to orzeczenie oznacza dla Twojej sprawy?
Zapytaj o skutki rozstrzygnięcia, podstawę prawną albo argumenty do wykorzystania. AnyLawyer rozpocznie od tej konkretnej sprawy.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie (dalej: WSA) wyrokiem z 5 października 2021 r., sygn. akt III SA/Lu 381/21, oddalił skargę H.B. (dalej: skarżący) na decyzję Dyrektora Lubelskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej: Dyrektor ARiMR) z 15 kwietnia 2021 r. nr 9003-2021-000211 w przedmiocie płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej. WSA orzekał w następującym stanie sprawy Skarżący 21 maja 2020 r. złożył wniosek o przyznanie płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej (PROW 2014-2020) na 2020 r. Decyzją z 7 grudnia 2020 r., Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w [...] przyznał skarżącemu płatność rolno-środowiskowo-klimatyczną w łącznej wysokości 8.873,14 zł, w tym Wariant 5.4 Półnaturalne łąki wilgotne w wysokości 8.873,14 zł, wynikającej z pomniejszenia płatności o kwotę w wysokości 2.095,30 zł, ze względu na stwierdzone nieprawidłowości i niezgodności oraz zastosowane z tego tytułu zmniejszenia. Jednocześnie ustalono obszar gruntów objęty zobowiązaniem rolno-środowiskowo-klimatycznym stanowiący powierzchnię dla zobowiązania Wariant 5.4 Półnaturalne łąki wilgotne podjętym 15 marca 2017 r. na powierzchnię 12,04 ha. W wyniku rozpoznania odwołania, Dyrektor ARiMR decyzją z 15 kwietnia 2021 r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu decyzji Dyrektor ARiMR wskazał, że szczegółowe warunki i tryb udzielania pomocy finansowej w ramach działania "Działanie rolno-środowiskowo-klimatyczne" uregulowane zostały w rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 18 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Działanie rolno-środowiskowo-klimatyczne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz. U. z 2015 r. poz. 415 ze zm.; dalej: rozporządzenie RŚK), wydanym na podstawie art. 45 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz. U. z 2021 r. poz. 182; dalej: ustawa PROW). Dyrektor ARiMR wyjaśnił, że skarżący we wniosku o przyznanie płatności na 2020 r. w ramach wariantu 5.4 Półnaturalne łąki wilgotne, zadeklarował działki rolne o łącznej powierzchni 13,19 ha. Kontrola administracyjna wniosku w oparciu o bazę referencyjną systemu LPIS (System Identyfikacji Działek Rolnych) wykazała, że maksymalna powierzchnia kwalifikująca się do płatności dla działki ewidencyjnej nr [...]1 wynosi 11,96 ha, a dla działki ewidencyjnej nr [...]2 powierzchnia ta wynosi 0,08 ha. W roku gospodarczym 2017 powierzchnia stwierdzona w ramach Wariantu: 5.4 Półnaturalne łąki wilgotne wyniosła 12,04 ha. Natomiast zadeklarowana we wniosku o przyznanie płatności na 2020 r. powierzchnia działek rolnych jest większa niż powierzchnia podjętego zobowiązania w 2017 r. o 1,15 ha. Procentowa różnica między powierzchnią działek zadeklarowanych we wniosku w ramach wariantu 5.4 Półnaturalne łąki wilgotne a powierzchnią stwierdzoną w kontroli administracyjnej wynosi 9,55 %. Zgodnie z art. 19 ust. 1 rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) nr 640/2014 z dnia 11 marca 2014 r. uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli oraz warunków odmowy lub wycofania płatności oraz do kar administracyjnych mających zastosowanie do płatności bezpośrednich, wsparcia rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz. Urz. UE L 181 z 20 czerwca 2014 r., str. 48, ze zm.; dalej: rozporządzenie 640/2014) – jeżeli różnica między powierzchnią zadeklarowaną a powierzchnią stwierdzoną wynosi więcej niż 3% lub dwa hektary, ale nie więcej niż 20% obszaru stwierdzonego, pomoc przyznaje się do powierzchni stwierdzonej pomniejszonej o dwukrotność stwierdzonej różnicy. W tej sytuacji organy uznały, że powierzchnia zakwalifikowana do przyznania płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej w ramach wariantu 5.4 Półnaturalne łąki wilgotne wynosi 12,04 ha, przy czym stawkę płatności do 1 ha ustalono na podstawie załącznika nr 6 do rozporządzenia RŚK w kwocie 911,00 zł. Wysokość płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej na 2020 r. w ramach Wariantu: 5.4 Półnaturalne łąki wilgotne wyniosła 8.873,14 zł. Dyrektor ARiMR podkreślił, że kwestia ustalonego Maksymalnego Kwalifikowanego Obszaru dla Trwałych Użytków Zielonych (MKO TUZ) w zakresie wniosków o przyznanie płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej na lata 2017, 2018 i 2019 była poddana kontroli WSA w Lublinie, który wyrokami z 29 września 2020 r., sygn. akt III SA/Lu 307/20; z 27 lutego 2020 r., sygn. akt III SA/Lu 596/19 oraz z 9 lipca 2019 r., sygn. akt III SA/Lu 79/19 oddalił skargi strony. Następnie skarżący złożył skargę do WSA w Lublinie, który zaskarżonym wyrokiem z 5 października 2021 r., sygn. akt III SA/Lu 381/21 ją oddalił. WSA uznał, że Dyrektor ARiMR dokonał prawidłowych ustaleń faktycznych i na ich podstawie wydał decyzję zgodną z przepisami prawa materialnego. W szczególności zasadnie oparł swoje rozstrzygnięcie na ustaleniach dokonanych w czasie czynności kontrolnych na miejscu w gospodarstwie skarżącego, a prawidłowości wyników tej kontroli nie może podważyć żaden z zarzutów sformułowanych w skardze. W sprawie organy miały na uwadze wyniki kontroli na miejscu, przeprowadzonej w gospodarstwie skarżącego 29 marca 2017 r. Z dokonanych oględzin sporządzono protokół, z którego wynika m.in., że: powierzchnia całkowita działki nr [...]1 wynosiła 15,95 ha, powierzchnia PEG – 11,81 ha, zaś powierzchnia zmierzona 11,96 ha; powierzchnia całkowita działki nr [...]2 wynosiła 0,13 ha, powierzchnia PEG – 0,07 ha, zaś powierzchnia zmierzona 0,08 ha; jako technikę pomiaru zastosowano GPS; skarżący osobiście uczestniczył w oględzinach działek rolnych; protokół został doręczony skarżącemu. Zatem organy prawidłowo przyjęły, że powierzchnia działek zadeklarowana przez skarżącego we wniosku o przyznanie płatności za 2020 r. nie odpowiadała rzeczywistości, co zostało ustalone w oparciu o bazę referencyjną systemu LPIS, o którym mowa w art. 70 rozporządzenia 1306/2013. Jak bowiem wynika z ustaleń kontroli, powierzchnia deklarowana we wniosku o przyznanie płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej w ramach: Wariant 5.4 "Półnaturalne łąki wilgotne" – wynosiła 13,19 ha, a więc była mniejsza o 1,15 ha. Wyliczona procentowa różnica między powierzchnią działek rolnych zadeklarowanych a powierzchnią stwierdzoną w czasie kontroli administracyjnej (kontroli na miejscu) wyniosła w konsekwencji 9,55%. Gdy powierzchnia zadeklarowana we wniosku przekracza powierzchnię stwierdzoną, a różnica ta wynosi więcej niż 3% lub dwa hektary, ale nie więcej niż 20% obszaru stwierdzonego, pomoc przyznaje się do powierzchni stwierdzonej pomniejszonej o dwukrotność stwierdzonej różnicy (art. 19 ust. 1 rozporządzenia 640/2014). Biorąc pod uwagę różnicę między powierzchnią deklarowaną a powierzchnią stwierdzoną (1,15 ha), płatność rolno-środowiskowo-klimatyczna mogła zostać skarżącemu przyznana tylko w pomniejszonej wysokości do powierzchni 9,74 ha (12,04 ha – 2,30 ha). WSA dodał, że to na beneficjencie przyznawanych płatności ciąży obowiązek podania rzeczywistych powierzchni działek rolnych. Przyznawane środki mają charakter publiczny i służą wsparciu prowadzenia działalności rolniczej, zatem beneficjent pomocy winien dołożyć należytej staranności, aby ubiegając się o przyznanie pomocy finansowej spełnić przesłanki płatności określone w przepisach prawa. WSA nie dopatrzył się naruszenia przepisów postępowania administracyjnego, jak też innych wad, powodujących konieczność wyeliminowania zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego. Skarżący, reprezentowany przez radcę prawnego, zaskarżył wyrok WSA z 5 października 2021 r., sygn. akt III SA/Lu 381/21 w całości. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono: I. Naruszenie przepisów postępowania, które miały istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.; dalej: ppsa, w zw. z art. 1 § 1 i 2 Prawo o ustroju sądów administracyjnych oraz art. 3 § 1 ppsa), tj.: 1) art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ppsa, przez ich niezastosowanie przez WSA, w wyniku czego doszło do naruszenia przepisy postępowania, tj.: a) art. 3 ust. 2 pkt 1-4 ustawy z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz.U. z 2018 r. poz. 1312 ze zm.; dalej: ustawa o płatnościach), poprzez: - niewyczerpujące rozpatrzenie całego materiału dowodowego, - nieudzielenie niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, - niezapewnienie czynnego udziału w każdym stadium postępowania, co skutkowało pozbawieniem go możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów, pomimo zgłoszenia żądania tego przed wydaniem skarżonej decyzji, w wyniku czego w przedmiotowej sprawie wydano decyzję w oparciu o niekompletny materiał dowodowy, bez merytorycznego ustosunkowania się przez organ do jego żądań i bez faktycznego udzielenia skarżącemu, który jest osobą fizyczną, wskazówek oraz informowania go w sposób zrozumiały o podjętych przez organ działaniach w sprawie, co w konsekwencji miało wpływ na ustalenie praw i obowiązków będących przedmiotem niniejszego postępowania, przysługujących skarżącemu, jako obywatelowi, ponieważ wykorzystano przy tym jego nieznajomość prawa; b) art. 7 i 8 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r. poz. 256 ze zm.; dalej: kpa), poprzez zaniechanie podjęcia wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, noszące znamiona odstąpienia przez organ od zasady prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie skarżącego, jako obywatela do władzy publicznej, podczas gdy taka wynikająca z prawa praktyka rozstrzygania spraw przez organy administracji publicznej jest powszechnie akceptowana i niekwestionowana; c) art. 11 kpa, poprzez niedostateczne wyjaśnienie zasadności przesłanek, którymi kierował się organ przy załatwieniu sprawy, ponieważ takim działaniem uniemożliwił stronie wypowiedzenie się, co do przeprowadzonych przez organ kontroli administracyjnych i na miejscu, w wyniku czego, skarżona decyzja została wydana niezgodnie z rzeczywistym stanem faktycznym, powodując wystąpienie po stronie skarżącego szkody; d) art. 138 § 1 pkt 1 kpa, poprzez wydanie decyzji o utrzymaniu w mocy decyzji organu pierwszej instancji, pomimo braku ku temu przesłanek, zwłaszcza w sytuacji naruszenia art. 10 § 1 kpa, poprzez nieprzekazanie istotnych dla skarżącego informacji o zebraniu materiału dowodowego i możliwości składania przez niego wniosków, na podstawie których to informacji mógłby on dokonać wyboru i zdecydować o swoich działaniach względem dowodowego zgromadzonego przez ARiMR, stanowiącego faktyczną podstawę skarżonej decyzji podjętej w oparciu o niezorientowaną w czasie ortofotomapę, ponieważ widniejąca na niej data 29 marca 2017 r, nie odpowiadała porze roku, którą dokumentowała ortofotomapa, a tej z 28 września 2017 r., w ogóle nie doręczono, co skutkowało pozbawieniem skarżącego czynnego udziału w sprawie; e) art. 77 § 1 i art. 80 kpa, poprzez pominięcie dowodów, w szczególności ekspertyzy biegłego geodety oraz zdjęć wykonanych przez pracowników ARiMR w czasie kontroli z 29 marca 2017 r., co skutkowało rozpatrzeniem sprawy w oparciu o niektóre dowody, a nie o całokształt materiału dowodowego; f) art. 106 § 5 ppsa, w zw. z art. 233 § 1 kpa, poprzez niewszechstronne rozważenie zebranego materiału dowodowego, w wyniku czego zaistniały nieusuwalne sprzeczności w rozumowaniu WSA, skutkujące tym, że podstawa faktyczna wyroku stała się niezgodna ze stanem rzeczywistym; g) art. 107 § 1 i 3 kpa, poprzez wybiórcze wskazanie w uzasadnieniu wyroku przyczyn, z powodu których WSA dowodom przedstawionym w sprawie przez skarżącego odmówił wiarygodności i mocy dowodowej; 2) art. 151 ppsa przez jego nieuzasadnione zastosowanie, skutkujące oddaleniem skargi, zamiast uchyleniem decyzji, co z kolei było wynikiem całkowicie błędnego przyjęcia, iż zaskarżona decyzja nie została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy w sytuacji, gdy mamy do czynienia z naruszeniem całego szeregu przepisów prawa, co czyniło zasadnym uwzględnieniem skargi. II. Naruszenie przepisów prawa materialnego (art. 174 pkt 1 ppsa), tj.: a) art. 7 ust. 3 rozporządzenia Komisji (UE) Nr 809/2014 z dnia 17 lipca 2014 r., (Dz. Urz. UE.L. Nr 227, str. 69; dalej: rozporządzenie 809/2014), poprzez uznanie, że nie ma on w przedmiotowej sprawie zastosowania, pomimo zaistnienia przesłanek, o których mowa w tym przepisie, tj. umożliwienie stronie zapoznania się z wynikami kontroli w taki sposób, aby mogła ona merytorycznie do niej się odnieść, w szczególności poprzez zaniechanie przesłania stronie raportu, jak i sądowi, właściwej ortofotomapy stanowiącej podstawę wydania pierwszej decyzji z 3 kwietnia 2018 r., a wobec dokonania na jej podstawie zmian w systemie LPIS, także pozostałych; b) art. 27 ust. 2 ustawy PROW, poprzez jego błędne zastosowanie polegające na tym, że ARiMR nie ma obowiązku zapoznawania drugiej strony z zebranymi w ramach kontroli dowodami, a obowiązek ich przedstawiania ciąży wyłącznie na wnioskodawcy; c) art. 74 ust. 1 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) Nr 1306/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r., poprzez jego błędne zastosowanie, w sytuacji, gdy podstawą wydanych decyzji, w tym obecnie skarżonej, była ortofotomapa z datą nieodpowiadającą porze roku na niej uwidocznionej, co skutkowało m.in. zaniechaniem przeprowadzenia kolejnej wizytacji terenowej i oparcie skarżonych decyzji wyłącznie na pomiarach dokonanych na tej ortofotomapie, mimo że skarżący wielokrotnie o to wnioskował jeszcze przed wydaniem pierwszej decyzji z 3 kwietnia 2018 r.; d) art. 5 rozporządzenia 640/2014, poprzez dokonanie korekt w systemie LPIS, skutkujących powstaniem działki referencyjnej nieodpowiadającej wymaganym tym przepisem cechom, jak również stanowi rzeczywistemu. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżący przedstawił argumentację wniesionych zarzutów, wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA oraz zasądzenie od organu na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. Wniósł także o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie. Dyrektor ARiMR nie złożył odpowiedzi na skargę kasacyjną. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga kasacyjna nie zasługiwała na uwzględnienie. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej (art. 183 § 1 ppsa), a więc w tych granicach, jakie strona wnosząca ten środek odwoławczy sama nakreśli w ramach podstaw, o których mowa w art. 174 pkt 1 i 2 ppsa, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania, której przesłanki określono w art. 183 § 2 ppsa, a która nie zachodzi w tej sprawie. Wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, lecz uzasadnione jest odniesienie się jedynie do zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych. Na autorze skargi kasacyjnej ciąży zatem obowiązek konkretnego wskazania, które przepisy prawa materialnego zostały przez sąd naruszone zaskarżonym orzeczeniem, na czym polegała ich błędna wykładnia i niewłaściwe zastosowanie oraz jaka powinna być wykładnia prawidłowa i właściwe zastosowanie przepisu (art. 174 pkt 1 ppsa). Przy naruszeniu prawa procesowego należy wskazać przepisy tego prawa naruszone przez sąd i wpływ naruszenia na wynik sprawy tj. na treść orzeczenia (art. 174 pkt 2 ppsa). Naczelny Sąd Administracyjny nie jest uprawniony do uzupełniania, czy korygowania wadliwie postawionych zarzutów kasacyjnych. Nie może też samodzielnie ustalać podstaw, kierunków jak i zakresu zaskarżenia. Skarżący oparł skargę kasacyjną na naruszeniu przepisów prawa materialnego oraz postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 1 i 2 ppsa). Rozpoznając zarzuty skargi kasacyjnej w istocie skarżący podważa przepisy prawa procesowego poprzez niewłaściwą ocenę materiału dowodowego w sprawie. Istotą sporu w sprawie jest kwestia zasadności przyznania skarżącemu płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej na 2020 r. w łącznej wysokości 8.873,14 zł. Kwota ta jest wynikiem pomniejszenia całej płatności o kwotę w wysokości 2.095,30 zł z uwagi na stwierdzone nieprawidłowości i niezgodności. Przed ustosunkowaniem się do zarzutów, należy zauważyć, że analogiczny problem (kwestia płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej za lata 2017-19) był już przedmiotem rozpoznania przez NSA m.in. w wyrokach z: 6 listopada 2024 r., sygn. I GSK 82/21 za 2019 r.; 8 maja 2024 r., sygn. I GSK 1219/20 za 2017 r. i 30 sierpnia 2024 r., sygn. I GSK 1942/19 za 2018 r.). Ponadto WSA w Lublinie wyrokiem z 24 listopada 2022 r. sygn. III SA/Lu 323/22 (prawomocnym) oddalił skargę dotyczącą płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej na 2021 r. Poglądy wyrażone w tych judykatach skład orzekający w pełni podziela i przyjmuje za własne również na kanwie sprawy niniejszej. Tym bardziej, że mamy do czynienia z płatnością tzw. pięcioletnią. NSA za nieusprawiedliwione uznaje zarzuty dotyczące naruszenia art. 7, art. 8, art. 10 § 1, art. 11, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 1 i 3 kpa. W uzasadnieniu zaskarżonego wyroku WSA trafnie uznał, że organ odwoławczy w rozpatrywanej sprawie działał na podstawie przepisów prawa i dokonał oceny w oparciu o materiał dowodowy zebrany i rozpatrzony w sposób wyczerpujący. Wymaga bowiem podkreślenia, w systemie płatności rolniczych ustawodawca odmiennie uregulował zasady prowadzenia tych postępowań, modyfikując reguły wynikające z Kodeksu postępowania administracyjnego. W art. 4 ustawy PROW, ustawodawca postanowił bowiem, że z zastrzeżeniem zasad i warunków określonych w przepisach, o których mowa w art. 1 pkt 1, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnej stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba że ustawa stanowi inaczej. W myśl zaś art. 27 ust. 1 ustawy PROW – w postępowaniu w sprawie o przyznanie pomocy organ, przed którym toczy się postępowanie: stoi na straży praworządności (pkt 1); jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy (pkt 2); udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania (pkt 3); zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania i na ich żądanie, przed wydaniem decyzji administracyjnej, umożliwia im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań; przepisów art. 79a oraz art. 81 k.p.a. nie stosuje się (pkt 4). Z ust. 2 przytoczonego artykułu wynika zaś, że strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu, o którym mowa w ust. 1, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne. Z powyższego wynika, że w postępowaniu przed organami ARiMR ustawodawca dokonał modyfikacji obowiązujących na gruncie ogólnego postępowania administracyjnego zasady prawdy obiektywnej (art. 7 w zw. z art. 77 § 1 kpa) i zasady czynnego udziału strony w postępowaniu (art. 10 § 1 kpa). Odnośnie do pierwszej z wymienionych zasad, w omawianym postępowaniu obowiązek organu został bowiem ograniczony jedynie do wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego (art. 27 ust. 1 pkt 2 ustawy PROW), przy czym chodzi tu przede wszystkim o dowody wskazane we wniosku oraz innych dokumentach dołączonych przez wnioskodawcę. Organy administracji publicznej nie mają natomiast obowiązku działania z urzędu w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego tak jak tego wymaga art. 7 kpa. Zgodnie bowiem z art. 27 ust. 2 ustawy PROW ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne. Skoro obowiązek zebrania materiału dowodowego został przerzucony na strony postępowania i inne osoby uczestniczące w tym postępowaniu, organ nie jest obowiązany do podjęcia z urzędu (lub na wniosek strony) wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, a także - do zebrania materiału dowodowego w sposób kompletny i wszechstronny (p. wyrok NSA z 10 lipca 2019 r., sygn. akt I GSK 1331/18). Obowiązująca w postępowaniu administracyjnym zasada prawdy materialnej została bowiem w postępowaniu o przyznanie płatności zredukowana do wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego (por. wyrok NSA z 10 lipca 2019 r., sygn. akt I GSK 1367/18; dostępne na stronie: https://cbois.nsa.gov.pl; pozostałe powołane orzeczenia tamże). Inaczej niż ma to miejsce w ogólnym postępowaniu administracyjnym, organy ARiMR realizują także zasadę czynnego udziału strony w postępowaniu. Z mocy bowiem art. 27 ust. 1 pkt 4 ustawy PROW "organ zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania i na ich żądanie, przed wydaniem decyzji administracyjnej, umożliwia im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań; przepisów art. 79a oraz art. 81 kpa nie stosuje się". Jak już podano, w kontrolowanym postępowaniu wobec braku stosownego żądania strony organy zwolnione były z obowiązku zapewnienia skarżącemu czynnego udziału w postępowania, w tym z obowiązku zapoznania go ze zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym. Za chybiony NSA uznaje zarzut naruszenia art. 80 kpa, formułującego zasadę swobodnej oceny dowodów, ponieważ organy prawidłowo dokonały oceny stanu faktycznego sprawy w pełni respektując tą regulację. Analiza akt sprawy i uzasadnienia wyroku WSA prowadzi do przekonania, że w zakresie wskazanym w skardze kasacyjnej nie doszło do naruszenia prawa. Zarówno organy, ale także i WSA jednoznacznie wskazały, że postępowanie dowodowe na gruncie ustawy PROW podlega modyfikacjom w stosunku do zasad zawartych w Kodeksie postępowania administracyjnego. Zakres tych modyfikacji odnosi się przede wszystkim do roli strony w postępowaniu wyjaśniającym, domagając się od niej aktywności dowodowej. WSA zasadnie potwierdził słuszność argumentacji organu, że w przedmiotowej sprawie wyznaczając Maksymalny Kwalifikowany Obszar dla Trwałych Użytków Zielonych (MKO TUZ) wziął pod uwagę ortofotomapy, odzwierciedlające stan pokrycia i zagospodarowania powierzchni trwałych użytków zielonych jako obszaru zajętego pod uprawę traw lub innych pasz z roślin zielonych naturalnych (samosiewnych) lub powstałych w wyniku działalności rolniczej (wysiewanych) okresie nie krótszym niż pięcioletni. WSA trafnie wskazał co było postawą ustalenia MKO TUZ dla przedmiotowej działki. Była to nie tylko ortofotomapa sporządzona ze zdjęć wykonanych 28 września 2017 r. obowiązujących w systemie LPIS od 11 czerwca 2018 r. ale i uwzględnienie wyników wizytacji terenowej przeprowadzonej w gospodarstwie skarżącego 29 marca 2017 r., której nieodzownym elementem, co wynika również z akt jest, dokumentacja fotograficzna. Istotne również jest, i wynika to także z informacji Wydziału ds. GIS Biura Kontroli na Miejscu [...] Oddziału Regionalnego ARiMR z 9 marca 2020 r., że zweryfikowano 5-letniość MKO TUZ na ortofotomapach wcześniejszych niż aktualne pokrycie i utworzono warstwę TUZ w miejscach spełniających ten warunek. Ustalono, że na działce [...]1 w 2017 r. były zaskrzeczenia, co wyklucza możliwość nałożenia warstwy TUZ na całej powierzchni. Z tego więc powodu nie można przyjąć stanowiska skarżącego kasacyjnie, że dane powierzchniowe działek zostały wadliwie ustalone, a przyjęte przez organy ustalenia dotyczące tej powierzchni nie zostały dokonane zgodnie z prawem. Prawidłowość wyników kontroli na miejscu oraz kontroli administracyjnej nie została skutecznie przez skarżącego podważona. Stanowisko organów jest jednoznaczne i logiczne, a potwierdzenie znajduje w zgromadzonym materialne dowodowym. Decyzja organu odwoławczego została zaś obszernie i wnikliwie uzasadniona, zgodnie z wymogami z art. 107 § 3 kpa przy realizacji zasady przekonywania zawartej w art. 11 kpa. Zatem, skoro wyrok WSA akceptował poprawne ustalenia, to nie mógł naruszyć przepisów wskazanych w zarzutach kasacyjnych. Za nieusprawiedliwiony NSA uznaje zarzut naruszenia art. 106 § 5 ppsa w zw. z art. 233 § 1 kc. Wskazać należy, że sąd administracyjny nie przeprowadza postępowania dowodowego zmierzającego do ustalenia rzeczywistego stanu faktycznego sprawy. Sąd administracyjny nie może prowadzić postępowania dowodowego i dokonywać ustaleń, celem merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy. Może to jedynie uczynić w granicach zakreślonych w art. 106 § 3 ppsa, ale nawet wówczas celem tego postępowania nie jest ponowne ustalenie stanu faktycznego sprawy administracyjnej, lecz ocena, czy prawidłowo organy ustaliły stan zgodnie z regułami obowiązującymi w procedurze administracyjnej, a następnie - czy prawidłowo zastosowały przepis prawa materialnego do poczynionych ustaleń (p. wyrok NSA z 19 września 2017 r., sygn. akt I FSK 136/16). W orzecznictwie przyjmuje się, że art. 106 § 5 ppsa może być skutecznie podnoszony w skardze kasacyjnej jedynie wtedy, gdy sąd administracyjny prowadził postępowanie dowodowe w zakresie wynikającym z treści art. 106 § 3 ppsa. Natomiast w sytuacji, gdy sąd pierwszej instancji takiego uzupełniającego postępowania dowodowego nie przeprowadził, nie mógł naruszyć art. 106 § 5 ppsa (p. wyrok NSA z 20 listopada 2019 r. sygn. akt I OSK 3098/18). NSA za chybiony uznaje zarzut naruszenie art. 151 ppsa. Przepis ten ma charakter wynikowy, reguluje sposób rozstrzygnięcia sprawy przez sąd pierwszej instancji. Można go powołać w zarzucie jedynie w powiązaniu z innymi przepisami procedury lub prawa materialnego, które zostały naruszone (p. wyroki NSA: z 11 marca 2015 r., sygn. akt I OSK 2383/14 i z 4 marca 2015 r., sygn. akt II GSK 78/14). Oddalenie skargi na podstawie art. 151 ppsa jest konsekwencją nie stwierdzenia przez wojewódzki sąd administracyjny istnienia przesłanek, o których mowa w art. 145 § 1 ppsa skutkujących uwzględnieniem skargi. Tak więc zastosowanie przez WSA środka przewidzianego w ustawie nie jest naruszeniem prawa, o jakim mowa w art. 174 pkt 2 ppsa. Na koniec należy zwrócić uwagę, odnosząc się do zarzutu ujętego w pkt. II lit. b petitum skargi kasacyjnej, że został on wadliwie skonstruowany, gdyż skarżący kasacyjnie podniósł naruszenie art. 27 ust. 2 ustawy PROW w ramach zarzutów dotyczących naruszenia prawa materialnego, tymczasem przepis ma jednoznacznie procesowy charakter. Dotyczy on bowiem – jak wyjaśniono wyżej – sposobu prowadzenia postępowania w sprawie o przyznanie pomocy, której różne formy zostały przewidziane w ustawie o PROW. Tego rodzaju regulacja określa obowiązki stron tego rodzaju postępowania, a także odnosi się do kwestii ciężaru dowodu, co stanowi jednoznacznie procesową materię. NSA za chybiony uznaje zarzut dotyczący naruszenia art. 3 ust. 2 pkt 1-4 ustawy z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. Nie mogło dojść do naruszenia wskazanych przepisów, ponieważ przepis ten nie miał zastosowania w niniejszej sprawie, ponieważ nie dotyczy on płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej. Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowiły bowiem przepisy ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 oraz rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 18 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Działanie rolno-środowiskowo-klimatyczne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020. W odniesieniu do zarzutów naruszeń sformułowanych na podstawie art. 174 pkt 1 ppsa ujętych w punkcie II lit. a, c, d petitum skargi kasacyjnej wobec sformalizowanych wymogów skargi kasacyjnej i braku uzasadnienia zarzutów naruszenia prawa materialnego, zarzuty te nie podlegają kontroli kasacyjnej w tej sprawie. Składowi orzekającemu nie są znane prawne powody, z jakich skarżący kasacyjnie uważa, że doszło do naruszenia ujętych w ww. punktach przepisów. NSA nie może domyślać się zamierzeń autora skargi kasacyjnej w zakresie konstrukcji tego środka prawnego. Enumeratywne wyliczenie przepisów powszechnie obowiązujących, które w ocenie skarżącego kasacyjnie naruszył WSA rozpoznając skargę, nie jest bowiem równoznaczne ze spełnieniem obowiązków stawianych wobec autora skargi kasacyjnej przez przepis art. 174 ppsa, a o których była mowa wyżej. Treść tych zarzutów, brak uzasadnienia oraz konkretnego wskazania, które przepisy prawa materialnego zostały przez sąd naruszone zaskarżonym orzeczeniem, na czym polegała ich błędna wykładnia i niewłaściwe zastosowanie oraz jaka powinna być wykładnia prawidłowa i właściwe zastosowanie, uniemożliwiają ocenę ich zasadności. Wobec powyższego NSA oddalił skargę kasacyjną na podstawie art. 184 ppsa.
Informacje o sprawie
- Data wpływu
- 18 stycznia 2022
- Symbol z opisem
- 6550
- Skarżony organ
- Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
- Sędziowie
- Anna Apollo /przewodniczący/ Piotr Kraczowski /sprawozdawca/ Piotr Pietrasz
Powołane przepisy
- Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
art. 7 , art 77 · Dz.U. 2022 poz. 2000
Inne orzeczenia w tej sprawie
Powiązane dokumenty
Źródło urzędowe: Naczelny Sąd Administracyjny